What do you think?
Rate this book
موش و گربه
کپی رنگی روی کاغذ اعلا از روی کتاب چاپ سال ۱۳۳۱ به خط شاهمیری، صحافی دستی با عطف چرم
17 pages, Hardcover
Published January 1, 1952
About the author
عبید زاکانی
15 books21 followersIn Engligh: Obeyd Zakani
خواجه نظامالدّین عبید زاکانی، از طنزپردازانِ نامی ادبیاتِ ایران و نیز از اجلّهی قصیدهسرایان و اعاظمِ کلامِ پارسیست. از زندگی و شرح احوالِ وی اطّلاعاتی ناچیز دردست است که اهمّ آن در تاریخ گزیدهی حمدالله مستوفی (۷۳۰ هـ.ق.) و تذکرهی دولتشاهِ سمرقندی (۸۹۲) آمده است. «حمدالله مستوفی» ویرا از خاندانِ زاکانیان دانسته، و آنان تیرهیی از عرب «بنیخفاجه» بودند که پساز اشغالِ ایران توسطِ تازیان به قزوین مهاجرت کرده و درآنجا ساکن شده بودند.
عبید از ماهرترین مقلّدانِ سبکِ سهل و ممتنع و دستنیافتنیِ سعدیِ کبیر بود و در اینفن سرآمدِ روزگار خود بوده است. خواجه ۵ ممدوحِ عمده داشته که ازمیانِ آنان میتوان به شاه شجاع مظفّری و شاه شیخ ابواسحق اشاره کرد، که این موردِ اخیر ممدوحِ بزرگ و محبوب حافظ نیز بوده است. وی از معاصرانِ حافظ بود و براساس شماری از غزلیاتِ این دو که از نظر سیاق و وزن با هم شباهتی دیدنی دارند، میتوان احتمال داد که آنان به آثار یکدیگر عنایت داشته و از حالِ دیگری غافل نبودهاند.
خواجه عبید از صاحبمنصبان و به قولیمشهور، وزرای حکّامِ وقت بوده و شاعری را بیشتر برسبیلِ تفنّن پی میگرفته است؛ ازهمین روست که به قولِ شادروان عبّاس اقبال؛ مجموع اشعارش از ۳۰۰۰ بیت تجاوز نمیکند و حجمِ رسائل متعددش از یکونیم برابر گلستان سعدی شیرازی افزون نیست.
از تألیفات خواجه عبید میتوان بهموارد زیر اشاره کرد:
• اشعار جدّی
• مثنویِ «عشّاقنامه» (۷۵۱)
• رسالهی اخلاقالاشراف (۷۴۰- طنز)
• ریشنامه (طنز)
• رسالهی «تعریفات» یا «دهفصل» (طنز)
• رسالهی دلگشا بهعربی و فارسی
• مکتوباتِ قلندران (طنز)
• فالنامهی بروج (طنز در انتقاد از فالگیری و رمّالی)
• و سرانجام قصیدهی موش و گربه به وزن بحر خفیف در انتقاد از امیر مبارزالدّین محمّد مظفّری، و از کفر ابلیس مشهورتر.
عبید از تکنیکیترین و ماهرترین قصیدهسرایان تاریخ ادبیات ایران و در اینعرصه یکیاز نوادر ادوار است. شماری از ترکیبات و اصطلاحات وی چنان بدیع و منحصربهفرد ماندهاند که بیدانستن نام شاعر، میتوان امضای ویرا بر تارکشان بازشناخت؛ ازآنجمله:
عرشیان بر رایَتاش نَصرُ مِنَالله خواندهاند -- قدسیان تفسیر از اِنّا فَتَحنا کردهاند
چارعنصر، پنجحسّ و ششجهات و هفتچرخ -- بندگی درگهاش طبعا و طوعا کردهاند
وفات وی در خلال سالهای ۷۷۱-۷۶۸ هـ. ق. پیش آمده است.
نام عبید کی رود از یاد اهل دل
چون گفتههای نازک او یادگار اوست
خواجه نظامالدّین عبید زاکانی، از طنزپردازانِ نامی ادبیاتِ ایران و نیز از اجلّهی قصیدهسرایان و اعاظمِ کلامِ پارسیست. از زندگی و شرح احوالِ وی اطّلاعاتی ناچیز دردست است که اهمّ آن در تاریخ گزیدهی حمدالله مستوفی (۷۳۰ هـ.ق.) و تذکرهی دولتشاهِ سمرقندی (۸۹۲) آمده است. «حمدالله مستوفی» ویرا از خاندانِ زاکانیان دانسته، و آنان تیرهیی از عرب «بنیخفاجه» بودند که پساز اشغالِ ایران توسطِ تازیان به قزوین مهاجرت کرده و درآنجا ساکن شده بودند.
عبید از ماهرترین مقلّدانِ سبکِ سهل و ممتنع و دستنیافتنیِ سعدیِ کبیر بود و در اینفن سرآمدِ روزگار خود بوده است. خواجه ۵ ممدوحِ عمده داشته که ازمیانِ آنان میتوان به شاه شجاع مظفّری و شاه شیخ ابواسحق اشاره کرد، که این موردِ اخیر ممدوحِ بزرگ و محبوب حافظ نیز بوده است. وی از معاصرانِ حافظ بود و براساس شماری از غزلیاتِ این دو که از نظر سیاق و وزن با هم شباهتی دیدنی دارند، میتوان احتمال داد که آنان به آثار یکدیگر عنایت داشته و از حالِ دیگری غافل نبودهاند.
خواجه عبید از صاحبمنصبان و به قولیمشهور، وزرای حکّامِ وقت بوده و شاعری را بیشتر برسبیلِ تفنّن پی میگرفته است؛ ازهمین روست که به قولِ شادروان عبّاس اقبال؛ مجموع اشعارش از ۳۰۰۰ بیت تجاوز نمیکند و حجمِ رسائل متعددش از یکونیم برابر گلستان سعدی شیرازی افزون نیست.
از تألیفات خواجه عبید میتوان بهموارد زیر اشاره کرد:
• اشعار جدّی
• مثنویِ «عشّاقنامه» (۷۵۱)
• رسالهی اخلاقالاشراف (۷۴۰- طنز)
• ریشنامه (طنز)
• رسالهی «تعریفات» یا «دهفصل» (طنز)
• رسالهی دلگشا بهعربی و فارسی
• مکتوباتِ قلندران (طنز)
• فالنامهی بروج (طنز در انتقاد از فالگیری و رمّالی)
• و سرانجام قصیدهی موش و گربه به وزن بحر خفیف در انتقاد از امیر مبارزالدّین محمّد مظفّری، و از کفر ابلیس مشهورتر.
عبید از تکنیکیترین و ماهرترین قصیدهسرایان تاریخ ادبیات ایران و در اینعرصه یکیاز نوادر ادوار است. شماری از ترکیبات و اصطلاحات وی چنان بدیع و منحصربهفرد ماندهاند که بیدانستن نام شاعر، میتوان امضای ویرا بر تارکشان بازشناخت؛ ازآنجمله:
عرشیان بر رایَتاش نَصرُ مِنَالله خواندهاند -- قدسیان تفسیر از اِنّا فَتَحنا کردهاند
چارعنصر، پنجحسّ و ششجهات و هفتچرخ -- بندگی درگهاش طبعا و طوعا کردهاند
وفات وی در خلال سالهای ۷۷۱-۷۶۸ هـ. ق. پیش آمده است.
نام عبید کی رود از یاد اهل دل
چون گفتههای نازک او یادگار اوست
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 1 of 1 review
June 21, 2023
اگر داری تو عقل و دانش و هوش
بیا بشنو حدیث گربه و موش
بخوانم از برایت داستانی
که در معنای آن حیران بمانی
ای خردمند عاقل و دانا
قصهٔ موش و گربه برخوانا
قصهٔ موش و گربهٔ منظوم
گوش کن همچو در غلتانا
از قضای فلک یکی گربه
بود چون اژدها به کرمانا
شکمش طبل و سینهاش چو سپر
شیر دم و پلنگ چنگانا
از غریوش به وقت غریدن
شیر درنده شد هراسانا
سر هر سفره چون نهادی پای
شیر از وی شدی گریزانا
روزی اندر شرابخانه شدی
از برای شکار موشانا
در پس خم نموده بود کمین
همچو دزدی که در بیابانا
ناگهان موشکی ز دیواری
جست بر خم می خروشانا
سر به خم برنهاد و می نوشید
مست شد همچو شیر غرانا
گفت کو گربه تا سرش بکنم
پوستش پر کنم ز کاهانا
گربه در پیش من چو سگ باشد
که شود روبرو بمیدانا
بیا بشنو حدیث گربه و موش
بخوانم از برایت داستانی
که در معنای آن حیران بمانی
ای خردمند عاقل و دانا
قصهٔ موش و گربه برخوانا
قصهٔ موش و گربهٔ منظوم
گوش کن همچو در غلتانا
از قضای فلک یکی گربه
بود چون اژدها به کرمانا
شکمش طبل و سینهاش چو سپر
شیر دم و پلنگ چنگانا
از غریوش به وقت غریدن
شیر درنده شد هراسانا
سر هر سفره چون نهادی پای
شیر از وی شدی گریزانا
روزی اندر شرابخانه شدی
از برای شکار موشانا
در پس خم نموده بود کمین
همچو دزدی که در بیابانا
ناگهان موشکی ز دیواری
جست بر خم می خروشانا
سر به خم برنهاد و می نوشید
مست شد همچو شیر غرانا
گفت کو گربه تا سرش بکنم
پوستش پر کنم ز کاهانا
گربه در پیش من چو سگ باشد
که شود روبرو بمیدانا
Displaying 1 - 1 of 1 review