Το ομιχλώδες τοπίο της ιστορίας

by Βασίλης Ραφαηλίδης

Πέντε κείμενα για τον Αγγελόπουλο.

- Η ομιχλώδης Ελληνική Ιστορία στις ταινίες του Αγγελόπουλου
- Ο θίασος της Ελληνικής Ιστορίας σ' ένα ομιχλώδες τοπίο
- Ένα φιλμ που βρέθηκε στα σκουπίδια
- Μια παραβολή ευαγγελικής εμπνεύσεως
- Ο νέος κύκλος μιας παλιάς ιστορίας

Genres: History

63 pages, Paperback

First published January 1, 1990

About the author

Ο Βασίλης Ραφαηλίδης ήταν Έλληνας κριτικός κινηματογράφου, δημοσιογράφος, συγγραφέας και δοκιμιογράφος.

Γεννήθηκε στις 14 Ιανουαρίου 1934 στα Σέρβια του νομού Κοζάνης και πέθανε στις 8 Σεπτεμβρίου 2000 στην Αθήνα. Η καταγωγή του πατέρα του ήταν από την Κωνσταντινούπολη, την οποία και ο ίδιος αναγνώριζε ως πατρίδα του (κυρίως διότι του άρεσε ως πόλη). Εξάλλου είχε και άλλες "πατρίδες". Κατεξοχήν, την Καστοριά στην οποία πέρασε την εφηβεία, λόγω μετάθεσης των γονέων του. Σημειωτέον, οι γονείς του ήταν αμφότεροι εκπαιδευτικοί - φιλόλογος ο πατέρας (Απόστολος), δασκάλα η μητέρα του (Ελένη).

Σπούδασε το 1959 κινηματογράφο στη Σχολή Σταυράκου στην Αθήνα και μετά την αποφοίτησή του εργάστηκε σαν βοηθός του Νίκου Κούνδουρου και του Ροβήρου Μανθούλη, ενώ το 1962 γύρισε και ο ίδιος δύο ταινίες - ντοκιμαντέρ μικρού μήκους, το Βυζαντινό μνημόσυνο και τους Γουναράδες της Καστοριάς και την τέχνη τους . Η πρώτη του ταινία, γυρισμένη με πενιχρά και πεπαλαιωμένα μέσα, ήταν εξαιρετικά φιλόδοξη, αλλά ο ίδιος την απέρριψε αμέσως ως αισθητικά απαράδεκτη και έκτοτε αδιαφόρησε παντελώς για την τύχη της παρότι βραβεύτηκε αργότερα από διεθνές φεστιβάλ.

Το 1963 αποφασίζει να εγκαταλείψει την προοπτική του επαγγελματία σκηνοθέτη για να γίνει επαγγελματίας κριτικός κινηματογράφου. Αρχικά εργάστηκε σ' αυτό το πόστο σε έντυπα της Αριστεράς στην οποία ιδεολογικά ανήκε, αρχικά την "Επιθεώρηση Τέχνης" και αργότερα στη "Δημοκρατική Αλλαγή". Στη συνέχεια εξέδωσε το περιοδικό "Ελληνικός Κινηματογράφος" το οποίο έκλεισε η Χούντα για να το επανεκδώσει στη συνέχεια με τον τίτλο "Σύγχρονος Κινηματογράφος".

Με τη Μεταπολίτευση εργάστηκε σε διάφορες εφημερίδες όπως "Το Βήμα" (1974 - 1983), το "Έθνος" (1983 - 1998) και η "Ελευθεροτυπία" (1998 ως το θάνατό του το 2000), μη περιοριζόμενος στην κριτική κινηματογράφου, αλλά γράφοντας σχόλια και επιφυλλίδες που άπτονταν ευρύτερων πολιτικών και κοινωνικών θεμάτων.

Επίσης παρέδιδε σεμινάρια και δίδαξε κινηματογράφο στη Σχολή Σταυράκου, στη σχολή του Θεάτρου Τέχνης, στο Ινστιτούτο Γκαίτε και αλλού. Επιπλέον εργάστηκε και σε ραδιοφωνικό σταθμό σε εκπομπές διαλόγου. Στη διάρκεια της επταετούς δικτατορίας των συνταγματαρχών βασανίστηκε και εκτοπίστηκε στις φυλακές της Αίγινας. Υπήρξε συνειδητοποιημένος μαρξιστής-κομμουνιστής και μέσα από τα βιβλία του ανέλυσε τη μαρξιστική θεωρία με τρόπο απλό αλλά όχι απλουστευτικό.

Απεβίωσε το 2000 σε ηλικία 66 ετών από καρκίνο και κηδεύτηκε στην Πάτρα. Κατοικούσε στα Εξάρχεια επί της οδού Ιπποκράτους.

Reviews

[Παύλος · Rating 3 out of 5]

Βασισμένο στις ταινίες του Θ. Αγγελόπουλου (Ταξίδι στα Κύθηρα, Τοπίο στην ομίχλη, Ο θίασος) το βιβλίο του Βασίλη Ραφαηλίδη κάνει μια αναδρομή στην ελληνική ιστορία και έναν παραλληλισμό με τα απότοκά της στην σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα. Οι ήρωες των ταινιών του Θ.Αγγελόπουλου σαν σύγχρονοι κληρονόμοι του Αγαμέμνωνα, του Μεγαλέξανδρου και της Κλυταιμνήστρας δρουν σύμφωνα με τις αξίες μιας άλλης εποχής.

Παράλληλα γίνεται μια κριτική για την σύγχρονη ελληνική κοινωνία και την ομίχλη, η οποία πέρα από καιρικό φαινόμενο, είναι αυτή που σκεπάζει πλέον τους Νεοέλληνες και όχι τους Έλληνες. Ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του '90 (έχω την αίσθηση ότι γράφτηκε το '88 χωρίς να είμαι σίγουρος) φαινόταν που πάει το πράγμα στην ελληνική πολιτική σκηνή και κοινωνία.

Στα αρνητικά του βιβλίου, η εμφανής πολιτικοποίηση και μάλιστα ξεκάθαρα υπέρ κάποιου και κατά κάποιου άλλου. Σε ένα βιβλίο ιδιαίτερα αν αποτελεί κριτικό δοκίμιο και μάλιστα για μία εκ των καλών τεχνών, ταπεινή μου γνώμη είναι ότι ο δογματισμός είναι περιττός. Βέβαια, ο Βασίλης Ραφαηλίδης αν και εξαίρετος συγγραφέας έχω την αίσθηση πως σε κάθε βιβλίο του ήταν εμφανής ως προς τα αριστερά πιστεύω του οπότε ίσως αυτό να είναι και το χαρακτηριστικό του γνώρισμα...

(readathon 2017 4/90)