Çok Tuhaf Çok Tanıdık: Vesikalı Yârim Üzerine

by Ali Karadoğan, Nilgün Abisel, Umut Tümay Arslan

Lütfü Akad'ın 1968 tarihli kült filmi Vesikalı Yarim, seyircisini sıradışı bir deneyime sürükler. Her şey bir Yeşilçam melodramından bekleneceği gibidir, çok tanıdıktır. Ama aynı zamanda çok tuhaf bir şeyler vardır bu filmde - adı koyulamayan, açıklamaya direnen, onu diğer Yeşilçam filmlerinden ayıran bir tuhaflık...

Bir grup çalışması olan Çok Tuhaf Çok Tanıdık işte bunun nedenini araştırıyor. Vesikalı Yarim'i unutulmaz bir sanat yapıtı haline getirenin tam da bu özelliği olduğunu, içinde yer aldığı sinema geleneğinin bildik, tanıdık motiflerini taşıdığı halde bunlara farklı anlatısal ve estetik çözümler getirdiğini söylüyor. Filmin anlatısal içeriği kadar, estetik özelliklerine de hakkını veren bir çözümleme tarzı var bu incelemenin. Bir yandan filmin Türk modernleşmesinin temel sorunlarıyla bağını sergilerken, diğer yandan filmin biçimsel yapısının, başta hiç düşünülmemiş içerikleri mümkün kılan, onların yolunu açan mantığını ortaya çıkarıyor.

Bir filmin, daha genelde bir kültürel ürünün nasıl "okunabileceğinin" başarılı bir örneği olarak sunuyoruz bu kitabı. Şu sorulabilir: Seyretmek ve keyfini çıkartmak varken neden deşifre etmeye çalışalım ki bir filmi? Cevaplardan biri, sanatı sanat yapan şeyi gerçekten öğrenebilmek içindir. Ama galiba başka bir cevap daha önemli: Yeniden büyülenebilmenin ilk şartı, önceki büyülerden kurtulabilmektir.

Genres: Nonfiction

172 pages, Paperback

First published January 1, 2005

Reviews

[Baris Balcioglu · Rating 3 out of 5]

Hakan söyledi de aldıydım. Basım tarihine bakılırsa 2005'ten sonra olmalı. Kıbrıs'taki medya konusundaki arkadaşlarından da yazan olmuştu bu kitapta. Nejat Ulusoy'u da sonra tanıştırmıştı. Ama siyasi düşüncelerimiz çok uyuşmuyormuş, sonradan öğrenip şaşırmıştım. Kitap çok sıkıcı bence. Bir tek filmin yönetmeni ile yapılan söyleşi çok gülünç. Akad gereksiz aydın sorularına hiç takılmıyor ve üstten konuşuyor diye aklımda kalmış. Yeni yıl armağanı yapayım bu kitabı.

[Bige · Rating 4 out of 5]

En sevdiğim Türk filmlerinden biridir, konusu diğer melodramlara benzer olduğu halde neden bu kadar etkileyici olduğunu daha iyi anladım.
Film muhafazakar yetişmiş bir erkeğin, kadının ne olduğunu anlayamaması üzerine. Erkeğin hayali vesikalı ve yar özelliklerini birleştirmiş yani hem şehvet uyandırıcı, gösterişli hem de şefkatli bir kadın. Kadın bunların hepsi de olabilir elbette ama çok daha fazlasıdır. Geleneksel yaşamın, modernite özlemi ve değişmeyi reddettiğinde kendini eksik hissedişi üzerine yüz yıldan fazladır bildiğimiz çok tuhaf, çok tanıdık bir hikaye...

[Bezen Coskun · Rating 4 out of 5]

Film açtığı yarayı kapatmaz, kapatarak seyirciyi yatıştırmaz, dışarıya atılanı olumsuzlamaz, içerdekini yüceltmez. Tam tersine, dışarı atılanı, kaybı göstererek kaybın telafisinin olamayacağını söyler, kaybın kabulüne dayanan film bu yönüyle melodramla trajedini sınırında, aralığında durur. Filme derinliğini kazandıran, hakiki kılan da budur. Film, bastırılan, dile gelmeyen, adlandırılamayan, tanımlanmaya direnen o tuhaflığa dokunur.

[Elçin Yıldızbayrak · Rating 4 out of 5]

Vesikalı Yarim'i sinema tarihimizin kült filmini derinden anlamak için harika bir kitap. Filmin jenerik yazılarındaki karakterlerin anlamından, senaryosunun nasıl hayat bulduğuna kadar inceleyen kitabı zevkle okudum. Ayrıca yönetmen Lütfi Akad ve senarist Sefa Önal ile röportajlar dönemin film çekme koşullarına, yaklaşımına dair oldukça fikir veriyor.

[Tuncay Özdemir · Rating 4 out of 5]

Türk sinemasının en güzel filmlerinden Vesikalı Yarim'in enine boyuna analizi. Kitabın sonunda yönetmen Lütfi Akad ve senarist Safa Önal'la da birer röportaj var. Lütfi Akad'ın bu analiz işlerinden pek haz etmemesi ve yazarların sorularını "izleyin geçin işte, fazla kurcalarsanız bozarsınız" tadında cevaplaması ilginç geldi.

[Zeynep Sarhan · Rating 5 out of 5]

Lütfi Akad'a tapabiliriz.