Prefazione di Lucien Scheler. Il libro raccoglie le ultime lettere di condannati a morte per fucilazione durante la Resistenza. Nella prima pagina bianca dedica autografa di Marie Rose Benoit, madre/sorella di Pierre Benoit, uno dei cinque studenti del liceo parigino Buffon, tra i diciassette e i vent'anni, fucilati il mattino dell'8 febbraio 1943 per aver distribuito stampa clandestina a scuola e aver eseguito attentati contro ufficiali tedeschi, e di cui sono riportate le ultime lettere nel libro. Marie Rose Benoit dedicò il volume a Pietro Consagra allegando una foto della lettera originale scritta da Pierre Benoit un'ora prima di essere fucilato Dedica autografa ad un importante artista italiano.
«به حزبم! به تمام رفقایم! تا چند دقیقه دیگر با گیوتین اعدام میشوم. همه بدانند که من همواره به حزب عزیزم، به بینالملل کمونیست پرعظمتمان، به پیکار پرشکوه ملل در راه رهاییشان، به استالین عزیزیمان، به پیکاری که ما امروز با خونسردی و سربلندی و با نگاه آرام و مستقیم جان خود را در راه آن میدهیم، فکر میکردهام و افتخار دارم که برای حزب شهیدمان که فردا دوباره زنده میشود میمیرم. اکنون نیز در آخرین لحظات زندگانیم افکارم متوجه همین امور خواهد بود.»¹
در سال 1941، هیتلر با حمله به شوروی پیمان عدم تعرض رو نقض کرد و با شوروی وارد جنگ شد. در این زمان، استالین و کمونیستها در بین بخشی از مخالفان نازیسم در فرانسه، محبوبیت بیشتری پیدا کردند و حزب کمونیست فرانسه هم بهطور گستردهتری وارد مبارزه با اشغالگران آلمانی شد.² در سالهای 1941 تا 1943، بسیاری از اعضای مقاومت فرانسه، از جمله کمونیستها، توسط نیروهای آلمانی دستگیر و اعدام شدند. کتاب «نامههای تیربارانشدهها» مجموعهای از نامههای همین افراد اعدامی و تیربارانشدهست که با فاصلهی کوتاهی از جنگ توسط حزب کمونیست فرانسه گردآوری و منتشر شده.³ اگرچه مقاومت فرانسه محدود به کمونیستها نبود، اما بیشتر نامههای این کتاب متعلق به اعضای کمونیستِ مقاومت فرانسه هست.
📌 «من محکوم به مرگ شدهام و امروز صبح اعدام خواهم شد. این امر آنطور که معمولاً تصور میکنند برایم وحشتناک نیست، من از وقتی که فعالیت مخفی را شروع کردم، خود را با این فکر عادت دادم.»⁴
به نظر میرسه بخش قابل توجهی از محکومین، به خطر اقداماتی که انجام میدادند آگاه بودند و توقع دستگیر و حتی اعدام شدن رو داشتند، پس عجیب نیست حتی زمانی که بازداشت شدند هم از مقاومت و ایستادگی دم بزنند و همچنان افکار حزبی داشته باشند! اما چه طور میشه زمانی که فقط چند ساعت با مرگ فاصله دارند، تمام فکر و ذکرشون یکی ایدئولوژی سیاسی باشه؟
📌 «شهامت محکمی دارم. نمیلرزم و از خودم راضی هستم. من با رضایت میمیرم زیرا میدانم که طول زیادی نخواهد کشید که مرام من پیروز خواهد شد. من نیز برای تهیهٔ فردای نغمهسرا میمیرم و پسرمان از آن استفاده خواهد کرد!»⁵
تعداد قابل توجهی از نامههای این کتاب در چنین سبکی نوشته شده. با همون مغزهای داغکرده آخرین کلمات و جملاتشون رو نوشتند و حتی یک بار هم ننوشتند که «شاید» مسیر رو اشتباه اومدند؟ شاید جون خودشون رو برای پیروزی آرمانی فدا میکنند که شباهت چندانی به تصورات آرمانیشون نخواهد داشت؟ چرا از مرگ نمیترسند؟ ترسیدن، یک واکنش طبیعی و منطقی نسبت به مرگی چنین هولناک نیست؟ تظاهر کردند یا واقعاً با شنیدن حکم قطعی اعدام خم به ابرو نیاوردند؟ و این شجاعانهست یا ابلهانه؟
📌 «مادر عزیزم، مرگ مرا نمیترساند؛ همانطور که پسرت همیشه با شهامت بود، تو نیز با شهامت باش. من قوی و آرام خواهم بود، همواره چنین بودهام، اما میخواهم برایتان بگویم که من مفتخرم که بهخاطر حزب بزرگ که تنها حزب فرداست مبارزه کردهام.» ⁶
ای زهرمار و با شهامتی! گریه کن مرد، گریه کن! میخوان تیربارانت کنن! زجه بزن. بگو ترسیدی، بگو وحشت کردی از مرگ! بگو از فدا کردن جونت برای حزب دستکم دچار تردید شدی!! الان گریه نکنی پس کی میخوای گریه کنی؟ «قوی و آرام» باشی یا نباشی در خون خودت غوطهور خواهی شد اما به جای فکر کردن به مرگت، مفتخری برای حزب فردا، اصلاً پسفردا مبارزه کردی؟ تو که فردا رو نخواهی دید!..
📌 «فکر میکنم فهرستی که در دستانش بود، صورت قطعی محکومین، به مرگ بود. اینطوری خیلی خوب است، مطمئن باشید که من بلدم به آنها نشان دهم یک کمونیست چگونه میمیرد!» ⁷
یک کمونیست چهطوری میمیره؟ مرگ هم منش حزبی داره؟ تو پیش از اینکه کمونیست باشی آدمیزاد نیستی؟ از مرگ نمیترسی؟ اسطورهی شجاعت و شهامت لعنتی!..
﹏﹏﹏﹏﹏﹏﹏﹏﹏﹏﹏﹏
من هم بارها شده که شورم بر شعورم غلبه کرده و جونم رو کف دستم گذاشتم و مشتم رو آنچنان محکم گره نکردم که مطمئن باشم، جان از کف نخواهم داد! ترس جونم رو هم ندارم، یعنی دارم و مثل این دلاوران شیرِ شیر هم نیستم، ولی برای زنده موندن هم لَهلَه نمیزنم. اما مشکلم با خود مرگ نیست! گاهی فکر میکنم شاید قربانی شدن برای آرمانی که در صورت پیروزی قربانیهای زیادی بگیره، ترسناکتر از خود مرگ باشه! اما به دور از این دست افکار سانتیمانتالیسم، واقعاً چه چیزی ترسناکتر از خود مرگ وجود داره؟ اینکه من باارزشترین دارایی ــ یعنی جونم ــ رو برای قدرت گرفتن یک ایدئولوژی فدا کنم، دلیرانه هست یا احمقانه؟ اگر بگم گور پدر دنیایی که گلستان شده اما «من» پیش از دیدنش به پایان رسیدم، خودخواهانه و ضدقهرمانانه هست یا واقعبینانه؟ ما در جهان چندان هم اهمیتی نداریم، اما برای من چه چیزی مهمتر از «من» میتونه وجود داشته باشه.
اگرچه این کتاب خوراک فکری خوبی فراهم میکنه، اما خوندنش رو توصیه نمیکنم. چرا که مجموعهای هست جهتدار، بهشدت ایدئولوژیک و بسیار شعاری! تلاش کردم چندین نامه رو صحتسنجی کنم، اما نتونستم چیزی پیدا کنم. البته این بهمعنی جعلی بودن نامهها نیست. چون زمان قابلتوجهی از نوشتنشون گذشته، اعتبارسنجی کار سادهای نخواهد بود... تلاشی هم نشده که مدارکی برای مستند شدن کتاب ارائه بشه. شما میتونید با استناد «به جون مادرم» گفتن حزب کمونیست فرانسه (که زحمت گردآوری و چاپ این کتاب رو کشیده) بپذیریدش! من که به صحت نامهها و شیوهی گردآوریش چندان خوشبین نیستم! در نهایت چند جمله منصوب به برتراند راسل رو هم قرار میدم که در تضاد کامل با محتوای این کتاب هست و میشه بیشتر درمورد فدا شدن برای یک ایدئولوژی فکر کرد.
📌 «من هرگز برای باورهایم نمیرم، چون ممکن است اشتباه کرده باشم. مردن برای یک باور یعنی سپردن جان به سایهای که شاید هرگز حقیقت نداشته باشد؛ یعنی اندیشهای را جاودانه فرض کنید، در حالی که بر فهم محدود بنا شده است.»⁸
شهریور 405
﹏﹏﹏﹏﹏﹏﹏﹏﹏﹏﹏﹏
1. بخشی از نامهی آندره دلما که در سال 1942 در زندان سانته با گیوتین اعدام شد. (ص 73)
2. البته زیادی سادهسازی کردم و تا حدی از دقت تاریخیش کم شد؛ به هرحال نمیخواستم خیلی طولانی توضیح بدم. (از شما چه پنهون، سوادش رو هم ندارم.)
3. در مقدمهی کتاب از چند انجمن، «سازمان ملی توده فرانسه» و «حزب کمونیست فرانسه» بابت جمعآوری نامهها قدردانی شده؛ همچنین نام این کتاب به عنوان یکی از کتابهای منتشر شده از انتشارات وابسته به کمونیست فرانسه در سال 1946 ثبت شده.
4. بخشی از نامهی ساسلی که در سال 1944 تیرباران شد. جالب اینکه ساسلی ایتالیایی بوده نه فرانسوی! (ص 198)
5. بخشی از نامهی لوئی واله که در سال 1943 تیرباران شد. (ص 203)
6. بخشی از نامهی رولان دلوال که در سال 1942 محکوم به مرگ شد. (ص 78)
7. بخشی از نامهی پییر روبیر که در سال 1942 تیرباران شد. (ص 179)
8. راسل در مصاحبهای با روزنامهی نیویورک پست در 23 ژوئن 1964 گفته بود حاضر نیست برای باورهاش بمیره، چون ممکنه اشتباه کنه و این جمله خیلی معروف شد، اما حقیقتاً نمیدونم این پاراگرافم به طور کامل از راسل هست یا نه. بههرحال قابل تأمل هست.
پن، پن: شمارهی صفحهها رو بر اساس نسخهای که خوندم، یعنی ترجمهی محمود تفضلی، چاپ دوم، انتشارات امیرکبیر، 1357، نوشتم. وقتی داشتم مشخصات کتاب رو میدیدم به طرز جالبی فهمیدم چاپ اول این کتاب در سال 1330 بوده؛ یعنی در دورهای که حزب توده ایران از نیروهای سیاسی مهم و تأثیرگذار ایران بود و نفوذ قابل توجهی در بین مردم، بهویژه روشنفکران و نویسندگان و محافل ادبی و فرهنگی زمانهی خودش داشت. پس نهتنها تألیف این کتاب بیمنظور نبوده، ظاهراً ترجمه کردنش هم بیمنظور نبوده! فقط نمیدونم چرا من هرچی دستم میرسه میخونم!؟؟
۷۱ نامه از پارتیزان های اعدامی فرانسوی، که درست چند ساعت قبل اعدام نوشته شده. شبیه وصیت نامه شهدای دفاع مقدسه ، با این تفاوت که کمتر مذهبی و بیشتر شخصیه راستش برام سواله، این نامه ها چقدر ممکنه سانسور شده باشن و آیا ممکنه مثل وصیت نامه تعدادی از شهدا ، ساختگی و جعلی باشن؟ ممکنه فقط نامه های ایدئولوژیک رو توی کتاب آورده باشه؟ چرا فقط نامه پارتیزان های چپ رو توی کتاب جمع کردن؟ بهرحال خوندن آخرین جملات یک انسان برای خانواده هاشون متاثرکننده بود . من صوتیش رو از طاقچه شنیدم(^з^)-☆
بازخوانی دوم بعد از پانزده سال. این کتاب مجموعه ای است از نامههای پارتیزانهای فرانسوی که به دست آلمان ها یا ارتش فرانسه دستگیر و سپس تیرباران شدند. در میان اعدام شده ها چند نفر سنی بالای سی سال داشتند و اکثرشان بین شانزده تا بیست ساله بودند. و اکثراً دارای فرزند. در میان نامه ها مطالب مشترک زیادی وجود داشت. نگرانی برای سرنوشت فرزندان، خواهش از بازماندگان برای برگراز نکردن مراسم ترحیم، درخواست از همسر برای ازدواج با مردی دیگر و... در آخرسرْ: زنده باد فرانسه! زنده باد آزادی! زنده باد حزب کمونیست!
اما آیا بعد از این کشتارها و مبارزات آسایش بر جهان حاکم شده است؟ مبارزه به خودیِ خود ارزشمند است اما به گمانم بزرگترین فایدهی تمدن این بود که به نام انقلاب یا دفاع از میهن، کشتار و شکنجهی انسانها تبدیل به امری جاری و قانونی گردید. و حتا امری شرافتمندانه.
پیشانی از هجوم وقاحت کبود میشود وقتی که بر مزار شهیدان عبور میکنند وقتی که سینهٔ هوا را میشکافند و باد جامههاشان بر شعار دیوارها میدمد. اینان که جامههای عزا را بهعاریت پوشیدهاند از قعر چشم خلق میراث روشنای شهیدان را بیرون میکشند گـُل در نهیب تند گلوله شکفت و اکنون کنار سنبلهها اندامهای کاکتوسی سر بر کشیدهاند. کلپاسههای فربه از سوراخهای بیم در هرم انقلاب خلایق بیرون خزیدهاند وز شانههای مردم بالا میآیند. و موج میزنند در آفتاب پیروزی. خورشید در تلآلؤ اندامهای حمق سرافکنده میرود.
عنوان این کتاب، بهاندازهای جذاب بود که فکر خواندنش از لحظهی مواجهه با نامش به جانم افتاد. اسمش را چند سال پیش در یادداشتی در وبلاگی خواندم. نویسندهی آن یادداشت، حسابی تعریفوتمجید کرده بود از آن؛ اما راستش من زیاد با آن ارتباط برقرار نکردم. اولین چیزی که پس از خواندن چند صفحهای از کتاب توی ذوق میزد، ترجمهی نهچندان مطلوب و ناگیرای کتاب بود. نثر آن هیچ تعریفی نداشت و بهگمانم بهنحو شایستهای پرداخته نشده بود. از خواندن این اثر، بیش از همه، در پی ارضای حس کنجکاویام بودم درخصوص اینکه ماهیت مرگ چیست و آدمی هنگام رویارویی با آن، چه حسوحالی دارد؛ کنجکاویای که دیرزمانیاست از سرم دست برنمیدارد و آزارم میدهد. کمابیش از تمام قشرهای جامعه کسانی یافت میشوند که یادداشتهایشان در این کتاب گرد آورده شده باشد؛ از نوجوان و جوان و میانسال. در نامهها بعضیهایشان بیتابی میکنند؛ اما اغلبشان آرام و آسودهاند و این برایم شگفتآور بود. انتظار عجزولابه و فحش و ناسزا داشتم؛ ولی بیشترِ این اشخاص، سرسپرده و تسلیموار و پرطمأنینه مرگشان را پذیرفته بودند و درکمالخونسردی و ثبات، آخرین توصیهها را به بازماندگانشان میکردند. البته تکوتوکی اضطراب و درماندگی نیز لابهلای نوشتهها بهچشم میخورد؛ اما در مقایسه با شمار بسیارِ نوشتههای پرامید و غیرمأیوسانه، این بیتابیها ناچیز مینمود. بهنظرم، اصلیترین عامل این آسودگیِ دم مرگ، باورمندی و عقیدهداشتن محکومان بود. تمام این محکومان دستکم بخش بزرگی از زندگیشان را در راه هدفی صرف کرده بودند که برایشان مقدس بوده و تا پای جانشان در راهش تکاپو کرده بودهاند؛ گیرم این عقیده، امروزه عقیدهای منسوخ و ردشده باشد مانند کمونیسم. چهبسا این عقیدهمندی در لحظهی جانسپردن، اصلیترین خواهش و خواست و نیاز انسان باشد. بیعقیدهمردن بهگمانم خیلی دردناک باشد. «خداحافظ تمام کسانی که دوستشان داشتهام و تمام کسانی که مرا دوست داشتهاید.» (۳۱) «آخرین بوسههایم برای شما.» (۳۱)
2.5? ⭐️ من این کتاب رو با ترجمهی "سعیده شکوری" از نشر نگر خوندم. این کتاب مجموعهای از نامههای سربازان کمونیست فرانسویه که قبل از تیرباران شدن توسط آلمانیها نوشته شدهاند. شاید مورد انتقاد قرار بگیرم ولی هیچوقت نتونستم به درستی این حس وطنپرستی تا پای مرگ آدمها رو درک کنم برای همین در مواجهه با چنین موضوعاتی زیاد تحت تأثیر قرار نمیگیرم. در عمدهی نامهها سربازان مرگ رو پذیرفتهاند و از خانوادههاشون تقاضا میکنند که اونها هم با این حقیقت کنار بیان و بعد از اعدام براشون سوگواری نکنند و به زندگی عادیشون ادامه بدن اما در عین حال همواره اونها رو به یاد داشته باشند. اکثرا نگران اوضاع اقتصادی خانوادهشون هستند و بهشون توصیه میکنند که از دولت به خاطر این جانفشانی و فداکاری طلب مقرری کنند تا اموراتشون رو بگذرونن. واقعا امتیاز دادن به نامههای انسانهایی که چند ساعت قبل از مرگشون اونها رو نوشتند رو درست نمیدونم ولی توصیهای به خوندن این کتاب هم نمیکنم. تقریبا مثل خوندن وصایای شهداست که توی مدرسه مجبورمون میکردند بخونیمشون.
طبیعیه که خوندن نامه هایی از انسان های در شرف مرگ کلا چیز جالبی باشه؛ مرگ برای بسیاری یک وضعیت مرزیه که تعارف ها رو کنار می زنه و حقیقت انسان ها را بیرون می ریزه. از طرف دیگر نامه به دلیل کوتاهیش فشردگی ای داره که اونو خواندنی تر می کنه - اینکه نویسنده باید انبوهی خاطره و خواست و محبت و رنج و مهم تر از همه یک خداحافظی برای همیشه رو در چند بند بگنجونه
چند نامه ای که برایم جالب تر بودند اینهایند: نامه ی ژاک بودری، نامه ی ا. ل. شامپیون، نامه ی روژه روکسل، و نامه ی ساسلی
* چرا چندان وجدی در من حاصل نشد با خواندن کلیت نامه ها
در این نامه ها چیزهایی هست که باعث میشه من چندان باهاشون همدلی نکنم و منو غرق خودشون نکنن. مهمترین عامل در این بین سبک واحد خیلی از نامه ها است. انگار یک الگویی وجود دارد برای زندانی محکوم به مرگ - آن هم از نوع کمونیستش - که باید رعایت شود: 1) تأکید به اینکه ما زندگی را دوست داریم و برای زندگی است که مبارزه می کنیم؛ 2) تأکید به اینکه ما شجاعیم اما آنان که می مانند به شجاعت بیشتری نیاز دارند؛ 3) تأکید به اینکه خانواده ی اعدامی نباید اشک بریزد و باید "شایسته" ی شهامتی باشند که فرد مبارز از خود نشان داده است؛ 4) تأکید به اینکه آیندگان باید از ما یاد کنند، هرچند ما تنها مرحله ای از یک روندیم و نباید به امر مرده چسبید و اموری از این دست. خلاصه اینکه فردیت این آدم ها ذیل یک الگوی "قهرمان کمونیست" از بین رفته - البته واقفم که این فردگرایی یک منظره نه معیاری مطلق و خودش جای بحث داره. این سلطه ی نهاد را مثلا در بحث حمایت از بازماندگان می بینیم: در نامه های متعددی اعدامیان به خانواده ی خود تذکر می دهند که از مزایای سربازان کشته شده در جنگ استفاده کنند - یعنی یک سیستم است با باورها و بعد با تضمین های خودش که آدم ها را در خود مضحمل می کند و رضایتشان را هم فراهم می کند تا با کمک آنها به پیش رود
دیگر اینکه در این نامه ها با انسان هایی مواجهیم که هم خدا را می خواهند هم خرما را: هم به انترناسیونالیسم کمونیستی باور دارند، هم به وطن پرستی فرانسوی، هم به خانواده و عشق و محبت، هم بعضا به مسیحیت. منظور اینکه ملقمه ای هستند از اموری که معلوم نیست منطقا با هم جمع شوند
عامل دیگر نچسب بودن خیلی از نامه ها سن کم نویسندگان است. من بشخصه قهرمان بازی آدم حدود بیست ساله را بیشتر از جنس کله خری می دانم تا شجاعت. یک نوجوان یا جوان بیست سال و کمتر، تحت تأثیر تبلیغات است و دارای شوری نیازموده و امیدهای واهی. برای من مرگ چنین فردی ارزش فردی چندانی ندارد مگر از حیث کمی در یک نهضت بزرگتر. دلیلش هم این است که با شناخت همراه نیست
و در نهایت آخرین عامل دید نه چندان مثبت من، نفس گزینش این گونه نامه ها است. این گزینش رنگ و بوی تبلیغات برای حزب کمونیست دارد. چرا صرفا نامه های "قهرمانان" آمده؟ چرا کمونیست ها خیلی برجسته اند؟ و چراهایی از این دست
«پدر و مادر عزیزم! دوستان سلام! پایان کار است! آمدهاند که ما را برای تیرباران شدن ببرند. به جهنم، مردن در منتهای پیروزی کمی تاسفآور است. اما چه اهمیتی دارد! اهمیت فقط در خیال آدمی است.» ته نامه هم امضا شده: «پیهروی شما.»
"شهامت، شهامت، شهامت، ما خواهیم مرد اما مبارزه برای شما پایان نیافته است."
این کتاب مجموعهای از هفتاد و یک نامه است که توسط پارتیزانهای فرانسوی در زمان جنگ جهانی دوم نوشته شده. همه این پارتيزانها بعد از ارسال این نامهها برای خانواده و عزیزانشون توسط ارتش آلمان اعدام شدن. این مردان 16 تا 50 سال صرف دفاع از وطن دستگیر و محکوم به اعدام شدند. این مجموعه توسط لویی آراگون نویسنده و شاعر گردآوری شده تا ادای احترامی به سربازانی باشه که با امید آزادی برای فردا میجنگن.
این کتاب برای من خیلی عمیق بود. از همون لحظههای اول باعث شکل گرفتن بغضم شد. چون انگار صحنههای آشنایی رو میدیدم. انسانهای آزاد و با شرافتی که با وجود سن کم از مرگ نمیترسن، زیر بار زور نمیرن و با غرور به استقبال مرگی میرن که براش آماده نبودن اما به اونها تحمیل شده. در بخشی از یکی از نامهها نوشته شده:
"اگر من در جوانی میمیرم برای اینست که زندگی را دوست میدارم و میخواستم که زندگی زیبا باشد و آنرا برای همه زیبا سازم: فداکاری ما بیهوده نخواهد بود و شما روزهای بهتری را خواهید. آخرین افکار من متوجه شما خواهد بود و عکس هر دوی شما تا آخرین لحظات بر روی قلبم خواهد بود.
پ.ن: روی امضایم را بوسیدهام این آخرین بوسه من برای توست، عشق من"
بخش قابل تاملی که درمورد این آدمها وجود داره اینکه تعداد کثیری از اونها توسط پلیس فرانسه دستگیر و به آلمان تحویل داده شدن تا اعدام بشن و دونستن این موضوع افکار زیادی رو توی سرم شناور کرد اما این بیت سعدی از هر افکاری پررنگتر بود که میگه: "از دشمنان برند شکایت به دوستان چون دوست دشمن است، شکایت کجا بریم؟" با وجود اینکه فرانسه به این آدمها خیانت کرد اونها هرگز دست از عشق نکشیدن و ادامه دادن تا جلوی نسلهای بعد از خودشون سربلند باشن و امروز آخرین نصيحت، بوسه، عشق، اشک و وداع اونها توی یک کتاب به جا مونده که توصیه میکنم بخونیدش، چون بغضی توی کتاب نفهته است که سالهاست برای ما آشناست.
نمی دانم آیا کسی هست که بتواند این نامه های تیرباران شده ها را بخواند بی اینکه چشمانش از اشک لبریز شود و بی اینکه ، با اصطلاح حقیر و نارسائی که داریم ، قلبش در هم فشرده شود . اگر چنین کسی هم هست من از او بیزارم . لوئی آراگون ۱۹۴۶
جوانانی که به نام وطن ناچار مرگ را مقدس شمرده و اعتقادی راسخ به پیروزی دارند که بدون آنها رقم میخورد. نامه هایی با هزاران سانسور که شلوغی میان افکار نویسنده را به جان وقلب خواننده میخ میزند .جوانکی که نمیدانست به آرزوهایش بپردازد،به عشق به پدر و مادر یا به برادری که چندی پیش با اون دعوا کرده بود. پیروزی نزدیک و انقلابیون خفته، با هزاران نامه پیدا شده در آستر آستین هایشان. زنده باد.. فرانسه زنده باد
دردناک و خواندنی بود. براستی روزی که ما برویم، چرا رفتهایم و چه چیز از ما به یادگار میماند؟ من دوست دارم در آخرین نامه به فرزندانم بنویسم شوق زندگی و زیستن را برای شما خواهم گذاشت، توانی برای بهتر کردن دنیای اطرافتان و عشقی که به عزیزانتان خواهید داشت.
مجموعه آخرین نامه های قبل از اعدام 71 نفر از پارتیزان ها و اعضای جبهه مقاومت فرانسه و حزب کمونیست فرانسه که از سال 1940 تا 1944 بوسیله نیروهای گشتاپو اعدام شدند. آقای پدر در صفحه اول کتاب نوشته: "به یاد کسانی که قبل از اعدام اجازه نیافتند نامه ای بنویسند" .. مهرماه 1364.
کتاب جالبی بود. نامه ها با تقریب خوبی محتوی یکسانی داشتند. همشون اشاره میکردند که شهامت دارند، تقاضا میکردند که شهامت داشته باشید. سوگواری نکنید. من در راه وطن مردم. افتخار کنید به من. اکثرا از همسرانشون تقاضای تجدید زندگی داشتند و همشون به شدت به دنبال توتون وسیگار بودند.
عملا خوندن یک نامه یا خوندن کل کتاب خیلی فرقی نداشت.
آدم حس میکنه یکم دچار شستشوی مغزی شدند یا ایینکه من آدم بی روحی هستم.
پدر و مادر عزیزم ، از لاسنته برایتان نامه می نویسم. ساعت ده دقیقه به یک بامداد است. الان خبر دادند که امشب اعدام خواهیم شد.... پدر و مادر محبوبم، من سر ساعت ۴ اعدام خواهم شد. این خبر را تازه شنیدیم و با دوستانم در کمال آرامش در انتظار آن لحظه ایم... .توی هیچکدوم از نامه ها عجز و لابه ای برای مردن نبود. تکان دهنده بود که نگارنده این نامه ها چند ساعت بعد مردن،همگی.
نسخه ای که خوندم جمع آوری لویی آراگون بود و چاپ نشر نگر.
به نظرم کتاب جالبی بود از چندین جهت: اول اینکه پایبندی اعضای پارتیزان به هدف و ایدئولوژی، دوم اشتراک دغدغه های انسانی در آخرین لحظات زندگی، سوم آمال و آرزوهای در دل مونده افراد، چهارم درک احساسات یک انسان که در آخرین ثانیه های زندگی و... . واقعا چقدر زندگی در برابر بعضی اهداف مثل آزادی حقیره🙁 ارادتمند آرش🫡.
آن یک که معتقد به خدا بود و آن یک که نبود خونشان جاریست میرود تا خاکی را که همیشه دوست داشت در بر گیرد تا از گرمی عشق گرمشان در روزهای فصل نو انگور معطر رسیده شود.
ژان روبرت (در ۲۲ آوریل ۱۹۴۳ با گیوتین اعدام شد): روز درخشانی که در آن مردم انتقام خودرا باز خواهند گرفت خیلی دور نیست و مردم و ملت فرانسهٔ ما آخرین آنها نخواهند بود.به پیروزی اطمینان داشته باشید که خیلی به شما نزدیک است.