Živela bom

by Lale Gül, Stana Anželj (Prevajalka)

Avtobiografski prvenec mlade Nizozemke turškega rodu opisuje dilemo dekleta, ki se je uprlo muslimanski vzgoji, kar je v družini povzročilo nepopravljiv razkol. Roman je dvignil veliko prahu, tudi strogih obsodb, avtorica pa je zanj prejela številne nagrade.

Prvenec mlade Nizozemke Živela bom je ob izidu doma sprožil val polemik. Lale Gül, ki je odrasla v nizozemsko-islamski skupnosti sredi Amsterdama, je v njem popisala svojo zgodbo, dilemo dekleta, ujetega med dve različni kulturi in dva nasprotujoča si vrednostna sistema. Knjiga je na Nizozemskem dvignila veliko prahu ter doživela mešane odzive: nizozemska islamska skupnost je avtorico odkrito obsodila, knjiga pa je postala uspešnica in Lale Gül je zanjo prejela nagrado NS Publieksprijs za najboljši roman po mnenju bralcev.

Glavna junakinja je mlada Büsra, ki vse težje lovi ravnovesje med življenjem svoje družine in tistim, ki ga živijo njene vrstnice, prijateljice in sošolke. Vse bolj odtujena od pravil, po katerih se ravnajo njeni domači, se Büsra odmika od ritualov svoje skupnosti, odklanja institucijo dogovorjene poroke in si nasploh želi več od življenja poročene matere – to pa v družini povzroči nepopravljiv razkol. Pogumen roman o tabujih islamske vere in o težavah kulturne asimilacije.

Genres: Nonfiction, Biography, Audiobook, Dutch Literature, Roman, Literature, Memoir

336 pages, Hardcover

First published February 1, 2021

About the author

Lale is een Turks-Nederlandse schrijfster die in een streng-islamitisch gezin in Amsterdam-West opgroeide en later afstand van nam.

Reviews

[Horusath · Rating 2 out of 5]

Dit boek kwam veel in het nieuws omdat het leidde tot doodsbedreigingen aan het adres van de auteur, en dat is een vreselijke zaak. Ik ben opgegroeid in een soortgelijk streng religieus gezin in een immigrantenfamilie, en ik herken veel van waar ze over schrijft. Dus laat ik om te beginnen zeggen dat ik veel van haar opvattingen deel, over de hypocisie die inherent is aan streng Islamitsiche gezinnen, de mentale en fysieke mishandelingen die goedgepraat worden onder het mom van ouderlijke zorg, de schuldgevoelens waar ze je constant mee opzadelen als je een eigen leven probeert te leiden. Het klopt allemaal als een bus. En daarom geeft het me een beetje een slecht gevoel om het zo'n lage beoordeling te geven.

De schrijfstijl is nogal wispelturig. Op sommige punten extreem complex (bijna overdreven, alsof ze meer geïnteresseerd lijkt in het tonen van haar geavanceerde woordenschat dan in het overbrengen van een boodschap), en dan op de volgende pagina heeft ze het over "fucking dit" en "fucking dat". Ik kan begrijpen dat er veel frustratie in dit boek zit, maar het creëert ook gewoon een chaotische maalstroom die je er helemaal uit trekt. Ik heb ook het gevoel dat het boek op veel plaatsen lijdt aan het zogenaamde "purple prose", dat wil zeggen overmatig gebruik van bijvoeglijke naamwoorden, bijwoorden en metaforen. Het geeft een beetje de indruk van een scriptie: alles om maar aan het minimum aantal woorden te komen.

Het was een strijd om door dit boek te komen. Niet vanwege het onderwerp, maar puur vanwege de schrijfstijl, waarbij ik me eerlijk gezegd afvraag of er wel een redacteur is geraadpleegd. Er is zoveel vulstof dat eruit geknipt had kunnen worden zonder het verhaal te beïnvloeden. Om maar een voorbeeld te noemen, de schoolreis naar Rome. Was het echt nodig om pagina na pagina van filosofische discussies tussen scholieren te hebben? Het toonde deels aan hoe hypocriet de man-vrouw posities in Islamitische kringen van jongs of af aan al zijn in de wijze waarop de jongens "grappen" maken maar aanstoot nemen aan het feit dat Büsra hetzelfde doet, maar het overgrote deel van dat hoofdstuk was pure "filler" content dat weinig aan het verhaal toevoegt.

Ik voelde ook dat de soms afwijzende opmerkingen tegenover institutionele racisme en discriminatie het boek niet ten goede komen. Vroeg in het boek schrijft Gül iets in de trant van "en dat kom dus niet omdat zus en zo afgewezen is voor een stageplek". Het leest haast minachtend.

Als roman kan ik het helaas niet aan anderen aanbevelen.

[Anita · Rating 3 out of 5]

Één ster voor de redacteur die zijn werk niet heeft gedaan.
Twee sterren voor de soms gekunstelde dialogen.
Drie sterren voor de mooie taalvondsten die er in zitten.
Vier sterren voor het talent dat de schrijfster laat zien.
Vijf sterren voor het lef om dit boek te schrijven en uit te brengen.

[Tamára · Rating 2 out of 5]

Het zat er wel in, maar het kwam er niet uit.

--
Het boek had ik in twee dagen uit, maar dat wil niet zeggen dat je er heel makkelijk doorheen komt. Meteen de eerste hoofdstukken word je doodgegooid met zinnen als 'het kind existeert sinds een paar dagen' en 'doch nu een held die met open armen door toegenegen zelootgenoten werd onthaald', later lees je dat ze 'opteerde geen chips te eten'. Haar moeder noemt ze regelmatig Droogstoppel, een vrouw die in geen honderd jaar lijkt op dat karakter van Max Havelaar. Zo in het midden van het boek wordt het taalgebruik iets beter te hachelen, en daar wil ik zelfs toegeven dat ze echt talent heeft, maar het komt niet goed uit de verf.

Hoewel het verhaal nog best aardig is, is meeleven gewoon echt lastig als je weer eens zinnen ziet met belachelijke synoniemen. Verder zie je hier en daar dat ze literaire trucjes wil toepassen, zoals spelen met stijlen en verwijzen naar andere oude literaire werken, maar dat wil niet echt lukken. Bovendien is het verhaal minstens honderd pagina's te lang. Het had de uitgever hier niet misstaan een redacteur met een ruggengraat op te zetten.

Ik gun Lale Gül echt het allerbeste in het leven, maar het meeste gun ik haar nog wel een betere redacteur/uitgever. Mocht ze die gevonden hebben, dan zou ik graag meer van haar willen lezen.

[Sibrich van Baalen · Rating 5 out of 5]

In het begin moest ik wennen aan de schrijfstijl: ik kon de hoogdravende teksten niet rijmen met de vaak ook banale dialogen die gevoerd werden. Moeilijke woorden werden gebruikt waar deze onnodig bleken (haar oma die 'uit haar anus oxideerde'). Maar later in het verhaal werd dit geloofwaardig. Ze was het meisje dat met de jeugd meesprak en ook de vrouw in de collegezaal. De moeilijke woorden en zinnen bleken een manier om zich uit haar milieu te boksen. Ze moet wel, want ze staat met 1-0 achter. Het boek geeft je een inkijkje in de islam en alhoewel de hoofdpersoon zich verzet tegen haar cultuur, ontstaat er bij mijzelf geen haat of afgunst, maar eerder meer begrip. Dit zijn de vrouwen die we nodig hebben; dit is emancipatie. Het is niet het feminisme dat je een tikkie laat sturen voor het gebruik van een condoom; het gaat hier om vrouwen helpen, die zich soms letterlijk gevangen weten in hun eigen bestaan. Wollah 5 sterren.

[Erenay Bilgin · Rating 5 out of 5]

Ik heb dit boek voorzichtig proberen te lezen vanwege de heftige dingen die erin staan. Als een Nederlandse-Turk ben ik ook een lid van de Turkse community in Nederland. Zelf ben ik ook Islamitisch opgevoed maar dan wel op een totaal andere manier dan Lale. Gevallen waarover zij schrijft kan ik totaal niet herkennen in mijn gezin (maar niet vergeten dat ik een man ben). Maar ik kan haar zeker wel begrijpen!

Zij schrijft over vele problematiek waar wij Nederlandse-Turken mee te maken hebben en media brengt het over alsof het een ‘anti-moslim’ boek is. Lale maakt absoluut de Islam niet zwart maar ze schrijft over de interacties van cultuur en geloof. Vaak zien we dus dat zo een combinatie giftig kan zijn. In media zal dan zeker een giftige uitkomst eerder gerepresenteerd worden en dat zal dan met de Islam geassocieerd worden.

Ik snap niet waarom Lale niet gewaardeerd kan worden nadat ze uitleg geeft over haar cognitieve, affectieve en motivationele aspecten in de keuzes die ze heeft gemaakt. Zij is een individu en wilt meer autonomie. Ze schrijft over discriminatie op alle levels en kaart aan wat dit met haar als persoon heeft gedaan. In plaats van aanvallen zouden we haar moeten begrijpen, snappen waar ze vandaan komt. We moeten allemaal begrijpen waar we vandaan komen. Communiceer om elkaar te begrijpen niet om aan te vallen!

[Evelien · Rating 1 out of 5]

Aansprekende inhoud of niet, wat een gedrocht van een boek. Hier heeft geen redacteur naar gekeken. Mijn haren gaan hier recht overeind van staan. Spreektaal vermengd met woorden die zelfs ik in een woordenboek moet opzoeken. Wat bezielt de schrijfster? Het lijkt op een poging om professioneel over te komen, maar dat mislukt grandioos. En nogmaals, waar is de redacteur!? Advies: laat dit boek grondig herschrijven door een professionele redacteur en probeer het dan nog eens.

[Bharath · Rating 3 out of 5]

I understood after I picked up this book that it had become very controversial when first published in Dutch with threats being unfortunately issued to the author. It is definitely frank with strong opinions of the author, it raises many issues to consider, though is not very well written. The central character is given the name Busra (a 20-year-old woman), but as has been widely reported, is clearly inspired by the author herself.

Busra, her parents, brother Halil and sister Defne live in Amsterdam West. Her parents had migrated from Turkey and they continue to be in touch with relatives there, visiting every year. Her grandmother Oma is also in Amsterdam, and Busra feels freer with her. Her parents are ultra-conservative, heeding the advice of the cleric in the local mosque to the letter. This means for Busra - being fully covered, avoiding talking to males, watching content declared safe etc. The children also attend a religious school, and are expected to accord more importance to that. She finds it stifling as it is contrast to the local culture, and even within her community, the males have far fewer restrictions. The local cleric keeps warning the community of the decadence prevalent in the country and the need to be virtuous. Lali, without her parents’ knowledge has a boyfriend and insists on working. She is careful though to cover her head, as is expected. She knows that she has to decide her way forward and this double life cannot continue – either to be open & brave risking isolation or to align to her parents’ expectations.

This book raises many important matters related to – cultural identity, gender inequality, assimilation, co-existence, personal choice and aspirations. I was reminded in some ways of “Educated” by Tara Westover; though the circumstances and details are very different, there are a few common aspects related to negation of many aspects of modernity. As part of the story, the cultural underpinnings of her family are described well. Unfortunately, this is otherwise a poorly written book, many sections being bitter, coarse & derisive in tone. Her message of personal choice would have made a better impact had the outlook being more mature, rather than coming across as rambling. Nevertheless, there are important aspects to her story.

Thanks to Netgalley, Little, Brown Book Group UK | Virago and the author for a free electronic review copy.

[Corrie · Rating 2 out of 5]

Lale Gül is onmetelijk dapper om met dit boek uit haar beklemmende leven te stappen. Ze maakt duidelijk hoe ze gevangen zit in het leven dat haar familie voor haar bepaalt. Maar stilistisch en qua taal vond ik dit boek een ramp.

[Els · Rating 4 out of 5]

Ik ga leven. Door: Lale Gül.

Wow, wat een boek, wat een vrouw, wat een moed. Büsra groeit op in een Turks streng islamitisch gezin waar niets mag en alles wat je toch doet stiekem moet gebeuren. Hoe dat voor haar voelt lees je in dit indrukwekkende autobiografische boek.

Ik geef toe, ik moest er eerst even inkomen maar zodra ik er in zat was ik verslaafd. Gül schrijft eerlijk, moedig en zonder enige schroom of terughoudendheid over haar leven. Over alles in haar leven; dus ook over seks, de ruzies met haar Moeder (Karbonkel is maar één van haar vele bijnamen), de Koranschool en zo veel meer.

Dit is een inkijkje in een wereld die mijlenver van mij af staat en dat maakt het extra boeiend om te lezen. Ik moet wel erkennen dat veel van de ‘opvoedingstactieken en opvoedingsideeën’ van haar ouders voor mij wel herkenbaar zijn, hoewel ik uit een door en door Vlaams gezin kom. (Gelukkig voor mij waren ze iets minder extreem.)

Ik begrijp de titel van het boek. Leven zoals Gül moet leven (zou moeten leven) zou voor mij ook geen leven zijn. Hoe zij zich daar telkens weer aan ontworstelt, hoe ze een eigen mening vormt, een eigen kijk op de wereld en haar geloof heeft, dat is zo indrukwekkend. Zij weigert de kudde te volgen, wil haar eigen pad gaan, koste wat kost. En in haar geval kost het ook wat: leven zoals zij leeft, dit boek schrijven, dat zijn dingen die haar niet in dank worden afgenomen (zwakjes uitgedrukt).

Naast een ongelooflijk verhaal beschikt Lale ook over een talentvolle schrijfpen. Haar boek leest als een trein, is verslavend, pijnlijk, hard maar vaak ook immens grappig. Ze verweeft proza met poëzie, met politieke analyses, godsdienstige traktaten, geile seks en vlijmscherpe analyses van anderen én zichzelf. Ze heeft een heel eigen stem, die wisselt tussen hedendaags en archaïsch, maar steeds zonder een blad voor de mond.

Zij hoopt op een vervolg op dit boek, ik ook. En stiekem duim ik dat het toch nog goed mag komen met de Griekse god Freek.

[Lieke · Rating 5 out of 5]

Een ontzettend indrukwekkende inkijk in een leven dat voor een groot deel van ons ver weg lijkt. Het boek leest snel weg, het voelt alsof Gül bij je op je bank zit en je een verhaal verteld, vol boosheid maar ook met humor. Zeker een aanrader.

[Floris Leest · Rating 4 out of 5]

3,5 sterren, naar boven afgerond omdat ik een milde bui heb. (En omdat ze mijn filmpje heeft gedeeld, zo goedkoop ben ik.)

Zie deze link voor de bespreking.

[Margot · Rating 5 out of 5]

Ik heb dit in één adem uitgelezen, en veel respect voor deze schrijfster.
Ten eerste hoe iemand met analfabetische ouders zo'n krachtig en gearticuleerd boek kan neerzetten dat mijn eigen Nederlands te boven gaat.
Ten tweede de moed hebben om het te doorleven.

[Guus van der Peet]

Er is al een hoop geklaagd over Güls schrijfstijl. Hoe ze telkens overduidelijk het lastigste woord uit het synoniemenwoordenboek opzoekt (heeft iemand van jullie enig idee wat “onze perceptie aangaande de mate van subjectiviteit in een proces van waarheidsvinding” betekent?). Of hoe het boek minstens twintig pagina’s korter zou zijn als ze niet elke alinea over dubbele standaarden zou eindigen met het telling-not-showing bijzinnetje “maar dat mocht hij wel want hij had een snikkel” (fallisch synoniem helaas afkomstig van Gül, tot in de treurnis herhaald).

Wat extra jammer is, is dat er momenten zijn waaruit blijkt dat ze wel degelijk stilistisch talent heeft. Die paar hoofdstukken over de Romereis vond ik sterk: veel dialoog, spreektalige en politiek incorrecte woordkeuzes, niet constant de neiging om haar eigen punt uit te leggen. Juist door de lezer onder te dompelen in haar oude wereld en taal – waarbij haar frustraties voortkomen uit de opmerkingen van haar verder sympathieke mannelijke klasgenoten en de blikken van haar zwijgende vriendinnen – maakt ze invoelbaar hoe oprecht haar woede en trauma zijn.

Maar goed, dat zijn op zijn meest 50 pagina’s van het geheel. Hoe begrijpelijk het ook is dat Gül afstand wil nemen van de cultuur waarin ze is opgegroeid, is haar huidige bombastische schrijfstijl simpelweg te geforceerd en haar vertelling te repetitief om op enige manier mee te slepen – ook niet als je dat vervolgens gaat uitleggen als een Multatuli-homage of zoiets.

Verder ook een hoop ergernis omdat ik dit voornamelijk las met de verwachting dat elke middelbare scholier dit tegenwoordig op de leeslijst heeft staan – waarna bleek dat slechts één van de mondelingen die ik binnenkort moet overnemen dit heeft gelezen. Ik hoop dat de scholier in kwestie zin heeft om 20 minuten non-stop over dit boek te praten, want ik ga me hier niet zonder reden doorheen gesleept hebben.

[Wilma · Rating 3 out of 5]

Hoogdravend, bloemrijk en wollig taalgebruik, waarin verweven een onnodig groot aantal ‘ moeilijke’ woorden…Jammer, ze mist hierdoor een grote groep lezers…Ze heeft een interessant en leerzaam verhaal te vertellen…ook de reden dat ik het verhaal heb uitgelezen en zeker ook het vervolg ga lezen!
Büsra heeft ons een inkijkje gegeven in het leven van een Turks moslim meisje in Nederland…interessant en leerzaam!
Bewondering voor hoe ze uiteindelijk voor zichzelf kiest!

[Meike Koopman · Rating 4 out of 5]

Net voordat ik begon met het lezen van dit boek, schrok ik een beetje van de, naar mijn mening, vrij veel negatieve reviews. Hierdoor begon ik met weinig verwachtingen. Een aantal veelgenoemde kritiekpunten snap ik: er is niet echt sprake van een heel duidelijk verhaallijn, het lijkt meer een verzameling van (soms wat) willekeurige fragmenten uit een dagboek. Tegelijkertijd snap ik deze keuze, omdat ik geloof dat dit verhaal een stuk zwaarder was geweest als de lezer de tijdlijn in chronologische volgorde had gevolgd. Deze volgorde hield het naar mijn idee ook spannend en gaf de nodige afwisseling tussen leuke, grappige en zware momenten. In het begin vond ik haar taalgebruik en manier van zinsopbouw wat lastig, maar toen ik hier eenmaal aan gewend was geraakt intrigeerde het mij vooral. Haar taal en verhaal voelden als een afwisseling tussen poezië en keiharde, onverbloemde en onbeschaamde waarheden. Bepaalde uitspraken of spreekwoorden lieten mij echt nadenken. Al met al ben ik echt blij dat ik dit boek gelezen heb. Ik ben een nieuwe ervaring rijker.

[Laetitia · Rating 3 out of 5]

Hard to rate, hard to rate... Gül definitely has talent and the way she manages to give her readers a taste of her strict, grey, suffocating world is impressive and important. She dares to cross some lines of political correctness, which obviously has shown not to be without risk. I laughed out loud a few times (shoutout to the repeated childish and sexual jokes of one of her high school classmates), I was saddened by some parts, I wanted to keep reading. Gül just seems to try too hard at times; lofty word choices sometimes felt not only unnecessary but downright incorrect, and some reflections were hard to follow. The structure of the book felt confusing; basically, there was not much structure. The narrator will promise to revisit some topic, then not do it, the structure isn't always consistent, and there is a huge amount of repetition. It's almost as if the book hasn't been edited. Or is it all on purpose? I'm not sure, but I'm not a great fan, if the choice was conscious. I think the book might have been even stronger using two thirds of the text. But I'm glad I read it, and I would be curious to read more by Gül.

[Elizabeth van der Heide · Rating 5 out of 5]

Letterlijk nachtmerries gehad van dit boek. Dat was voor mij de bevestiging om vijf sterren te geven. Dit boek is goed geschreven en komt ongenadig binnen.

Word heel blij van het keiharde taalgebruik om het één en ander eens even goed duidelijk te maken. Vooral in een samenleving die draait om het niet kwetsen van mensen. Joe joe

Kritiekpunt (?): had het gevoel dat een alinea afgelopen was maar dat het onderwerp vervolgens toch verder ging in de eerstvolgende alinea. Soms met een herhaling van dezelfde zinnen. Maar misschien is dit ook wel een schrijfstijl die de uitzichtloosheid van haar bestaan onderstreept. Geen idee, heb het gevoel dat ik te weinig boeken heb gelezen en eerst een studie Nederlands moet volgen om me daar beter over te kunnen buigen. To future self: kan je dat nu wel?

[Marc · Rating 5 out of 5]

Geweldige rant van 300 pagina's van een jonge vrouw die wil leven. Maar dat niet mag van haar moeder en de rest van haar aartsconservatieve Turkse omgeving. Het is bijna slavernij, en dat bij ons om de hoek in Amsterdam-West. Fascinerend en afschuwelijk. Kwa taalgebruik is het ook een soort opgevoerde stoomwals. Hier een daar een beetje slordig, maar een wals is ook geen precisie instrument. Schokkend boek, omdat er in dit milieu geen compromissen mogelijk zijn. Of je zoekt je vrijheid, of je ligt eruit.

[Clemens · Rating 2 out of 5]

Een Turkse variant op Jan Wolkers met de geestdrift van een bakvisdagboek. Onderhoudend, maar ongepolijst. Een klinische redacteur had dit boek gescalpeerd.

[Eline · Rating 1 out of 5]

Helemaal mijn ding niet. Het taalgebruik van Lale Gül stoorde mij enorm tijdens het lezen.

[Diana de Jong · Rating 5 out of 5]

Een mokerslag van een boek! Lale Gül verzet zich woedend tegen haar lot als vrouw in de orthodox-islamitische gemeenschap en sleept de lezer mee in haar strijd. Haar brein is origineel, geestig en compromisloos. Ze heeft een onweerstaanbaar eigen stijlregister en ze zet de Nederlandse taal naar haar hand, mixt gezwollen archaïsche zelfverzonnen uitdrukkingen met botte slang. De bozige humor brengt lichtheid in het boek. Turkse mannen heten consequent snikkels en Turkse vrouwen zijn mutsen. Haar ouders noemt ze mijn verwekkers en de positie van Turkse prinsjes, die overal mee wegkomen, betitelt ze fijntjes met “Bij ons gold geen errare humanum est, maar errare snikkelum est.” Büsra aka Lale ontroert me met haar wildheid die weigert getemd te worden.
Het geheel is soms nog onevenwichtig, maar het is duidelijk dat Lale Gül een groot talent is.

[Canan · Rating 1 out of 5]

Alle lof voor haar moed om dit boek te schrijven. Ik heb het boek in een aantal dagen uitgelezen omdat ik niet wist wat ik las. Een wereld niet ver van mij vandaan, maar toch ook weer wel. De noodzaak voor haar om dit boek te schrijven schreeuwt je toe vanaf de pagina’s.
1 * omdat het boek niet goed is geschreven. In de eerste hoofdstukken veel boosheid, alsof ik het dagboek lees van een boze puber, gelardeerd met omslachtige woordkeuzes. Haar schrijfstijl voegt niets toe, maar wekt juist irritatie op. Ongeloofwaardige dialogen wat taal betreft tussen middelbare scholieren uit Amsterdam Nieuw-West op een schoolreis. Ik miste diepgang in emotionele zin. Het verhaal van de ouders, de oma zou een poging kunnen zijn om de lezer hun beweegredenen en keuzes te laten begrijpen en het loyaliteitsconflict van Büsra, de hoofdpersoon.

[Hannie · Rating 4 out of 5]

De schrijfster is echt moedig dat ze de stap heeft durven nemen om voor zichzelf te kiezen, ondanks alle nadelen. Het is een stap die niet iedereen had durven nemen. Sommige meisjes kiezen toch voor een huwelijk met een traditionele Turkse man om hun ouders te plezieren. In het begin moest ik erg wennen aan de schrijfstijl, maar daarna ging het boek mij steeds meer boeien en onder mijn huid zitten. Toen had ik ook steeds zin om verder te lezen en op het laatst moest het boek ook uit. In het boek staan ook veel mooie en rake citaten. Het gedicht op het einde vind ik ook erg mooi. Het boek is echt interessant, omdat het duidelijk de worsteling van de schrijfster laat zien. Sommige stukjes hadden wel wat korter gekund of helemaal geschrapt, zoals dat monoloog van haar klasgenoot tijdens een schoolreisje naar Rome. Het boek laat ook zien dat de verschillen tussen streng-islamitische gezinnen en streng-christelijke gezinnen eigenlijk niet zo groot zijn, ondanks dat ze een andere religie hebben. De schrijfster kan niet omgaan met de strikte regels van met name haar moeder en komt in opstand. Overigens zijn niet alle moslims zo strikt. Ik woon in Deventer en daar is een grote Turkse gemeenschap en die leven lang niet allemaal zo streng. Wat ook opvalt aan dit boek is dat de schrijfster niet alleen erg veel kritiek heeft op haar ouders. Ze noemt ze vaak verwekkers. Ook geeft ze af op Marokkanen. Turken vinden dat zij beter zijn dan Marokkanen, omdat Turken wel hard werken en minder voor de criminaliteit kiezen. Overigens klaagt in Turkije men net zo hard over de Syrische vluchtelingen als hier in Nederland. Wat ik ook interessant vind is dat de schrijfster echt een inkijk in haar leven geeft en vertelt over de cultuur en religie van haar ouders. Daardoor kom je toch meer over hen te weten. Ik weet dat de schrijfster een zware tol heeft betaald voor dit boek. Zo moest ze het gezin ontvluchten vanwege haar eigen veiligheid. Ook zegt ze ergens in een interview dat ik las dat ze het toch wel vervelend voor haar ouders vindt dat die er ook op aangekeken worden dat zij dit boek schreef. Toch denk ik niet dat zij het anders had kunnen doen. Het is ook goed dat ze dit boek geschreven heeft. Het kan andere meisjes in dezelfde situatie helpen.

[Bete Boe · Rating 3 out of 5]

Ik vind het een moeilijk boek. En dat gaat eigenlijk niet zozeer om het boek, maar door de maatschappij waarin we leven en hoe het gebruikt wordt door sommigen om de Islam weg te zetten als verschrikkelijke religie. “Zie je nou wel?”, hoor je ze bijna zeggen. Iedere religie heeft orthodoxen, dat wil niet zeggen dat iedereen zo denkt.
Over de schrijfstijl kan ik zeggen dat het zeer eigen is, soms gebruikt ze duidelijk spreektaal en dan weer gezegdes die ik ken van mijn moeder, of oude boeken. Het leest wel makkelijk weg (ik heb dit denk ik in 4 sessies uitgelezen), maar ik vind haar soms ook irritant.
Ze schrijft bijvoorbeeld ergens dat Nederland geen straatarmen heeft (??) en ze gebruikt steevast het woord blank.
Verder vind ik het ook moeilijk om veel kritiek te geven omdat het uiteindelijk niet mijn cultuur en religie is. Daarbij vind ik het belangrijkste dat iedereen zijn/haar/hun waarheid mag en kan spreken of uiten. Ik hoop alleen dat er misschien ook een soort tegenhanger komt.

[Maartje]

Tja wat zal ik erover zeggen. Het is een dapper geschreven boek over hoe Büsra zich afzet tegen haar ouders en haar strenge opvoeding.

Wat me ontzettend tegenstond is het taalgebruik, de ellenlange zinnen vol met onnodig moeilijke woorden. Ook de inconsistenties is wat verteld wordt en het taalgebruik dat niet klopt bij de karakters of zelfs verandert bij een karakter zijn erg jammer. Daarnaast gaat het van de hak op de tak, zit er niet 1 lijn in, erg jammer. Het zorgt ervoor dat het thema ondergesneeuwd wordt.

Ook het thema zelf is niet nieuw. Het is ernstig dat het nog steeds nodig is dat dergelijke boeken geschreven en besproken worden, én dat mensen nog steeds zo geshockeerd zijn door de boodschap ervan. Het is goed dat het geschreven is en ernstig dat Lale hiervoor bedreigd wordt.

[Dorien · Rating 1 out of 5]

Ik vond het na 37 pagina’s welletjes. Hoe beladen het onderwerp ook moge zijn, en hoe stoer de schrijfster ook is, ik kon het taalgebruik niet meer aanzien. Grove taal overleef ik nog wel maar het valt me zwaar me over beroerd Nederlands te zetten.

[Lauren]

Ik kon hier gewoon niet doorheen komen. Voelt pretentieus; veel onnodig moeilijke woorden en lange zinnen waarbij je aan het einde van de zin het begin alweer bent vergeten. Jammer, want het onderwerp sprak me wel aan.

[Vincent Veerbeek · Rating 3 out of 5]

"Als je een boek uit hebt, wil je toch liever een ander boek lezen in plaats van hetzelfde herlezen?" - wel als dat dit boek is. (2,5 ster)

[Mathilde De Gooijer · Rating 1 out of 5]

Vooropgesteld, ik wil niets afdoen aan wat de hoofdpersoon en schrijfster hebben meegemaakt. Dat lijkt me vreselijk, maar wat is dit boek een gedrocht. Het enige positieve wat ik kan bedenken is dat er wordt gepoogd een onderwerp bespreekbaar te maken, maar dit boek is daar niet het juiste middel voor. Een essay of podcast had misschien beter gewerkt.

De hoofdpersoon komt op mij heel vervelend en zelfgenoegzaam over. Gedachtespinsels en filosofische vragen worden gepresenteerd als absolute waarheden waar ieder weldenkend mens het mee eens moet zijn. Iedereen die religieus is, is geen volwaardig persoon en bewoners van islamitische landen worden beschimpt omdat er geen revolutie uitbreekt en ze geen verlichting hebben gekend zoals Europa.

De vertelster doet zelf vrijwel alles waar ze de mensen tegen wie ze zich afzet van beschuldigt. Zo vindt ze haar vader vervelend omdat hij niet graag met andermans problemen wordt opgezadeld, maar een paar alinea’s eerder wordt ze nog boos als een Arabische collega haar vraagt of ze hem kan helpen met Nederlands leren, want zij studeert Nederlands.

Bovenal is het boek slecht geschreven. Er is amper sprake van een verhaal, eerder een tirade met een paar losse anekdotes. De hoofdpersoon benoemt een enkele keer haar tweestrijd, maar die wordt verder niet uitgelegd en er vindt geen ontwikkeling in plaats. Ze valt steeds in herhaling. Daarmee is het boek zo’n 200 bladzijdes te lang. De zinnen zijn vaak veel te lang en lopen niet goed. Voor iemand die het nodig vindt te benadrukken dat ze Nederlands studeert aan de universiteit, maakt ze veel taalfouten. Regelmatig worden uitdrukkingen verhaspeld of verkeer gebruikt. Daar komt dan nog bij dat ze enerzijds graag laat zien hoe eloquent ze is, maar anderzijds veel grove taal gebruikt en mannen reduceert tot pratende snikkels.

Dat alles neemt niet weg dat ik Lale Gül het beste wens. Misschien zijn er mensen die dit allemaal zien als stijl en het wel kunnen waarderen.

[Remke · Rating 2 out of 5]

Absoluut moedig om zo expliciet en kritisch over je eigen cultuur, godsdienst en familie te schrijven, vandaar de twee sterren.
Maar verder vond ik het geen goed boek.
Ten eerste de schrijfstijl: lange filosofische verhandelingen weergegeven als monologen van de personages, maar duidelijk allemaal in dezelfde stijl ( namelijk die van Gül zelf) dus niets toevoegend aan ons begrip van de personages.
Te pas en te onpas onnavolgbare statements vermomd als spreekwoorden, die bij nadere inspectie leeg of onbegrijpelijk zijn. “Onverschilligheid is de wens van iedereen met kwaad in de zin”, ik snap gewoon niet wat ze zegt. En dat tientallen malen.
Zowel die verhandelingen als de spreekwoorden lijken regelrecht afkomstig uit de cultuur waar ze zich tegen afzet: er worden geen gesprekken gevoerd, er worden geen ideeën uitgewisseld, nee, er worden boodschappen uitgezonden, en de ontvanger dient te luisteren.
In het begin van het boek hoopte ik nog dat het een verhaal zou worden, maar dat werd het niet. Het is een verzameling fragmenten uit haar leven, waarin random geschakeld wordt tussen heden en verleden.
We hadden zoveel dichter bij haar worsteling en haar ontdekking van de hypocrisie kunnen komen als ze ons meer mee had genomen in haar gedachtengangen als zesjarige, tienjarige, twaalfjarige, zestienjarige. Nu plantte ze haar huidige gedachtengang in het verleden, en dat maakte het saai. En dan ook nog de overvloed aan adjectieven en dure woorden die de afstand tot haar eigen achtergrond misschien wel benadrukken maar ook geforceerd overkomen.

Gül heeft een belangrijk boek geschreven maar het gaf mij geen leesplezier.