ΝΟΤΙΑ ΑΦΡΙΚΗ 1936. Όταν η μητέρα της εννιάχρονης Μπάι πεθαίνει ξαφνικά, τα πάντα στη ζωή της ανατρέπονται και τα όνειρά της διαλύονται. Μοναδική της συντροφιά καθώς μεγαλώνει, η φίλη της, Νοματέμπα, δημιούργημα της φαντασίας και της απελπισίας της. Μαζί της αντιμετωπίζει τις προκλήσεις που προκύπτουν πολεμώντας το απαρτχάιντ, τις κοινωνικές ανισότητες και τις φυλετικές διακρίσεις και χαράζει μια δύσκολη πορεία διεκδικώντας μια θέση στη ζωή και στον έρωτα. Αρκετά χρόνια αργότερα, στην πόλη Σάρπβιλ, γεννιέται η Ελπίδα, καρπός ενός μεγάλου, αλλά καταδικασμένου έρωτα. Η συνειδητοποίηση της διαφορετικότητάς της, μια και δεν είναι μαύρη, όπως η μητέρα της, αλλά... σχεδόν λευκή, τη σπρώχνει να αναζητήσει τον Λημνιό πατέρα της στη γειτονική Μοζαμβίκη. Σε μια χώρα που σπαράζεται από τον πόλεμο προκειμένου να απαλλαγεί από τους Πορτογάλους αποικιοκράτες, ο δρόμος της Ελπίδας συναντιέται με αυτόν του Τομάς, ενός Πορτογάλου συγγραφέα και επαναστάτη. Οι δυο τους περνούν διά πυρός και σιδήρου ελπίζοντας να παραμείνουν ζωντανοί, ελεύθεροι και μαζί. Μια συγκλονιστική ιστορία δύναμης και θάρρους για τους αγώνες των ανθρώπων που πάλεψαν να αλλάξουν τον κόσμο.
Ρατσισμός, φυλετικές διάκρισεις , αποικιοκράτες κ επαναστάτες...ερωτας και πόνος ... άνθρωποι υπέφεραν , βιάστηκαν,σκοτωθηκαν...η Σχεδόν λευκή,θα έρθει κ θα ζήσει κ αυτή τελικά μια ζωή γεμάτη πόνο κ στεναχώριες, όπως οι πρόγονοι της...Ένα ταξίδι στην Αφρική ,μια οικογενειακή τραγωδία, βόλτα σε φτωχογειτονιές, αντικρίζοντας ξεριζωμένους Έλληνες...κ καταλήγοντας στην Λήμνο... με Ελπίδα και Αγάπη!
Άν ο κόσμος χωρίζεται σε λευκό καί μαύρο χρώμα, ποια η θέση μίας γυναίκας που δεν έχει ούτε ολόλευκο ούτε μαύρο χρώμα δέρματος, αλλά είναι σχεδόν λευκή; Η γέννησή της είναι μία ''αστοχία'', ή πιο σωστά, η απόδειξη της ομορφιάς της μοναδικότητας της φύσης; Μπορεί να βρει την θέση καί τις ισορροπίες σε έναν κόσμο που μοιάζει να είναι απόλυτος, αυταρχικός καί φανερά βίαιος καί ρατσιστής απέναντι σε οτιδήποτε διαφέρει από εκείνον; Πόση ψυχική δύναμη, θέληση καί θάρρος πρέπει να διαθέτει αυτή η γυναίκα καί κάθε άλλη γυναίκα, ή, άνδρας που θα βρεθεί στην ίδια θέση με εκείνη, για να κατακτήσει όλα όσα για εμάς είναι δεδομένα; Καί πάνω απ'όλα, γιατί να βρισκόμαστε σήμερα εδώ καί να κάνουμε όλες αυτές τις ερωτήσεις, ενώ φαινομενικά μοιάζει σαν να έχουν ξπεραστεί ( ; ) όλα αυτά; Αυτές είναι παρά ελάχιστες από τις σκέψεις που κατέκλυσαν τον νου μου στο άκουσμα του τίτλου του νέου ιστορικού/κοινωνικού μυθιστορήματος, ''Σχεδόν λευκή'', της συγγραφέως Ιφιγένειας Τέκου, που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Ψυχογιός.
Η συγγραφέας Ιφιγένεια Τέκου έχει πάντα έναν όχι κρυμμένο, αλλά φανερό άσσο στο μανίκι της, ο οποίος κάνει την εμφάνισή του σε όλα τα έργα της. Αρχικά, προτού προβεί στην συγγραφή ενός βιβλίου, έχει κάνει μία σοβαρή κι ενδελεχή έρευνα που αποτυπώνεται πάνω στο χαρτί. Έπειτα, μπορεί καί διατηρεί αναλλοίωτη καί εξελίξιμη την προσωπική της υπογραφή από βιβλίο σε βιβλίο, ενώ ταυτόχρονα μας προσφέρει κάτι νέο, που δεν κουράζει, αλλά αναζωογονεί το ενδιαφέρον μας για την πένα της. Τέλος, όπως στα προγενέστερα έργα της, έτσι καί στο ''Σχεδόν λευκή'', ενώ το δραματικό στοιχείο επικρατεί σε διάφορα σημεία, δεν καταντάει μελό καί κλισέ, αλλά ούτε τοποθετείται για να εξυπηρετήσει άλλους σκοπούς...
"ΝΟΤΙΑ ΑΦΡΙΚΗ 1936. Όταν η μητέρα της εννιάχρονης Μπάι πεθαίνει ξαφνικά, τα πάντα στη ζωή της ανατρέπονται και τα όνειρά της διαλύονται. Μοναδική της συντροφιά καθώς μεγαλώνει, η φίλη της, Νοματέμπα, δημιούργημα της φαντασίας και της απελπισίας της. Μαζί της αντιμετωπίζει τις προκλήσεις που προκύπτουν πολεμώντας το απαρτχάιντ, τις κοινωνικές ανισότητες και τις φυλετικές διακρίσεις και χαράζει μια δύσκολη πορεία διεκδικώντας μια θέση στη ζωή και στον έρωτα. Αρκετά χρόνια αργότερα, στην πόλη Σάρπβιλ, γεννιέται η Ελπίδα, καρπός ενός μεγάλου, αλλά καταδικασμένου έρωτα. Η συνειδητοποίηση της διαφορετικότητάς της, μια και δεν είναι μαύρη, όπως η μητέρα της, αλλά... σχεδόν λευκή, τη σπρώχνει να αναζητήσει τον Λημνιό πατέρα της στη γειτονική Μοζαμβίκη. Σε μια χώρα που σπαράζεται από τον πόλεμο προκειμένου να απαλλαγεί από τους Πορτογάλους αποικιοκράτες, ο δρόμος της Ελπίδας συναντιέται με αυτόν του Τομάς, ενός Πορτογάλου συγγραφέα και επαναστάτη. Οι δυο τους περνούν διά πυρός και σιδήρου ελπίζοντας να παραμείνουν ζωντανοί, ελεύθεροι και μαζί." (Περίληψη οπισθοφύλλου)
Άν καί σε ένα βιβλίο πρωταρχικό ρόλο είθισται να παίζει η βασική του υπόθεση, η οποία αναδεικνύεται από τα πρόσωπα που θα πρωταγωνιστήσουν μέσα σ'αυτήν, στο παρόν μυθιστόρημα, τα πρόσωπα δίνουν το νόημα κι όχι το αντίστροφο. Το κείμενο αποκτά βαθύτερη ουσία από όλους κι όλες που θα βάλουν το δικό τους λιθαράκι, όχι μόνο για είναι ορθή η ιστορία από άποψη δομής, αλλά για να φτάσουμε στο επιθυμητό αποτέλεσμα. Ποιο θα είναι αυτό; Εξαρτάται κάθε φορά από το πως πρέπει να ολοκληρωθεί ο κύκλος που άνοιξε. Έτσι κι εδώ, η συγγραφέας δεν θα μπορούσε να μας προσφέρει κάτι λιγότερο...
Όπως προείπα, στο μυθιστόρημα ''Σχεδόν λευκή'' -κατά την προσωπική, υποκειμενική μου άποψη- οφείλουμε να εστιάσουμε στα πρόσωπά του καί τον άψογο τρόπο που σκιαγραφούνται από την πένα της συγγραφέως. Πάνω τους προσωποποιούνται έννοιες όπως ο έρωτας, η ελπίδα που δεν μένει μόνο στα λόγια, αλλά γίνεται πράξη, η λιποταξία της ψυχής, οι δεύτερες ευκαιρίες, ο συμβιβασμός, η πίστη στον σκοπό, η φλόγα της επανάστασης για διεκδίκηση των δικαιωμάτων, η αξιοπρέπεια, ο εγωϊσμός, η κακία, η διαστρέβλωση του χαρακτήρα εκείνου που κατέχει την εξουσία καί συχνά παρουσιάζεται ως σωτήρας, τα προσωπικά συμφέροντα καί η εξυπηρέτηση αυτών, η αδελφική καί γονεϊκή αγάπη προς τα παιδιά, το θάρρος καί τέλος, η πάταξη κάθε μορφής ρατσισμού καί βίας.
Ναι, παρασύρθηκα σε μεγαλύτερο βαθμό απ'την παρουσία των προσώπων του κειμένου σε σχέση με την υπόθεση, δίχως αυτό να συνεπάγεται πως έχουμε στα χέρια μας ένα λιγότερο καλό βιβλίο. Αντιθέτως, το βιβλίο είναι προσεγμένο από την αρχή έως καί το τέλος. Η συγγραφέας έχει έναν λόγο ευθύ καί διαπεραστικό που ικανοποιεί καί τους/τις πιο απαιτητικούς/ες αναγνώστες/στριες. Εγώ ολοκληρώνοντας την ανάγνωσή του έμεινα αρκετά ικανοποιημένη για ακόμη μία φορά. Οπότε, σας προτρέπω να το αναζητήσετε κι εσείς. Καλή ανάγνωση!
Μου άρεσε. Με ταξίδεψε σε μέρη που δεν είχα ξαναπάει και με συγκίνησε σε παρά πολλά σημεία. Αυτό το μυθιστόρημα περιλαμβάνει ιστορία, θρησκεία , έρωτα , περιπέτεια ,ματαιότητα , αγωνιστικότητα κι αλλά, τόσο ανθρώπινα και συνδεδεμένα με την τύχη.
Η Ιφιγένεια Τέκου, για μια ακόμα χρονιά, επιστρέφει με ένα δραματικό μυθιστόρημα, με έντονα ιστορικά στοιχεία, χωρίς όμως να έχει διάθεση να μας διδάξει Ιστορία, αλλά να μας παρουσιάσει τ' αποτελέσματα των εξελίξεων αυτής πάνω στις ζωές των ανθρώπων, μα πάνω απ' όλα πάνω στην ψυχή τους, και τις κοινωνικές -κυρίως- αλλαγές που αυτές έφεραν, με όποιο πρόσημο κι αν κατέληξαν. Γιατί η ζωή δεν είναι πάντοτε δίκαιη -και για να είμαστε πιο ειλικρινείς, σχεδόν ποτέ δεν είναι-, αλλά όσο εμείς δεν υποχωρούμε και συνεχίζουμε να παλεύουμε για ένα καλύτερο μέλλον, όπου κανείς δεν θα μας υποτιμά ή δεν θα μας υπολογίζει όπως μας αξίζει, όλα θα μπορούσαν να είναι καλύτερα.
Νότια Αφρική, μέσα της δεκαετίας του '30, και η Μπάι, όπου μόλις στα εννιά της χρόνια ορφανεύει από μητέρα και όλη της η ζωή έρχεται πάνω κάτω, έχοντας μόνο μια φανταστική φίλη ως συντροφιά της, περνώντας τις μέρες της προσπαθώντας να επιβιώσει, να αντιπαλέψει τις κοινωνικές ανισότητες και τις φυλετικές διακρίσεις, διεκδικώντας τη θέση της στη ζωή, μα και την ευκαιρία της στον έρωτα. Χρόνια αργότερα γεννιέται ακόμα ένα κορίτσι και το όνομα αυτής, Ελπίδα, που είναι πολύ διαφορετική απ' όσο μπορεί ν' αντέξει ο κόσμος γύρω της, αφού δεν είναι ούτε μαύρη, όπως η μητέρα της, αλλά ούτε κι απόλυτα λευκή, όπως ο Λημνιός πατέρας της, που δεν τον έχει γνωρίσει, αλλά που όσο μεγαλώνει νιώθει την ανάγκη της να συστηθεί με τις ρίζες της όλο και περισσότερο, όπως άλλωστε κάθε πλάσμα που αναζητεί τη θέση του στον κόσμο. Σε έναν κόσμο όπου δέχεται συνέχεια περίεργα βλέμματα γεμάτα απορία.
Την ίδια στιγμή, η χώρα βρίσκεται στην καρδιά του πολέμου, με τους ντόπιους να θέλουν ν' αποτινάξουν από πάνω τους τον ζυγό τον Πορτογάλων αποικιοκρατών, με την καθημερινότητα να γίνεται όλο και πιο άγρια κι επικίνδυνη γι' αυτούς. Και στη δίνη όλων αυτών, η Ελπίδα γνωρίζει τον Τόμας, ένας Πορτογάλο συγγραφέα κι επαναστάτη και ερωτεύονται παράφορα, με τους δυο τους να είναι αποφασισμένοι να κάνουν ό,τι χρειαστεί προκειμένου να είναι μαζί, μα πάνω απ' όλα να είναι ελεύθεροι. Όμως, άραγε, είναι αυτό που τους έχει γράψει η μοίρα ή έχει άλλα σχέδια γι' αυτούς; Σίγουρα, πάντως, απ' το μυαλό μας δεν περνάνε όλα όσα πρόκειται να συμβούν, με τη συγγραφέα να μας αποδεικνύει περίτρανα πως όσα σχέδια και να κάνουμε, η ζωή πάντα έχει κάνει τα δικά της, και πως όσο επίπονο κι αν είναι αυτό, στην πορεία της ζωής μας μπορεί ν' αποδειχθεί ό,τι καλύτερο μας έχει τύχει.
Είναι αρκετά ξεκάθαρο πως η κυρία Τέκου έχει κάνει ενδελεχή και σχολαστική ιστορική μελέτη, αναφορικά με το χρονικό πλαίσιο όπου τοποθετείται η αφήγησή της, δίνοντας μεγάλη έμφαση όχι μόνο στους πολιτικούς και στρατιωτικούς παράγοντες αυτής, καθώς και τον αντίκτυπό τους, αλλά και στους κοινωνικούς, που καθορίζουν συμπεριφορές, απόψεις, συνειδήσεις, ζωές ολόκληρες, γιατί ό,τι κάνουμε έχει αντίκτυπο τόσο σε εμάς όσο και στους γύρω μας, ακόμα κι αν δεν το αντιλαμβανόμαστε πάντοτε εκείνη τη στιγμή. Η δράση φέρνει αντίδραση και τα ανεξέλεγκτα πάθη και οι πόθοι, όσο έντονα κι αν είναι, πρέπει να τιθασεύονται, γιατί μπορεί να μας οδηγήσουν σε δρόμους ολέθριους ή στο να κάνουμε πράγματα που δεν μπορούμε να τα πάρουμε πίσω. Την ίδια στιγμή, όμως, αυτό δεν σημαίνει πως πρέπει να παραδινόμαστε στα θέλω των άλλων, πόσο μάλλον να σκύβουμε το κεφάλι εκεί όπου μας αδικούν.
Η Ελπίδα είναι μια άκρως δυναμική ηρωίδα που δεν μπορείς παρά να την θαυμάζεις για την τόλμη και το θάρρος της, και που αποτελεί παράδειγμα όχι μόνο για τις γυναίκες της εποχής της, αλλά ακόμα και για εκείνες του σήμερα, που δέχονται κριτική και ρατσισμό και δεν κάνουν τίποτα για να το αλλάξουν αυτό. Γιατί, για να έρθει η αλλαγή, πρέπει πρώτα να αλλάξουμε εμείς και μετά θ' ακολουθήσουν και οι γύρω μας. Θα τολμούσα να πω πως το εν λόγω βιβλίο είναι το πλέον ολοκληρωμένο και ώριμο έργο της συγγραφέως, τόσο ως προς την συγγραφή του, όσο και ως προς το στόχο που θέλει να πετύχει -κάτι που το κάνει σχεδόν απόλυτα. Πολύ ωραία αποτύπωση των εκάστοτε χωροχρονικών στοιχείων, ισχυρή πρωταγωνίστρια, πολύ ενδιαφέροντες δευτερεύοντες χαρακτήρες που συμβάλλουν τα μέγιστα σε κάθε παρακλάδι της αφήγησης, που ρέει σαν νερό και σε παρασύρει μαζί της.
Ένα πολύ όμορφο αναγνωστικό ταξίδι έκανα στην μακρινή Νότια Αφρική τα ταραγμένα χρόνια του 1936. Εκεί γνώρισα την Μπάι ένα κορίτσι που σε τρυφερή ηλικία αναγκάστηκε να βιώσει την απώλεια όταν έχασε τη μητέρα της. Η μοναξιά την οδήγησε να επινοήσει μία φίλη την Νοματέμπα που θα ήταν το στήριγμα της σε κάθε στιγμή της ζωής της. Λίγα χρόνια αργότερα η Ελπίδα από το Σάρπβιλ αναζητάει την ταυτότητα της και ο δρόμος την οδηγεί στην Ελλάδα.
Η Ιφιγένεια Τέκου στο νέο της βιβλίο τόλμησε να ασχοληθεί με ένα θέμα και μία κουλτούρα άγνωστη. Το κυρίαρχο θέμα είναι οι φυλετικές διακρίσεις και ο διαχωρισμός που γινόταν στους κατοίκους που αναγκάστηκαν σε κάποιο σημείο να κυκλοφορούν με διαβατήρια ώστε να έχουν την δυνατότητα να κάνουν πράγματα που για τους περισσότερους είναι αυτονόητα. Ακόμα οι κυβερνήσεις έδωσαν το πάτημα ώστε μεγάλος μέρος του πληθυσμού να εκτοπιστεί όχι λόγω κακής διαγωγής αλλά γιατί το χρώμα τους ήταν το κίνητρο για τον αφανισμό τους.
Η ιστορία της Μπάι θα σας αγγίξει γιατί είναι μία γυναίκα που δεν φοβάται να υπερασπιστεί τα δικαιώματά της. Στοχεύει στην εξάλειψη του απαρτχάιντ και αγωνίζεται για μία κοινωνία που η διαφορετικότητα στο χρώμα δεν είναι παράγοντας για αποκλεισμό από τον κοινωνικό ιστό.
Ένα εξαιρετικό κοινωνικό μυθιστόρημα που στοχεύει να δώσει ελπίδα σε έναν κόσμο που έχει μάθει να χτυπά ότι του ξενίζει.
3,5 αστέρες. Πολυ ωραιες πληροφοριες για την Μοζαμβικη κ τον πολεμο της ανεξαρτησίας της κατα τ αλλα στρωτή γραφη χωρις εκπλήξεις, γυναικείο στυλ, μελό πεισμα κ βασανα..αρκετα ενδιαφερον βιβλιο, άγνωστη σε μενα ως τωρα η συγγραφεας του