จดหมายจากสันคะยอม

by คำ ผกา, ฮิมิโตะ ณ เกียวโต (Pseudonym)

Genres: Nonfiction

264 pages, Hardcover

About the author

ลักขณา ปันวิชัย เกิดเมื่อวันที่ 28 มิถุนายน พ.ศ. 2515 ที่อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ เป็นนักเขียนที่เป็นรู้จักในฐานะนักเขียนคอลัมน์เรื่อง "กระทู้ดอกทอง" ปัจจุบันเป็นพิธีกรหลายรายการในสถานีวอยซ์ทีวี

ในอดีต เธอทำงานเป็น นักข่าว และครู คอลัมนิสต์ นักแปล ครั้งหนึ่งเคยถ่ายภาพเปลือยให้แก่นิตยสารจีเอ็ม และถ่ายภาพเปลือยตัวเองเพื่อแสดงความเห็นในคดีระหว่างพนักงานอัยการ กับอำพล ตั้งนพกุล (อากง) จนเกิดกระแสถกเถียงกันในวงกว้าง

เธอเขียนหนังสือมากมายหลายเล่ม ผลงานส่วนใหญ่สร้างข้อถกเถียงเกี่ยวกับเพศสภาพและความสัมพันธ์ทางเพศของมนุษย์ เธอมีหลายนามปากกา แต่ที่เป็นคุ้นหูมากที่สุดคือ "คำ ผกา" และ "ฮิมิโตะ ณ เกียวโต"

Reviews

[Mook Woramon · Rating 4 out of 5]

จดหมายจากสันคะยอม รวมงานเขียนถึงบ้านสันคะยอมตั้งแต่ปี 2546 มาอ่านตอนยี่สิบปีให้หลังวัฒนธรรมหลายสิ่งเปลี่ยนแปลงไปมาก

ผู้เขียนเล่าเรื่องราวในหมู่บ้านสันคะยอมที่ตัวเองเติบโตมาได้อย่างเห็นภาพ มันคือความชนบทของจริง ปลูกผัก ปลูกหญ้า ด่าทอ คบชู้ เป็นเอดส์ ผัวทุบตีเมีย เล่าแบบตามจริงไม่ได้มานั่งชื่นชมความงามใดๆ หรือ romanticize เชียงใหม่ให้ดูสวยงาม เนิบนาบ พูดเพราะ อู้คำเมือง

เราเป็นคนใต้อ่านเลยรู้สึกว่าเออชนบทมันเป็นเหมือนกันทุกที่นี่นา ทางใต้ก็แบบนี้แหละ ผู้คนกินๆนอนๆเหมือนไม่มีงานทำ นินทาชาวบ้านไปวันๆ แต่เพราะจริงๆแล้วเค้าแทบไม่ต้องใช้จ่ายอะไร จะทำกับข้าวก็เก็บผักรอบบ้าน เลี้ยงไก่ จับปลาเอง มีงานศพ งานแต่ง งานบวชก็ไปช่วยงาน กินข้าวที่งาน แถมตักแกงมากินต่อที่บ้านอีก 5555

แต่ด้วยความที่หมู่บ้านสันคะยอมอยู่ติดเมืองเชียงใหม่ เมืองจึงได้รุกคืบเข้าไป เปลี่ยนที่นาให้เป็นหมู่บ้านจัดสรร วัฒนธรรมค่อยๆถูกกลืนกิน คนชนบทเลือกที่จะขายที่เพื่อไม่ต้องทำไร่ทำสวนอีกต่อไป เป็นเรื่องน่าเศร้าแต่จะทำอย่างไรได้ ใครๆก็อยากนั่งกินนอนกินบนกองเงินกองทอง ถ้าได้เห็นความเปลี่ยนแปลงนั้นเองคงใจหายน่าดู

[nananatte · Rating 5 out of 5]

จดหมายจากสันคะยอม โดย ฮิมิโตะ ณ เกียวโต สนพ.สารคดี พิมพ์ครั้งที่ ๒ พ.ศ. ๒๕๔๖

"จดหมายจากสันคะยอม" ใช้เป็นบันทึกประวัติศาสตร์หน้าหนึ่งของชนบทในเชียงใหม่ในช่วงปี 2500 - 2540 ได้เลยค่ะ เราชอบที่เธอบันทึกวิถีชีวิตจริงของชาวบ้าน ไม่ใช่งานเขียนที่ถูกเรียบเรียงขึ้นโดยนักวิชาการซึ่งถูกครอบด้วยกรอบบางอย่าง หรืออย่างหนังสือท่องเที่ยวเชียงใหม่ที่ก็แค่ไปเที่ยวในจุดที่ททท.แนะนำให้คนต่างถิ่นเดินไปดูในจุดที่ถูกจัดการการท่องเที่ยวแล้ว
ไม่มีอะไรแบบนั้นให้อ่านใน "จดหมายจากสันคะยอม" ค่ะ

คุณฮิมิโตะเธอก็จะเล่าว่าที่บ้านเธอ(บ้านสันคะยอม อ.สันทราย) เค้าอยู๋กันยังไง ใช้ชีวิตกันยังไง จะกินข้าวกินปลา ฆ่าหมูฆ่าวัว เด็ดผักรีดผ้า ตั้งวงนินนทาเวลาสีข้าว วิธีทำลาบหลู้ สึกพระทำสามี ค่ำมาก็ก๊งเหล้า เรื่องรักๆ ใคร่ๆ ของชาวบ้าน ทั้งหมดทั้งมวล มันอาจไม่ถูกต้องในเชิงประเพณี ไม่ถูกต้องตามขนบอันดีของจารีตแบบไทยๆ แต่นั่นก็คือชาวบ้านจริงๆ และความจริงในแบบที่ดวงตาของเธอมองเห็นแล้วถ่ายทอดออกมา เราว่าทั้งมีค่าในฐานะบันทึกเรื่องราวหน้าหนึ่งของคนเชียงใหม่ ที่ไม่จำเป็นต้องนุ่งซิ่น ฟ้อนเล็บ ทัดดอกไม้ ติดกาแล หรือลอยโคม ชาวบ้านก็คือชาวบ้าน ซื่อๆ ตรงๆ ไม่โรแมนติก

เราว่าชีวิตวัยเด็กของคุณฮิมิโตะมีสีสันตระการตาและถ่ายทอดออกมาได้สนุกสนานดีจัง เด็กเดี๋ยวนี้คงหาคนที่ผ่านประสบการณ์ชีวิตแบบนี้มาได้น้อยเต็มที (เราว่าตากับยายเธอน่ากลัวจังเลยค่ะ ต้องดุมากแน่ๆ 555) บางคนอาจคิดว่าเธอใส่สีใส่ไข่ แต่เล่มนี้แม่เราอ่านจบแล้วถามเราว่า "คนเขียนอายุเท่าไรเนียะ ทำไมเจออะไรผ่านมาเหมือนที่แม่เคยเจอเลย" สิ่งที่แม่ว่าเหมือนคือ ฟังข่าววิทยุที่มีผู้เล่าข่าวชื่อ หนานโฮะ เลี้ยงหมูด้วยหยวกกล้วยกับรำข้าว ทำแกงกระด้างโดยตากน้ำค้างหน้าหนาวให้แข็งตัวเป็นวุ้นเอง อ่านฟ้าเมืองไทย บ้านเล็กในป่าใหญ่ และสกุลไทย ช็อปปิ้งที่ส.การค้า วรวัฒน์ และตันตราภัณฑ์

เราชอบแทบจะทุกตอนที่เล่าในเรื่องเลยค่ะ มันมีความดิบ ความตลก ความใสซื่อ ตรงไปตรงมา เมนูที่คนต่างถิ่นคงจัดเข้าหมวดเปิดพิศดาร (แต่เค้าก็กินกันอย่างงี้กันจริงๆ นะ) มีการเปรียบเทียบเชียงใหม่ ทั้งกับกรุงเทพและเกียวโต หลายเรื่องราวก็แสดงความลักลั่นของความเป็นเชียงใหม่ อันเป็นจุดบรรจบของประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม อิทธิพลความเป็นกรุงเทพผ่านกระทรวงศึกษา ในช่วงทศวรรษแรกๆ ของการก้าวเข้าสู่ยุคทุนนิยม

อ่านเอาความรู้นี่ก็เปิดหูเปิดตามามาย อ่านเอาสนุกก็สนุกค่ะ เจอเรื่องราวคล้ายคลึงกับเชียงใหม่ในความทรงจำของฉันเองเยอะเหมือนกัน เช่น น้ำท่วมตอนเด็กๆ ก็เป็นเรื่องสนุกสนาน ไม่ได้น่ากลัวเหมือนอย่างในข่าวทุกวันนี้, ความหลากหลายของชนิดผักบนโต๊ะอาหารมีเกิน ๑๐ อย่างเป็นเรื่องปกติ, กะเทยเชียงใหม่จัดดอกไม้สวยและฟ้อนรำเก่ง, แผงขายเหล้ามีแต่เจ้าของเป็นผู้หญิงทั้งนั้น ฯลฯ

ตลอดเล่มนี่เราชอบมาทุกเรื่องเลยค่ะ จะรู้สึกแย้งก็แค่จุดเดียวที่บอกว่าโรงเรียนปรินส์ไม่ใช้คำเมือง เราพบว่าโรงเรียนปรินส์น่ะเมืองแต้เมืองว่าทั้งครูทั้งนักเรียน นอกเวลาเรียนนี่ปั้ดเมืองตลอดเวลา เป็นเราเองเนียะแหล่ะค่ะที่มึนเองเพราะฟังคำเมืองไม่ค่อยออกค่ะ :-)

[ดินสอ สีไม้ · Rating 4 out of 5]

เล่าวิถีชีวิตที่ค่อยๆ เปลี่ยนแปลงตามกาละเวลาของหมู่บ้านแห่งหนึ่งในเชียงใหม่
ภาษาดี ตรรกะแสบสันต์ ฉีกขนบสาวเชียงใหม่ในทุกมโนฯ

[Atisak Chuengpattanawadee · Rating 5 out of 5]

เป็นงานเขียนเกี่ยวกับชนบทท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงที่ยอดเยี่ยม ไม่สุดโต่งไปทางใดทางหนึ่งระหว่างการยึดติดกับอดีตและการมุ่งไปข้างหน้าอย่างไม่แลหลัง

[Hon · Rating 5 out of 5]

คุณแขกเล่าเรื่องชีวิตส่วนตัวได้สนุกและดีมาก สำนวนการเขียนสนุกเหมือนดู in her eyes เวอร์ชั่นหนังสือเลย 😂