Deze recensie is eerder verschenen op Koukleum.nl.
In 2021 werd op initiatief van buurtbewoners van de Leuvense Plein- en Bierbeekstraat, en met steun van de stad Leuven, een muurschildering van Hortense ingehuldigd. Deze wijkgroep maakte ook meteen een website en organiseert ook georganiseerde wandelingen langs belangrijke plaatsen uit het leven van Hortense. Ook werd het tijd om het verhaal van Hortense opnieuw uit te brengen. En wat een verhaal. Het verhaal is ontzettend gedetailleerd opgeschreven, dat is eigenlijk het eerste wat opvalt. De kleinste details worden verteld en dit zorgt er soms voor dat de vaart wat uit het verhaal gaat, maar zorgt er aan de andere kant ook voor dat je een heel compleet beeld krijgt van Hortense en haar familie. Dit verhaal draait namelijk niet alleen om Hortense, maar ook om haar broer en haar ouders. Haar broer François was actief in het verzet en Hortense wilde als dertien jarig meisje beslist ook iets tegen de Duitsers ondernemen, haar broer François besluit dat hij haar beter wat kleine zaakjes kan laten doen, dan dat ze zelf iets gaat ondernemen. Dit begint met kleine koerierdiensten, maar doordat ze zo onverschrokken en haar jeugdige onschuldigheid perfect weet in te zetten, vraagt haar broer haar op een dag of ze zich wil aansluiten bij de partizanen. Dit doet Hortense en vanaf dat moment zal ze veel vaker dingen gaan doen voor het verzet en komt ze vaker in hachelijke situaties terecht. Ze weet zich keer op keer uit gevaarlijke situaties te bluffen. Haar broer houdt zich onder de radar, zet zich nog steeds volop in voor het verzet, maar doordat hij ook gezocht wordt door de Duitsers kan hij niet zomaar thuis slapen, dus contact maken met hem is soms wat lastiger.
Het is voor ons soms moeilijk voor te stellen, wat er allemaal gebeurd is in de tweede wereldoorlog. Dit boek geeft hier een extreem duidelijk beeld van. Niet alleen wat Hortense allemaal voor het verzet gedaan heeft, maar zeer zeker ook alle afgrijselijke dingen die ze mee heeft moeten maken nadat ze in de handen van de Gestapo valt. De eindeloze ondervragingen, de sluwe streken om haar broer uit de tent te lokken, en vervolgens alle gruwelijkheden die ze in Ravensbrück mee moet maken. Onder het lezen kon ik me goed in Hortense verplaatsen en ik had echt het gevoel alsof Hortense zelf het verhaal vertelde. Hortense is een onnoemelijk sterke vrouw en ook in Ravensbrück krijgt ze, door haar onverschrokkenheid dingen voor elkaar, waarvoor anderen zonder pardon vermoord zouden worden.
Wat ik persoonlijk altijd erg mooi vind is, als er bij dit soort boeken een fotokatern toegevoegd is, hierdoor krijg je nog eens een extra goed beeld van de personen, maar ook van bepaalde situaties. Zo staat er een foto in van het moment dat François zijn vader omarmt als hij hem in het concentratiekamp Buchenwald vindt. Een ontzettend emotioneel moment en dat laat de foto ook duidelijk zien.
In het nawoord van de kinderen van Hortense lees je dat Hortense lang niet over de oorlog heeft willen praten, maar op een bepaald moment zag Hortense in dat het belangrijk was dat haar verhaal verteld werd. Dit wordt met dit boek zeer zeker duidelijk. Ik heb al veel boeken over de oorlog gelezen, maar ik heb ze zelden zo gedetailleerd gelezen en dit geeft een duidelijk beeld van Hortense, maar ook hoe bepaalde dingen gebeurden in de oorlog.
Hortense Daman is dertien wanneer de oorlog uitbreekt. Maar hoe jong ze ook is, Hortense is niet van plan om bij de pakken te blijven zitten. Via haar broer François begint ze kleine klusjes voor het verzet te doen. Met als dekmantel de kruidenierszaak van haar ouders, smokkelt ze documenten en wapens in haar fietsmandje mee. Ook voedsel voor de onderduikers brengt Hortense veelvuldig rond. Wanneer ze zestien is, sluit ze zich aan bij de Partizanen en krijgt ze steeds vaker, gevaarlijkere opdrachten. Telkens weer lijkt ze dankzij haar glimlach en gespeelde onschuld net te ontsnappen aan de Duitsers, tot het op een dag misgaat. Het gezin wordt verraden. Vader, moeder en Hortense worden opgepakt door de Gestapo. Na dagenlange ondervragingen wordt Hortense samen met haar moeder gedeporteerd naar Ravensbrück waar Hortense verschrikkelijke medische proeven moet doorstaan. Haar vader wordt naar Buchenwald gebracht. Hortense en haar ouders overleven de oorlog, maar niets zal ooit nog hetzelfde zijn als voorheen.
Hortense Daman, meisje in het verzet, een Leuvense verzetstrijdster. Een titel die mij van begin af aan al enorm intrigeerde. Leuven is niet zo ver van waar ik woon, waardoor ik mij dankzij de plattegrond uit het boek redelijk kon oriënteren. Het zorgde ervoor dat ik mij nog harder kon verliezen in het verhaal, ook de foto's die je in het boek terugvindt dragen hiertoe bij.
Het verhaal zit vol feiten, maar is op zulke verhalende wijze geschreven dat het heel aangenaam wegleest. Van in het begin werd ik geboeid en liet het verhaal mij niet meer los. De stoutmoedigheid en het doorzettingsvermogen van Hortense Daman zijn onvoorstelbaar. Haar verhaal mogelijk nog ongelooflijker.
Het verhaal van Hortense Daman zorgde voor het nodige kippenvel, ingehouden adem en een brok in de keel. Een verhaal dat me nog heel lang zal bijblijven.
Uiteraard wist ik dat mijn stad zwaar had geleden in de twee wereldoorlogen. Maar dit boek brengt het heel dichtbij. Het verhaal van Hortense Daman grijpt je naar de keel. Ze was amper 14 als de oorlog begon en raakte betrokken bij het verzet. Haar inzet en die van vele andere Leuvenaars mogen we niet vergeten en moeten we roemen en bewonderen. Het leed dat het haar en haar familie heeft bezorgd in Ravensbruck en Buchenwald tart de verbeelding . Ik slik even en pink een traan weg bij het dichtklappen van dit boek. Een boek dat ik nooit zal vergeten net zoals het verhaal van Hortense Daman. Ereburger van de stad Leuven.
Breathtaking story about the young woman that helped the resistance in our place of birth Louvain. The other special thing about this book is that I can see and know the many places talked about in her story. (I read the book in Dutch)
What she did for so many and our beautiful city. Just can not be repaid because of the suffering she had to endure in the Ravensbrück camp.
The only thing we must do is to not forget her story and that of so many others that fought, suffered or died for our freedom.
Ik zal de hernieuwde versie in het Nederlands. Een absolute must read. Een waargebeurd verhaal dat leest als een thriller. En zich dan ook nog eens in de stad en straten afspeelt waar ik zelf dagelijks rondloop.
Tiener zijn in de oorlog. Mee aan de zijde van de Partizanen staan, risico's lopen. Uiteindelijk opgepakt worden en proberen te overleven. Ze deed het allemaal, Hortense Daman
Wartime resistance heroine and concentration camp survivor,she received many honours for her bravery during the Second World War. ... Hortense Daman Clews. Birth 12 Aug 1926 Death 18 Dec 2006 (aged 80) Burial Tunstall Cemetery Tunstall, Stoke-on-Trent Unitary Authority, Staffordshire, England Memorial ID 17099132 · View Source.
So interesting to read about this resistance fighter in Belgium, who as a teenager, was finally caught by the Nazis, imprisoned in a concentration camp, where she underwent experimentation. She was on the verge of dying of starvation and illness just as the camp was freed by the allies.
It's a fascinating book especially as I lived in Belgium for 4 years, and to find out that Hortense Daman came to Newcastle-u-l to live, and is buried in Tunstall. Also marvelous to find that her leg recovered, which had been injected with gangrene while she was in the concentration camp, and that she was able to have children despite undergoing a sterilisation while in the camp
It is a well-written story and well worth reading, although obviously traumatic.
A book all school children should read. It is a pity that something as horrendous as the regime under Hitler brings out the qualities in humans that are so inspiring. This book has it in bucketfulls. The one instance where Hortense was in jail and had been interrogated by the Gestapo and the jail had been bombed destroying part of the outer wall. Her cell was still locked and and one of the nuns offered to let her go and see her grandfather on a promise that she would return which she did. The suffering she endured as a result of keeping her promise which fortunately she did not have any inkling about sums up her character. Fortunately she lived to tell the tale which puts our modern idols to shame.