Shinto: Een Geschiedenis Van Japanse Goden En Heiligdommen. Light Op Japan.

by Mark Teeuwen

In het Japanse landschap zijn shintoheiligdommen en -heiligdommetjes even onontkoombaar als kersenbloesem en karaokebars. Men vindt ze op verlaten bergtoppen en op de daken van kantoorgebouwen, tussen landelijke rijstvelden en in drukke winkelstraten. Dat shinto een centraal element is van de Japanse identiteit staat buiten kijf. Over de aard van shinto zijn de meningen echter sterk verdeeld. Is het een natuurgodsdienst, een reliek uit premoderne tijden toen de Japanners nog in harmonie met de natuur leefden? Of een negentiende-eeuwse creatie, geschapen door de moderne Japanse staat om nationale solidariteit en keizertrouw te propageren? Is shinto Japans oorspronkelijke oergodsdienst, die door de hele geschiedenis heen zijn stempel op de Japanse cultuur heeft gedrukt? Of is dat een mythe die door nationalisten met een reactionaire agenda hardnekkig warm wordt gehouden?
Dit boekje probeert een evenwichtig beeld te geven van de historische ontwikkeling van shinto, van de Japanse oudheid tot op de dag van vandaag. Centraal staat de spanning tussen de heiligdommen en hun verankering in de plaatselijke gemeenschap enerzijds, en de centraliserende staatsmacht in zijn verschillende historische incarnaties anderzijds. Zo wordt duidelijk welke maatschappelijke rollen de heiligdommen en hun goden door de tijden heen in de Japanse samenleving hebben gespeeld.

98 pages, ebook

First published May 19, 2004

Reviews

[Peter Boot · Rating 3 out of 5]

Ik had gedacht dat dit een publieksboek zou zijn, misschien is het dat ook, maar het was regelmatig zware kost. Het interessantst vond ik eigenlijk het eerste hoofdstuk, waarin de hedendaagse godsdienstige situatie in Japan wordt geschetst. De gemiddelde Japanner gaat bij bepaalde gelegenheden naar een heiligdom en vervult daar religieuze plichten, maar ziet zichzelf niet als 'shintoïst'. Er is wel een landelijke Shinto-organisatie, die pretendeert de meeste Japanners te vertegenwoordigen, maar van die club hebben de meeste mensen nooit gehoord. Die organisatie interpreteert het Shintoisme in nationalistische en monarchistische zin.
Na dat hoofdstuk springt het boek naar de prehistorie. Teeuwen schrijft dat Shinto vaak wordt beschreven als de oorspronkelijke natuurgodsdienst van Japan. Maar, zegt hij, uit niets blijkt dat in de verschillende delen van Japan een eenzelfde godsdienst met eenzelfde ritueel werd beleden. Het woord Shinto is ook van veel later. In heel vroege Japanse geschriften hebben de clans rond het keizershuis gedeeltelijk Chinese mythen geleend om een godenwereld te scheppen en daarmee de positie van de centrale overheid te verstevigen. Maar de gewone Japanner zag de goden eerder als kwade geesten (dat is hoe ik het begrijp), wezens die je behoorlijk in de weg konden zitten en die je moest pacificeren: 'aardgoden' tegenover de 'hemelgoden' van het keizerlijk huis.
Ook het Boeddhisme bracht natuurlijk een hele godenwereld met zich mee (Boeddhas en Bodhisatva's). In de loop van de geschiedenis konden de verschillende godenwerelden bijna met elkaar versmelten; op andere momenten werden de monniken en de tempels (Boeddhistisch) zo ver mogelijk weg gehouden van de schrijnen met hun priesters (Shintoistisch).
Zeer leerzaam.

[Lenny · Rating 3 out of 5]

negatieve insteek.