Подходящ момент, 1855

by Patrik Ouředník, Йорданка Трифонова (Translator)

Името на чешкия поет, белетрист, есеист и преводач Патрик Оуржедник (1957) нашумя у нас около излизането на неговата кратка история на XX век "Europeana" (2003), получила наградата "Книга на годината" в анкетата на в. "Лидове Новини" (2001) и издадена в повече от 20 страни по света. Оуржедник е автор на три поетични сборника - "Или" (1992), "Как ли пък не" (1996), "Къщата на Босия" (2004), - на експерименталния биографичен роман "Година двайсет и четвърта" (1995), на легендарния "Речник на чешкия жаргон" (1992) и на показалеца за метафорите, идиомите и поговорките в Библията "Нищо ново под слънцето" (1994).
От 1985 г. П. Оуржедник живее в Париж, където превеgда на чешки Кьоно, Виан, Жари, Бекет, Рабле и на френски Ванчура, Холан, Сайферт, Скацел, Ян Забрана и др. Работил е като редактор в тримесечното списание "L`Autre Europe", пише статии за известната "Encyclореdiе Universalis" и за "Речник на литературните произведения" на издателство "Робер Лафон".
Подходящ момент,1855 е последната му книга, излязла едновременно в Чехия и Франция през март 2006 г.
Какъв е изводът от тази забавна сатира, която всъщност постоянно ни говори за съвременния свят? Той несъмнено се съдържа в следната забележка: "Хората, които мислят, че са свободни, никога не се съгласяват помежду си, докато хората, които не мислят, че са свободни, почти винаги се съгласяват с всичко".

Смешната и горчива история на анархистичната утопия на един колкото оригинален, толкова и талантлив писател. Или когато един разказ от 158 страници струва много повече от политическите трактати на същата тема. Александра Ленел-Лавастин, Le Monde

Оуржедник замъглява ориентирите, забърквайки черен хумор и краен скептицизъм, хуманизъм и нихилизъм. Просто блестящо.
Оливие Ступ, Тесnikart

След Еигореапа, която обиколи света, пред нас е същият Оуржедник с не по-малко бурлесковия си Подходящ момент. Да, "светът е пълна лудница"!
Александър Фийон, Livres Hebdo

Genres: Fiction, Czech Literature, Historical Fiction, Brazil

158 pages, Paperback

First published January 1, 2006

About the author

The writer, translator and essayist Patrik Ouředník was born in Prague on 23 April 1957. After finishing his basic education he worked as an assistant in a bookshop, an assistant archivist, warehouseman, postman, labourer and ambulance man. From 1974 to 1976 he studied acting and directing at a People’s Art School in Prague. In 1985 he emigrated to France. He translates from French into Czech (Rabelais, Jarry, Queneau, Beckett, Vian and others) and from Czech into French (including Vančura, Hrabal, Holan, Skácel and Holub).

He is the author of twelve books, including fiction, essays, and poems. He has received a number of literary awards for his writing, including the Czech Literary Fund Award.

Reviews

[Marc Lamot · Rating 2 out of 5]

A short book about European migrants in the mid-19th century who intend to establish an anarchist colony in the Brazilian jungle. We are presented with diary entries from one of the participants, offered in various, increasingly shorter versions that partially overlap but also differ in essential respects. What they have in common is that the colony is doomed from the very beginning, even during the crossing from France to Rio de Janeiro: the diary outlines the hilarious discussions between the various language groups, each with their own dispositions (between communist, anarchist, and libertarian) and (un)democratic sensitivities. Once there, things only get worse, until only degeneration remains.

This lengthy section is preceded by a long letter from the colony's instigator, half a century later, in which he outlines the plan and analyzes what went wrong. And above all, he points out how utopias always bring out the worst in people. It's not clear to me what Patrik Ourednik's precise point is. As a Czech who voluntarily went into exile in France in 1984, he must have clearly had his own opinions on utopian ideologies. Perhaps he wanted to illustrate the degeneration that comes with it in the literary form of a deconstructed narrative. Fascinating, certainly, but it doesn't quite work, in my opinion.

[MJ Nicholls · Rating 4 out of 5]

A punchy satirical shot across the bow to anyone convinced utopia is possible among human beings.

[Uroš Đurković · Rating 3 out of 5]

Roman neujednačenog kvaliteta. Velike i važne ideje ostale su u ćošku, kao žrtve skice. Bilo bi sjajno ako bi se taj narativni, fragmentarni skelet razradio i prešao u neku dramatičnu i raspričanu (para)istorijsku povest, punu detalja i životnih bočnih narativnih puteljaka.

Ukratko – možete preplivati ceo svet, skrasiti se na drugom kontinentu, učiniti sve što mislite da se učiniti može, ali i dalje ćete robijati i to, kad vam ne ostane ništa, samoj ideji slobode. Anarhija je represija.

Toliko sam dela čeških pisaca pročitao da garantujem da gotovo svi neguju jednu sasvim specifičnu i prepoznatljivu vrstu humora, koja se ne može naći drugde.

I jedna velika istina, o kojoj sam sa mnogima pričao, a evo, vidim, da ju je neko konačno lepo uobličio:

„Opravdati život! Optimisti – oni prijatni i nasmejani ljudi s bojom u obrazima – veruju kako je sve u savršenom redu. Svi užasi ovog sveta, sva ljudska zloba i ludost, sve je to prirodno. Kako pesimistički! Pesimisti, sa druge strane – oni sumorni, namrgođeni, izmučeni, svojeglavi pojedinci – veruju kako život treba da bude bolji, kako bi u njemu moglo biti još nečeg sem zlobe i ludosti. Kako optimistički!” (26)

[Tony · Rating 3 out of 5]

I'd call this a philosophical novel. Most (but not all) of it is in the form of a diary written by an Italian fellow sailing to Brazil with multi-national others planning a kind of utopia. The "planning" is both inchoate and ongoing, fragmented by politics and personalities. This fluidity leads to bullet-point philosophical utterances. Like :

-- . . . although I concede that in books I have found ideas, incentives, embryos of my later opinions, never in them have I found a recipe for happiness. Science and philosophy cannot lead to freedom. Freedom is the fruit of passion, not of reason; passion is a gift of nature, not of civilization. Freedom springs from our innocence, which science has taken from us.

-- Compulsory school attendance is the best way there is to multiply the rank of fools.

-- Marriage! Rousseau is right a hundred times over! If I could rid humanity of a single plague (locusts, religion, cholera, pestilence, private property, wars, government, parliaments, or national revivalists), I would choose marriage--font of unfreedom, hypocrisy, and stupidity.

-- And I've noticed another thing, too: people who think they are free never agree on anything, while people who don't almost always agree on everything.

Anyhow, these wanderers - a vanguard of a new society - finally make it to Brazil where things get complicated, mostly due to complications from the "free sex" plank in the constitution. Causing this: Individual freedom has been temporarily suspended because it turns out that people aren't ripe for it yet. (I hope I haven't plot-spoiled.)

The back of the book calls this a pitiless portrait of the often unbridgeable gap between theory and practice,* and I think that's right. But it also says this is uproarious and unsettling, which I think is twice hyperbolic.

_______________
*That reminds me of a nugget by America's greatest philosopher, Yogi Berra: In theory, there is no difference between theory and practice. In practice, there is.

[João Reis · Rating 3 out of 5]

An entertaining and funny little novel about political and social ideals and the difficulty arising from their practical use. Ouredník constructs an enticing narrative, quite a page-turning novel indeed, but he doesn't seem to fulfill all the possibilities created by his story and hurriedly wraps its end.

[هارون · Rating 1 out of 5]

لبن + تمر هندي + سوشي + نوتيلا = هذا الكتاب


للأسف بداية سيئة مع الأدب التشيكي ولكن لدي عدة كتب من الأدب التشيكي من دار العربي اظن انني سأجرب حظي مع كتاب آخر

[Tijana]

Kratka, ali dosadna knjiga na izuzetno zanimljivu temu, koja prestane da bude dosadna tačno na 87. strani od ukupno 107 stranica: tužno nedovoljno.
Ouržednjik je ovde prikazao totalni neuspeh pokušaja da se u Brazilu uspostavi anarhistička zajednica raznih evropskih iseljenika. Komuna je - kao i različiti slični utopijski projekti - propala zbog sticaja više okolnosti: kolonisti se zbog različitih jezika međusobno teško sporazumevaju, nisu osposobljeni za osnovne zemljoradničke poslove, haraju bolesti, oskudica, ideološki i lični sukobi. Smela odluka da se najveći deo narativa prenese putem neredovno vođenog dnevnika jednog od kolonista postaje zanimljiva kao književni postupak tek u trenutku kad dnevnik počne da se osipa, a naš letopisac da stalno iznova kreće od početka.
Šta je ovde problem? Pa ništa konkretno, naprosto roman nikad ne zaživi. "Mrtvo slovo na papiru" je surova presuda i moram da se ogradim, moguće da je to i do mene. Ali podsticajniji i draži bi mi bio neki ledeni misaoni eksperiment na ovu temu, kakav su na desetak strana mogli sastaviti i razrešiti Borhes ili Stanislav Lem; Ouržednjik nekako ne ode do kraja ni na tu stranu ni u stranu klasičnog punokrvnog romana nego ostane na sredini.
Da kažem i nešto pozitivno: prevod Uroša Nikolića je tečan i deluje vrlo solidno, poradovala sam se tome.

[Neva · Rating 4 out of 5]

Из архивите - рецензия за в. "Гласове".

За бохеми, бохемисти и грамотни сноби
"Подходящ момент, 1855", Патрик Оуржедник, прев. Йорданка Трифонова, "Факел експрес", 2006 г.

Преди три години "Europeana" (2001), кратката история на ХХ век от същия автор, облечена в думите на същата блестяща преводачка и оформлението на същото изрядно издателство, се появи, припламна и изчезна от книжарниците. По неведомите пътища на българското книгоиздаване разграбеният първи тираж не доведе до втори, което добави апокрифен чар към бездруго очарователния образ на Оуржедник. В стотината страници на "Europeana" авторът свободно сновеше напред-назад от окопната Първа световна през евгенетиката, лагерите на комунизма/нацизма, кораба "Екзодус", изобретяването на ролковата тоалетна хартия, телевизията, сциентологията и прочие до несъстоялия се милениум бъг. Толкова ловко и толкова скептично по отношение на инфантилното човечество, че – ако журналистите бяха министри – щях тутакси да го разпоредя за задължително изучаване в училище.

Завръзката на "Подходящ момент, 1855" може да се търси още в Belle époque и Monte Verità от "Europeana". "Красивата епоха" е тази на приятното обуржоазяване на индустриализирания Запад и вярата в новото столетие като край на мизерията ("...в неделя се ходело на черква, а гражданите отивали на излет с трена и дамите носели дантелени бонета, а господата карирани голф-панталони и играели на топка във водата..."). "Връх Истина" пък е комуната в италианска Швейцария, основана през 1906-а от германски и австрийски анархисти, "стремящи се да открият истинския живот под лустрото на цивилизацията".

Разказът в новата (от 2006-а!) книга на Оуржедник мистифицира създаването на подобна комуна от европейски заселници в Бразилия. Първата част е епистоларна: през 1902 г. неназованият идеолог на колонията Фратернитас с монтеновски патос пише на някогашната си любима за прекарания далеч от нея живот и провалянето на най-съкровения му замисъл за "победа на човечността над човека" ("има само един път, по който е възможно да се създаде общество на братството – хората, които мислят по един и същи начин, да се обединят и доброволно да изградят един нов свят далеч от стария, свят без минало и без вражди"). Втората част е дневник на пътешествието към Бразилия: в началото на 1855 година, от италианския анархист Бруно, част от стотината бъдещи обитатели на Фратернитас. Накрая се нареждат четири варианта на един и същи фрагмент от дневника, писан броени месеци по-късно, покрай разпада на колонията. Поантата: свободата е най-голямото достойнство и най-страшната болест на обществото ("Не давайте на хората задължителни права!").

Четенето на този Оуржедник не е насъщно като на онзи от "Europeana", но си струва: "Подходящ момент, 1855" е лека доза интелектуален тоник. И поредно доказателство за позицията на съвременната чешка литература на българския пазар: тази на шикозна стока. Милан Кундера, Ирена Доускова, Иржи Кратохвил и Милош Урбан на "Колибри" или Даниела Ходрова на "Стигмати" спадат все към този порядък. Апропо: къде се дяна ироничният Михал Вивег от "Възпитаване на девойки в Чехия" и "Хрумвания на добронамерения читател"?

[Andrea · Rating 4 out of 5]

“La scienza e la filosofia non possono condurre alla libertà. La libertà è frutto della passione, non della ragione; la passione è un dono della natura, non della civiltà. La libertà nasce dalla nostra innocenza, che la scienza ci ha tolto” (pagina 17).

“Cosa vi sarà mai di naturale nel fatto che l'uomo muore di fame, uccide, trae profitto dalla sfortuna degli altri, si accoppia solo con il consenso della comunità, si abbandona agli idoli? Sì, l'uomo ha fame e uccide, come dicono; facciamo riforme perché la sua fame abbia un senso più elevato, e che uccida solo quando ciò serva l'Ideale. Facciamo sì che possa divorziare e risposarsi – che libertà! - che possa scegliere un idolo piuttosto che un altro – che progresso! Guardatevi intorno: si direbbe che la cattiveria umana cresca in proporzione alle riforme proposte. Guerra, miseria, confusione e disperazione. Bisogna, dicono gli adepti della filosofia politica, riorganizzare lo Stato, la Chiesa, l'amministrazione, i mestieri, la scienza. Riorganizziamo! E ignoriamo che venticinque secoli di riforme non hanno portato a nulla – e che è tempo di sostituire all'organizzazione la disorganizzazione” (pagina 18).

“Cos'altro ci hanno portato le riforme? L'istruzione obbligatoria? Per fare che? Perché la marmaglia si potesse impossessare della filosofia dei borghesi? Amore della proprietà, rispetto dell'ordine e odio di tutto ciò che si eleva, di tutto ciò che è autentico. Forse che l'istruzione ha mai reso l'uomo più umano? Migliore, più ricettivo, più perspicace? La peggiore ignoranza non consiste forse in brani di sapere spogli di senso, passati al vaglio di questa o quell'altra istituzione, Chiesa, Stato, rivoluzione, monarchia, timocrazia, democrazia? L'istruzione obbligatoria è il modo più certo per rinforzare i ranghi degli imbecilli. Non obbligate nessuno ad andare a scuola; ci verrà da solo o ne farà a meno. Non date diritti obbligatori alla gente. Non datele né diritti né doveri. Datele la libertà” (pagina 20).

“Il posto della donna nella società è il segno più mostruoso della piccineria e della stupidità dell'uomo – e della donna stessa. L'uomo disprezza profondamente la donna, e i riguardi che le manifesta sono un marchio di ipocrisia inteso a dissimulare l'asservimento al quale la sottopone” (pagina 23).

“Non chiedo l'uguaglianza delle donne; parlo di libertà. L'uguaglianza non è altro che una nuova riorganizzazione della società degli uomini, una nuova riforma: si dà licenza alle donne di assomigliarci, di diventare assassini, politici, strateghi, individui irresponsabili ed egoisti, avidi di potere. Dite alla donna che ha il diritto di uccidere, mettetele un fucile in mano – diventerà sanguinaria ed esecrabile tanto quanto l'uomo. […] No – non diamo l'uguaglianza alle donne, diamo loro la libertà. […] la libertà della donna segna la fine della religione di cui è l'adepta più fervente, nell'asservimento. La libertà della donna segna la fine della società in cui il forte opprime il debole” (pagina 25).

“L'uomo ha ridotto in rovina tutto ciò che ha toccato; diamo alla donna la sua occasione. E per cominciare: aboliamo il matrimonio! Sciolta dal suo tiranno la donna prenderà coscienza di se stessa. Il matrimonio! Rossi ha cento volte ragione! Se potessi liberare l'umanità da una sola di queste calamità, cavallette, religione, colera, peste, proprietà privata, guerre, governi, parlamenti o ridestatori della nazione, sceglierei il matrimonio – fonte di asservimento, ipocrisia e stupidità” (pagina 26).

“La classe operaia non è altro che un nuovo idolo, il proletariato un frutto raggrinzito generato dall'odio, dalla vendetta e dalla mancanza d'immaginazione, una spora del pensiero borghese che finge di volersene disfare. Il suo programma? La dittatura degli uni a danno degli altri” (pagine 27-28).

“L'uomo libero non ha patria. A parte la libertà, l'uomo libero non possiede alcunché. Non ha paese, nazione, odio. Il mio pacifismo non ha niente a che vedere con Dio né con chi afferma Non uccidere. Non credo in un ordine superiore che mi proibisca di uccidere. E se pensassi che Dio esiste, sarei costretto a concludere che vuole le guerre – poiché vi sono le guerre” (pagina 29).

L'istante propizio che ci racconta Ourednik è quello colto nel 1855 da un gruppo di europei, soprattutto italiani, che migrano in Brasile per stabilire una comunità di uomini liberi e uguali, chiamata “Fraternitas”. La narrazione avviene prima attraverso una lettera-confessione indirizzata alla donna amata, datata marzo 1902, da parte del fondatore di Fraternitas, un veterinario anarchico girovago, che a distanza di molti anni racconta la sua vita, la sua visione del mondo, i suoi ideali e la sua battaglia politica, conclusasi tra delusioni e fallimenti, rimorsi e rancori. In seguito, vengono riportate le pagine di un diario scritte tra gennaio ed aprile del 1855 da un colono italiano che parte insieme a molti altri migranti a bordo della nave “Croce del Sud”, impegnata nel viaggio verso il Brasile, per raggiungere Fraternitas. Il diario si concluderà poi nell'ottobre 1855, con un resoconto degli ultimi giorni di vita della comunità, presentato in quattro versioni sempre più sintetiche e frammentarie.

Il gruppo che lascia l'Europa è un ammasso disomogeneo di uomini (tanti) e donne (poche), anarchici e comunisti, egualitaristi e libertari, rivoluzionari e conservatori, atei e credenti, di varie estrazioni sociali e di varie nazionalità. Da queste premesse si può intuire come, già prima di metter piede nel Mondo Nuovo, a bordo della nave impegnata nella traversata atlantica, i dubbi reciproci, i conflitti, gli scontri e le tensioni tra i compagni di viaggio siano all'ordine del giorno. Emerge dalle pagine del diario il sentore che molti migranti non siano realmente spinti da ideali politici e civili, ma semplicemente stiano scappando da miseria e povertà, in cerca di fortuna. Non saranno pochi, infatti, quelli che, una volta arrivati in Brasile, da subito faranno perdere le proprie tracce. E non sarà nemmeno facile, una volta che si sarà costituita la comunità, far andare d'accordo le più ingenue “anime belle” con i più freddi e pragmatici calcolatori ed opportunisti.

L'obiettivo comune alla maggioranza di questi uomini e di queste donne sembra tuttavia ragione sufficiente, almeno inizialmente, ad accantonare le divergenze e a restare uniti, provare in tutti i modi a vivere insieme, liberi da ogni costrizione sociale e condividendo i propri beni: lasciare il Vecchio Mondo, quello di un'Europa distrutta da violenze e guerre, resa asfittica dai bigottismi, dai conformismi, dalle ipocrisie, dai pregiudizi e dai preconcetti borghesi, di un continente logoro e decadente che opprime e corrompe i propri abitanti con istituzioni – Stato, Chiesa, famiglia, matrimonio – mummificate, ingiuste e ormai obsolete, per fondarne uno nuovo in Brasile, terra vergine e innocente, rigogliosa e generosa, dove non c'è ordine costituito e dove sarà più facile vivere rispettando soltanto la legge di natura. Il progetto utopico di questi coloni, infatti, è quello di vivere in una comunità anarchica, fondata sui nuovi ideali di uguaglianza, libertà, giustizia, condivisione e pace.

Attraverso la lettera ed il diario, emergono speranze, aspirazioni, progetti, ma anche peripezie, contraddizioni, pregiudizi, incomprensioni, divieti, esperimenti falliti, sogni infranti, delusioni, misfatti, miserie di questi uomini che inseguono un'utopia forse irrealizzabile. Ben presto, già durante il viaggio transatlantico, le speranze utopiche si scontrano con le fatiche della traversata e le difficoltà pratiche nella definizione di una società costituita sull'uguaglianza e sulla comunione dei beni. Nella nuova colonia si presenteranno presto tutte le contraddizioni da cui i coloni volevano fuggire, la vita in comunità sarà resa durissima da fame, razzismo, povertà, convivenze forzate con le comunità vicine, carenza di donne, aspettative irrealizzabili, opportunismi, ipocrisie e incoerenze, ed infine il progetto naufragherà tra divergenze di pensiero, incomprensioni, diserzioni, diaspore e invidie personali, per finire in un clima demoralizzante di sospetto e di sfiducia, reso insostenibile anche a causa di una serie di delitti misteriosi. Nemmeno l'insistita applicazione dei metodi democratici, mediante assemblee interminabili, inconcludenti ed inefficaci, non sortirà altro effetto se non quello di amplificare le tensioni e di rendere ancora più insanabili le fratture all'interno della comunità.

Con un altro dei suoi fertili esercizi di stile, l'autore ceco si cimenta in un romanzo di ambientazione storica (le vicende narrate sono palesemente ispirate alla figura dell’agronomo rivoluzionario Giovanni Rossi e al suo progetto di Comune anarco-comunista basata sull'amore libero, realizzato nel 1890 in Brasile), cogliendo non soltanto lo spirito del tempo passato, ma anche tutta una serie di sentimenti, aspirazioni e ambizioni che ci trasciniamo ancora oggi. Leggendo alcuni passi, soprattutto nella prima parte, quella della lettera del fondatore di Fraternitas, non si può non pensare di trovarci di fronte ad un contemporaneo, diviso tra una sfiducia irrimediabile verso il genere umano e un'amore fraterno per i propri simili, tra un cinismo disilluso e una spinta anarchica che lo vuole far combattere, ancora una volta, per i propri ideali di libertà, uguaglianza e pace.

Come in altri suoi lavori, ad esempio Europeana, anche in questa prova l'autore ceco fa emergere le sue caratteristiche peculiari, in primis l'utilizzo di un postmodernismo che mette in ridicolo i lati più grotteschi, stupidi e dannosi dell'essere umano, attraverso una serie di sentenze da filosofia della strada, perle di saggezza spicciola, pensieri scontati, facili luoghi comuni, idiozie, ingenuità, visioni stereotipate, false credenze, citazioni travisate e aforismi fraintesi. Il tutto condito da una riflessione filosofica sui dubbi costumi e sulla controversa moralità dell'essere umano, sulla sua difficoltà, ieri come oggi, nel vivere in una società davvero libera e giusta, senza pregiudizi e senza ordini costituiti. Una scrittura sottilmente ironica e amara, spietata e disincantata, quella di Ourednik, sempre strepitosa, spassosa, gustosa e molto divertente, che fa ridere però a denti stretti, perché siamo proprio noi il principale bersaglio critico dell'autore.

[Heather Clitheroe · Rating 4 out of 5]

If you've ever served on a condo board or a community association, or if you've ever sat through a planning meeting for a volunteer group or tried to participate in a co-op...well, you'll recognize the experience in this book. Billed as a critique and a vision of the breakdown between theory and practice, Ouředník's story of the shipboard meetings where emigrants debate the appropriate reprimand to give those who miss a meeting is deliciously familiar.

The well-planned bureaucracy begins to break down before the ship arrives at its destination, and as the story follows its unraveling, the narrator similarly begins to unwind. The last three entries - all for October 15 - are the last desperate mutterings of unattainable ideological fantasy and the reality of trying to live up to its impossibility.

(wonder how many freshman English lit students will copy that?)

[Malcolm · Rating 4 out of 5]

My third outing with a novel by Ouředník has once again shown me his deceptive skills. Part way through I was pretty sure I knew where we were going, but as Case Closed should have reminded me, don’t get too cocky – even though, in this case, we start at the end.

We open meeting Bruno (as we later learn to be is name) through a ferocious letter to a former lover, a noble woman with whom he seems to have had an intense, perhaps tempestuous relationship several decades earlier. We learn he’s an anarchist who by the beginning of the 20th century, when he is writing his letter, has become a sceptical, misanthropic pessimist – who paradoxically still optimistically hopes for a better world, despite or perhaps because of his contempt for modernity, not that he is ever that explicit.

Yet from there we leap back to the middle of the 19th century with Bruno’s (we still have learnt his name) journal of a voyage from France to Rio de Janeiro to join an anarchist colony, building a new world in The New World. Much of the novel is the journal of the voyage, of a shipload of Italian, German and French anarchists and communists setting out on a grand collectivist adventure. Along the way they negotiate their politics, their daily lives, their willingness to share even though some of the poorer comrades have put in less and part way across the Atlantic begin to run out of food. There’s a viscerality to the benign sense of reporting in the journal.

In this section we begin to get a sense of Bruno’s misanthropy, but more so his distanced observational approach which hides a guarded belief that he seems to want to commit to but lacks the courage. Although he reports adopting a position in most of the shipboard debates, it often appears almost as an aside, as an unimportance – but unlike many he sticks with the commune so perhaps his convictions are stronger than they appear; he’s a bit of a vague character.

It’s the final section that unsettles the emerging narrative, while still leaving a gap between the Bruno we meet in the opening letter in 1902, and the one we see in 1855. In this section we get multiple versions of the story of the commune all of which share a few moments or events, but each takes a different tack. The effect is a sense of Ouředník leaving us with several ‘what if’ questions: it is gloriously, frustratingly cheeky.

As with Case Closed I can’t help by feel that I offered the opportunity to sneak a peek at a life – but whereas with that it was as if I entered a tale late and left early, here it is almost as if we have a few snippets of a life and a 19th century that did the revolutionary left few favours. This sense of voyeuristic incompleteness is enhanced by Ouředník’s sparse, episodic, allusive writing style – there’s not a lot a slack in his text, packing a lot into 126 pages even though pretty much nothing happens, aside from a journey across the Atlantic and the un/successful construction of a new settlement in the jungle – but we only see that after it is done (perhaps – depending on the version we’re in).

Crucially, if there is a point, it’s that theory’s all well and good, but don’t expect it to resemble practice, regardless of whether there is anyone else with other ideas about how things should be. I guess, then, that makes this a novel of sceptical pragmatism. It also leaves me wondering what Ouředník did next.

[Rebecca · Rating 4 out of 5]

If you feel like a few hours indulging in your worst cynicism about mankind then you could worse than pick up this book. Written in a variety of forms and voices it tells the tale of a group of people (mainly French, German and Italian) heading out to Brazil to join a newly established colony of like minded individuals wanting to live outside of established society’s usual norms and constraints. Given that the author grew up in communist Czechoslovakia before emigrating to France in the 1980s I think you can imagine his views of how successful a group of people trying to create utopia are likely to be and from the start see where this is headed.. However, it is still a diverting read with bits reading like chunks of Dostoevskian political discourse and others like something out of Monty Python. It’s a short read but just right for what it is.

[Piotr · Rating 4 out of 5]

Przewrotna książeczka... W kostiumie historycznej opowieści, pełnej ironii i humoru, czyta się poruszającą, całkiem na serio, przypowieść o naturze ludzkiej. Niech nikogo nie zwiodą te XIX-wieczne, niemowlęce wręcz, początki tych „izmów”, które swój krwawy ślad odcisnęły dopiero w kolejnym stuleciu. To zaskakująco aktualna opowieść o współczesnych społeczeństwach i społecznościach. Parlamentach, sejmikach, wspólnotach, radach ... Krzywe zwierciadło w którym warto się przejrzeć.

[Gert Poot · Rating 4 out of 5]

Net als Europeana een manier van vertellen die niks heel laat van mooie dogma's en ideeën. Ondank een natuurlijk voorspelbaar plot echt een aanrader.

[John Darnielle]

Ourednik is one of the best writers around and this book was terrific.

[Anna · Rating 4 out of 5]

Late 2014 was a good season for impulsive library picks that introduced me to stellar books and new-to-me non-anglophone authors. Plus, this was the second book in six months about people trying to form communal societies. (The first was Lauren Groff's excellent Arcadia.) Next up, Thomas More?

[lärm · Rating 4 out of 5]

In just a few pages Ourednik reminds us that ideals clash with reality (they always do) and
utopian communes fail by definition.
It's amusing to see how different factions bicker and argue and end up nowhere.

[Jonathan yates · Rating 3 out of 5]

Kind of a tired subject in my opinion. It felt as if I had already read this book a long time ago written even longer ago and it didn't feel as if it added anything new to the dialogue, I always feel bad about hating, but sometimes you gotta hate.

[Rachelfm · Rating 3 out of 5]

This sort of reminded me of TC Boyle's "Drop City" in an avant-garde Czech Italian Brazilian sort of way. Funny and just the right length.

[Katie · Rating 4 out of 5]

Actually very funny and engaging. The cover calls it "Deliciously Voltairean", I'd agree.

[Ana-Maria · Rating 4 out of 5]

Această scurtă carte pare o bună ilustrare a citatului, care nu știu exact cui aparține, care spune: “In theory there is no difference between theory and practice. In practice there is.”
Colonia utopică Fraternitas, care reunește în Brazilia un grup pestriț de europeni idealiști, pare a fi alternativa potrivită la civilizația constrângătoare și nedreaptă de la sfârșitul secolului XIX.
Cartea este structurată în două părți principale: o scrisoare pe care, la sfârșitul vieții, un fost anarhist o adresează unei iubite din tinerețe, ocazie cu care ne explică viziunea filosofică ce a dus la întemeierea coloniei, dar ne și atrage atenția de la început asupra eșecului acesteia.
“ Coloniștii au adoptat sistemul grotesc al referendumului și și-au irosit timpul în adunări, unde se nășteau doar promisiuni absurde și ambiții personale.”
A două parte este reprezentată de notițe din jurnal despre călătoria transatlantică către Brazilia ( ocazie cu care sunt prezentate primele elemente de dinamică de grup) și apoi însemnări despre viața în colonie.
“ Distracții comune așa cum aveau loc pe vapor nu se petrec în colonie, cel mult oamenii joacă cărți sau dame, dar în fiecare seară majoritatea coloniștilor beau, uneori chiar și peste zi. “
Mai aflăm din carte că termenul de anarhism a fost atestat abia în 1834 și că etimologic el desemnează absența unei autorități conducătoare.
Destinul coloniei Fraternitas se sfârșește în crimă, dar pana acolo sunt o mulțime de alte elemente care anunța destructurarea comunității: viciile, minciuna, presiunea sexuală asupra femeilor, restricțiile de tot felul, refuzul asumării responsabilității etc.
Cartea aceasta poate părea un pic dificil de parcurs din cauza stilului epistolar specific momentului prielnic 1855, dar rămâne o lectură interesantă.

[Justin Paszul · Rating 3 out of 5]

A too-brief parable of the downfalls of utopia

[Ed Erwin · Rating 3 out of 5]

In 1855 some Europeans travel to Brazil to start a utopian colony. It goes exactly as well as you'd expect. Which is why it isn't that interesting to read.

[Ludmila Kovaříková · Rating 4 out of 5]

Skvěle napsaná kniha, spousta myšlenek... První část byla na čtení těžká. Druhá zábavná. Obě ukazují, že lidské ideály spějí opět ke stejné a možná i horší formě společnosti. Proč jsou čtyři podobné závěry nevysvětlila ani kritika. Vypadá to, jako by šlo jen o hru.

[Cooper Renner · Rating 4 out of 5]

Quite funny at times, and quite interesting, especially in the middle two-thirds of the book. A satiric look at an idealistic group of Europeans heading off to Brazil in 1855 to join a utopian society called Fraternitas.

[Petr Zajíček · Rating 3 out of 5]

I have enjoyed this one. There are some good ideas and memorable quotes. I have finished Europeana few days before and this book is like an add-on to the Ourednik's unflattering image of our civilization.

[Katharine Holden · Rating 2 out of 5]

Just couldn't get into it.