Türkiye Solu

by Ergun Aydınoğlu

Gunumuzun marjinallesmis, siyaset-disi ve parcali solu kacinilmaz midir? Bu calisma, bu soruya hemen basindan bir ‘‘hayir’’ cevabini veriyor. Bugunun Turkiye’si pekili, calisanlarin kendi orgutlenmeleriyle ulke siyasetine katildiklari bir ulke olabilirdi. Turkiye’nin ekonomik, endustriyel, politik ve kulturel gelisme duzeyi kadar, sol ve sosyal hareketin 1960-1980 doneminde yasadigi deneyler de, bu tarihsel secenegin nesnel temellerinin var oldugunu gostermekte. Bu acidan bakildiginda solun kaderini belirleyen, soz konusu yirmi yildaki oznel mudahale ve gelismelerdir. Turkiye’de sol, siyasetin temel oznesi olma potansiyelini 1960’li yillarda hem yaratmis hem de ziyan etmistir. Geriye donup bakildiginda, 1968 yilina kadar gecen surecin, bu konuda belirleyici bir oldugu gorulur. Peki, solun kaderi niye 1968’e gelindiginde belli olmustur? Neden 1968 sonrasindaki yukselis ya da 1974-1980 donemindeki muazzam sol kitlesellesme, bu alanda yeni bir dinamigin olusmasi anlamina

480 pages, Paperback

First published May 1, 2007

Reviews

[Bulent · Rating 4 out of 5]

"Bugün bize solun, özellikle son otuz yılının sağlam bir bilançosu gerek. Ve bu bilançoda, 1960’lı yılların neredeyse tüm bu tarihsel dönemi belirleyen bir konumu var. Ama "sol" deyince kastedilen ne, orası epey karışık. Şu nedenle ki bu otuz yıllık hareket, hiç de modern bir sınıfın siyasal hareketi anlamına gelmiyor. Söz konusu olan sadece çok parçalı değil, aynı zamanda çok sınıflı bir hareket. Deney, kültür, teori birikimleri bu acınası parçalı lığın şiddetli etkisi altında. Bu şanlarda neredeyse her örgüt, her eğilim, her gelenek bir "tarih"e sahip iken, "solun tarihi"ne bir çerçeve çizmek elbet oldukça zorlaşmakta."

Ergun Aydınoğlu, kendi anlatımıyla 1963 mahalli seçimlerinde, TİP'in radyo propaganda konuşmalarının heyecanlı bir dinleyicisi... Sonraki üç dört yıl, YÖN okuyucusu ve aralarındaki anlaşmazlıkları çok da umursamadan TİP sempatizanı... Üniversite yıllarında "büyük gerçekler"in farkına varıp sosyalist mücadeleyi tüm "naifliklerden" ve "sapmalardan" kurtarma iddiasında olan bir Milli Demokratik Devrimci... Bir iki yıl sonraysa Dev-Genç'in bir militanı ve yöneticisi...
Ve bu "görkemli dönem" kapanırken "bir çok Dev-Genç'li gibi, bir traji-komik gerillaya katılmış... kısaca kitapta ele aldığı dönemi tüm sürati ve boyutlarıyla yaşamış bir isim.

Türkiye'nin sol hareketleri tarihi için yazdığı birbirinden dikkat çeken çalışmalarına rağmen ana akım gruplara uzak durması yüzünden çok da sesi duyulamayan bir isim.

Kitabına başlarken söylediği gibi "...yine Türk solunun 1960'lı yıllarına ait bir çalışma, beni tanıyan pek çok kişide istihzalı bir gülüşe yol açabilir. Böylesi bir tepkide haklı bir yan olduğunu itiraf edeyim..." diyecek kadar da çok bu konu üzerine yazmış Aydınoğlu'nun tezlerini biraz daha dikkat çekici kılıyor benim açımdan.

Derli toplu, olayların tarihi akışı içinde akımları, yaklaşımları üstelik "Eleştirel bir tarih denemesi" alt başlığına uygun şekilde eleştirerek dile getiriyor Aydınoğlu. Anlamak, anlatmak için de çok iyi bir kaynak.

[Baris Ozyurt · Rating 5 out of 5]

“Solu birleştirecek ve işlevli kılacak olan artık kendisi değil, geleceğin yeni bir sosyal hareket dalgası olmalıdır.”(s.475)

[Ali · Rating 4 out of 5]

Solun girift yapısı aşikar olduğundan, solun tarihini pek de detaylarda boğulmadan okumak isteyenler için uygun bir eser. Çeşitli küçük gruplar ve kişilerden ziyade panoramik bir bakış açısı verilmesi ve bunun eleştirel yorumlarla pekiştirilmesi eserin değerini arttırıyor. Yazarın önsözde de dile getirdiği üzere Kürt soluna neredeyse hiç değinilmiyor. Halbuki günümüzün çözümü-çözümsüzlüğü 1960'ların soluna kadar geri götürülebilir. Sol içindeki tartışmalarda özellikle 1960'ların sonlarından itibaren ortaya çıkan 'ayrı örgütlenme' ve 'sömürgecilik tezi' gibi uğraklara değinmemesi eserin kapsamını belirliyor.