What do you think?
Rate this book
Najnowsza historia Iranu. Republika islamska
W 1979 w Iranie obalono monarchię i większość społeczeństwa opowiedziała się za ustrojem opartym na prawie islamu. Powstała Islamska Republika Iranu i świat z zainteresowaniem, ale i z wielką nieufnością obserwował teokratyczne państwo rządzone przez mułłów, jego ambicje polityczne i wpływ na sąsiednie kraje oraz zajmowaną pozycję w bardzo ważnym dla gospodarki światowej regionie. Po wpisaniu Iranu przez Georga W. Busha do państw „osi zła”, republika ponownie znalazła się w centrum zainteresowania opinii światowej, a ogłoszenie przez irański rząd programu rozwoju nuklearnego odebrano jako zagrożenie dla światowego pokoju.
Thierry Coville przedstawia uwarunkowania historyczne i polityczne, które doprowadziły do zwycięstwa rewolucji Chomejniego. Bezstronnie i obiektywnie stara się opisać jej wielorakie skutki oraz wpływ na wszystkie dziedziny życia – od kwestii społecznych i obyczajowych po ekonomiczne i gospodarcze. Interesuje go punkt widzenia samych Irańczyków, ich charakter i przekonania oparte na silnym poczuciu tożsamości narodowej i dumie z własnej historii, trwającej kilka tysięcy lat. Jednocześnie autor wykazuje, jak w religijnym, rządzonym autorytarnie społeczeństwie, nieustannie, choć wydawałoby się niezauważalnie, postępuje proces demokratyzacji i modernizacji oraz emancypacji kobiet.
Thierry Coville jest iranistą i ekonomistą, uznanym ekspertem od spraw Iranu, prowadził wieloletnie badania naukowe w różnych ośrodkach akademickich Iranu, wykłada ekonomię na akademii Negocia w Paryżu.
Thierry Coville przedstawia uwarunkowania historyczne i polityczne, które doprowadziły do zwycięstwa rewolucji Chomejniego. Bezstronnie i obiektywnie stara się opisać jej wielorakie skutki oraz wpływ na wszystkie dziedziny życia – od kwestii społecznych i obyczajowych po ekonomiczne i gospodarcze. Interesuje go punkt widzenia samych Irańczyków, ich charakter i przekonania oparte na silnym poczuciu tożsamości narodowej i dumie z własnej historii, trwającej kilka tysięcy lat. Jednocześnie autor wykazuje, jak w religijnym, rządzonym autorytarnie społeczeństwie, nieustannie, choć wydawałoby się niezauważalnie, postępuje proces demokratyzacji i modernizacji oraz emancypacji kobiet.
Thierry Coville jest iranistą i ekonomistą, uznanym ekspertem od spraw Iranu, prowadził wieloletnie badania naukowe w różnych ośrodkach akademickich Iranu, wykłada ekonomię na akademii Negocia w Paryżu.
253 pages, Paperback
First published January 1, 2007
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 2 of 2 reviews
July 14, 2026
Książka Thierry’ego Coville’a „Najnowsza historia Iranu. Republika islamska” ukazała się oryginalnie w 2007 roku i kończy się na wydarzeniach z okolic 2006 roku. Czytając ją dwadzieścia lat później, można odnieść wrażenie, że autor przypadkiem zajrzał do szuflady Pentagonu. Opisuje bowiem amerykańskie rozważania dotyczące bombardowania irańskich obiektów nuklearnych, które z perspektywy 2026 roku okazały się nie teorią, lecz gotowym planem czekającym na realizację.
Coville ma jednak wyraźną słabość do eufemizmów. Powojenne czystki po rewolucji islamskiej określa jako „fizyczną eliminację zwolenników poprzedniego ustroju”. Brzmi to niemal jak elegancki sposób opisania redukcji etatów, podczas gdy w rzeczywistości chodziło o tysiące egzekucji. Podobnie łagodnie autor ocenia sytuację kobiet. Owszem, wspomina o ograniczeniach, ale trudno nie odnieść wrażenia, że przechodzi do porządku dziennego nad faktem, iż po rewolucji cofnięto większość reform z czasów szacha i zbudowano system, w którym kobiety mają znacznie mniej praw niż mężczyźni.
Najbardziej polemizowałbym jednak z jego oceną polityki zagranicznej. Coville zarzuca Amerykanom, że nie chcieli rozmawiać z Iranem. Problem w tym, że sam przyznaje, iż reformatorzy nie kontrolowali wszystkich ośrodków władzy, a ich inicjatywy były regularnie torpedowane przez radykałów. Trudno prowadzić skuteczne negocjacje z prezydentem, który nie jest w stanie zagwarantować, że druga część aparatu państwowego nie zrobi następnego dnia czegoś dokładnie odwrotnego.
Jeszcze mniej przekonuje mnie jego argument dotyczący programu nuklearnego. Autor uważa, że obawy przed irańską bronią atomową są przesadzone, ponieważ Iran przez dziesięciolecia nie podjął próby zniszczenia Izraela. To trochę tak, jakby twierdzić, że ktoś przez całe życie nie wygrał wyścigu Formuły 1, zapominając dodać, że do tej pory jeździł wyłącznie rowerem. Brak wojny totalnej nie musi świadczyć o pokojowych zamiarach. Może po prostu oznaczać, że nie było odpowiednich możliwości. Wnioskowanie o przyszłym zachowaniu państwa wyłącznie na podstawie tego, czego nie zrobiło, gdy nie dysponowało odpowiednim potencjałem, wydaje mi się zwyczajnie słabym argumentem.
Mimo tych zastrzeżeń książkę czyta się bardzo dobrze. Coville sprawnie wyjaśnia historię współczesnego Iranu i pozwala zrozumieć, skąd wziął się obecny system polityczny. Warto jednak pamiętać, że obok faktów dostajemy również interpretację autora. Z niektórymi jego wnioskami można się zgodzić, z innymi zdecydowanie warto podyskutować. I właśnie to jest chyba największa zaleta tej książki - po jej lekturze ma się ochotę dyskutować z autorem niemal na każdej stronie.
Coville ma jednak wyraźną słabość do eufemizmów. Powojenne czystki po rewolucji islamskiej określa jako „fizyczną eliminację zwolenników poprzedniego ustroju”. Brzmi to niemal jak elegancki sposób opisania redukcji etatów, podczas gdy w rzeczywistości chodziło o tysiące egzekucji. Podobnie łagodnie autor ocenia sytuację kobiet. Owszem, wspomina o ograniczeniach, ale trudno nie odnieść wrażenia, że przechodzi do porządku dziennego nad faktem, iż po rewolucji cofnięto większość reform z czasów szacha i zbudowano system, w którym kobiety mają znacznie mniej praw niż mężczyźni.
Najbardziej polemizowałbym jednak z jego oceną polityki zagranicznej. Coville zarzuca Amerykanom, że nie chcieli rozmawiać z Iranem. Problem w tym, że sam przyznaje, iż reformatorzy nie kontrolowali wszystkich ośrodków władzy, a ich inicjatywy były regularnie torpedowane przez radykałów. Trudno prowadzić skuteczne negocjacje z prezydentem, który nie jest w stanie zagwarantować, że druga część aparatu państwowego nie zrobi następnego dnia czegoś dokładnie odwrotnego.
Jeszcze mniej przekonuje mnie jego argument dotyczący programu nuklearnego. Autor uważa, że obawy przed irańską bronią atomową są przesadzone, ponieważ Iran przez dziesięciolecia nie podjął próby zniszczenia Izraela. To trochę tak, jakby twierdzić, że ktoś przez całe życie nie wygrał wyścigu Formuły 1, zapominając dodać, że do tej pory jeździł wyłącznie rowerem. Brak wojny totalnej nie musi świadczyć o pokojowych zamiarach. Może po prostu oznaczać, że nie było odpowiednich możliwości. Wnioskowanie o przyszłym zachowaniu państwa wyłącznie na podstawie tego, czego nie zrobiło, gdy nie dysponowało odpowiednim potencjałem, wydaje mi się zwyczajnie słabym argumentem.
Mimo tych zastrzeżeń książkę czyta się bardzo dobrze. Coville sprawnie wyjaśnia historię współczesnego Iranu i pozwala zrozumieć, skąd wziął się obecny system polityczny. Warto jednak pamiętać, że obok faktów dostajemy również interpretację autora. Z niektórymi jego wnioskami można się zgodzić, z innymi zdecydowanie warto podyskutować. I właśnie to jest chyba największa zaleta tej książki - po jej lekturze ma się ochotę dyskutować z autorem niemal na każdej stronie.
January 21, 2026
Des champs d'investigations larges qui permet une bonne introduction à l'actualité.
Displaying 1 - 2 of 2 reviews