What do you think?
Rate this book
Η κρύπτη
Στο πολυσέλιδο επίμετρο της μετάφρασης των ποιημάτων του Ιβάν Γκόλ από τα γαλλικά, ο Επαμεινώνδας Γονατάς σημειώνει τα εξής: «Ο ποιητής στην επίμονη προσπάθειά του να πραγματώσει την ολοκλήρωσή του και να καταλάβει τη θέση του στο σύμπαν, απέκτησε μια θαυμαστή δύναμη εξοικείωσης με τη φύση, καταργώντας τις αποστάσεις που τον χωρίζουν απ' αυτήν».
Αυτή η εξοικείωση με τη φύση είναι, δίχως άλλο, πασιφανής στη συλλογή του Ε.Χ. Γονατά Η Κρύπτη.
Το βιβλίο περιλαμβάνει δύο μέρη: τους κατεξοχήν αφορισμούς-ποιήματα και τα Αφηγήματα. Κι ενώ στα Αφηγήματα τα πάντα περιγράφονται αντιστρόφως λεπτομερειακά, η κλιμακωτή γενεαλογία του κόσμου επισυμβαίνει εντός της Κρύπτης. Εκεί, οι άνθρωποι φιλούν τα χέρια που κάποτε είχαν πάνω τους πληγές και τιμούν το άγγιγμα της πεταλούδας με το αντίστοιχο των χειλιών. Πλάσματα και στοιχεία της φύσης τολμούν να παρεμβαίνουν με τις πολλαπλές τους εκδοχές παντού προκειμένου να δικαιολογήσουν τον άλλο «τόπο».
Σ' αυτόν τον «τόπο» ο αναγνώστης εμβαπτίζεται στο όνομα της καθολικής παρουσίας πραγμάτων και πλασμάτων. Κι αφού κάθε τι μπορεί να είναι παρόν σε μιαν ανεστραμμένη παρέλαση, ο αναγνώστης θα αισθάνεται τα απόντα, κυρίως, να τον συνοδεύουν ηχηρά. Η επιλογή του ποιητή να μεταφέρει στον πεζό λόγο τις λέξεις του αποφαίνεται ακόμη πιο πειστική καθώς αυτά τα κρυπτικά κείμενα διαβάζονται και ως «ιερά».
[http://www.e-poema.eu/dokimio.php?id=135]
Αυτή η εξοικείωση με τη φύση είναι, δίχως άλλο, πασιφανής στη συλλογή του Ε.Χ. Γονατά Η Κρύπτη.
Το βιβλίο περιλαμβάνει δύο μέρη: τους κατεξοχήν αφορισμούς-ποιήματα και τα Αφηγήματα. Κι ενώ στα Αφηγήματα τα πάντα περιγράφονται αντιστρόφως λεπτομερειακά, η κλιμακωτή γενεαλογία του κόσμου επισυμβαίνει εντός της Κρύπτης. Εκεί, οι άνθρωποι φιλούν τα χέρια που κάποτε είχαν πάνω τους πληγές και τιμούν το άγγιγμα της πεταλούδας με το αντίστοιχο των χειλιών. Πλάσματα και στοιχεία της φύσης τολμούν να παρεμβαίνουν με τις πολλαπλές τους εκδοχές παντού προκειμένου να δικαιολογήσουν τον άλλο «τόπο».
Σ' αυτόν τον «τόπο» ο αναγνώστης εμβαπτίζεται στο όνομα της καθολικής παρουσίας πραγμάτων και πλασμάτων. Κι αφού κάθε τι μπορεί να είναι παρόν σε μιαν ανεστραμμένη παρέλαση, ο αναγνώστης θα αισθάνεται τα απόντα, κυρίως, να τον συνοδεύουν ηχηρά. Η επιλογή του ποιητή να μεταφέρει στον πεζό λόγο τις λέξεις του αποφαίνεται ακόμη πιο πειστική καθώς αυτά τα κρυπτικά κείμενα διαβάζονται και ως «ιερά».
[http://www.e-poema.eu/dokimio.php?id=135]
72 pages, Paperback
First published January 1, 1959
2 people are currently reading
102 people want to read
About the author
Ε.Χ. Γονατάς
25 books12 followersΕ. Χ. Γονατάς (1924-2006). Ο Επαμεινώνδας Γονατάς γεννήθηκε και έζησε στην Αθήνα. Η καταγωγή του ήταν από το Αϊβαλί. Σπούδασε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και άσκησε τη δικηγορία. Στη λογοτεχνία πρωτοεμφανίστηκε το 1944 με τη δημοσίευση του ποιήματος "Η μικρή εξοχική μας πόλη" στο περιοδικό "Παλμός" με το ψευδώνυμο Ε. Γόνης. Ακολούθησε το 1945 η έκδοση του αφηγήματος "Ο ταξιδιώτης". Δεκατέσσερα χρόνια αργότερα εξέδωσε τη συλλογή ποιητικών πεζών "Η κρύπτη". Ακολούθησαν αφηγηματικά έργα με έντονα ποιητική γλώσσα. Στη γραφή του διακρίνονται καταβολές στο ρεύμα του υπερρεαλισμού αλλά και στοιχεία ρομαντισμού και αισθητισμού με εξαιρετική επιμέλεια στις λεπτομέρειες της αφήγησης και στην ατμόσφαιρα που δημιουργεί ο λόγος.
Ο Ε.Χ. Γονατάς παραμένει μια ιδιόμορφη όσο και παρασιωπημένη περίπτωση στα γράμματά μας. Το έργο του, που περιλαμβάνει ένα βιβλίο με ποιητικές πρόζες, την "Κρύπτη" (1959) δύο συλλογές πεζογραφημάτων, το "Βάραθρο" (1963) και τις "Αγελάδες" (1963), τρία αυτοτελή πεζογραφήματα, "Ο ταξιδιώτης" (1945), "Ο φιλόξενος καρδινάλιος" (1986), "Η προετοιμασία" (1991) και μεταφράσεις έργων συγγραφέων όπως οι Βολς, Γκολ, Φλωμπέρ, Κόλεριτζ, Πόρτσια, Μπετενκούρ, Λίχτενμπεργκ, κ.ά., αντιμετωπίστηκε με αμηχανία από την κριτική. Πρωτοπόρος του υπερρεαλισμού στην Ελλάδα, παρόλο που δεν υπήρξε "ορθόδοξος" υπερρεαλιστής με την μπρετονική έννοια, συνεργάστηκε με τον Δ. Π. Παπαδίτσα στην έκδοση του βραχύβιου περιοδικού "Πρώτη Ύλη" (1959) και ανέπτυξε φιλίες με καλλιτέχνες όπως οι Νίκος Εγγονόπουλος, Νίκος Καχτίτσης και Μίλτος Σαχτούρης. Ωστόσο, ο ίδιος κρατήθηκε πεισματικά στην αφάνεια, προκαλώντας μόνον εκ των υστέρων το δικαιολογημένο ενδιαφέρον για το έργο του, όπως, λ.χ. με μια από τις λίγες συνεντεύξεις που έδωσε ποτέ στο περιοδικό "Διαβάζω", τ. 444 (10/2003), καθώς και με το ντοκιμαντέρ "Επισκέψεις στο σπίτι του Ε. Χ. Γονατά", της Εύας Στεφανή (1998), που προβλήθηκε στην ΕΡΤ (παραγωγή της εταιρείας CINETIC).
(Πηγή: Αρχείο Ελλήνων Λογοτεχνών, Ε.ΚΕ.ΒΙ. & CINETIC)
(φωτογραφία: Στέλιος Σκοπελίτης)
Ο Ε.Χ. Γονατάς παραμένει μια ιδιόμορφη όσο και παρασιωπημένη περίπτωση στα γράμματά μας. Το έργο του, που περιλαμβάνει ένα βιβλίο με ποιητικές πρόζες, την "Κρύπτη" (1959) δύο συλλογές πεζογραφημάτων, το "Βάραθρο" (1963) και τις "Αγελάδες" (1963), τρία αυτοτελή πεζογραφήματα, "Ο ταξιδιώτης" (1945), "Ο φιλόξενος καρδινάλιος" (1986), "Η προετοιμασία" (1991) και μεταφράσεις έργων συγγραφέων όπως οι Βολς, Γκολ, Φλωμπέρ, Κόλεριτζ, Πόρτσια, Μπετενκούρ, Λίχτενμπεργκ, κ.ά., αντιμετωπίστηκε με αμηχανία από την κριτική. Πρωτοπόρος του υπερρεαλισμού στην Ελλάδα, παρόλο που δεν υπήρξε "ορθόδοξος" υπερρεαλιστής με την μπρετονική έννοια, συνεργάστηκε με τον Δ. Π. Παπαδίτσα στην έκδοση του βραχύβιου περιοδικού "Πρώτη Ύλη" (1959) και ανέπτυξε φιλίες με καλλιτέχνες όπως οι Νίκος Εγγονόπουλος, Νίκος Καχτίτσης και Μίλτος Σαχτούρης. Ωστόσο, ο ίδιος κρατήθηκε πεισματικά στην αφάνεια, προκαλώντας μόνον εκ των υστέρων το δικαιολογημένο ενδιαφέρον για το έργο του, όπως, λ.χ. με μια από τις λίγες συνεντεύξεις που έδωσε ποτέ στο περιοδικό "Διαβάζω", τ. 444 (10/2003), καθώς και με το ντοκιμαντέρ "Επισκέψεις στο σπίτι του Ε. Χ. Γονατά", της Εύας Στεφανή (1998), που προβλήθηκε στην ΕΡΤ (παραγωγή της εταιρείας CINETIC).
(Πηγή: Αρχείο Ελλήνων Λογοτεχνών, Ε.ΚΕ.ΒΙ. & CINETIC)
(φωτογραφία: Στέλιος Σκοπελίτης)
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 15 of 15 reviews
May 28, 2020
Στο πρώτο από τα έξι συνολικά βιβλία (ολιγόλογων) αφηγημάτων που άφησε παρακαταθήκη ο "συγγραφέας του παράδοξου" (και πρωτοπόρος του υπερρεαλισμού, αν και όχι "ορθόδοξος" υπερρεαλιστής ο ίδιος) Επ. Γονατάς, οι κρίνοι στις άκριες των βράχων είναι χαμόγελα και τα νησιά δεν είναι τίποτε άλλο παρά δάκρυα που έπηξαν. Ποιητικές πρόζες και αφηγήματα που ονειρεύονται, ονείρατα που ταξιδεύουν σ' έναν αλλιώτικο κόσμο, άγνωστο στη βιωμένη πραγματικότητα των πολλών, αλλά τόσο οικείο στον ποιητή, που κάθε τόσο απαρνιέται τις συμβάσεις της λογικής για να δει αυτό που υπάρχει πέρα από τον αισθητό κόσμο των φαινομένων. Αισθητισμός, ρομαντισμός κι ένα διαρκές πηγαινέλα στον θαυμαστό κόσμο του ονείρου και του φανταστικού - ό,τι έπρεπε για ένα βροχερό μαγιάτικο απόγευμα σαν το αποψινό.
April 23, 2020
Η Κρύπτη χωρίζεται σε δύο μέρη. Το πρώτο περιλαμβάνει μικρές παραγράφους ή προτάσεις που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως πεζοποιήματα και έχει τον τίτλο "Ανασκαφή". Το δεύτερο απαρτίζεται από σύντομες διηγήσεις και ονομάζεται "Αφηγήματα".
Σε όλο το βιβλίο κυριαρχούν οι αναφορές σε ζώα πρωτίστως πουλιά κάποτε αόρατα, και κάποτε ζωγραφισμένα επάνω σε χαλιά που ζωντανεύουν, αρκούδες που κλέβουν μικρά παιδιά, κοιμισμένες άσπρες γάτες, μέλισσες και άλογα που αφουγκράζονται την παγκόσμια σιωπή, αλλόκοτα φυτά όπως έπιπλα που φέρουν ανθισμένα κλαδιά, χαμογελαστοί κρίνοι, καρποί όπως αχλάδια που βιώνουν αισθήματα οργής και μήλα που κυοφορούν μωρά, κι όλα αυτά υπάρχουν συχνά μέσα σε μυστηριώδεις κήπους ή σε παράξενα δωμάτια ή ακόμα και μέσα σε ολόκληρα δάση που ταξιδεύουν επάνω σε τέσσερις ρόδες. Οι νυχτερινές σκηνές κυριαρχούν, το φεγγάρι κάνει αισθητή την παρουσία του με αποκορύφωμα μια σύντομη επιγραμματική πρόταση η οποία προστάζει Να τη σέβεσαι τη Νύχτα.
Δυο επιγράμματα υπάρχουν κάτω από τον τίτλο του πρώτου μέρους. Το ένα αναφέρει ένα στίχο από το 27ο σονέτου του Shakespeare But then begins a journey in my head (σσ. Μα τότε ξεκινάει ένα ταξίδι μέσα στο κεφάλι μου) ένα ποίημα που περιγράφει κάποιον ταξιδιώτη ο οποίος, την ώρα που αποκαμωμένος πέφτει να κοιμηθεί, αρχίζει να θυμάται τους αγαπημένους του που είναι μακριά και εμφανίζονται στο νου του σαν φανταστικές σκιές μέσα στο σκοτάδι. Το άλλο είναι μια λατινική φράση του Αγίου Αμβροσίου Stringebam brachia, sed jam amiseram quam tenebam και σημαίνει "Έσφιξα την αγκαλιά μου αλλά είχα ήδη χάσει αυτό που κρατούσα".
Το συνεκτικό στοιχείο όλων των ιστοριών έχει να κάνει με το παιχνίδι της μνήμης και με εκείνη την φευγαλέα ομορφιά που διαφεύγει σαν έναν όνειρο στο πρώτο ξύπνημα. Μοιάζει να έχουμε μια συλλογή από γεγονότα ενός άγνωστου σε εμάς βίου τα οποία μεταμορφώνονται και διασώζονται στη σφαίρα της γόνιμης φαντασίας του συγγραφέα. Και η "Ανασκαφή" είναι ακριβώς αυτή η λειτουργία της μνήμης που ανασύρει και ανασυνθέτει ένα πλήθος από σκόρπιες εικόνες και εντυπώσεις:
Εγώ που δεν έχω πουλιά φυλακισμένα σε κλουβιά
(ένα κλουβί της μάννας μου σαπίζει στη αποθή-
κη) ξυπνάω καμιά φορά από 'να σιγανό κελάϊδισμα.
Πολλές ιστορίες φαίνεται πως εκκινούν από μια μαγεμένη εκδοχή της παιδικής ηλικίας του συγγραφέα, μέσα στο σπίτι, έξω στον κήπο, επάνω σε στέγες και καμπαναριά, σε ένα ποτάμι, μια θάλασσα, ένα δάσος ή ένα νησί.
Τα παράξενα και όμορφα πλάσματα των "Αφηγημάτων" υπάρχουν κι αυτά στη δική τους ξεχωριστή και παραμυθένια διάσταση. Μόνο μια μικρή ματιά μπορούμε να δούμε από τις ζωές τους και τις εμπειρίες τους. Δίνουν την εικόνα ενός παιδιού - ξωτικού που περιφέρεται μέσα σε έναν μαγικό ζωολογικό κήπο, υπάρχει κι εδώ το στοιχείο της αιχμαλωσίας, της ελευθερίας και της απώλειας, κάτι που φεύγει είτε για να χαθεί οριστικά είτε για να επιστρέψει μετά από εναγώνιες προσπάθειες, κάτι που μπορεί να φυλαχθεί και κάτι που παλεύει να δραπετεύσει.
Από όλες τις ιστορίες η πιο αγαπημένη μου έχει τον τίτλο Τα φύλλα. Ένα νεαρό πλάσμα του νερού ζει με την οικογένειά του σε μια παλιά και σαπισμένη βάρκα μέσα σε μια γούρνα. Εκεί μέσα περνάει τις ημέρες του και βγαίνει την νύχτα προκειμένου να επισκεφθεί ένα συγκεκριμένο δέντρο:
Έβρισκα το δέντρο. Καθόμουν στις ρίζες του ώρες και περίμενα. Κάποτε άρχιζε η βροχή των φύλλων. Τεράστια φύλλα, πράσινα παχιά και χνουδάτα πέφταν συνέχεια ολόγυρά μου.
Τα μάζωνα και στον γυρισμό γέμιζα το μπαούλο. Ύστερα έβανα τ' αυτί μου κι άκουγα το τραγούδι τους.
Αυτό είναι το τραγούδι που παρά τις προβλέψεις για το αντίθετο επιβιώνει μέσα από τις ιστορίες. Μια μικρή, σύντομη και επίμονη ματιά που δεν θέλει να αφήσει τον μαγεμένο κόσμο της παιδικής ηλικίας να σβήσει. Ένα ενήλικο αυτί που δεν έχει χάσει την ικανότητα να αφουγκράζεται τη μυστική μελωδία του κόσμου.
Η ιστορία που με έκανε να χαμογελάσω, είναι εκείνη που έχει τον τίτλο Ο έρωτας όταν αστοχεί. Ο συγγραφέας φαίνεται κι από άλλες διηγήσεις σε μεταγενέστερα έργα του πως αγαπά να παίζει με ξεροκέφαλα κεφάλια. Εδώ πρόκειται για ένα όμορφο γυναικείο κεφάλι που έχει την ικανότητα να ταξιδεύει ως τον κήπο αφήνοντας το σώμα πίσω στην κρεβατοκάμαρα με τον απελπισμένο εραστή της.
Μικροπράγματα θα μπορούσε να πει κάποιος. Πάνε αιώνες από την τελευταία φορά που αναρωτήθηκα τι γεύση άραγε να έχει το χρωματιστό αμύγδαλο που κρυβόταν μέσα στα γυαλενάκια μου.
Μου αρέσουν τα καλόκαρδα όνειρα του Γονατά.
Σε όλο το βιβλίο κυριαρχούν οι αναφορές σε ζώα πρωτίστως πουλιά κάποτε αόρατα, και κάποτε ζωγραφισμένα επάνω σε χαλιά που ζωντανεύουν, αρκούδες που κλέβουν μικρά παιδιά, κοιμισμένες άσπρες γάτες, μέλισσες και άλογα που αφουγκράζονται την παγκόσμια σιωπή, αλλόκοτα φυτά όπως έπιπλα που φέρουν ανθισμένα κλαδιά, χαμογελαστοί κρίνοι, καρποί όπως αχλάδια που βιώνουν αισθήματα οργής και μήλα που κυοφορούν μωρά, κι όλα αυτά υπάρχουν συχνά μέσα σε μυστηριώδεις κήπους ή σε παράξενα δωμάτια ή ακόμα και μέσα σε ολόκληρα δάση που ταξιδεύουν επάνω σε τέσσερις ρόδες. Οι νυχτερινές σκηνές κυριαρχούν, το φεγγάρι κάνει αισθητή την παρουσία του με αποκορύφωμα μια σύντομη επιγραμματική πρόταση η οποία προστάζει Να τη σέβεσαι τη Νύχτα.
Δυο επιγράμματα υπάρχουν κάτω από τον τίτλο του πρώτου μέρους. Το ένα αναφέρει ένα στίχο από το 27ο σονέτου του Shakespeare But then begins a journey in my head (σσ. Μα τότε ξεκινάει ένα ταξίδι μέσα στο κεφάλι μου) ένα ποίημα που περιγράφει κάποιον ταξιδιώτη ο οποίος, την ώρα που αποκαμωμένος πέφτει να κοιμηθεί, αρχίζει να θυμάται τους αγαπημένους του που είναι μακριά και εμφανίζονται στο νου του σαν φανταστικές σκιές μέσα στο σκοτάδι. Το άλλο είναι μια λατινική φράση του Αγίου Αμβροσίου Stringebam brachia, sed jam amiseram quam tenebam και σημαίνει "Έσφιξα την αγκαλιά μου αλλά είχα ήδη χάσει αυτό που κρατούσα".
Το συνεκτικό στοιχείο όλων των ιστοριών έχει να κάνει με το παιχνίδι της μνήμης και με εκείνη την φευγαλέα ομορφιά που διαφεύγει σαν έναν όνειρο στο πρώτο ξύπνημα. Μοιάζει να έχουμε μια συλλογή από γεγονότα ενός άγνωστου σε εμάς βίου τα οποία μεταμορφώνονται και διασώζονται στη σφαίρα της γόνιμης φαντασίας του συγγραφέα. Και η "Ανασκαφή" είναι ακριβώς αυτή η λειτουργία της μνήμης που ανασύρει και ανασυνθέτει ένα πλήθος από σκόρπιες εικόνες και εντυπώσεις:
Εγώ που δεν έχω πουλιά φυλακισμένα σε κλουβιά
(ένα κλουβί της μάννας μου σαπίζει στη αποθή-
κη) ξυπνάω καμιά φορά από 'να σιγανό κελάϊδισμα.
Πολλές ιστορίες φαίνεται πως εκκινούν από μια μαγεμένη εκδοχή της παιδικής ηλικίας του συγγραφέα, μέσα στο σπίτι, έξω στον κήπο, επάνω σε στέγες και καμπαναριά, σε ένα ποτάμι, μια θάλασσα, ένα δάσος ή ένα νησί.
Τα παράξενα και όμορφα πλάσματα των "Αφηγημάτων" υπάρχουν κι αυτά στη δική τους ξεχωριστή και παραμυθένια διάσταση. Μόνο μια μικρή ματιά μπορούμε να δούμε από τις ζωές τους και τις εμπειρίες τους. Δίνουν την εικόνα ενός παιδιού - ξωτικού που περιφέρεται μέσα σε έναν μαγικό ζωολογικό κήπο, υπάρχει κι εδώ το στοιχείο της αιχμαλωσίας, της ελευθερίας και της απώλειας, κάτι που φεύγει είτε για να χαθεί οριστικά είτε για να επιστρέψει μετά από εναγώνιες προσπάθειες, κάτι που μπορεί να φυλαχθεί και κάτι που παλεύει να δραπετεύσει.
Από όλες τις ιστορίες η πιο αγαπημένη μου έχει τον τίτλο Τα φύλλα. Ένα νεαρό πλάσμα του νερού ζει με την οικογένειά του σε μια παλιά και σαπισμένη βάρκα μέσα σε μια γούρνα. Εκεί μέσα περνάει τις ημέρες του και βγαίνει την νύχτα προκειμένου να επισκεφθεί ένα συγκεκριμένο δέντρο:
Έβρισκα το δέντρο. Καθόμουν στις ρίζες του ώρες και περίμενα. Κάποτε άρχιζε η βροχή των φύλλων. Τεράστια φύλλα, πράσινα παχιά και χνουδάτα πέφταν συνέχεια ολόγυρά μου.
Τα μάζωνα και στον γυρισμό γέμιζα το μπαούλο. Ύστερα έβανα τ' αυτί μου κι άκουγα το τραγούδι τους.
Αυτό είναι το τραγούδι που παρά τις προβλέψεις για το αντίθετο επιβιώνει μέσα από τις ιστορίες. Μια μικρή, σύντομη και επίμονη ματιά που δεν θέλει να αφήσει τον μαγεμένο κόσμο της παιδικής ηλικίας να σβήσει. Ένα ενήλικο αυτί που δεν έχει χάσει την ικανότητα να αφουγκράζεται τη μυστική μελωδία του κόσμου.
Η ιστορία που με έκανε να χαμογελάσω, είναι εκείνη που έχει τον τίτλο Ο έρωτας όταν αστοχεί. Ο συγγραφέας φαίνεται κι από άλλες διηγήσεις σε μεταγενέστερα έργα του πως αγαπά να παίζει με ξεροκέφαλα κεφάλια. Εδώ πρόκειται για ένα όμορφο γυναικείο κεφάλι που έχει την ικανότητα να ταξιδεύει ως τον κήπο αφήνοντας το σώμα πίσω στην κρεβατοκάμαρα με τον απελπισμένο εραστή της.
Μικροπράγματα θα μπορούσε να πει κάποιος. Πάνε αιώνες από την τελευταία φορά που αναρωτήθηκα τι γεύση άραγε να έχει το χρωματιστό αμύγδαλο που κρυβόταν μέσα στα γυαλενάκια μου.
Μου αρέσουν τα καλόκαρδα όνειρα του Γονατά.
December 24, 2016
Ένας καφές με τον συγγραφέα Δ.Κ. έφερε στο φως το καλοκαίρι που πέρασε, το Γονατά. Με λίγο ψάξιμο, πόλλες απορίες και διάβασμα κατέληξα εδώ...στην Κρύπτη. Και ω! τί κόσμος: πουλιά, λουλούδια, φύση και όμως κάνεις έτσι και τα πιάνεις μέσα στις σελίδες του Γονατά. Ένα παιχνίδι μέσα στις λέξεις...ένα παιδί που θα ήθελα να μην μεγαλώσει, αλλά μεγαλώνει με μαεστρία μέσα στους στίχους του Γονατά.
November 27, 2024
Η Κρύπτη ήταν η βιαστική, πρωινή μου απόφαση, μήνες μετά αφού την έφερα σπίτι. Αποτελείται από δύο μέρη: Η Ανασκαφή, η οποία περιλαμβάνει μικρά ποιήματα χωρίς μέτρο, συχνά μιας παραγράφου ή και μιας πρότασης. Το δεύτερο μέρος είναι τα Αφηγήματα, μεγαλύτερες σε έκταση διηγήσεις, περιγραφές της μιας περίπου σελίδας.
Ήταν αυτό που χρειαζόταν κανείς για να ξεπεράσει την τρύπα που μου άφησε να χάσκει, η Νίκη-Ρεβέκκα Παπαγεωργίου τις προηγούμενες ημέρες.
Το φεγγάρι, θα μπω σε πειρασμό να μετρήσω πόσες φορές αναφέρεται, ως φέγγος, ως το φως του φεγγαριού, την αίσθηση της νύχτας αλλά και αυτή η φράση, που είναι μικρή, αλλά γεμίζει μια σελίδα:
«Να τη σέβεσαι τη νύχτα»
Μάλλον η καλύτερη προτροπή, παραίνεση, συμβουλή, διδαχή, προσταγή, κανόνας.
Κυριαρχούν τα μήλα και τα αχλάδια
τα χέρια, τα δόντια, τα χαμόγελα·
τα στήθη και τα μάτια
Κυριαρχούν τα μωρά, οι κρίνοι και οι καθρέπτες
Οι μέλισσες και τα ιπτάμενα κεριά
Σκαντζόχοιροι και πολλά πολλά πουλιά
Η παραμυθένια διάσταση ανάμεσα σε παιδική νυχτερινή ανάγνωση αλλά και ερωτική ματαίωση, μάλλον δεν είναι μακριά από νοσταλγικές μνήμες. Αυτές τις ημέρες συνέχεια μου έρχεται στο μυαλό το παραμύθι με τον τσαγκάρη και τα ξωτικά· μάλλον γιατί πλησιάζουν τα Χριστούγεννα. Έτσι κι εδώ είναι σημαντικά όλα τα ζωάκια ή και τα αντικείμενα σαν ζωάκια. Τα «λιοντατρίσια στόματα μπρούντζινων πόμολων» φέρνουν στο μυαλό την Αλίκη και κάθε τι που συναρπάζει το μικρό μυαλό ή και το μεγάλο, εάν δεν έχει μεγαλώσει απομαγεμένο.
Από τα αγνά παραμύθια κουνιραριζόμαστε μέχρι την πηχτή θλίψη των ενηλίκων που περισσότερο συχνά παρά σπάνια, δεν έχει καμία διαφορά με την παιδική θλίψη.
«Υπομονή! Θα πήξει το δάκρυ, θα γίνει νησί»
Τα επιγράμματα στην αρχή είναι δύο: περνάω τον Σαίξπηρ και ακολουθεί η λατινική φράση του Αγίου Αμβροσίου Stringebam brachia, sed jam amiseram quam tenebam “ Έσφιξα τα χέρια μου, αλλά είχα ήδη χάσει αυτό που κρατούσα ”
Ακολουθεί ένα πεζοποίημα που μου άρεσε πολύ, για ένα θυμωμένο αχλάδι:
Αφού το χαϊδεψε ώρα πολλή με το ερωτικός της
βλέμμα, άπλωσε τη φούχτα της να το τσακώσει. Το
αχλάδι όμως οργισμένο, χτυπώντας την στο χέρι,
ξέφυγε, στήθηκε ορθρό στην ουρά του και άρχισε να
χορεύει πάνω στο τραπεζομάντηλο έναν άγριο,
απειλητικό χορό.
Ήταν αυτό που χρειαζόταν κανείς για να ξεπεράσει την τρύπα που μου άφησε να χάσκει, η Νίκη-Ρεβέκκα Παπαγεωργίου τις προηγούμενες ημέρες.
Το φεγγάρι, θα μπω σε πειρασμό να μετρήσω πόσες φορές αναφέρεται, ως φέγγος, ως το φως του φεγγαριού, την αίσθηση της νύχτας αλλά και αυτή η φράση, που είναι μικρή, αλλά γεμίζει μια σελίδα:
«Να τη σέβεσαι τη νύχτα»
Μάλλον η καλύτερη προτροπή, παραίνεση, συμβουλή, διδαχή, προσταγή, κανόνας.
Κυριαρχούν τα μήλα και τα αχλάδια
τα χέρια, τα δόντια, τα χαμόγελα·
τα στήθη και τα μάτια
Κυριαρχούν τα μωρά, οι κρίνοι και οι καθρέπτες
Οι μέλισσες και τα ιπτάμενα κεριά
Σκαντζόχοιροι και πολλά πολλά πουλιά
Η παραμυθένια διάσταση ανάμεσα σε παιδική νυχτερινή ανάγνωση αλλά και ερωτική ματαίωση, μάλλον δεν είναι μακριά από νοσταλγικές μνήμες. Αυτές τις ημέρες συνέχεια μου έρχεται στο μυαλό το παραμύθι με τον τσαγκάρη και τα ξωτικά· μάλλον γιατί πλησιάζουν τα Χριστούγεννα. Έτσι κι εδώ είναι σημαντικά όλα τα ζωάκια ή και τα αντικείμενα σαν ζωάκια. Τα «λιοντατρίσια στόματα μπρούντζινων πόμολων» φέρνουν στο μυαλό την Αλίκη και κάθε τι που συναρπάζει το μικρό μυαλό ή και το μεγάλο, εάν δεν έχει μεγαλώσει απομαγεμένο.
Από τα αγνά παραμύθια κουνιραριζόμαστε μέχρι την πηχτή θλίψη των ενηλίκων που περισσότερο συχνά παρά σπάνια, δεν έχει καμία διαφορά με την παιδική θλίψη.
«Υπομονή! Θα πήξει το δάκρυ, θα γίνει νησί»
Τα επιγράμματα στην αρχή είναι δύο: περνάω τον Σαίξπηρ και ακολουθεί η λατινική φράση του Αγίου Αμβροσίου Stringebam brachia, sed jam amiseram quam tenebam “ Έσφιξα τα χέρια μου, αλλά είχα ήδη χάσει αυτό που κρατούσα ”
Ακολουθεί ένα πεζοποίημα που μου άρεσε πολύ, για ένα θυμωμένο αχλάδι:
Αφού το χαϊδεψε ώρα πολλή με το ερωτικός της
βλέμμα, άπλωσε τη φούχτα της να το τσακώσει. Το
αχλάδι όμως οργισμένο, χτυπώντας την στο χέρι,
ξέφυγε, στήθηκε ορθρό στην ουρά του και άρχισε να
χορεύει πάνω στο τραπεζομάντηλο έναν άγριο,
απειλητικό χορό.
June 30, 2019
Διαβάζεται και ξαναδιαβάζεται και ξαναμαναδιαβάζεται.
March 24, 2025
Αὐτὸ τὸ παραγιομισμένο μπαοῦλο, ὅσο καὶ νὰ πέφτω πάνω του βαρύς, δὲν καταφέρνω νὰ τὸ κλείσω· ἕνα κομμάτι κίτρινο ὕφασμα περισσεύει, μιὰ μέλισσα πιασμένη ἀπ' τὸ ποδάρι σβουρίζει, ἕνα λουλούδι μοῦ γνέφει ἀπ᾿ τὴν κλειδαριά. Ξεχνιέμαι καὶ τοῦ μιλάω ὧρες.
April 4, 2021
Μια κρύπτη γεμάτη με την αλλοκοτιά του φυσικού και την φαντασία βυθισμένη στην λογική του ονείρου..
May 3, 2023
Να τη σέβεσαι τη Νύχτα!
January 13, 2020
"Ο ήλιος γέμισε πορτοκάλια το δωμάτιο. Απ'τα χαλιά ξεκόλλησαν πουλιά
καθώς πετούν ολόγυρα, τα έπιπλα καθρεπτίζουν τις ωραίες τους φτερούγες που διώχνουν μακριά το θάνατο"
Ελκυστική γραφή, χρωματιστή, με σταματημένο το χρόνο
"Μη ζητάτε ρολόι, δεν υπάρχει, γιατί όπως σας εξήγησα βρισκόμαστε σε μια βαθειά σπηλιά"
(Αυτός νομίζω είναι ο στίχος που μπορεί να περιγράψει το έργο)
καθώς πετούν ολόγυρα, τα έπιπλα καθρεπτίζουν τις ωραίες τους φτερούγες που διώχνουν μακριά το θάνατο"
Ελκυστική γραφή, χρωματιστή, με σταματημένο το χρόνο
"Μη ζητάτε ρολόι, δεν υπάρχει, γιατί όπως σας εξήγησα βρισκόμαστε σε μια βαθειά σπηλιά"
(Αυτός νομίζω είναι ο στίχος που μπορεί να περιγράψει το έργο)
May 24, 2021
Υπομονή! Θα πήξει το δάκρυ, θα γίνει νησί.
[ ❤️ ]
[ ❤️ ]
December 26, 2023
Βιβλίο για πολύ συγκεκριμένο κοινό, από ό,τι εκτιμώ. Ειδικά το πρώτο μέρος δεν σου δίνει καθόλου πατήματα να κάνεις μία σύνδεση, να χτίσεις κάποια βάση και να εκτιμήσεις τα γραπτά. Εντελώς ελεύθερη γραφή, με πολύ εσωτερικιστικές αναφορές και χωρίς καμία λογική (ή άλλου είδους) συνέχεια. Δε βρίσκω καμία αρμονία ή παραλληλισμό του λογικού με το παράλογο. Είναι πλήρως ελεύθερη και χαοτική απόδοση βιωμάτων του συγγραφέα, αν καταλαβαίνω σωστά.
Υποθέτω ότι αυτό το είδος γραφής προσφέρει απόλαυση και βαθύ νόημα σε άλλους αναγνώστες.
Λογοτεχνία όχι, καλλιτεχνία ίσως.
Αν σας αρέσει να διαβάζετε όμορφα γραμμένες ασυναρτησίες δίνοντας όποιο νόημα εσείς θέλετε, επιστρατεύοντας υποχρεωτικά μία πολύ γερή δόση φαντασίας, θα το απολαύσετε, μάλλον.
Υποθέτω ότι αυτό το είδος γραφής προσφέρει απόλαυση και βαθύ νόημα σε άλλους αναγνώστες.
Λογοτεχνία όχι, καλλιτεχνία ίσως.
Αν σας αρέσει να διαβάζετε όμορφα γραμμένες ασυναρτησίες δίνοντας όποιο νόημα εσείς θέλετε, επιστρατεύοντας υποχρεωτικά μία πολύ γερή δόση φαντασίας, θα το απολαύσετε, μάλλον.
December 31, 2023
Αυτή η συλλογή ποιημάτων έκανε την φαντασία μου να οργιάσει . Οι περιγραφές με τις παράξενες και συνάμα όμορφες εικόνες της φύσης και διαφόρων πλασμάτων , αποφέρουν ένα ιδιαίτερο αποτέλεσμα . Ο Ε.Χ. Γονατάς λατρεύει την φύση και αυτό είναι ξεκάθαρο . Αυτό το βιβλίο θα αρέσει αρκετά σε όποιον λατρεύει την φύση όπως και ο συγγραφέας .
July 30, 2021
Διαμάντι. Ονειρώδεις εμπύρετοι συνειρμοί:
Αναρωτιέμαι εάν ο Γονατάς είχε κάποια μορφή συναισθησίας πέρα από το προφανές ταλέντο
Αναρωτιέμαι εάν ο Γονατάς είχε κάποια μορφή συναισθησίας πέρα από το προφανές ταλέντο
October 13, 2024
Παράξενο βιβλίο, πολύ ιδιαίτερη γραφή.
Μια μίξη πρόζας και ποίησης που κάποιες φορές λειτουργεί θαυμάσια κάποιες όμως όχι.
2,5/5
Μια μίξη πρόζας και ποίησης που κάποιες φορές λειτουργεί θαυμάσια κάποιες όμως όχι.
2,5/5
June 29, 2024
"Κοιτούσε μ’ αδιάφορο και σκοτεινό βλέμμα τα φέρετρα, που σωριάζονταν βουνό στην άκρια του γκρεμισμένου φράχτη, γεμάτα κόκκινους, πράσινους και μαύρους νεκρούς κεραυνούς."
Ό,τι πιο ωραίο και ευφάνταστο διάβασα τελευταία, όλο το μικρό βιβλιαράκι, όχι μόνο το συγκεκριμένο, στο οποίο πριν πέσει η τελευταία λέξη θα το έλεγες και ρεαλιστική απεικόνιση σκοτωμού.
Ό,τι πιο ωραίο και ευφάνταστο διάβασα τελευταία, όλο το μικρό βιβλιαράκι, όχι μόνο το συγκεκριμένο, στο οποίο πριν πέσει η τελευταία λέξη θα το έλεγες και ρεαλιστική απεικόνιση σκοτωμού.
Displaying 1 - 15 of 15 reviews