Horasan Elyazması

by Ali Teoman

Ali Teoman, Horasan Elyazması'nda on iki öyküyle çıkıyor okurun karşısına. Yazarın diğer kitaplarında olduğu gibi, homojen olmayan, şaşırtıcı bir enstalasyonla karşı karşıyayız yine. Çoğunun dramatizasyon dozu hayli yüksek olan bu metinler, gerçekçiden düşsele, güncelden tarihsele, masalsıdan söylensele uzanan geniş bir yelpaze üzerinde farklı çağrışımlar ve farklı açılımlar yaratarak salınıyorlar.

Tedirgin edici sanrılarla dolu bu tekinsiz yolculuğa çıkmaya hevesli okur için yalnızca bir tek şeyi garanti ediyor Ali Teoman: Kafalarda sonsuza dek yankılanıp durmayı sürdürecek çözümsüz bilmeceler.

Genres: Turkish Literature

128 pages, Paperback

First published June 1, 2009

About the author

Asıl adı Ali Tataroğlu'dur. İstanbul'da doğdu. Orta öğrenimini İstanbul Alman Lisesi’nde, yükseköğrenimini ise İTÜ Mimarlık Fakültesi, MSÜ Mimarlık Fakültesi ve Sorbonne Üniversitesi Plastik Sanatlar Fakültesi’nde tamamladı. Bir süre iş ve öğrenim nedeniyle yurtdışında bulunduktan sonra 1993'de İstanbul’a döndü ve yazmaya daha fazla zaman ayırmak için mimarlığı bırakarak çeşitli üniversitelerde İngilizce okutmanı olarak çalıştı. Bir süre sokak müzisyenliği yaptı.

1980'li yılların sonuna doğru öykü yazmaya başlayan Ali Teoman 1992 yılında, İnsansız Konağın İkonu isimli öyküsüyle, Milliyet Gazetesi'nin düzenlediği yarışmada ikincilik ödülü aldı. Ali Teoman'ın tam 16 yıl gizli kalmış bir sırrı, ortaya çıktığında edebiyat dünyasını çok şaşırtmıştı. 1991'de Haldun Taner Öykü Ödülü alan Gizli Kalmış Bir İstanbul Masalı isimli kitabın yazarı olarak Nurten Ay ödül almıştı. Ancak kitabın asıl yazarının Ali Teoman olduğu 2007 yılında ortaya çıktı. Ali Teoman bunun kendi isteğiyle düzenlenmiş bir oyun olduğunu belirterek şu açıklamayı yapmıştı: "Bu adi dolandırıcılık değil, yazınsal bir oyundur. Nurten Ay birkaç kez oyunu bırakmak istedi. Onu ikna ettim. Bunca yıl açık vermeden bana yardım ettiği için kendisine çok teşekkür ederim."

"Uykuda Çocuk Ölümleri" başta olmak üzere tüm yapıtları edebiyat çevrelerinde etki yaratmakla birlikte Ali Teoman çok satan bir yazar olmadı. Çok satan yazar olmak isteyip istemediği de tartışmalıdır. Ali Teoman, geçirdiği bir rahatsızlık sonucu 23 Mart 2011 sabahı hayata veda etmiştir.

Reviews

[Hakan · Rating 3 out of 5]

Kendine has ve sağlam bir edebiyat dünyası olan Ali Teoman, Horasan Elyazması’nda okuyana yine farklı hissiyatlar yaşatıyor. Kimi zaman eski yüzyılların masalsı dünyasına götürüyor, kimi zaman çağımıza getiriyor, sıklıkla da sanrılarıyla boğuşan kahramanlarını anlatıyor. Cinselliği ve şiddeti de cesurca ama ayağa düşürmeden yazıyor. Ama özellikle son öykü pek herkesin (kendimi de katabilirim) katlanabileceği kıratta değil, uyarmış olayım. Bunun ötesinde Ali Teoman Türkçe’yi çok iyi kullanan, klişe tabirle “oya gibi işleyen” bir yazar. Ama özellikle epigraf ve son sözlerde yabancı dillerden alıntılar yapıp bunların tercümesine yer vermemesi, bölüm başlıklarını yine bu şekilde yazması, elitizm kokması bakımından beni rahatsız ediyor. Bunu yapan yerli yabancı tüm yazarlar için geçerli bu tepkim. Bunu dedikten sonra kitabın Latince son sözü “Quis leget haec?”in, yani internetten bulduğum Türkçe çevirisi “Bunu kim okuyacak?” ifadesinin, bu kitaba amiyane tabiriyle cuk oturduğunu da söylemeden geçemeyeceğim.

[melis · Rating 4 out of 5]

dün gece, uyumadan evvel okumaya başlamıştım kitabı. okurken de uyuyakalmışım muhtemelen, hatırlamıyorum. ama gece boyu rüyamda tez danışmanıma heyecanla bu kitabı anlattığımı ve birbirimize benzer heyecanlar taşıdığımızı bir kez daha anladığımız için gülümseyip durduğumuzu gördüm. okuduklarımdan etkilenip muhakkak rüyamda görürdüm onları ama gördüklerim daha çok olay örgüsü ya da karakterlerin bendeki çağrışımlarıyla ilintili şeyler olurdu, böyle bir rüyayı -hatırlayabildiğim kadarıyla- ilk kez gördüm. sırf bu rüya bile bu kitabı benim için ayrı bir yere koyuyor sanırım.

bir de şunun farkına varmamı sağladı bu kitap: gönlümün bağlı olduğu türkçe edebiyata anlayamadığım -ve aslında istemediğim- bir mesafe almışım. bunu, okumam gereken başka şeyler olmasına ve -sözde- vaktimin olmayışına bağlıyordum sıklıkla ama yakın zamanda okuduğum (ki son bir buçuk-iki yılda türkçe edebiyattan çok, çok az şey okumuşum aslında) ve beni hayal kırıklığına uğratan kitapların da etkisinin büyük olduğunu görüyorum şimdi. böyle bir durumdayken ben ali teoman okudum ilk kez. bana geri dönmemi fısıldadı. bu bende ümidi yeşerten bir şey. ya da bir şeylerin bunca kolay solmaması gerektiğini hatırlatan.

[emre · Rating 4 out of 5]

ali teoman'ı daha önce hiç okumamıştım, horasan elyazması'nı aybüke, seveceğimi düşünerek hediye etti, o vesilesiyle okudum ve çok sevdim hakikaten.

öykülerin hemen hepsinde bir tekinsizlik var, ki ucu kaçtığında bu benim için çok yorucu, metne yabancılaştığım bir şeye dönüşür; horasan elyazması'nı tersi biçimde tam da bu tekinsizliği, bulanıklığı sebebiyle sevdim, teoman'ın dilinin lezzeti de yabana atılacak gibi değil tabii. maskeler ve buluşma öyküleri, kafamda, içimde dönüp durmaya devam edecek.

bir de öykülerde daha evvel hiç duymadığım birkaç kelimeye rastladım, "elgin" de bunlardan biri. insan bazı kelimeleri her deftere, her kitaba, her yere yazmak istiyor.

[Neli Krasimirova · Rating 4 out of 5]

Quis leget haec? diye sormuş Ali Teoman kitabın sonunda.
Ben okudum, yine okurum, hatta kesin okuyacağım.
Hani bir meze denersiniz, çok seversiniz ama başka bir içkiyle daha enfes geleceğine kanaat getirirsiniz; başka bir psikoloji ve hazırbulunuşlukla tekrar karşılaşmak isterim bu öykülerle.
*
Başkası böyle bir işe kalkışsa eminim ortaya çok çiğ ve bayağı bir metinler topluluğu çıkardı. Mesela zannetmiyorum ki herhangi biri noktalama işareti kullanmadan bir grammar naziye sempatik gelebilecek bir bilinç akışı kaleme alabilsindi (Eve Dönüş).
*
Kafamın içi muhteşem sıralara dizilmiş muhteşem sözcüklerle dolu; bunların bir mimar ve hatta bir dil mimarının kaleminden çıktığı aşikar.
Tekrar görüşmek üzere güzel adam.

[Özgür Atmaca · Rating 4 out of 5]

Prolegomena, Mythopoeia, Juvenilia bölümlerinde çok ciddi anlatılmış denemeler ve öyküler var. Özellikle Horasan Elyazması ve İstanbul/Berlin anlatısı kitabı zihninizde sırtlayıp götürüyor.

[Korcan Derinsu · Rating 4 out of 5]

Horasan El Yazması her şeyiyle tam bir Ali Teoman kitabı. Doğudan batıya uzanan referansları ve oyunbaz detaylarıyla her sayfasında post-modernizmle yüklü. Üstelik bu oyunbaz hal bazı öykülerde dil ve anlatıma da sirayet ediyor ki bu da Ali Teoman edebiyatının en belirgin özelliklerinden birisi. Öykülere gelirsek, kitaba ismini veren Horasan El Yazması’nı çok beğendim. Başlı başına bir roman olsa olurmuş. Öykülerin hemen hemen tamamıyla duygusal bağ kurmak zor ama okurken, okuduğunuzun biricikliğinden ötürü de bir hayranlık uyanıyor. Bu da Ali Teoman öykücülüğünün bendeki kısa özeti zaten.

[NAMIK SOMEL · Rating 4 out of 5]

Farklı öykü tekniğiyle eski hikâyelerin öyküsünü yeniden yazmış Ali Teoman. Özellikle kitaba adını veren Horasan Elyazması adlı öykü mükemmeldi. Yazar sıra dışı kalemiyle bütün metinlerini keyifle okutuyor bizlere..

[Türkay · Rating 4 out of 5]

Kendi sesi olan, birbiriyle konuşan öyküler...

[Terss · Rating 4 out of 5]

Okuduğum en sıradışı ve en karmaşık öykü kitabı diyebilirim Horasan Elyazması için.
13 öyküyü içinde barındıran kitap, çoğu zaman karanlıklar içinde yön buldurur gibi kendi ekseninde döndürdü beni.

Horasan Elyazması ve İstanbul/Berlin öyküleri aklımı başımdan aldı. Okuduğum Ali Teoman kitapları içinde erotik öğeye bu öykü kitabında rastladım. Şaşırttı beni yazar.
İnsanı rahatsız etmeyen sadece karanlığa alışması gereken gözlerde olduğu gibi alışmanın zaman aldığı bir okumaya hazır olduğunuzda okuyun bu kitabı.

[Yasemin Ilkay · Rating 4 out of 5]

Zor okunan bir kitap ama kesinlikle tanıştığıma memnun olduğum bir yazar. Ama buruk bir memnuniyet bu; biraz hüzünle ve galiba bir borçla okudum öyküleri, genç yaşta yitmiş yetenekli bir kalemle gerçeklikte asla tanışamayacak olmanın hıncıyla biraz da.. Kitabın ilk öykülerinde, ulaştığında bir yere varmayan sonlar beni yoruyordu ama yazar bunu bilinçli bir şekilde yapmaktaydı, bunun da farkındaydım. Sanki gerçek yaşamın o hiçbir yere bağlanmayan aslında bizi bir yere götürmeyen oluşlarına öykünüyor ve bunu da okuru umursamazca yapıyordu, “kusura bakmayın ama bu hikayenin yani hayattaki hiçbir şeyin sonu kesinlikle bilinemez, boşuna ümit etmeyin bir yere varamayacağız,” der gibiydi. Ama kitaba da ismini veren Horasan Elyazması’na geldiğimde büyülendim, çarpıldım; gerçekten olağanüstü bir polisiye öykü.. çok çarpıcı ve hala düşündükçe içimi titretiyor, okunması tavsiye edilecek cinsten tabii bir daha aklınızdan çıkaramayacak oluşunuzu göze alıyorsanız.
Son öykü ise tamı tamına bir ‘atmosfer öyküsü’. Olay, kurgu yok, Juvenilia adı altında birleştirilmiş altı metnin omurgasını kan ve dokunsallığa dayalı -rahatsız edici ve aynı anda iç gıcıklayıcı - imgeler oluşturuyor. Erkeklik rolüne ilişkin acımasız sorgulaması ise dikkatimi çeken bir başka önemli alt izlek. İstanbul / Berlin öyküsünde öyle bir kıymık sapladı ki zihnime uzun yıllar çıkarıp atabileceğimi sanmıyorum: Kadınla erkeğin uzlaşmazlığı kadının cinsellikteki umutsuz kurban rolünden mi kaynaklanır? Muazzam bir erkek bakış açısı, keşke hayatta olsaydı da bir gün karşılıklı öykülerini ve bu güzelim dili nasıl yarattığını tartışabilseydim onunla. Huzurla uyuyordur umarım..

[hardasan · Rating 5 out of 5]

Ali Teoman'a dair en büyük merakım, bu kadar erken göçüp gitmeseydi daha neler yapardı acaba?

Her kitabında, her öyküsünde okurunu şaşırtmayı başarabiliyor. Bir öyküsünde bunaltıcı bir sıcağı tasvir ederken, bir sonrakinde sahneyi dondurucu soğuk bir havaya kuruyor. Bir öyküsünde örneğin hiç noktalama işareti kullanmıyor. Başka bir öyküsünde bir şiiri düz yazı şeklinde yazıyormuş gibi cümleleri birbirinden kesme işaretiyle ayırıyor. Böyle şekilsel keşifler yaparken kullandığı dil o kadar akıcı ki, hızlı okumayı sevenler için büyük kolaylık sağlıyor. Konuları da bir o kadar ilgi çekici, çarpıcı ve ayrıksı.

Kısacası ben müptelası oldum bu büyük edebiyatçının.

[Osman Tümay · Rating 4 out of 5]

Ali Teoman'ın beni en çok etkileyen kitaplarından biri. Eğer tek bir kitabı okunacaksa, bu olmalı bence.