Het nieuwe land

by Eva Vriend

Op de bodem van het IJsselmeer, zo’n 5 meter onder NAP, krijgt Nederland er midden vorige eeuw een provincie bij: Flevoland. Het nieuwe land is groter dan de provincie Utrecht: plaats genoeg voor een droom, of twee. Tienduizenden mensen willen er maar wat graag wonen. Alles in de Flevopolders is van tevoren bedacht. Het landschap wordt met de liniaal ontworpen. En zo legt de rijksoverheid ook de bewoners langs de meetlat. In de volle overtuiging dat een samenleving maakbaar is, zijn alleen de besten van de besten welkom. Zwakkelingen, achterblijvers en zielenpoten komen er niet in. De voor Nederland unieke sollicitatieprocedure is zeer streng en wordt op de man gespeeld. Kandidaten krijgen thuis onverwacht bezoek van een selectieambtenaar. De inspectie voert tot in de slaapkamer. Zijn de bedden wel opgemaakt, is de linnenkast op orde? Wat betekende deze strenge selectie voor de mensen die het betrof, en voor de nieuw gecreëerde poldersamenleving? Wat was eigenlijk de achtergrond van al die 'maakbaarheid’ – en wat waren de gevolgen? Mede aan de hand van haar eigen familiegeschiedenis ondernam Eva Vriend een zoektocht naar het verhaal achter de polderdromen. Het werd een zoektocht met hindernissen, want veel materiaal bleek vernietigd en afgewezen kandidaten praten nog altijd liever niet. Maar Vriend weet hun stilzwijgen te doorbreken en de geheimen te ontrafelen van een bevolkingspolitiek die in de recente geschiedenis zijn weerga niet kent, en waarvan de gevolgen tot op de dag van vandaag voelbaar zijn.

Genres: History, Nonfiction, 20th Century

304 pages, Paperback

First published January 1, 2013

About the author

Eva Vriend (Noordoostpolder, 1973) is schrijver en historicus. Ze groeide op als boerendochter in Luttelgeest, studeerde geschiedenis in Groningen en werkte voor diverse media. Ze is auteur van de bestsellers Het nieuwe land (2012), De helpende hand (2016) en Eens ging de zee hier tekeer (2020).

Naast haar werk als schrijver geeft Eva freelance les aan de School voor Journalistiek in Zwolle en begeleidt ze een Schrijfgroep in de Penitentiaire Inrichting in Lelystad. Ze publiceert af en toe in tijdschriften als De Groene Amsterdammer en Hard Gras.

Eva geeft in het hele land lezingen over haar werk en is regelmatig te gast op radio en tv.

Voor haar boeken baseert ze zich op historisch onderzoek en vele interviews, meestal met oudere mensen. Filterkoffie drinken met senioren is een van haar favoriete bezigheden. Haar nieuwe boek gaat over Schokland (2024)

Deze foto is voor promotionele doeleinden rechtenvrij te gebruiken bij vermelding van de fotograaf, Jelmer de Haas. 

Reviews

[Sippy van der Meer · Rating 2 out of 5]

Leuk thema maar ik ergerde me aan de enorme mate van herhaling. Zeker twaalf keer gelezen dat je meer kans maakte op een boerderij als je actief was in besturen of verenigingen. Op een gegeven moment weten we het wel. En jammer dat het non fictie lijkt, maar uit de epiloog blijkt dat de hoofdrolspelers zijn samengevoegd uit diverse levensverhalen. Liever fictie of non fictie, niet van beide wat.

[Francien · Rating 3 out of 5]

Interessant om te lezen hoe ooit de kavels in de Flevopolder zijn verdeeld en wat voor leed dat heeft veroorzaakt. Totaal onbekende geschiedenis voor mij. Het boek had een stuk korter gekund. Erg veel herhaling.

[Marike · Rating 3 out of 5]

Interessant boek over de geschiedenis van Flevoland, specifiek de selectieprocedure voor de nieuwe bewoners van het ontgonnen land. Een geschiedenis die voor mij onbekend was. Tijdens het lezen trok ik toch af en toe mijn wenkbrauwen op over hoe de selectie eraan toe ging, en daardoor de moeite waard om te lezen. In dit genre is het echter niet het beste boek. Ik vind het leuk dat ze er persoonlijke verhalen doorheen weeft, maar knap wel af op het "maar voor we verder gaan met x, kijken we eerst hoe het met Tinus ging nadat.." etc. Ook wel heel herhaling.

[Carlijn Schoone · Rating 4 out of 5]

Flevoland girlies represent 🙂‍↔️

[Lalagè · Rating 3 out of 5]

Eva heeft alles uitgebreid bestudeerd, in de archieven en door veel mensen te interviewen. Ze vertelt tussen de verhalen door ook over haar zoektocht, maar niet te veel. Ik vind het precies goed zo. De persoonlijke verhalen over de selectie zijn ontzettend interessant.

https://lalageleest.wordpress.com/201...

[piet van genderen · Rating 3 out of 5]

Veel kandidaten voor een boerderij in de IJsselmeerpolders of andersoortig werk op het nieuwe land. De selectieprocedure was streng en rechtlijnig maar allesbehalve transparant. In economische zin werden de polders een succes, menselijkerwijs gezien was het allemaal niet zo fraai.

[Esther · Rating 3 out of 5]

Ontzettend leerzaam, met echte eye-openers en een inkijkje in de denkwijze in de jaren 50, 60, 70 en 80 en de kijk op o.a. veehouderij en de maatschappij. Daarom interessant genoeg om aan te raden, maar de schrijfster valt wel erg in herhaling. Ze vervalt regelmatig in dezelfde overdenkingen en dat verveelt en irriteert op een gegeven moment. Haar slot vind ik wel mooi: is die selectiemaatschappij uit die tijd wel echt voorbij?

[Henneke Wateringen · Rating 5 out of 5]

Wat hou van haar Boeken super interessant

[Leonie]

niet uitgelezen, saai en veel herhaling.

[Anneke Visser-van Dijken · Rating 5 out of 5]

Een boek dat iedere Flevolander en een ieder die in Flevoland gaat wonen gelezen moet hebben. Het geeft heel duidelijk weer hoe Flevoland is ontstaan en hoe in het begin de boeren werden geselecteerd voordat ze een boerderij kregen in Flevoland.

[Linda · Rating 3 out of 5]

Interessant non-fictie boek over de sociale selectie van de nieuwe bevolking van de pas ontgonnen polders in Flevoland. Ik had werkelijk geen idee over hoe het er toen aan toeging en het boek heeft een nieuw stuk vaderlandse geschiedenis voor mij ontsloten.

Het boek was in een andere uitwerking wellicht 4 sterren waard geweest, maar de huidige uitwerking was niet heel daverend. Er is mijns inziens te veel berichtgeving over het proces van het onderzoek dat aan het boek ten grondslag lag, bijvoorbeeld over hoe de schrijfster in de archieven dook, en de titels van de hoofdstukken dekken vaak de lading niet goed. Daarnaast is er sprake van herhaling, is de relevantie van sommige interviews (m.n. van kinderen van betroffen persoonen) ver te zoeken. Ook staan er wat storende slordigheden in, zoals de volgende zin: "Veelal voelen oud-rijksdienstmedewerkers zich meteen persoonlijk aangevallen als er een kritische opmerking over de selectieprocedure klinkt. Daarbij lijken ze niet te beseffen dat zijzelf mede hadden kunnen voorkomen dat [...]" Ze vatten het dus persoonlijk op, maar beseffen niet dat het persoonlijk is?

Nu goed, heel slecht was de vorm ook niet, en het boek was alleszins informatief. Wie zich wil laten verrassen door een jong stuk geschiedenis van Nederland kan dit boek dus zeker ter hand nemen.

[Esther · Rating 2 out of 5]

Het boek behandelt een interessant onderwerp en belicht een stukje geschiedenis waar menig Nederlander niets over weet. Ik heb dan ook veel geleerd. Toch geef ik maar 2 sterren, aangezien er ontzettend veel werd herhaald. Iedere keer als ik met een nieuw hoofdstuk begon, wist ik al wat er in zou staan, namelijk dat de kans op een boerderij groter werd als je actief was in besturen of verenigingen of hoe de selectiemethode verliep en hoe de kandidaten zich daarover voelden. Door deze herhalingen begon het boek al snel te vervelen. Eigenlijk had dit verhaal niet als boek maar als artikel gepubliceerd moeten worden. Daarnaast vond ik het vervelend dat er er iedere keer weer naar een ander persoon, een andere tijd of een ander onderwerp werd overgeschakeld zonder het verhaal daarover af te maken. Dit gebeurde dan later in het boek waardoor het een vrij onsamenhangend verhaal werd. Ook ergerde ik mij eraan dat er in de epiloog werd benoemd dat een aantal personages door de auteur zijn bedacht, terwijl ik tijdens het lezen in de veronderstelling was dat het boek naar waarheid was geschreven. Ik voelde mij daardoor wat genept. Maar goed, al met al was het een informatieve ervaring en heb ik weer wat nieuws geleerd over de Nederlandse geschiedenis.

[Lauri van Oosterom · Rating 3 out of 5]

Wat een interessant boek! Eigenlijk wist ik voor het lezen nauwelijks tot niets over het ontstaan van Flevoland en de komst van de eerste inwoners. Eva Vriend heeft overduidelijk zeer diepgaand onderzoek verricht. Ze heeft veel verschillende mensen gesproken, maar daardoor is het verhaal soms wel erg van de hak op de tak. Ze valt ook regelmatig in de herhaling, wat niet altijd even lekker leest.

Daarnaast vond ik het jammer dat aan het eind van het boek blijkt dat sommige opgevoerde personen toch niet echt bestaan, maar een samenvoeging zijn van de verhalen van verschillende mensen + de creativiteit van Eva Vriend. Ik bleef achter met een gevoel van: is dit boek nou non-fictie of niet?

Al met al vond ik het wel een bijzonder leerzaam verhaal. Ik kijk nu ook zeker met wat andere ogen naar de meest platte provincie van ons land.

[NN · Rating 3 out of 5]

Het duurde voor mij lang voordat het boek zich begon te openen. De thematiek voelde in het begin erg gortdroog aan, pun not intended. Omdat de focus in het begin lag op bronnenonderzoek snakte je naar de verte van de open polder, bij wijze van spreken. Daarom ging het verhaal echt leven op het moment dat de beklemmendheid van de sociale verschillen en de hang naar uitblinken werd beschreven. Inhoudelijk is het interessant om de parallel te zien tussen de nazi denkbeelden over het verbeteren van de mensen tot supermensen en hoe de eugenetica in het polderland ook los van de nazis wel degelijk ook een rol heeft gespeeld maar niet in het nazisme uitmondde, terwijl wel de collaborateurs in de polder brood zagen. Deze afgrond waarlangs de rijksdienst voor de polders balanceerde is heel mooi in beeld gebracht en voelt absoluut als de kern van het boek.

[Janine Van · Rating 4 out of 5]

Eva Vriend is kleindochter van een boer die ooit geselecteerd is voor de Noordoostpolder. Aan de hand van archieven en gesprekken met zowel de geselecteerde boeren als diegenen die werden afgewezen schetst ze een scherp beeld van hoe het toeging bij de rijksdienst, en wat dat deed met de mensen die het betrof.
Aan de ene kant vond (bijna) iedereen het vanzelfsprekend dat er een strenge selectie plaats vond, aan de andere kant leidde dat zeker bij de eerste generatie ook tot een rangen en standen maatschappij. Boeiend om te lezen. Het geeft meer inzicht in de ‘poldermentaliteit’ en tegelijk is het soms ook ‘eng’ om te zien wat dit soort keuzes voor impact hebben op het leven van de mensen over wie het gaat.

[Hay · Rating 4 out of 5]

In de jaren veertig kwamen de polders van Flevoland droog te liggen. Het Rijk wilde daar vooral ‘echte boeren’ plaatsen om het voedsteltekort op te lossen. Maar er waren kort na de oorlog veel meer gegadigden dan land, dus hoe selecteer je wie wel en niet welkom is? Vriend richt zich vooral op de verhalen van de kandidaten die niét werden geselecteerd in de strenge selectieprocedure. Dat levert een genuanceerd beeld op van de ontstaansgeschiedenis van de IJsselmeerpolders en de verzuilde jaren-vijftig visie die leidend was (en snel achterhaald werd). Dat verhaal had ook in minder pagina’s verteld mogen worden, en met minder herhalingen. Desondanks leest het wel lekker weg.

[Jeroen · Rating 3 out of 5]

Fascinerende ontstaansgeschiedenis van een nieuw stuk Nederland. Op het nieuwe land wordt maximaal landbouwkundig rendement verwacht. Maar ook wil men er gemeenschap creëren van mensen die kunnen pionieren en kunnen samenwerken en opbouwen. Dit leidt tot een niet eerder vertoonde vorm van social enginering, met zijn winnaars en verliezers. De mensen die niet door de selectie komen horen daar niet de reden van. Sommigen dragen dat de rest van hun leven als een zware last met zich mee.
In de polders wordt het moderne Boerenbedrijf steeds verder geperfectioneerd, compleet met specialisatie en grootschaligheid.

[Mies · Rating 3 out of 5]

Het lukt Vriend om een periode neer te zetten rondom een grote gebeurtenis, het verdelen van nieuw land onder vooral boeren. De betutteling van de overheid, de volgzaamheid vd afhandelijken, de verschillen tussen de nieuwkomers agv geloof, regio van herkomst en grootte vd boerderij, alles komt terug. Wat betekent het om een nieuwe gemeenschap op te bouwen. Kun je dat rationeel inrichten?Grootste punt van mijn kritiek is de eindeloze herhaling van genoemde punten op tig verschillende manieren verteld.

[Nelleke · Rating 3 out of 5]

Een interessant boek over een onderwerp waar ik niet veel van wist. De hele selectieprocedure voor de inwoners van de Noordoostpolder was compleet nieuw voor mij. En daarom ook erg boeiend om te lezen. Het boek leest vlot weg, maar het springt wel van de hak op de tak en ook weer steeds terug naar bepaalde mensen en hun lot of ze wel of geen boerderij kregen. Misschien was het om de spanning op te bouwen, maar voor mij was het af en toe teveel herhaling en het was ook niet nodig voor een verder boeiend onderwerp.

[Serhat Yildirim · Rating 2 out of 5]

Een interessant onderwerp, maar zeer matig geschreven.
Er wordt ontzettend veel herhaald, zoveel dat het irritant wordt. Verhaal heeft ook geen logische opbouw, het springt van het ene onderwerp naar het andere en dan zit je ineens weer in het begin van het verhaal.
Snap eerlijk gezegd niet dat het is uitgegeven in deze vorm…
Die veelbelovende recensies op de achterkant van het boek snap ik dan ook echt niet.

[Niels · Rating 4 out of 5]

Als onderwerp van de eerste oprecht van mijn opleiding planologie blijft de Noordoostpolder me interesseren, en niet per se omdat ik het beschouw als een van de hoogtepunten van deze planologie.
Dit boek zet op een mooie manier neer hoe deze polder ontstaan is, vooral met betrekking tot de sociale structuren. En vooral, hoe leeft deze selectieprocedure nog door tot op de dag van vandaag. Een genuanceerd verhaal, over een interessant deel van ons land.

[Tess Visser · Rating 2 out of 5]

(Naar geluisterd) Best interessante materie. Ik verbaas mij, zeker als iemand die is opgegroeid in Flevoland, dat het proces van bevolkingspolitiek in de ontwikkeling van de polder zo onbekend is. Veel geleerd! Wel had dit boek de helft korter kunnen zijn. De herhaling maakt het een beetje een lijdensweg om door te komen.

[Coosje Bakker · Rating 4 out of 5]

Interessant boek, alhoewel Eva Vriend wel een erg veel aandacht geeft aan het verdriet van de afgewezenen. Hoewel voor sommigen dit inderdaad zo zal zijn. Maar al met al interessante recente geschiedenis.

[Margareth · Rating 4 out of 5]

Als luisterboek onder het haken aan het "lezen". Heel bijzonder om te horen hoe het er in de beginjaren van de NOP aan toe ging. Erg interessant! En boeiend! Regelmatig mijn hoofd geschud hoe men in de selectiecommissie te werk ging.

[Esmee Jansen · Rating 3 out of 5]

Fascinerende Nederlandse geschiedenis, vooral het planologisch gedeelte. Wel een beetje te herhalend soms dus niet echt een lekker doorlezertje

[RuudK · Rating 3 out of 5]

Droge kost. Boeiend wel.

[Elsa · Rating 3 out of 5]

Interessant onderwerp, maar ik vond het niet erg goed geschreven.

[Michiel · Rating 3 out of 5]

Interessant boek over een, voor mij, onbekend stukje geschiedenis.

[Sjan · Rating 3 out of 5]

Interessant boek

[Nic Groen · Rating 4 out of 5]

Alles wat je weten moet over de ontstaansgeschiedenis van Flevoland