แนะนำสกุลความคิดหลังโครงสร้างนิยม

by ไชยรัตน์ เจริญสินโอฬาร, ปิยะวิทย์ เทพอำนวยสกุล (Editor)

“....นักคิดในหนังสือเล่มนี้มีลักษณะร่วมกันประการหนึ่ง นั่นคือตั้งข้อระแวงสงสัยอย่างถอนรากถอนโคน (radical suspicion) กับบรรดามโนทัศน์หลักๆ ที่ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางในแวดดวงการศึกษาสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ ไม่ว่าจะเป็นมโนทัศน์เรื่องความหมาย (meaning) ความจริง (truth) ความรู้ (knowledge) ความเป็นตัวแทน (representation) การรับรู้ (subjectivity) เจตนา (intention) หรือเอกลักษณ์/ตัวตน (identity/self)….”

“...การพูดถึงการล่มสลายของเรื่องเล่าขนาดใหญ่อย่างวิทยาศาสตร์และความจริง มีผลให้ความจริงถูกสลายสั่นคลอนและถูกตั้งคำถาม ซึ่งทำให้ไม่สามารถทึกทึกล่วงหน้าได้อีกต่อไป ว่ามี ‘ความจริง’ดำรงอยู่เป็นเอกเทศล่วงหน้าเรียบร้อยแล้ว คำถามที่ว่า ‘อะไรคือความจริง ?’กลับกลายมาเป็นประเด็นที่ต้องขบคิดและถกเถียงกันอีกครั้ง...”

“...วิธีคิดแบบหลังโครงสร้างนิยมไม่เชื่อในการมีอยู่ เป็นอยู่แต่มองว่าสรรพสิ่งหมุนเวียนเปลี่ยนไป ดังนั้นจึงไม่มีสิ่งที่เป็นอยู่ จะมีก็แต่สิ่งที่กำลังจะเกิด / กำลังจะเป็น (becoming)…”

Genres: Philosophy, Nonfiction

240 pages, Paperback

Published January 1, 2011

About the author

ไชยรัตน์ เจริญสินโอฬาร เป็นศาสตราจารย์ประจำสาขาการเมืองการปกครอง คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ อดีตผู้อำนวยการโครงการปริญญาเอก คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และนักเขียนประจำนิตยสารวิภาษาเป็นนักวิชาการด้านการเมืองภาคประชาชนและเป็นหนึ่งในผู้บุกเบิกและผู้เชี่ยวชาญด้านทฤษฎีหลังสมัยใหม่ สัญวิทยา และหลังโครงสร้างนิยม ในวงวิชาการของประเทศไทย ที่ควบคู่ไปกับ นพพร ประชากุล และธเนศ วงศ์ยานนาวา เป็นต้น

งานเขียนของไชยรัตน์ในเรื่องดังกล่าวจัดเป็นงานเขียนภาษาไทยที่บุกเบิกและสำคัญต่อทฤษฎีหลังสมัยใหม่ โดยเฉพาะหนังสือชื่อ "วาทกรรมการพัฒนา" ที่เป็นงานเขียนชิ้นสำคัญที่นำทฤษฎีกลุ่มหลังสมัยใหม่ของนักคิดสกุลฝรั่งเศสอย่าง มิเชล ฟูโกต์ มาใช้อธิบายการพัฒนาในกลุ่มประเทศโลกที่สาม เป็นต้น จัดเป็นงานเขียนยุคแรก ๆ ของการศึกษาแนวคิดหลังสมัยใหม่ในประเทศไทย หนังสือดังกล่าวได้ถูกนำไปใช้เป็นตำราในการเรียนการสอนในระดับบัณฑิตศึกษาหลาย ๆ สาขาในประเทศไทยและถูกนำไปใช้อ้างอิงในวงวิชาการของไทยอยู่มาก ซึ่งมีอิทธิพลต่อการศึกษาทางด้านรัฐศาสตร์ ปรัชญา วรรณกรรม สังคมวิทยา มานุษยวิทยา ประวัติศาสตร์ สังคมสงเคราะห์ศาสตร์ ฯลฯ และมีอิทธิพลต่อความคิดนักวิชาการหัวก้าวหน้าหลายท่าน เช่น ยุกติ มุกดาวิจิตร, บัณฑิต จันทร์โรจนกิจ, จันทนี เจริญศรี เป็นต้น

Reviews

['Pak Phrae · Rating 4 out of 5]

Good introduction. I have a feeling that I might delve deeper in the future. Nonetheless, I became through this book. Just as post-structuralists say, the text doesn’t just inform; it constitutes and changes your angles of approach.

I concur and recognize that humanity is shaped by systems over time. Much like inscribing names in sand that will eventually fade with the passage of time. This implies that we do not possess a fixed identity. Each component fulfills its purpose, generating significance through our actions. While I do not revere post-structuralism, I perceive it as a valuable toolkit. They assert that we lack free will, which bears resemblance to Determinism, yet I remain skeptical of that notion. I genuinely believe in the concepts of flame, daimonic drive/Telos, and calling - something that pulls you forward despite chaos, among others. Therefore, it revolves around the field and our respective roles, both human and non-human. This perspective also resonates with my daily life.

Yes, everything is shifting, contingent, relational—but the daimon is what rides the current and knows its direction.
I know both Marxism and post-structuralism/postmodernism challenge the liberal ideal of a sovereign, autonomous individual. However, rather than merely functioning as a node, do not belittle or undervalue the power of humanity, or human forces. The absence of visibility does not equate to non-existence. It is essential to give expression to the Other, to the sublime, remember?
But indeed, we must not accept the concept of individuality without question or naivety. I understand the argument.
So we must go beyond post-structuralism, beyond deconstruct meaning; we must architect it. Like alchemy, Solve et Coagula.