Το πρόβλημα της Ανεξιθρησκείας με την πολεμική διάσταση μιας σύγκρουσης μεταξύ διαφόρων θεσμών ή ομάδων του κράτους, αφορά τη μετάβαση των κοινωνιών σε νέες οικονομικές δομές και των κοινωνικών σχέσεων που συνεπάγονται. Ο Ευγένιος Βούλγαρης, ένας από τους πατέρες του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, συντάσσει στα 1768 το παρόν κείμενο, αναζητώντας μια λύση στο πρόβλημα της επιβίωσης της ορθόδοξης παράδοσης εντός ισχυρών κρατικών δομών, όπως ήταν η τότε τσαρική Ρωσία, σε συνδυασμό με την διαφώτιση των υπόδουλων Ελλήνων και την ανοχή έναντι των αλλοθρήσκων, που θα έβρισκαν μπροστά τους ως πρόβλημα κατά την μετάβασή τους από την οθωμανική στην ευρωπαϊκή ηγεμονία.
Ο Ευγένιος Βούλγαρης ή Βούλγαρις (10 Αυγούστου 1716 - 27 Μαΐου 1806) ήταν Έλληνας κληρικός, παιδαγωγός, δάσκαλος του Γένους, μεταφραστής του Βολταίρου και διαπρεπής στοχαστής του Νεοελληνικού Διαφωτισμού.
Με τη διδασκαλία του και τα συγγράμματά του εγκαινίασε μια νέα εποχή στην ιστορία της ελληνικής παιδείας. Οι φιλελεύθερες ιδέες του προετοίμασαν το έδαφος για τον ελληνικό Διαφωτισμό. Μαθητές του υπήρξαν ο ιατροφιλόσοφος Θωμάς Μανδακάσης που δίδαξε για μια χρονική περίοδο στο Ανώτερον Σχολείον Κυρίτζη της Καστοριάς, ο Θεόφιλος ο εξ Ιωαννίνων μετέπειτα επίσκοπος Καμπανίας, ο Ιώσηπος Μοισιόδαξ σχολάρχης στο Ιάσιο κ.ά. Καταπληκτική είναι η συγγραφική παραγωγή του τόσο για τον όγκο όσο και για την ποικιλία της.
Έγραψε πραγματείες επί παντός επιστητού: νομικές, ιστορικές, θεολογικές, γραμματικές, γλωσσικές, αστρονομικές, πολιτικές, μαθηματικές, αρχαιολογικές, περί μουσικής, περί ανεξιθρησκίας, περί ευθανασίας, περί παλιρροιών. Ποιήματα, λόγους, εκκλήσεις προς την Αικατερίνη Β΄ για την απελευθέρωση της Ελλάδος και εκατοντάδες επιστολές. Επιμελήθηκε πολύτιμες εκδόσεις βυζαντινών συγγραφέων και κλασικών συγγραμμάτων και μετέφρασε πλήθος κειμένων από τα λατινικά στα γαλλικά.