Σε λίγο ξημερώνει και σήμερα, που κρατώ -επιτέλους!- το βιβλίο μας στα χέρια, είπα να σου γράψω. Ποια είναι η αίσθηση, όταν αντικρίσεις τυπωμένο ένα κείμενο δικό σου; Τις πρώτες ώρες δεν τολμάς να συλλαβίσεις ούτε μία φράση· κλείνεις τα μάτια, προσπερνάς σελίδες, διαβάζεις τα στοιχεία της έκδοσης αμήχανος. Παραφυλάς και, όταν σιγουρευτείς πως είσαι μόνος, ρίχνεις κλεφτές ματιές, σαν τα παιδιά που κλείνονται στην κάμαρά τους να χαρούνε το καινούργιο τους παιχνίδι μακριά απ τους μεγάλους. Κάποιοι ισχυρίζονται πως είναι ένα ξένο σώμα -έξω από σε- όταν κατακαθίσουν στο χαρτί οι σκέψεις. Λάθος! Ο ίδιος είσαι εκεί μικρός, ξυπόλυτος να πιλαλάς στην αμμουδιά. Σε βλέπουν όλοι, καθώς σε ξεσκεπάζουν οι σελίδες· δεν καταφέρνουνε τα γράμματα και οι λέξεις να σε κρύψουν, όπως κάποτε νομίζαμε. Οι φράσεις είναι διάφανες. Όμως δεν επιστρέφεις ούτε εσύ, Αίθωνα, μήτε η αρχική συγκίνηση, που με συνέπαιρνε, όταν έγραφα -ούτε εκείνη φάνηκε. Το πιθανότερο είναι να μην προσπάθησα αρκετά, ίσως και να μην έχω τη δύναμη μήτε τις ικανότητες που απαιτούνται για να σας κρατήσω. Συγχώρα με· δεν αξιώθηκα να βρω τις μαγικές εκείνες λέξεις...
Ο φίλος σου
Κι εσύ, αδερφέ, αθέτησες τον τελευταίο λόγο σου. Έφυγες δίχως να μου διηγηθείς ποια τύχη επεφύλασσες στο δεύτερο εκείνο άντρα, που διεκδικούσε η ηρωίδα σου.
Ένα βιβλίο που σ'αφήνει με την απορία γιατί γράφτηκε και (κυρίως) ποιόν αφορά. Αλληλοεπικαλυπτόμενες ιστορίες που πολλές φορές δίνουν την εντύπωση ότι οι ίδιες παράγραφοι χρησιμοποιούνται ξανά και ξανά με ελαφρές παραλλαγές μέσα σε έναν κυκεώνα "εσωτερικών αναζητήσεων", "ονείρων", "νεκρών" (συμπεριλαμβανόμενου του κλασσικού "επαναστάτη αριστεριστή νεολαίου, τον οποίον κάθε κομ-ιλ-φω διανοούμενος πρέπει να συμπεριλάβει στην προϊστορία των ηρώων του, έστω και υπό τη μορφή "παρίσταμαι και χαιρετίζω") και ατελείωτης ομφαλοσκόπησης. Το τέχνασμα του "βιβλίου μέσα στο βιβλίο" εξαντλείται σε απλές επαναλήψεις των συμβάντων στις ζωές (και τα όνειρα) των πρωταγωνιστών.
Χάμενα μέσα σ'αυτά όμως υπάρχουν αποσπάσματα που αναφέρονται στις ζωές, τις παραδόσεις και τις συνήθειες των ανώνυμων νησιωτών, γραμμένες με απλότητα, τρυφερότητα και ειλικρίνεια, θυμίζοντας λίγο-λίγο τον κυρ Φώτη Κόντογλου. Δεν μιλάμε για για πολλά τέτοια σημεία, δυο-τρία ίσως, αλλά αρκετά για να δείξουν που θα μπορούσε να φτάσει ο συγγραφέας αν ασχολούνταν περισσότερο με τους άλλους, τον τόπο και την παράδοση του και λιγότερο με τα υπαρξιακαά και τις ομφαλοσκοπήσεις. Λυπάμαι αλλά αυτή δεν είναι η λογοτεχνία της αρεσκείας μου - αν δεν θέλει να πει κάτι στους πολλούς ένας συγγραφέας αλλά απευθείνεται μόνο στο Εγώ του, τότε γιατί εκδίδει; ας γράφει απλώς κι ας τα κρατά στο συρτάρι.
Σίγουρα το βιβλίο αυτό δεν απευθύνεται στον μέσο αναγνώστη των 4-5 ευπώλητων τον χρόνο. Έχει κάποιον βαθμό δυσκολίας. Πρωτοπρόσωπες αφηγήσεις δύο διαφορετικών φίλων που μπλέκουν μεταξύ τους, χρόνοι στο μεταίχμιο μεταξύ ονείρου και πραγματικότητας, τόποι μεταξύ μύθου και αλήθειας, γυναίκες διαφορετικών εποχών και ηλικιών με διαφορετικά ονόματα που έχεις την εντύπωση ότι είναι το ίδιο πρόσωπο πάντα. Και ο πραγματικός πρωταγωνιστής βέβαια να είναι η θάλασσα. Και η ποίηση. Και ένα υπέροχο εξώφυλλο. Ένιωσα να με αφορά άμεσα, όχι απλά να με ταξιδεύει, σα να γράφτηκε για μένα. Ευχαριστώ, δεν θα ξεχάσω την εμπειρία που έζησα διαβάζοντας το.