What do you think?
Rate this book
Άπαντα : Λαγκάς, Καμπούρης, Παπάς ειδωλολάτρης και άλλα διηγήματα
Εισαγωγή: Βάσιας Τσοκόπουλος (με στοιχεία από την "Αυτοβιογραφία" του Δ. Βουτυρά). Επίμετρο: κριτικές των Γρηγορίου Ξενόπουλου, Κωστή Παλαμά, Αριστοτέλη Καμπάνη, Ρήγα Γκόλφη, Παύλου Νιρβάνα, για το έργο του Δ. Βουτυρά και επιστολές συγγραφέων που δέχθηκε.
«Ο Βουτυράς, στο περιθώριο του λογοτεχνικού σκηνικού για πολλές δεκαετίες ξαναβγαίνει τώρα στο προσκήνιο και το έργο του προκαλεί νέο ενδιαφέρον. Το έργο αυτό μιλά άμεσα και καταλυτικά σε ανθρώπους που το πρωτογνωρίζουν· πολλοί ανατρέχουν για να το διαβάσουν, να το διασκευάσουν ή να το μελετήσουν. Διηγήματα του Βουτυρά έχουν διασκευαστεί τα τελευταία χρόνια σε σενάρια, σε κόμικς, σε μουσική, σε θέατρο... Το έργο του Βουτυρά κλείνει μέσα του ευρύ φάσμα τρόπων, πρωτόγνωρες λογοτεχνικές εικόνες, τολμηρά θέματα και αναπάντεχες προσεγγίσεις· εκπέμπει σήμερα μια απρόσμενη ζωντάνια που ξεπερνά τα όρια της λογοτεχνίας και διασταυρώνεται με ζωτικά προβλήματα της εποχής μας.
[...]
Τι αναζητά αυτό το έργο; Σίγουρα αναζητά την ελευθερία και τη δικαιοσύνη. Αυτά φωνάζει μέσα από τις αντιφάσεις και την απελπισία των ηρώων του, τις σκοτεινές περιγραφές του, τον πόνο του και την ειρωνεία του, τη σκληρότητα και την τρυφερότητά του, όλες τις περιπέτειες της ανθρώπινης ψυχής που αναβιώνει. Τ' αναζητά και μέσα από τη φανταστική λογοτεχνία του, μια καταδίκη του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού, του ολοκληρωτισμού και του πολέμου. Το έργο αυτό ανοίγει την ήπειρο της Ουτοπίας στην ελληνική λογοτεχνία και του αιτήματος για ένα άλλο κόσμο.
Μας ενδιαφέρουν όλα αυτά τα οποία γράφτηκαν πριν 90 ή 100 χρόνια και γίνονται μέσα στο έργο αποκλειστικά με λογοτεχνικούς όρους, χωρίς ίχνος κομματικής στράτευσης; Αν ναι, τότε μπορούμε να αγνοήσουμε τον εξοβελισμό του Βουτυρά από το σώμα της νεοελληνικής γραμματείας και να στραφούμε πάλι στο έργο του.»
[*Ο Βάσιας Τσοκόπουλος είναι ιστορικός, επιμελητής των Απάντων του Δημοσθένη Βουτυρά. Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημ. "Αυγή", στις 13/04/2010. Ολόκληρο, εδώ]
«Ο Βουτυράς, στο περιθώριο του λογοτεχνικού σκηνικού για πολλές δεκαετίες ξαναβγαίνει τώρα στο προσκήνιο και το έργο του προκαλεί νέο ενδιαφέρον. Το έργο αυτό μιλά άμεσα και καταλυτικά σε ανθρώπους που το πρωτογνωρίζουν· πολλοί ανατρέχουν για να το διαβάσουν, να το διασκευάσουν ή να το μελετήσουν. Διηγήματα του Βουτυρά έχουν διασκευαστεί τα τελευταία χρόνια σε σενάρια, σε κόμικς, σε μουσική, σε θέατρο... Το έργο του Βουτυρά κλείνει μέσα του ευρύ φάσμα τρόπων, πρωτόγνωρες λογοτεχνικές εικόνες, τολμηρά θέματα και αναπάντεχες προσεγγίσεις· εκπέμπει σήμερα μια απρόσμενη ζωντάνια που ξεπερνά τα όρια της λογοτεχνίας και διασταυρώνεται με ζωτικά προβλήματα της εποχής μας.
[...]
Τι αναζητά αυτό το έργο; Σίγουρα αναζητά την ελευθερία και τη δικαιοσύνη. Αυτά φωνάζει μέσα από τις αντιφάσεις και την απελπισία των ηρώων του, τις σκοτεινές περιγραφές του, τον πόνο του και την ειρωνεία του, τη σκληρότητα και την τρυφερότητά του, όλες τις περιπέτειες της ανθρώπινης ψυχής που αναβιώνει. Τ' αναζητά και μέσα από τη φανταστική λογοτεχνία του, μια καταδίκη του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού, του ολοκληρωτισμού και του πολέμου. Το έργο αυτό ανοίγει την ήπειρο της Ουτοπίας στην ελληνική λογοτεχνία και του αιτήματος για ένα άλλο κόσμο.
Μας ενδιαφέρουν όλα αυτά τα οποία γράφτηκαν πριν 90 ή 100 χρόνια και γίνονται μέσα στο έργο αποκλειστικά με λογοτεχνικούς όρους, χωρίς ίχνος κομματικής στράτευσης; Αν ναι, τότε μπορούμε να αγνοήσουμε τον εξοβελισμό του Βουτυρά από το σώμα της νεοελληνικής γραμματείας και να στραφούμε πάλι στο έργο του.»
[*Ο Βάσιας Τσοκόπουλος είναι ιστορικός, επιμελητής των Απάντων του Δημοσθένη Βουτυρά. Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημ. "Αυγή", στις 13/04/2010. Ολόκληρο, εδώ]
491 pages, Paperback
First published January 1, 1999
6 people want to read
About the author
Δημοσθένης Βουτυράς
36 books15 followersΟ Δημοσθένης Βουτυράς, γιος του συμβολαιογράφου Νικολάου Βουτυρά και της Θεώνης το γένος Παπαδή γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη, όπου πέρασε τα πρώτα παιδικά του χρόνια και ο πατέρας του εργαζόταν ως δάσκαλος. Μετά από μερικά χρόνια εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στον Πειραιά, όπου ο πατέρας του διορίστηκε ως συμβολαιογράφος. Εκεί τέλειωσε το Δημοτικό και ξεκίνησε τη φοίτησή του στο Γυμνάσιο, την οποία όμως διέκοψε, καθώς παρουσίασε κρίσεις επιληψίας. Η ιδιαιτερότητά του προκάλεσε την υπερπροστατευτικότητα των γονιών του και έτσι πέρασε τα εφηβικά χρόνια χωρίς στερήσεις. Παρακολούθησε μαθήματα μουσικής, ξιφασκίας, γράφτηκε στη Σχολή Μαχαιριάδη, τα διέκοψε όλα όμως λόγω της ιδιοσυγκρασίας του.
Το 1900 πραγματοποίησε την πρώτη του εμφάνιση στο χώρο των γραμμάτων δημοσιεύοντας ένα άρθρο στην καθαρεύουσα στο περιοδικό του Πειραιά "Χρονογράφος" και ένα στο "Περιοδικόν μας" του Γεράσιμου Βώκου (με τον οποίο ακολούθησε σταθερή συνεργασία). Γύρω στο 1902 ο πατέρας του εγκατέλειψε την εργασία του και ασχολήθηκε με οικοδομικές επιχειρήσεις. Στο εργοστάσιο σιδηρουργίας που έχτισε εργάστηκε αρχικά και ο Δημοσθένης. Στην περίοδο αυτή τοποθετείται η δημοσίευση του διηγήματος «Ο Λαγκάς», που έγινε δεκτό με επαινετικά σχόλια από τον Παλαμά και τον Ξενόπουλο (1903). Ακολούθησαν νέες δημοσιεύσεις έργων του σε λογοτεχνικά περιοδικά, μεταξύ άλλων και στα Παναθήναια. Γύρω στο 1904 παντρεύτηκε τη Μπετίνα Φέξη, με την οποία απέκτησε μερικά χρόνια αργότερα δυο κόρες.
Η ζωή του άλλαξε δραματικά μετά την οικονομική καταστροφή και την αυτοκτονία του πατέρα του το 1905. Προσπάθησε να αναλάβει τη συνέχιση της επιχείρησης, απέτυχε όμως και την οδήγησε στην ολοκληρωτική πτώχευση. Δυο χρόνια αργότερα μετακόμισε με τη σύζυγό του στο Κουκάκι και στράφηκε στην επαγγελματική πεζογραφία, πουλώντας διηγήματα σε περιοδικά και εφημερίδες της εποχής. Η καταξίωσή του ως πεζογράφου προήλθε αρχικά από τον ελληνισμό της Διασποράς, συγκεκριμένα από την Αλεξάνδρεια. Μετά το 1920 άρχισε να γίνεται γνωστός και στην Αθήνα. Η πορεία του ήταν ανοδική και μέχρι το 1923, οπότε τιμήθηκε με το Αριστείο των γραμμάτων και των Τεχνών, είχαν τυπωθεί ήδη δέκα βιβλία του. Λόγω της συνεχιζόμενης οικονομικής του ανέχειας ασχολήθηκε επίσης με τη συγγραφή σχολικών συγγραμμάτων σε συνεργασία με τον Μ.Παπαμιχαήλ, η προσπάθεια όμως ναυάγησε καθώς το αναγνωστικό της τρίτης δημοτικού που ολοκλήρωσαν καταργήθηκε από τη δικτατορία του Παγκάλου. Συνέχισε να ζει από τη συγγραφή και το 1931 τιμήθηκε με το Αριστείο του Δήμου Πειραιώς. Λίγους μήνες πριν την κήρυξη του πολέμου από την Ιταλία πρόλαβε να γιορτάσει τα σαράντα χρόνια της λογοτεχνικής του δράσης στην ταβέρνα Μπογράκου στην Κυψέλη, όπου σύχναζε. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής τάχθηκε υπέρ της Αντίστασης. Μετά το τέλος του Εμφυλίου, σε ηλικία 80 χρόνων δημοσίευσε το «Αργό Ξημέρωμα». Ως το θάνατό του έζησε κατάκοιτος, φτωχός και παραγνωρισμένος από την κρατική εξουσία (η Ακαδημία Αθηνών αρνήθηκε την πρόταση για υποψηφιότητά του σε δυο συνεχείς εκλογές). Πέθανε το 1954.
Το πεζογραφικό έργο του Βουτυρά, σχεδόν αποκλειστικά διηγηματικό, εντάσσεται στο πλαίσιο του κοινωνικού ρεαλισμού και οριοθετεί το πέρασμα από την ηθογραφία στην αστική πεζογραφία. Ως μόνιμο θέμα του κυριαρχεί η ζωή των περιθωριακών (λούμπεν) ομάδων της Αθήνας και του Πειραιά. Έχοντας ζήσει κοντά τους ο Βουτυράς περιέγραψε τη ζωή και την ψυχοσύνθεσή τους με έντονα ζοφερά χρώματα και καταθλιπτικό ύφος, παρουσιάζοντας ωστόσο και μια τάση προς την ουτοπία. Παράλληλα απεικόνισε την άρνηση των ομάδων αυτών να ενταχτούν στην οργανωμένη κοινωνία, άρνηση η οποία αποτυπώθηκε και στην άναρχη δομή των έργων του, σε κάποια από τα οποία συναντούμε επίσης στοιχεία μεταφυσικής και επιστημονικής φαντασίας, τα οποία λειτουργούν συμβολικά.
(Πηγή: Αρχείο Ελλήνων Λογοτεχνών, Ε.ΚΕ.ΒΙ.).
Το 1900 πραγματοποίησε την πρώτη του εμφάνιση στο χώρο των γραμμάτων δημοσιεύοντας ένα άρθρο στην καθαρεύουσα στο περιοδικό του Πειραιά "Χρονογράφος" και ένα στο "Περιοδικόν μας" του Γεράσιμου Βώκου (με τον οποίο ακολούθησε σταθερή συνεργασία). Γύρω στο 1902 ο πατέρας του εγκατέλειψε την εργασία του και ασχολήθηκε με οικοδομικές επιχειρήσεις. Στο εργοστάσιο σιδηρουργίας που έχτισε εργάστηκε αρχικά και ο Δημοσθένης. Στην περίοδο αυτή τοποθετείται η δημοσίευση του διηγήματος «Ο Λαγκάς», που έγινε δεκτό με επαινετικά σχόλια από τον Παλαμά και τον Ξενόπουλο (1903). Ακολούθησαν νέες δημοσιεύσεις έργων του σε λογοτεχνικά περιοδικά, μεταξύ άλλων και στα Παναθήναια. Γύρω στο 1904 παντρεύτηκε τη Μπετίνα Φέξη, με την οποία απέκτησε μερικά χρόνια αργότερα δυο κόρες.
Η ζωή του άλλαξε δραματικά μετά την οικονομική καταστροφή και την αυτοκτονία του πατέρα του το 1905. Προσπάθησε να αναλάβει τη συνέχιση της επιχείρησης, απέτυχε όμως και την οδήγησε στην ολοκληρωτική πτώχευση. Δυο χρόνια αργότερα μετακόμισε με τη σύζυγό του στο Κουκάκι και στράφηκε στην επαγγελματική πεζογραφία, πουλώντας διηγήματα σε περιοδικά και εφημερίδες της εποχής. Η καταξίωσή του ως πεζογράφου προήλθε αρχικά από τον ελληνισμό της Διασποράς, συγκεκριμένα από την Αλεξάνδρεια. Μετά το 1920 άρχισε να γίνεται γνωστός και στην Αθήνα. Η πορεία του ήταν ανοδική και μέχρι το 1923, οπότε τιμήθηκε με το Αριστείο των γραμμάτων και των Τεχνών, είχαν τυπωθεί ήδη δέκα βιβλία του. Λόγω της συνεχιζόμενης οικονομικής του ανέχειας ασχολήθηκε επίσης με τη συγγραφή σχολικών συγγραμμάτων σε συνεργασία με τον Μ.Παπαμιχαήλ, η προσπάθεια όμως ναυάγησε καθώς το αναγνωστικό της τρίτης δημοτικού που ολοκλήρωσαν καταργήθηκε από τη δικτατορία του Παγκάλου. Συνέχισε να ζει από τη συγγραφή και το 1931 τιμήθηκε με το Αριστείο του Δήμου Πειραιώς. Λίγους μήνες πριν την κήρυξη του πολέμου από την Ιταλία πρόλαβε να γιορτάσει τα σαράντα χρόνια της λογοτεχνικής του δράσης στην ταβέρνα Μπογράκου στην Κυψέλη, όπου σύχναζε. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής τάχθηκε υπέρ της Αντίστασης. Μετά το τέλος του Εμφυλίου, σε ηλικία 80 χρόνων δημοσίευσε το «Αργό Ξημέρωμα». Ως το θάνατό του έζησε κατάκοιτος, φτωχός και παραγνωρισμένος από την κρατική εξουσία (η Ακαδημία Αθηνών αρνήθηκε την πρόταση για υποψηφιότητά του σε δυο συνεχείς εκλογές). Πέθανε το 1954.
Το πεζογραφικό έργο του Βουτυρά, σχεδόν αποκλειστικά διηγηματικό, εντάσσεται στο πλαίσιο του κοινωνικού ρεαλισμού και οριοθετεί το πέρασμα από την ηθογραφία στην αστική πεζογραφία. Ως μόνιμο θέμα του κυριαρχεί η ζωή των περιθωριακών (λούμπεν) ομάδων της Αθήνας και του Πειραιά. Έχοντας ζήσει κοντά τους ο Βουτυράς περιέγραψε τη ζωή και την ψυχοσύνθεσή τους με έντονα ζοφερά χρώματα και καταθλιπτικό ύφος, παρουσιάζοντας ωστόσο και μια τάση προς την ουτοπία. Παράλληλα απεικόνισε την άρνηση των ομάδων αυτών να ενταχτούν στην οργανωμένη κοινωνία, άρνηση η οποία αποτυπώθηκε και στην άναρχη δομή των έργων του, σε κάποια από τα οποία συναντούμε επίσης στοιχεία μεταφυσικής και επιστημονικής φαντασίας, τα οποία λειτουργούν συμβολικά.
(Πηγή: Αρχείο Ελλήνων Λογοτεχνών, Ε.ΚΕ.ΒΙ.).
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 of 1 review
April 25, 2022
Ο Βουτυράς είναι ένας από τους πιο ενδιαφέροντες πεζογράφους του πρώτου μισού του 20ού αιώνα, ωστόσο το διηγηματικό του έργο είναι μάλλον άνισης αξίας και χαρακτηρίζεται από την επανάληψη θεμάτων, χαρακτήρων και ψυχολογικών καταστάσεων - πόσες ιστορίες για ανεκπλήρωτους/ματαιωμένους έρωτες δειλών και αδέξιων αντρών να διαβάσει κανείς; Η προσπάθεια του Βάσια Τσοκόπουλου, επιμελητή των Απάντων, να αντιστρέψει την εικόνα του "προχειρογράφου Βουτυρά" στην εισαγωγή του τόμου, επανασυστήνοντάς τον ως "εξαρχής και γηγενή" μοντερνιστή, είναι φιλότιμη αλλά νομίζω πως δεν συνοδεύεται από μια αρκούντως πειστική επιχειρηματολογία. Τα πιο δυνατά του διηγήματα είναι αυτά στα οποία η αφήγηση ενορχηστρώνει την -συνήθως σιωπηλή και ενίοτε μεταφυσική- εκδίκηση περιθωριοποιημένων υποκειμένων ενάντια σε έναν κοινωνικό περίγυρο που αρέσκεται να κανιβαλίζει όσους δεν χωρούν στην κανονικότητά του ("Παραρλάμα", "Το μίσος του Καμένα", "Το παιδί της βουβής", "Το τραγούδι του κρεμασμένου" κ.ά.)
Displaying 1 of 1 review