Κλασική Σκέψη

History of Western Philosophy #1

by Terence Irwin, Γιάννης Βογιατζής (Translator), Γιώργος Ι. Μανιάτης (Editor)

Στο βιβλίο εξετάζονται οι σημαντικότερες φιλοσοφικές σχολές της αρχαιότητας – οι Προσωκρατικοί, ο Σωκράτης, ο Πλάτων, ο Αριστοτέλης, ο Στωικισμός, ο Επικουρισμός, ο Νεοπλατωνισμός – καθώς και άλλοι σημαντικοί διανοητές, όπως οι τραγικοί ποιητές, οι ιστορικοί και οι συγγραφείς ιατρικών πραγματειών της αρχαίας Ελλάδας, αλλά και οι πρώτοι συγγραφείς του Χριστιανισμού. Ο Irwin συζητά ζητήματα φιλοσοφικού ενδιαφέροντος, όπως η ηθική, η θεωρία της γνώσης, η φιλοσοφία του νου και η φιλοσοφική θεολογία εντός του πνευματικού και ιστορικού πλαισίου τους. Το βιβλίο καλύπτει πολλές από τις σημαντικότερες περιοχές της αρχαίας σκέψης και τονίζει την ποικιλομορφία και τη συνέχεια της φιλοσοφικής σκέψης μετά τον Αριστοτέλη.

Genres: Philosophy, History, Nonfiction, Classics, Reference

464 pages, Paperback

First published December 29, 1988

About the author

Terence Irwin is a scholar and philosopher specializing in ancient Greek philosophy and the history of ethics (i.e. the history of Western moral philosophy in ancient, medieval, and modern times).

Since 2007, he has been the Professor of Ancient Philosophy at the University of Oxford, and Fellow of Keble College, Oxford. From 1975 until 2007, he was at Cornell University, where he has been Susan Linn Sage Professor of Philosophy and Humane Letters (from 1995), Professor of Classics (from 1992), and Professor of Philosophy (from 1982). Previously, he was Assistant Professor of Philosophy at Harvard University (1972-1975). He is a member of the American Academy of Arts and Sciences.

Reviews

[Hossein Bayat · Rating 5 out of 5]

مقدمه
در دو بخش می‌خواهم خلاصه‌ای از جلد اول مجموعه‌ی تاریخ فلسفه‌ی غرب آکسفورد، ارائه بدهم. جلد اول این مجموعه با عنوان تفکر در دوره‌ی باستان از هومر تا آگوستین را پوشش می‌دهد. این کتاب توسط نشر سمت با ترجمه‌ی دکتر حسن فتحی به چاپ رسیده است. من این کتاب را در دو ترم نخست، دوره‌ی جامع تاریخ فلسفه‌ی موسسه‌ی لوگوس، با هدایت استاد آریان شبگرد مطالعه کردم. این کتاب به عنوان یک انتخاب هوشمند برای اولین مواجهه‌ برای فهم تاریخ فلسفه معرفی می‌شود. این که چرا خواندن فلسفه را باید از خواندن تاریخ فلسفه شروع کرد و این که این مجموعه چه مزیت نسبی نسبت به مجموعه‌ي کشیش کاپلستون، آنتونی کنی و... دارد، بحثی مفصل و تخصصی است که از عهده‌ی من خارج است. پیشنهاد می‌دهم که نشست‌های مرتبط را در مجموعه‌ی لوگوس دنبال کنید تا اطلاعات خوبی در این زمینه پیدا کنید. من در چند بند تلاش کردم نیمه‌ی اول کتاب اروین، یعنی از هومر تا پایان افلاطون، را برای خودم خلاصه کنم. این چند بند، تکلیف پایانی ترم نخست آکادمی لوگوس بود و به نظرم ثبت این تکلیف در قالب متن این ریویو می‌تواند مفید باشد. قطعاً فهم دانشجوی غیر‌حرفه‌ای که رشته‌ی او فلسفه نیست، پر از ایراد، نقص و ساده‌انگاری‌هایی تقلیل‌گرایانه است.
متن:
یک کتاب تاریخ فلسفه‌ي خوب چه ویژگی‌هایی دارد؟ پیش از این که بخواهیم در مورد یک کتاب تاریخ فلسفه قضاوت کنیم، باید به این سوال پاسخ داده باشیم. احتمالاً با یکدیگر هم‌نظر باشیم که پیش از آن که یک کتاب را ورق بزنیم، تنها راهی که برای قضاوت کتاب داریم، بررسی نویسنده‌ي اثر است. با همین قاعده نوشتن در مورد نیمه‌ی اول، جلد نخست مجموعه‌ي تاریخ فلسفه‌ی غرب آکسفورد را با توضیحاتی در مورد نویسنده‌ی آن آغاز می‌کنم. ترنس اروین، استاد فلسفه با تمرکز بر فلسفه‌ی یونان باستان و به طور خاص ارسطو‌پژوه است که تمرکز اصلی او بر اخلاق نیکوماخوسی ارسطوست. اروین به عنوان یک اسکالر حرفه‌ای در دهه‌ی نود میلادی به عنوان نویسنده‌ي بخش یونان مجموعه‌ی آکسفورد انتخاب می‌شود. نو‌آوری‌های اروین در خوانش فلسفی‌اش از فلسفه‌ی دوره‌ي باستان اثر او را به عنوان یکی از آثار ارزشمند برای آغاز فلسفه خواندن تبدیل کرده است. در ادامه به بررسی مسیری که اروین در نیمه‌ي نخست پروژه‌ی خود، طی کرده است، خواهیم پرداخت.
اروین در یک انتخاب هوشمندانه، هومر را برای آغاز روایت خود از تاریخ فلسفه انتخاب می‌کند. وقتی به آثار اسکالر‌های مهم فلسفه‌ی یونان یعنی گاتری، گمپرتس، یگر، تسلر و... نگاه می‌کنیم، به جز در اثر گران‌سنگ یگر یعنی پایدیا، شاهد چنین توجهی به هومر نیستیم. اروین سنگ‌بنای روایت خود را بر روی اخلاقیات هومری می‌گذارد. او در پروژه‌ي خود به خواننده نشان می‌دهد که چه‌طور تعارضاتی که اخلاقیات هومری برای انسان ایجاد کرد، موتور پیش‌ران اندیشیدن آیندگان شد. اروین نشان می‌دهد که جهان اسطوره‌ای هومر در ایلیاد، چه‌طور بسندگی لازم برای پاسخ به پرسش‌های اخلاقی جامعه‌ي یونانی را نداشت و به همین خاطر در یک گذار تاریخی، مردم از اخلاقیات هومری که مبتنی بر تیمه(حرمت) بود به سمت ایجاد یک جهان‌شناسی جدید رفتند.
از نظر اروین، پرسش‌هایی که در مورد هومر مطرح شد، نقطه‌ی آغاز تفکر علمی و فلسفی در یونان است. طی ۳ قرن یعنی از پایان عصر هومری(۸۰۰ق.م) تا آغاز عصر سقراطی(۵۰۰ق.م) جامعه برای حل کردن تعارضاتی که با آن رو‌به‌رو بود به پژوهش نظام‌مند در طبیعت پرداخت. فوسیست‌ها و یا طبیعت‌گرایان در این دوره در تلاش برای ایجاد مدل‌هایی بودند که بتوانند نظم طبیعی را بفهمند. دیگر این پاسخ برای شهروند یونانی قانع‌کننده نبود که علت عدم حرکت کشتی او خشم پوسیدون بزرگ است. طبیعت‌گرایان بدون آنکه بخواهند، جهان را برای خدایان هومری کوچک و کوچک‌تر کردند و تلاش کردند، مدلی ایجاد کنند که بتواند تغییرات جهان را توضیح دهد. اروین در دو فصل از کتاب خود، تلاش می‌کند روایتی منسجم از سیر تحول و تطور سوالاتی ارائه بدهد که طبیعت‌گرایان تلاش می‌کردند به آن‌ها پاسخ دهند. اروین به تمام فیگور‌های پیش از سقراطی نمی‌پردازد. او صرفاً ناظر به اقتضائات پروژه‌ی خودش به بعضی از این فیگور‌ها می‌پردازد و از کنار بقیه‌ی افراد که به نظرش نیازی نیست در مواجهه‌ي اولیه با تاریخ فلسفه به آن‌ها اشاره شود، گذر می‌کند. اروین در دقایق بی‌نظیری از پروژه‌ی خودش به فیگور‌هایی می‌پردازد که معمولاً در کتاب‌های تاریخ فلسفه، نامی از این افراد برده نمی‌شود، مثل هرودوت و بقراط و شاگردانش.
اروین توضیح می‌دهد که چه‌طور طبیعت‌گرایان، پژوهش خود را با جستجو در مورد مادة‌المواد آغاز کردند. این که چه‌طور بحث در مورد ماده‌المواد به بحث در ادبیات آناکسیمندر، به بحث در مورد حقیقت تغییر منجر شد و چه‌طور هراکلیت توانست در پژوهش طبیعت‌گرایانه‌ی خود، نظامی ایجاد کند که ماده‌المواد و تغییرات جهان را توضیح می‌دهد. اروین توضیح داد که چه‌طور هراکلیت با استفاده از واژه‌ی لوگوس، باب جدیدی را بر روی اندیشه‌ی بشری گشود. در ادامه اروین به اثرگذاری طبیعت‌گرایی بر روی مطالعات طبی و تاریخی پرداخت. این که چه‌طور افراد به جای این که از الهیات هومری برای توضیح وضعیت نابهنجار جسمی و یا یک وضعیت خاص سیاسی، استفاده کنند، به دنبال علل طبیعی مسائل می‌پردازند. او از کسنوفانس به عنوان یک فیگور که در موضعی انتقادی نسبت به هومر ایستاده نام می‌برد و توضیح مي‌دهد که چه‌طور ضعیف شدن اخلاقیات مبتنی بر تیمه، منجر به این شد که اولین خشت‌های شهر با عدالت طبیعت‌گرایانه و در گفتار فیگوری مثل سولون پایه‌ریزی شود.
اروین در ادامه‌ی پروژه‌ی خودش به تعارضاتی اشاره می‌کند که طبیعت‌گرایی با آن رو‌به‌رو شد. مسیری که موجب انسدادی رو‌به‌روی طبیعت‌گرایی شد که باعث انقراض این جنس پژوهش در آتن شد. اروین در این بخش از سه تراژدی‌نویس بزرگ یونانی با تأکید بر آیسخولوس صحبت می‌کند و اخلاقیات و الهیات دوره‌ی طبیعت‌گرایی را در آثار این تراژدی‌نویس که در پیوندی مستقیم با داستان ایلیاد هومرست جستجو می‌کند. اروین به عنوان یک فیگور که صراحتاً بر بنیان‌های دموکراسی‌طلب خود ایستاده، با بیانی انتقادی از فیگوری مثل ثوکودیدس انتقاد می‌کند. او در ادامه‌ي فصل چهارم، از انسدادی می‌گوید که در نتیجه‌ي آثار دموکریتوس، برای اندیشه‌ی طبیعت‌گرایانه ایجاد شد. انسدادی که شرایط گذار برای دوره‌ی جدید را ایجاد کرد. اروین اگرچه در قرن بیستم زندگی کرده اما هوشمندانه یک تمایز بین سوفسطائیان و سخنوران قائل شده و همدلانه درباره‌ی این افراد بحث کرده و به تکرار ترسیم یک تصویر کلیشه‌ای از این افراد، بسنده نکرده است.
دو فصل بعدی اروین، مربوط به دوره‌ی اول و دوم زندگی افلاطون است. دوره‌ی اول از دریچه‌ی آثار افلاطون با استاد وی یعنی سقراط و وضعیت آتن ملتهب که دچار تشکیک‌های معرفت‌شناسانه و اخلاقی شده رو‌به‌رو می‌شویم. او با استفاده از دیالوگ‌های آپولوژی، اوثیفرون، کریتون و لاخس، روش سقراطی را معرفی می‌کند. سقراط در تلاش بوده تا به مردم نشان دهد که نمی‌دانند. این ندانستن نقطه‌ی توقف سقراطست. افلاطون در دوره‌ی دوم حیات علمی خود، تلاش می‌کند، نابسندگی‌های پروژه‌ی استادش را کامل کند. اروین روایت خودش را با نوعی بی‌مهری به فلسفه‌ی‌ سیاسی افلاطون پیگیری مي‌کند. او با تأکید بر جمهوری، نشان می‌دهد که چه‌طور افلاطون با پیگیری فلسفه‌ی استاد خود تلاش کرد، توضیحی برای چیستی فضیلت، امکان و روش معرفت به این فضیلت ارائه دهد. اروین به توضیح تمثیل غار و تمثیل خط در آثار افلاطون و عالم مثل می‌پردازد. او با یک نظام‌مندی دقیق نشان می‌دهد که چه‌طور اجزای مختلف فلسفه‌ی افلاطون در خدمت حل سوالاتی است که او در این نقطه از تاریخ با آن درگیر بوده‌است. اروین هنرمندانه قطعات مختلف پازل را طوری کنار هم قرار می‌دهد که در پایان یک تصویر منسجم و دارای یک خط روایی از اندیشه‌ی دوره‌ی باستان در ذهن مخاطب ایجاد شود.

[Joseph Yue · Rating 4 out of 5]

A brief history of Hellenic philosophy from Pre-Socratics to St. Augustine, the author doesn't only present the thoughts of those classic era philosophers clearly and intelligibly, but also makes frequent comment of his own opinion on a certain school. One can of course argue that this is drifting away from the neutrality which an author of history should abide to, his interpretations however, together with many examples given, made the somewhat "dull" subject more lucid and fun to read. Although he misrepresented some minor points regarding Christianity, it's overall a satisfactory introduction to the theories of some of the brightest thinkers in human history.

[CJ Bowen · Rating 4 out of 5]

Tough sledding, chewy writing, but a lucid and thorough introduction to the mind of the ancient world.

[Kas Molenaar · Rating 3 out of 5]

A very interesting, easy to read overview of ancient Greek philosophy that I would recommend to anyone that wants to start reading but doesn't know where to start.

[Ioannis Fertakis · Rating 4 out of 5]

Ο Irwin γράφει μια συνοπτική, αλλά όχι ακροθιγή, Ιστορία της αρχαίας Ελληνικής σκέψης από τον Όμηρο έως τη διαμόρφωση της Χριστιανικής θεολογίας (και) μέσω της Ελληνικής φιλοσοφίας. Είναι αξιοσημείωτο ότι εκτός από τις μεγάλες φιλοσοφικές προσωπικότητες και σχολές, περιλαμβάνονται και οι ποιητές, οι τραγωδοί και οι ιστορικοί που επηρέασαν την εξέλιξη της σκέψης.
Είναι επίσης ενδιαφέρον ότι πολλά από τα φιλοσοφικά ερωτήματα τα οποία όλοι αυτοί έθεσαν και προσπάθησαν να απαντήσουν, δεν έχουν έχουν λάβει οριστική και αδιαμφισβήτητη απάντηση μέχρι σήμερα.

[Cal Davie · Rating 3 out of 5]

Decent overview of Greek and early Greco-Roman philosophy.

[Christian Salazar · Rating 4 out of 5]

A thoughtful introduction to pre-Socratic, Socratic, Platonic, Aristotelian, Stoic, Epicurean, Neoplatonic, and (proto) Christian-Augustinian thought.

[AnnaRose · Rating 3 out of 5]

Good information but a bit dry.