Rus Öyküleri

by Fyodor Dostoevsky, Leo Tolstoy, Leonid Andreyev

Alaycı biçimde yüceltilmiş kılı kırk yaran bürokrasi, Timsahtaki sonu gelmez düşlemin özlü temasıdır. Öykünün yereyi, kabusa varan bir düştür ama ince alaylı vurgusu ve başkişilerinin kırılganlığı ve önemsizliği sayesinde kat kat uçurumun derinliklerinde yitip gitmez.
Dünya mefhumumuzu kişisel bir olgu gibi biçimlendirebilecek olan hayranlık uyandırıcı Lazarus, kendi billuru içinde Andreyevin acı dolu yazgısını yansıtır. Son iki metindeki düşsellik, başlangıçtan beri aşikardır; Lev Tolstoyun öyküsü İvan İlyiçin Ölümünde kaçınılmaz, şaşkınlık uyandırıcı ve doğaüstü açınlama en sonda çıkagelir, tıpkı bir ruhun son deneyimi gibi.
-Jorge Luis Borges-

Genres: Short Stories, Fantasy

175 pages, Paperback

First published February 1, 2005

About the author

Фёдор Михайлович Достоевский (Russian)

Works, such as the novels Crime and Punishment (1866), The Idiot (1869), and The Brothers Karamazov (1880), of Russian writer Feodor Mikhailovich Dostoyevsky or Dostoevski combine religious mysticism with profound psychological insight.

Very influential writings of Mikhail Mikhailovich Bakhtin included Problems of Dostoyevsky's Works (1929),

Fyodor Mikhailovich Dostoevsky composed short stories, essays, and journals. His literature explores humans in the troubled political, social, and spiritual atmospheres of 19th-century and engages with a variety of philosophies and themes. People most acclaimed his Demons(1872) .

Many literary critics rate him among the greatest authors of world literature and consider multiple books written by him to be highly influential masterpieces. They consider his Notes from Underground of the first existentialist literature. He is also well regarded as a philosopher and theologian.

See also:
Russian → Фёдор Михайлович Достоевский
French → Fédor Dostoïevski
French → Fiodor Dostoïevski
Spanish → Fiódor Dostoyevski
Portuguese → Fiódor Dostoiévski

Reviews

[Murat Dural · Rating 5 out of 5]

Kırmızı Kedi Yayınları'nın Borges'in "Babil Kitaplığı" serisini yeniden çevirmesi, yayınlaması bu kitaplar kadar efsane bir iş olmuş. "Apollon'un Gözü"nü eskiden, "Sesler Adacığı"nı bu son baskıdan okumuştum. "Rus Öyküleri" kitabı zihin açan, harika üç yazardan harika üç öykü olmuş. Kaçırmamanız gerektiğini düşünüyorum. Bu arada, sevgili Sabri Gürses çeviri anlamında çok iyi bir iş çıkarmış. Bu seriye ve bu kitaba emek veren herkesi kutluyorum.

[Sinem A. · Rating 5 out of 5]

Şimdilik serinin en kıymetlisi bence. Andreyev i bilmem ama Dostoyevski ve Tolstoy u aynı kitapta görmek; büyük bir prodüksiyonda iki önemli oyuncuyu buluşturmak gibi bir seyir keyfi veriyor okuyana.

[Ezgi · Rating 4 out of 5]

Seçkide Dostoyevski, Andreyev ve Tolstoy’un birer öyküsü var. Dostoyevski ve Tolstoy’un hikayelerini daha önce okumuştum. Timsah, Dostoyevski’nin mizahi yanlarını en iyi ortayan koyan öykülerinden biri. İvan İlyiç’in Ölümü ise bürokrasiyi eleştiren bir Tolstoy öyküsü, muhtemelen en bilinen öykü de bu. Andreyev’in öyküsüyse Hıristiyanlığın bilinen öyküsü Lazarus’un yeniden kurgulanmasıydı. Lazarus’un dirildikten sonraki yaşamını ve ölümünü anlatıyor.

Öykülerin hiçbirini eleştiremem. Hepsi çok olgun öyküler. Tekrar okurken de büyük bir keyif aldım. Gelgelelim Babil Kitaplığı bir fantastik dizi. Andreyev’in öyküsü hariç öykülerin fantastikle uzaktan yakından alakası yok. Borges, okudukça ilgimin ve sempatimin kaybolduğu biri. Babil Kitaplığı el üstünde tutulan tabiri caizse ikonik bir derleme dizisi. Ama Borges’in seçimleri saç baş yoldurur. Seçkiye dahil ettiği yazarların geneli sağcı. Eğer seçeneklerde sağcı varsa hep onu seçmiş. Rus Öyküleri’nde de siyasi angajmandan çok en bilinen isimleri seçmiş gibi görüyorum. Rus öykücülüğünde ekol yaratmış Çehov’u nasıl seçmiyor anlamıyorum. Çehov’un Kara Keşiş başta olmak üzere şaşırtıcı fantastik öyküleri var. Aynı şekilde Gogol’ün Akşam Toplantıları derlemesinde korkuya kayan fantastik öyküleri var. Tüm bunlar dururken Dostoyevski ve Tolstoy seçiyor Borges. İnanılmaz bir saçmalık. Seriye sırf baskıların dokusunun ve tasarımın güzelliğinden devam ediyorum. Biraz da başladığımı bitirme isteğinden.

[Ümit Mutlu · Rating 5 out of 5]

Babil Kitaplığı'nın en güzel üyelerinden birisi. Ne de olsa Rus Edebiyatı!

İçindeki üç öyküden ilki, Dostoyevski'ye ait ve sembolizmin en hoş örneklerinden birisi. Timsah isimli hikâye hem bürokrasiyi hem de -günümüzde bile dert olan- yabancı sermaye ve onun esaretini son derece absürt bir biçimde eleştiriyor. Süper.

İkinci öykü Lazarus'un, beni pek çekmese de gayet başarılı olduğunu söylemem gerekir. Ölümün toplumdaki yerini soğukkanlı bir biçimde vurguluyor.

Tolstoy'a ait son öykü İvan İlyiç'in Ölümü ise tam anlamıyla muhteşem. Harikulade bir edebi dille ölümü, onu kabullenmeyi -hatta bu aşamada Kübler-Ross Modeli'ne de farkında olmadan değiniyor- ve elbette İsa gibi "Tanrım, beni neden terk ettin" demeyi ihmal etmiyor. Ölüm döşeğindeki insanın duygularını, sanki daha evvel ölmüşçesine başarıyla anlatıyor, her insan yapayalnız ölür, diyor. Hele bir de bu yalnız ölüm, yaşamda yapılmayanlara dair büyük pişmanlıklar içeriyorsa, hepten eza dolu oluyor, diyor.

Üstatlar yazınca başka oluyor!

[Yiğit Ataklı · Rating 5 out of 5]

Dostoyevski'nin Timsah'ında, hayatımız boyunca nasıl bürokratik saçmalıklarla hayatımızın baltalandığını okuyoruz. Bunun yanında, bireyler bu bürokrasiye ve statükoya olan akıl almaz bağlılıkla hem kendisini hem çevresini bu dar ve kısır çemberin içine şüphesizce itiyor. Anlaşılan bir Timsah'ın içinde bile rahat değiliz.
Diğer öyküde, Lazarus'un yeniden dirilişi ve sessizliği herkesi rahatsız ediyor. Çevredekilerin sorularına ve isteklerine cevap vermemeyi seçmesi, kadro dışı bırakılmasına sebep oluyor. Ölmek ve yeniden doğmak kendi suçu olmasa bile, yargılanıyor, örseleniyor, ve yanlızlaşıyor. Toplumun beklentilerine cevap veremediğiniz sürece hepimiz birer Lazarus muyuz acaba?!
Son öyküde Tolstoy, Timsah'dakine benzer bir şekilde yakın çevremizin ikiyüzlülüğüne dokundurduktan sonra, eleştirilerin tümünü buna bir nevi izin veren kişinin kendisine kusuyor. Sonlara doğru, sarsıcı bir şekilde, herkesin bir gün ansızın er ya da geç yaşayacağı "hakkıyla yaşamak" sorgulamasıyla bizi yapayalnız bırakıyor. Ve kaybediş: "Tanrı aşkına, bırak beni rahat öleyim."

[Gizem · Rating 5 out of 5]

Dostoyevski'nin, Andreyev'in ve Tolstoy'un birer hikayelerinden oluşan kitapta Timsah öyküsünde bürokrasi alaycı bir şekilde yüceltilmektedir. Timsah içinde kalan Dostoyevski'nin kendini önemserken yaşanan paralel olaylarda hiçte önemsenmediği orataya çıkar. Lazarus ta ise ölüpte dirilmiş bir adamın hayat öyküsü anlatılmaktadır. Hikayenin intihar dürtüsüyle yaşayan Andreyev'i yansıttığı varsayılabilir. Mistik olay mitolojik kahramanlarda içerir. Kitabın son öyküsü olan Ivan Ilyiç'in Ölümü'nde ise ölüm döşeğinde ki bir adamın kendiyle hesaplaşmasını anlatan kitapta karakter önce nedenleri dünya işlerinde ararken sonradan kendisine kendi seçimlerine ve hissettiklerine yöneliyor. Bu hikayenin doğaüstülüğü ise sonundadır; tıpkı bir ruhun son deneyimi gibi.

[Paçimuçka · Rating 5 out of 5]

Rus edebiyatının üç ünlü yazarından üç öykü var kitapta, İvan İlyiç'in Ölümü'nü zaten ayrıca okuduğum için o yeni olmadı ama Timsah ve Elazar ilk kez okuduğum öykülerdi. Timsah bildiğiniz Dostoyevski işte, kör göze parmak... Kendisiyle pek anlaşamam ama edebiyat dünyasında değerli biri olduğu için istediğim kadar hoyratça eleştiremiyorum. Fakat Elazar... Muhteşem bir öyküydü. Kızıl Kahkaha ile tanıdığım Leonid Andreyev favori Rus yazarlarım listesine birinci sıradan giriş yaptı. İncil'de anlatılan Hz.İsa'nın dirilmesine vesile olduğu Lazarus(İbranice versiyonu Elazar)'u anlatıyor öykü. Ama böyle bir edebi şölen yok arkadaşlar... Avamlaşmadan anlatamadım özür dilerim ama muazzamdı. Öyle betimlemeler, öyle benzetmeler kurmuş ki alelade kelimelerle! Altını deştikçe başka bir anlam çıkıyor, bayıldım. Üzerine saatlerce konuşabilirim, öyle çok sevdim.

[Deniz Türedi · Rating 4 out of 5]

Kitap 3 öyküden oluşmakta, ilki Dostoyevski'nin Timsah adlı öyküsü, ikincisi Andreyev'in Lazarus'u, sonuncusu ve bence kitabın en etkileyici hikayeside Tolstoy'un İvan İlyiç'in Ölümü adlı hikayesidir.
Hikayede toplumsal normlara göre gayet tatmin edici bir hayatı olan İvan İlyiç'in, hissettiği küçük bir ağrıya, çevresinden gelen ilgisizliği ve kendi kuruntularını da ekleyerek, kendisini nasıl ölüme süreklediğini Tolstoy harika bir şekilde anlatmış. Yalnız bu hikayenin en vurucu detaylarının, İlyiç'in kendisiyle hesaplaşmasının anlatıldığı ve kendi geçmişini,bugününü,hayatını sorguladığı son 10 sayfada yer aldığını belirtmek gerekiyor.
'Yıllar ilerledikçe ağırlık omuzlarına daha çok biniyordu.Meğer başarılı bir yolda yürüdüğünü sandığı halde başarısızlığa doğru dört nala koşuyormuş da haberi yokmuş.Gerçekten de öyleydi.''Başkalarının gözünde iyi yaşıyor görünürken hayat ayaklarımın altından akıp gidiyormuş...Şimdi de ölmeye hazırlan bakalım.
Belki de gerektiği gibi yaşayamadım?' diye geldi aklına.ama nasıl olur herşeyi de gerektiği gibi yapmıştım?'

[Merve Cesur · Rating 4 out of 5]

İvan İlyiç'in ölümü.. Böyle bir dil, böyle bir hikaye akışı, abartmayayım ama en azından uzun zamandır, denk gelmemiştim...

[Kozmokitap · Rating 5 out of 5]

"... ne kadar boşsa insanın kafası, maalesef o kadar az hisseder onu doldurma susuzluğunu, ..."
İlk öykü Fyodor Dostoyevski 'den bir uzun öykü Timsah. Bu öykü yazarın diğer kitaplarına pek benzemiyor, okuyanlar bana hak verirler. Bürokrasiyi taşlayan bu öyküyü okurken aklıma Nasrettin Hoca 'nın bir sözü geldi "hırsızın hiç mi suçu yok !"... Bu kitapta şehirlerine gelen canlı timsahı aile ve arkadaşları ile görmeye giden İvan Matveiç 'in timsah tarafından yutulması ve yutulduktan sonra timsahın içinde canlı olarak yaşamaya devam etmesi anlatılıyor. Bürokrasi ve insanların olaylara bakış açısı eleştirilirken İvan 'ın davranışlarının da çok normal olmadığını belirtmeliyim.

İkinci öykü Leonid Andreyev 'den Elazar. Üç gün ölü kaldıktan sonra tekrar canlanan Elazar'ı anlatıyor. Tekrar hayata gelince hayata bakış açısı değişen ve daha karamsar olan Elazar ve insanların ona bakınca gördükleri... Yazar Andreyev kendi acı dolu yaşamını bir anlamda Elazar ile dışarıya yansıtmıştır.

Son öykü Lev Tolstoy 'dan İvan İlyiç'in Ölümü . Okumayı çok istediğim bir öyküydü, kitapta görünce çok sevindim . İvan İlyiç'in ölümü ile başlıyor kitap ve sonra geriye giderek onu tanıyor , yaşamına misafir oluyoruz. Okulunu , işe başlamasını , evliliğini ve çocuklarını anlatıyor bize . Sonun başlangıcı sayılan kazayı da. Acıları , kendi ve çevresiyle hesaplaşmasını okurken dönem yaşamını ve tıbbın halini gözler önüne seriyor Tolstoy. İster istemez günümüz ile karşılaşıyor ve İvan 'ın acılarının büyük bir kısmının psikolojik olduğu kanısına varıyoruz. Kitabı okurken aklımdan geçenler ise şunlardı :" Ölümlü olarak bu dünyaya gelen insan neden ölümden bu kadar korkar . Zaten öleceğini bilmektedir. Ölüm ile korkarak bu hayatı geçireceğine ,nefes aldığı her anın tadını çıkarsa ve değerini bilse daha iyi olmaz mı ? "

[m’ · Rating 5 out of 5]

Borges’in bu seçkisinde üç öykü var. Biri Dostoyevski’den bir öykü; “Timsah”, ikincisi Leonid Andreyev’den “Lazarus” ve üçüncüsü Tolstoy’dan “İvan İlyiç’in Ölümü”. Timsah, Dostoyevski çizgisinden başkaydı sanki. Romanlarındaki yapıdan daha farklı bir şeyler denemek istiyor gibiydi. Bu seçkide üçüncü sıraya koyacağım öykü bu. Dostoyevski, Rus toplum eleştirisi yapıyor her zamanki gibi ama bunu kısmen Gerçekçilikten uzaklaşarak yapıyor. Mizah unsurları ve gerçeküstü unsurlar var hikayede. Arkadaşlık, Rus memuriyet sistemi, aç gözlülük motifleri ilk göz çarpan motifler hikayede. ivan İlyiç’in Ölümü daha önce de okuduğum bir hikaye. İnsanın varoluş sorunsalına en iyi bakan çalışmalardan biri bu. Tolstoy benim için Dünya yazınında ilk sırada yer alır ama burada bu öyküsüyle ikinci sıraya alıyorum. İvan İlyiç’in soruları ve sorunları yaşayan, düşünen ve “Nereye gidiyorum?” diyen bütün insanların ortak soruları ve sorunları. “Neden evlenmemeliyiz?” sorusunun cevabı da saklı bu öyküde bence : ) Birinci sırada ise Lazarus’un öyküsü var. Bir İncil anlatısı bu kadar güzel dönüştürülebilirdi. Leonid Andreyev’in başka ürünlerini de okumama kapı araladı bu öyküsü. Teşekkürler Borges : )

[G. İlke · Rating 4 out of 5]

Realist Dostoyevski'den fantastik Timsah'ı okumak çok ilginçti. Aydınlanma yaşamak isterseniz bir timsahın midesi bunun için uygun ortam olabilir, siz bunu bir düşünün. Andreyev'in Lazarus'u anlatması ölümden dönen (?) bir adamı konu alması bakımından yeterince karanlık. Sürrealist bir konu seçimi, realist bir bakış açısı var. Tolstoy'un İvan İlyiç'in Ölümü öyküsünü daha önce okumuştum ama hatırlayamadığım için tekrar okumak iyi oldu. Fantastik bir konu değil belki ama Lazarus'ta olduğu gibi, ölüme yakın olan insanların içinde bulunduğu ruh halini gerçekçi bir şekilde yansıtıyor. Yine de B.K.'nın en sevdiğim kitaplarından biri olmadı. =)

[Onur Yz · Rating 4 out of 5]

Ben 2. öyküyü yani Lazarus hikayesini çok beğendim.

[Borealis · Rating 5 out of 5]

Konu Rus Edebiyatı olduğu zaman objektif bir yorum yapamıyorum. Çünkü en sevdiğim edebiyat eserleri Rus Edebiyatı'nda bulunuyor.

Babil Kitaplığı serisinde ilk okuduğum kitap Rus Öyküleri oldu. Aynı kitapta hem Tolstoy'u hem de Dostoyevski'yi görmek beni mutlu etti.

Bütün öyküleri çok beğendim. (Başta da dediğim gibi, konu Rus Edebiyatı olunca benden objektif bir yorum beklemeyin.) Ama Tolstoy'un İvan İlyiç'in Ölümü hikayesi hem anlattığı öykü hem de kullanılan dil bakımından beni oldukça etkiledi.

Rus Öykülerini oldukça beğendim. Bu nedenle, Babil Kitaplığı serisini okumaya devam edeceğim.

[Emre Ergin · Rating 4 out of 5]

Tolstoy'u neden sevemiyorum?