What do you think?
Rate this book
De onvervangbare
Robbie Raveschot maakt als acteur deel uit van een eigenzinnig gezelschap. Op zoek naar repertoire stuit hij op het verhaal van ingenieur Kurt Gerstein, een SS’er met een complexe persoonlijkheid, die de orders gaf tot het leveren van zyklon B aan de vernietigingskampen. Tegelijkertijd ontdekt Robbie het verborgen verleden van zijn grootmoeder. Nu begrijpt hij het vreemde en gespannen gedrag van zijn moeder.
377 pages, Paperback
First published September 1, 2012
28 people want to read
About the author
Simone Lenaerts
3 books2 followersSimone Lenaerts, Antwerpen 1947, was onderwijzeres en bezocht als moreel consulent jarenlang diverse strafinrichtingen.
Zij is nauw betrokken bij de activiteiten en de tentoonstellingen van haar man, beeldend kunstenaar en dichter Jan Vanriet.
Voor de BBL-galerie te Antwerpen organiseerde zij markante exposities van Breyten Breytenbach, E.L.T.Mesens, René Magritte, Marcel Broothaers, Peter Klasen, Oswaldo Romberg, Denis de Rudder, e.a.
Met Gerdi Esch en Agnes Goyvaerts publiceerde zij het boek ‘Mode in de lage landen, België’ (uitgeverij Cantecleer / Houtekiet), waarvoor zij de historische bijdrage leverde.
In opdracht van regisseur Walter Tillemans vertaalde zij het toneelstuk ‘Teibele en haar Demon’ (uitgeverij Dedalus) van I.B.Singer, dat een der grootste successen werd van het Raamtheater. Voor de krant De Morgen schreef ze een reisverhaal over Harlem en een reportage over de Provence.
Zeewater is zout, zeggen ze is haar romandebuut en verscheen in maart 2008 bij uitgeverij De Geus.
De roman kreeg in Vlaanderen de Debuutprijs 2009, uitgereikt door Boek.be, en werd in Nederland genomineerd voor de Academica Debutantenprijs 2009.
In 2009 publiceerde Simone Lenaerts haar tweede roman Spinnenverdriet.
Voor het project Citybooks van deBuren schreef ze een verhaal over Graz, Een schijn van tijd. Het verhaal werd vertaald in het Duits en gepubliceerd in het Graz-boek van uitgeverij Edition Keiper. In het najaar van 2012 verscheen haar derde roman, De onvervangbare.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 4 of 4 reviews
October 2, 2013
Een verrassende nieuwe stem, Simone Lenaerts is een laatbloeier, maar laten we zeggen dat ze het voordeel van de achterstand heeft. De schrijfster maakt gebruik van bekende data, van feiten en interviews, en bouwt daarmee een volkomen geloofwaardig fictief verhaal. De structuur die ze heeft bedacht werkt. Met het schrijven van een roman waarvan het verhaal zich voor een groot deel in Nazi concentratiekampen afspeelt dreigt een schrijver zich al snel op glad ijs te begeven, echter de invalshoek van Lenaerts is dusdanig dat er geen sprake van is dat ze met haar verhaal onderuit gaat. Door de oorlogservaringen van niet-Joden te belichten geeft de schrijfster zichzelf en daarmee de lezers kans dicht, veel dichter dan je bijna voor mogelijk houdt op de materie in te gaan. De onvervangbare gaat over een grote liefde, over eerste, tweede en derde generatie oorlogsgetroffenen, over geheimen die beter gedeeld kunnen worden, en over keuzes die een leven kleuren.
De manier waarop de tweede generatie wordt afgeschilderd, als in feite gewond door overgedragen ervaringen, terwijl de eerste generatie kost wat het kost een zo waardevol, misschien zelfs plezierig mogelijk leven tracht te leiden, en de derde generatie enkel door ontboezemingen van de eerste geholpen kan worden met het begrijpen hoe de vork in de steel zit zal herkenbaar zijn voor een ieder wiens leven door de oorlog gekleurd is.
De manier waarop de tweede generatie wordt afgeschilderd, als in feite gewond door overgedragen ervaringen, terwijl de eerste generatie kost wat het kost een zo waardevol, misschien zelfs plezierig mogelijk leven tracht te leiden, en de derde generatie enkel door ontboezemingen van de eerste geholpen kan worden met het begrijpen hoe de vork in de steel zit zal herkenbaar zijn voor een ieder wiens leven door de oorlog gekleurd is.
May 29, 2013
Geen heikeler onderwerp voor een schrijver dan de concentratiekampen, zo lijkt het wel. Zeker van over de Atlantische Oceaan komt desbetreffend met de regelmaat van de klok heel wat mottigs deze kant op waaien, waarbij vooral de geur van clichés en nuffige sentimentaliteit overheerst. Wanneer iemand het aandurft om nog maar eens een roman over de Holocaust te schrijven, zijn we dus op onze hoede, en wanneer die dan ook nog eens geslaagd blijkt te zijn, doen we er ons hoedje voor af. In De onvervangbare speelt Robbie de hoofdrol, een jonge acteur die van kleins af al wist dat er iets loos was met zijn moeder. Op de dijk van Knokke ging ze aan het matten met een Duitse en de kunst van Joseph Beuys joeg haar de gordijnen in. Wanneer Robbie als volwassene in een toneelstuk de rol van Kurt Gerstein op zich neemt, de SS-er die Zyklon B introduceerde in de kampen, krijgt hij van zijn oma een stapel oude schriftjes waarin ze het over haar oorlogs- en kampverleden heeft. Lenaerts schrijft ingetogen en weet de begane paden voldoende te ontwijken, maar wat haar boek vooral interessant maakt is dat ze vragen durft stellen over goed en fout, en over wreedheid en mededogen.
January 7, 2023
Citaat :
Was het hun gelukt Engeland te bereiken, oma's leven zou helemaal anders zijn verlopen. Of misschien waren ze getorpedeerd of gemitrailleerd en gezonken. Maar in geen geval was van mijn moeder sprake geweest, dus net zomin als van mij. Heb ik dan mijn leven dan te danken aan die halvegare met zijn waan van een duizendjarig koninkrijk stelde ik in vraag.
Review : Simone Lenaerts (Antwerpen, 1947) was werkzaam als docente en is nauw betrokken bij de tentoonstellingen van de kunstenaar Jan Vanriet, haar echtgenoot. Haar debuutroman Zeewater is zout, zeggen ze verscheen in 2008. Lenaerts ontving hiervoor de Vlaamse Debuutprijs. In oktober 2009 kwam haar tweede roman Spinnenverdriet uit. In 2012 verscheen De onvervangbare waarin ze hartverscheurend aantoont wat er gebeurt als gewone mensen uit hun beschermde omgeving worden gerukt en middenin de oorlog belanden. Met Zeewater is zout, zeggen ze leverde Simon Lenaerts een fantastische generatieroman af, over een het wel en wee van een Antwerpse familie op Linkeroever. Een ronduit schitterend verhaal dat met de Vlaamse debuutprijs 2009 bekroond werd. In De onvervangbare staat oorlogsleed dat drie generaties ontwricht centraal.
Nadat het theatergezelschap van de acteur Robbie Raveschot beslist om een monoloog over het ambigue personage van SS-er Kurt Gerstein, die het dodelijke gif Zyklon B ontwikkelde op het toneel te brengen, wordt Robbie gevraagd om het scenario te schrijven. Zyklon B is het gas dat in de concentratiekampen gebruikt werd om miljoenen gevangenen systematisch te vermoorden. Kurt Gerstein had een gespleten persoonlijkheid en maakte zichzelf wijs dat hij daarmee het lijden van vele gevangen in de vernietigingskampen verkortte.
Door dit scenario wordt Robbie Raveschot plots geconfronteerd met de levensgeschiedenis van zijn grootmoeder, een schipperin. Ze was in het verzet, werd verklikt, en kwam via omzwervingen terecht in een kamp. Robbie had er geen weet van: schuld van zijn neurotische moeder, die zichzelf als slachtoffer van de tweede generatie beschouwde. Bij de geboorte van haar zoon, eiste ze dat haar moeder voorgoed haar mond over het verleden hield. Ze wilde niet dat haar kinderen ermee opgezadeld werden.
Robbie is danig overstuur, zowel door het verhaal als door zijn onwetendheid hierover. Hij wil de ervaringen van zijn grootmoeder in een in het geheim gefilmd interview vast leggen. Grootmoeder Germaine overleefde na een tweejarig verblijf in een Duits vernietigingskamp.
Dat verhaal is de grote verhaallijn van het boek De onvervangbare, afgewisseld met korte gesprekken van Robbie met zijn oma, het verhaal van Kurt Gerstein en korte bedenkingen van Robbie over het verloop van het verhaal. Bij het einde van hun gevangenschap komt het Rode Kruis komt de overlevenden ophalen. Germaine weegt nog amper 36 kg.Via Zwitserland en Brussel komt Germaine aan in haar verwoeste huis. Psychologisch en lichamelijk totaal een wrak. De buren, de ouders en de omgeving begrijpen haar niet en houden afstand.
Zij verneemt dat Isidoor overleden is en huwt met de huisvriend die al die tijd voor haar zoon Willy zorgde. Zij mag dan wel uit kamp zijn, maar het kamp is in haar.
Simone Lenaerts beschrijft heel aangrijpend het jonge koppel in de verzetsbeweging, de arrestatie en het transport in de beestenwagons, de vernedering, de honger, de solidariteit, de empathie en de trots van Germaine en haar drie verzetsvriendinnen. Je tuimelt met het hoofdpersonage van de ene verschrikking in de andere, maar toch blijft het verhaal tot de laatste zin overtuigen. De schaarse overlevenden van de Holocaust blijven getuigen, over de verschillende generaties heen. Dat heeft dit boek heel duidelijk gemaakt.
Review : Simone Lenaerts (Antwerpen, 1947) was werkzaam als docente en is nauw betrokken bij de tentoonstellingen van de kunstenaar Jan Vanriet, haar echtgenoot. Haar debuutroman Zeewater is zout, zeggen ze verscheen in 2008. Lenaerts ontving hiervoor de Vlaamse Debuutprijs. In oktober 2009 kwam haar tweede roman Spinnenverdriet uit. In 2012 verscheen De onvervangbare waarin ze hartverscheurend aantoont wat er gebeurt als gewone mensen uit hun beschermde omgeving worden gerukt en middenin de oorlog belanden. Met Zeewater is zout, zeggen ze leverde Simon Lenaerts een fantastische generatieroman af, over een het wel en wee van een Antwerpse familie op Linkeroever. Een ronduit schitterend verhaal dat met de Vlaamse debuutprijs 2009 bekroond werd. In De onvervangbare staat oorlogsleed dat drie generaties ontwricht centraal.
Nadat het theatergezelschap van de acteur Robbie Raveschot beslist om een monoloog over het ambigue personage van SS-er Kurt Gerstein, die het dodelijke gif Zyklon B ontwikkelde op het toneel te brengen, wordt Robbie gevraagd om het scenario te schrijven. Zyklon B is het gas dat in de concentratiekampen gebruikt werd om miljoenen gevangenen systematisch te vermoorden. Kurt Gerstein had een gespleten persoonlijkheid en maakte zichzelf wijs dat hij daarmee het lijden van vele gevangen in de vernietigingskampen verkortte.
Door dit scenario wordt Robbie Raveschot plots geconfronteerd met de levensgeschiedenis van zijn grootmoeder, een schipperin. Ze was in het verzet, werd verklikt, en kwam via omzwervingen terecht in een kamp. Robbie had er geen weet van: schuld van zijn neurotische moeder, die zichzelf als slachtoffer van de tweede generatie beschouwde. Bij de geboorte van haar zoon, eiste ze dat haar moeder voorgoed haar mond over het verleden hield. Ze wilde niet dat haar kinderen ermee opgezadeld werden.
Robbie is danig overstuur, zowel door het verhaal als door zijn onwetendheid hierover. Hij wil de ervaringen van zijn grootmoeder in een in het geheim gefilmd interview vast leggen. Grootmoeder Germaine overleefde na een tweejarig verblijf in een Duits vernietigingskamp.
Dat verhaal is de grote verhaallijn van het boek De onvervangbare, afgewisseld met korte gesprekken van Robbie met zijn oma, het verhaal van Kurt Gerstein en korte bedenkingen van Robbie over het verloop van het verhaal. Bij het einde van hun gevangenschap komt het Rode Kruis komt de overlevenden ophalen. Germaine weegt nog amper 36 kg.Via Zwitserland en Brussel komt Germaine aan in haar verwoeste huis. Psychologisch en lichamelijk totaal een wrak. De buren, de ouders en de omgeving begrijpen haar niet en houden afstand.
Zij verneemt dat Isidoor overleden is en huwt met de huisvriend die al die tijd voor haar zoon Willy zorgde. Zij mag dan wel uit kamp zijn, maar het kamp is in haar.
Simone Lenaerts beschrijft heel aangrijpend het jonge koppel in de verzetsbeweging, de arrestatie en het transport in de beestenwagons, de vernedering, de honger, de solidariteit, de empathie en de trots van Germaine en haar drie verzetsvriendinnen. Je tuimelt met het hoofdpersonage van de ene verschrikking in de andere, maar toch blijft het verhaal tot de laatste zin overtuigen. De schaarse overlevenden van de Holocaust blijven getuigen, over de verschillende generaties heen. Dat heeft dit boek heel duidelijk gemaakt.
February 5, 2014
http://www.dewereldmorgen.be/artikels...
De acteur Robbie Raveschoot is op zoek naar een scenario en vindt het levensverhaal van de Duitse ingenieur Kurt Gerstein, een SS’er die het dodelijke gif Zyklon B ontwikkelde. Zyklon B is het gas dat in de concentratiekampen gebruikt werd om miljoenen gevangenen systematisch te vermoorden. Kurt Gerstein heeft een gespleten persoonlijkheid en maakt zichzelf wijs dat hij daarmee het lijden van vele gevangen in de vernietigingskampen verkort.
Robbie ontdekt echter ook dat zijn grootmoeder Germaine overleefde na een tweejarig verblijf in een dergelijk Duits vernietigingskamp. Hij vraagt zijn oma haar verhaal voor een videocamera te vertellen. 'De onvervangbare' is de grote verhaallijn van het boek, afgewisseld met korte gesprekken van Robbie met zijn oma, het verhaal van Kurt Gerstein en korte bedenkingen van Robbie over het verloop van het verhaal.
Van het verzet naar de arrestatie
Isidoor en Germaine zijn een droomkoppel dat net voor de oorlog huwt. De Duitse bezetting duwt Isidoor in het verzet. Als schipper is hij zeer mobiel en kan hij een tijdlang deelnemen aan allerhande verzetsactiviteiten zoals wapensmokkel. Tot hij wordt verraden en zij beiden tegen de lamp lopen. Het begin van een lange lijdensweg.
In een beruchte villa volgen de eerste ondervragingen om namen en adressen van de andere verzetsleden te ontfutselen. Beiden blijven koppig zwijgen. Isidoor is voor het eerst slachtoffer van minder vriendelijke ondervragingstechnieken. Zij worden gescheiden in de gevangenis opgesloten. Germaine weigert aanvankelijk te eten, maar onderhandelt daarna met de Feldwebel en mag zijn kantoor poetsen.
Haar verleidingstechniek zal een duchtig wapen worden in de overlevingsstrijd die haar nog te wachten staat. Net zoals de communicatie met haar grote liefde Isidoor de eeuwige strohalm is waarmee ze kan overleven. Na een tijdje wordt ze overgeplaatst naar een andere cel, die ze deelt met Liza la Roux, een van de vrouwelijke gevangenen die met haar overleefde.
Het begin van een lange reis
Vanuit de plaatselijke gevangenis worden ze op transit gezet naar een gevangenis in Brussel. Na een verblijf van enkele dagen worden ze opnieuw in derdeklassewagons van de trein gezet. De reis wordt even onderbroken door de oorlog en luchtaanvallen. Na twee nachten in de kerker gaan de vrouwen weer op transport. Van hier naar ginder. Cel in, cel uit. Tot ze aan het werk worden gezet.
Eerste job: boomstammen zagen. Daarna moet Germaine in de pluimen werken. Het karige gevangeniseten begint zijn tol te eisen. In de lente wordt Germaine opnieuw op transport gezet. In dit werkkamp zal het grootste deel van haar gevangenisleven zich afspelen. Frau Nimsch is de belangrijkste kampbewaakster en Liza verknalt haar mantelpakje, wat haar haat en slaag van Frau Nimsch oplevert, tot bloedens toe. De solidariteit tussen Germaine en Liza zorgt ervoor dat Liza overleeft.
De vrouwen moeten ook de akkers bewerken. Germaine krijgt opnieuw kleine voordelen, dankzij de boerenknecht die duidelijk op haar verliefd is. Via een flirt met een Engelse krijgsgevangene slaagt Germaine erin haar familie iets over haar lot te laten weten. Maar een binnengesmokkeld briefje van haar Isidoor geeft haar schuldgevoelens.
Een schertsproces is een intermezzo in het moeilijke gevangenisleven: iedereen wordt veroordeeld, maar de consequenties zijn niet meteen duidelijk.
De situatie en het werk in de gevangenis wordt lastiger: in plaats van te werken moeten ze nu zakken witte kalk in een kelder slepen en daarna de gevangenis kalken. Net nu ze hun eentonig bestaan knus beginnen te vinden, worden ze opnieuw op transport gezet. Het nieuwe kamp waar ze worden gedropt is nog erger dan de vorige gevangenissen.
In dit uitroeiingskamp doet het gerucht de ronde dat op één dag 18.000 nekschoten voor het trieste record aan doden zorgde. Germaine wordt ingedeeld bij het Leichencommando. Stilaan nadert het einde van hun gevangenschap: het Rode Kruis komt de overlevenden ophalen. Germaine weegt nog amper 36 kg.
De thuiskomst
Via Zwitserland en Brussel komt Germaine aan in haar gebombardeerde huis. Psychologisch en lichamelijk kapot. De buren, de ouders en de omgeving begrijpen haar niet en houden afstand. Zij verneemt dat Isidoor overleden is en huwt met de huisvriend die al die tijd voor haar zoon Willy zorgde. De lijdensweg is voorbij, maar de nachtmerrie blijft.
De acteur Robbie Raveschoot is op zoek naar een scenario en vindt het levensverhaal van de Duitse ingenieur Kurt Gerstein, een SS’er die het dodelijke gif Zyklon B ontwikkelde. Zyklon B is het gas dat in de concentratiekampen gebruikt werd om miljoenen gevangenen systematisch te vermoorden. Kurt Gerstein heeft een gespleten persoonlijkheid en maakt zichzelf wijs dat hij daarmee het lijden van vele gevangen in de vernietigingskampen verkort.
Robbie ontdekt echter ook dat zijn grootmoeder Germaine overleefde na een tweejarig verblijf in een dergelijk Duits vernietigingskamp. Hij vraagt zijn oma haar verhaal voor een videocamera te vertellen. 'De onvervangbare' is de grote verhaallijn van het boek, afgewisseld met korte gesprekken van Robbie met zijn oma, het verhaal van Kurt Gerstein en korte bedenkingen van Robbie over het verloop van het verhaal.
Van het verzet naar de arrestatie
Isidoor en Germaine zijn een droomkoppel dat net voor de oorlog huwt. De Duitse bezetting duwt Isidoor in het verzet. Als schipper is hij zeer mobiel en kan hij een tijdlang deelnemen aan allerhande verzetsactiviteiten zoals wapensmokkel. Tot hij wordt verraden en zij beiden tegen de lamp lopen. Het begin van een lange lijdensweg.
In een beruchte villa volgen de eerste ondervragingen om namen en adressen van de andere verzetsleden te ontfutselen. Beiden blijven koppig zwijgen. Isidoor is voor het eerst slachtoffer van minder vriendelijke ondervragingstechnieken. Zij worden gescheiden in de gevangenis opgesloten. Germaine weigert aanvankelijk te eten, maar onderhandelt daarna met de Feldwebel en mag zijn kantoor poetsen.
Haar verleidingstechniek zal een duchtig wapen worden in de overlevingsstrijd die haar nog te wachten staat. Net zoals de communicatie met haar grote liefde Isidoor de eeuwige strohalm is waarmee ze kan overleven. Na een tijdje wordt ze overgeplaatst naar een andere cel, die ze deelt met Liza la Roux, een van de vrouwelijke gevangenen die met haar overleefde.
Het begin van een lange reis
Vanuit de plaatselijke gevangenis worden ze op transit gezet naar een gevangenis in Brussel. Na een verblijf van enkele dagen worden ze opnieuw in derdeklassewagons van de trein gezet. De reis wordt even onderbroken door de oorlog en luchtaanvallen. Na twee nachten in de kerker gaan de vrouwen weer op transport. Van hier naar ginder. Cel in, cel uit. Tot ze aan het werk worden gezet.
Eerste job: boomstammen zagen. Daarna moet Germaine in de pluimen werken. Het karige gevangeniseten begint zijn tol te eisen. In de lente wordt Germaine opnieuw op transport gezet. In dit werkkamp zal het grootste deel van haar gevangenisleven zich afspelen. Frau Nimsch is de belangrijkste kampbewaakster en Liza verknalt haar mantelpakje, wat haar haat en slaag van Frau Nimsch oplevert, tot bloedens toe. De solidariteit tussen Germaine en Liza zorgt ervoor dat Liza overleeft.
De vrouwen moeten ook de akkers bewerken. Germaine krijgt opnieuw kleine voordelen, dankzij de boerenknecht die duidelijk op haar verliefd is. Via een flirt met een Engelse krijgsgevangene slaagt Germaine erin haar familie iets over haar lot te laten weten. Maar een binnengesmokkeld briefje van haar Isidoor geeft haar schuldgevoelens.
Een schertsproces is een intermezzo in het moeilijke gevangenisleven: iedereen wordt veroordeeld, maar de consequenties zijn niet meteen duidelijk.
De situatie en het werk in de gevangenis wordt lastiger: in plaats van te werken moeten ze nu zakken witte kalk in een kelder slepen en daarna de gevangenis kalken. Net nu ze hun eentonig bestaan knus beginnen te vinden, worden ze opnieuw op transport gezet. Het nieuwe kamp waar ze worden gedropt is nog erger dan de vorige gevangenissen.
In dit uitroeiingskamp doet het gerucht de ronde dat op één dag 18.000 nekschoten voor het trieste record aan doden zorgde. Germaine wordt ingedeeld bij het Leichencommando. Stilaan nadert het einde van hun gevangenschap: het Rode Kruis komt de overlevenden ophalen. Germaine weegt nog amper 36 kg.
De thuiskomst
Via Zwitserland en Brussel komt Germaine aan in haar gebombardeerde huis. Psychologisch en lichamelijk kapot. De buren, de ouders en de omgeving begrijpen haar niet en houden afstand. Zij verneemt dat Isidoor overleden is en huwt met de huisvriend die al die tijd voor haar zoon Willy zorgde. De lijdensweg is voorbij, maar de nachtmerrie blijft.
Displaying 1 - 4 of 4 reviews