Aşk Cumhuriyeti: Türk Popüler Müziğinde Kültürel Mahrem

by Martin Stokes, Hira Doğrul (Translator)

Balkanlar, Ortadoğu ve özellikle Türkiye'deki popüler müzik ve kültür üzerine çalışmalarıyla tanınan Martin Stokes, son kitabı Aşk Cumhuriyeti'nde Zeki Müren, Orhan Gencebay, Sezen Aksu ve popüler müzik üzerinden Türkiye'nin 1950'lerden itibaren geçirdiği dönüşümü mercek altına alıyor. Bunu yaparken de kültür bilimlerinde görece yeni bir bakış açısını yansıtan, duygusallık ve kişiselliğin nasıl toplumsallaştırıldığına, iktidar ilişkileri ağına nasıl sokulduğuna odaklanan "kültürel mahrem" perspektifini temel alıyor. Türkiye'nin yakın tarihinde artık birer ikona dönüşmüş bu üç sanatçının müziklerinin Türkiye'de "aşk" kavramının gelişimine katkılarını inceliyor.

Müren, Gencebay ve Aksu Türkiye'de müzik dünyasında da gündelik yaşamda da derin, çoğalan bir etki yaratmalarına rağmen ne akademik ne entelektüel ortamın ilgisine mazhar olmuş üç önemli isim. Stokes kitabında, bir yandan bu üç ikonun müziklerini özellikle taşıdıkları duygusal boyut üzerinden anlamlandırmaya ve kamusal kişiliklerini çözümlemeye girişiyor, bir yandan da popüler kültürde yarattıkları derin etkiyi tarihsel, toplumsal bir çerçeveye oturtup Türkiye'de yaşanan liberalleşme, küreselleşme süreçlerini, iktidarın işleme biçimlerinde yaşanan dönüşümleri kurcalıyor. Yazar, bu üç ulusal ikonun resmi Türk kimliğinden daha samimi ve değişken bir Türklük kavramı çağrıştırdığını öne sürüyor. Anlatısını resmi kültür, kamusal kimlik, yurttaşlık bilinci, kozmopolitleşme, küreselleşme, köyden kente göç, İslami hareket, toplumsal cinsiyet, aşk, duygunun siyaseti gibi temalar üzerinden dokuyan Stokes, kuru bir akademik çalışmanın çok ötesine geçerek meselesinin izini sokaklarda, gazinolarda, odalara asılan posterlerde, belediye bültenlerinde, parklarda, bahçelerde, kaset kapaklarında, radyo programlarında sürüyor.

Uzun yıllar Chicago Üniversitesinde çalışan Prof. Dr. Martin Stokes, 2007'den bu yana Oxford Üniversitesi St. John's College'da etnomüzikoloji dersleri veriyor.

Genres: Nonfiction

294 pages, Paperback

First published October 1, 2010

Reviews

[Enes · Rating 4 out of 5]

Stokes doktorası sırasında Türkiye'ye gelmiş, Sezen Aksularla, Gencebaylarla filan yüz yüze konuşmalar gerçekleştirmiş, müzik bilgisine sahip, ilginç bir akademisyen. Kültürel mahrem terimini biraz havada buldum. Kastı, bir kavramın taşıması gereken açıklığı taşımıyor bence.

Türkiye'de Arabesk Olayı'nı okumadım ama, bu kitabı, arabeskin kültürel ve müzikal zeminine dair çok yetkin açıklamalar yapıyor, yaptığıyla kalmıyor piyasaya giriyor. Müzik şirketleri, sanatçılar, onların karşılanma biçimleri gibi hayatın içinden bilgilerle arabeskin toplumsal beğenide aldığı yeri de gösteriyor.
Kültürel Çalış'acaksan böyle çalışacaksın. Anything goes mantığıyla disiplin olmaz yoksa.

Böyle kitaplar sevilir. İki kere okumazsın ama herkese anlatacağın kadar etkiler seni. Öyle okunası. Arabesk kitabı okuyunca, yazdığın görüş de böyle oluyor ancak.

Kitapçınızdan isteyin.

[Selim Kuru · Rating 4 out of 5]

Brilliant entry into popular culture in Turkey. It reflects the shortcomings of ambitious first steps into creative approavhes but makes up fpr those with sparks of originality and an extensive reseaech and bibliographive. Chicago UP should have done a better work with editing of this groubdbreaking study.

[Michael Jay · Rating 4 out of 5]

A good start. Learning the contextualization of the songs I have already heard and enjoy will be helpful for me in understanding the larger pulls of culture. For example, one of my fellow educators was telling me the difference between the handshakes of religious folk, normal interactors, and nationalists, and the differences are so minute. Discernment and nuance can be so subtle. American signs and sounds are easy for me to distinguish, but as a yabancı listener, I appreciate a studious look at this music which has so much appeal.

[K · Rating 3 out of 5]

For a book on Turkey, it is amazing that there are so many spelling mistakes in Turkish words and names quoted. I am not talking about one or two mistakes that might have eluded the proofreader and the editor, it is almost in every word and on every page, it was so distracting. And this is a book by University of Chicago Press, mind you, a publishing house that was expected to be strong in Ottoman and Turkish Studies.