Η "Μεθυσμένη Πολιτεία" διηγείται την ιστορία μιας μικρής επαρχιακής πόλης, από τη στιγμή που φτάνει εκεί ένας περιπλανώμενος θίασος. Ο θίασος αυτός αποτελείται από ανθρώπους λίγο ή πολύ αποτυχημένους. Ανάμεσά τους είναι και η Ρένα, μια νέα, όμορφη γυναίκα, που γρήγορα αναστατώνει όλους τους ανθρώπους της μικρής πολιτείας. Φουντώνει τα πάθη, ξυπνάει απωθημένες επιθυμίες, ζωντανεύει όνειρα και δίνει την ευκαιρία σε κάποιους να συνειδητοποιήσουν την φθορά τους και τη μοναξιά τους.
Που λέτε, είχα όρεξη για ένα σχετικά παλιό και σχετικά κλασικό μυθιστόρημα της νεοελληνικής λογοτεχνίας, έκανα κλήρωση ανάμεσα σε καμιά δεκαριά που επέλεξα γιατί μου κίνησαν περισσότερο το ενδιαφέρον και είχαν έναν φυσιολογικό αριθμό σελίδων, και έτυχε να κληρωθεί το συγκεκριμένο. Πρόκειται για ένα πραγματικά πολύ ωραίο και ιδιαίτερο μυθιστόρημα, το οποίο απόλαυσα από την πρώτη μέχρι την τελευταία σελίδα. Αν δεν είχα διάφορα άλλα πράγματα να κάνω, θα το διάβαζα κυριολεκτικά σε μια μέρα, αντί για δυο. Χάρη στην ιστορία και το όλο σκηνικό της επαρχίας, αλλά κυρίως χάρη στη γραφή και τους χαρακτήρες, το βιβλίο με συνεπήρε και με ταξίδεψε πίσω στον χρόνο, σε μια άλλη Ελλάδα, ίσως όχι και τόσο διαφορετική από τη σημερινή, αν κάτσει κανείς και το καλοσκεφτεί. Η γραφή είναι φαινομενικά απλή και οπωσδήποτε ευκολοδιάβαστη, αλλά είναι συνάμα υπαινικτική και εξαιρετικά διεισδυτική, μέσα από διάφορες περιγραφές και διαλόγους ο συγγραφέας λέει κάποιες αλήθειες, πολλές φορές οδυνηρές. Είναι ένα γλυκόπικρο μυθιστόρημα με κάπως μελαγχολική ατμόσφαιρα, προσφέρει λίγο γέλιο, αλλά ταυτόχρονα σε βάζει σε διάφορες σκέψεις, τόσο για τη ζωή σου όσο και για τους ανθρώπους γύρω σου. Θα του βάλω πέντε αστεράκια (κανονικά τεσσεράμισι), γιατί μου άφησε τις καλύτερες εντυπώσεις χωρίς να το περιμένω και τόσο πολύ, έστω και αν ίσως έτσι αδικώ άλλα βιβλία.
Σε μια επαρχιακή πόλη φτάνει ένας θίασος που θα ταράξει τα νερά της. Για τον κάθε της κάτοικο ο θίασος αυτός θα ξυπνήσει όνειρα ελπίδες και καταπιεσμένα θέλω, όμως και για τα μέλη που απαρτίζουν τον θίασο η πόλη θα ξυπνήσει μέσα στου όνειρα ξεχασμένα . Μέσα στην απλότητα της γραφής τους κάποια βιβλία κρύβουν αμέτρητους θησαυρούς και αυτό το βιβλίο είναι ένα από αυτά. Απλό και λυρικό θα μας πει αλήθειες και μέσα στης σελίδες τους ίσως δούμε γνωστούς μας. Όσο και αν οι εποχές άλλαξαν δεν παύουν να παραμένουν ίδιες άπλα με λίγη χρυσόσκονη παραπάνω. Νιώθω τυχερή που το διάβασα
Ομολογώ ότι το διάβασα γιατί θυμάμαι αμυδρά την τηλεοπτική του μεταφορά από τα παιδικά μου χρόνια. Αν σκεφτεί κανείς ότι μιλάμε για την δεκαετία του '80, προφανώς δεν πρόκειται για ιστορία και χαρακτήρες που τους ξεχνάς εύκολα. Πρόκειται για έξοχη ηθογραφία της μεσοπολεμικής περιόδου, δοσμένη σε μια εξίσου έξοχα υπαινικτική γραφή.
Η ώρα της καταστροφής είναι κοινή μοίρα των ανθρώπων. Κάποτε θα βρεθείς πάνω από τον γκρεμό σου – είτε μικρόν είτε μεγάλον. Οι άνθρωποι που είναι γύρω σου θ’ απλώσουν τα χέρια τους. Μερικοί θα σου πουν «μη αδελφέ μας, θα πέσεις». Άλλοι δε θα σου πουν τίποτα. Κι άλλοι θα σε σπρώξουν.
Απλό, γραφικό, με μια ειρωνική χιουμοριστική διάθεση μαζί με μια μελαγχολία. Τόσες αλήθειες από το μεθυσμένο Κολοκυθολούλουδο, κι όμως τόσο απλά δοσμένες... Ένα όμορφο παραμύθι, ή μάλλον όνειρο, όπως ήταν και η επίσκεψη του θίασου για τη μικρή πολιτεία.
Ξεκίνησα με χαμηλές προσδοκίες και μπορώ να πω ότι εν τέλει εντυπωσιάστηκα. Τι να πρωτοπώ. Η ατμόσφαιρα πραγματικά πιάνει την ελληνική επαρχία και σε βυθίζει σε αυτή τη μικρή κοινωνία με τα χούγια της. Χαρακτήρες εξαιρετικοί που θα ήθελες άλλο ένα βιβλίο για να διαβάζεις απλά στιγμιότυπα των ζωών τους, με βάθος, πραγματικά πάθη, καλύπτοντας όλο το φάσμα ιδιοτροπιών, προσωπικοτήτων, κλπ. Αντίστοιχα καλύπτει και όλα τα στρώματα και τάξεις της επαρχιακής αυτής κοινωνίας το οποίο αποτελεί και μια στερεοτυπική μικρογραφία της Ελλάδας της εποχής. Το τέλος απλά μαγικό με έντονο συναίσθημα που σε κάνει να ψάχνεις εάν έχουν κολλήσει οι τελευταίες σελίδες μεταξύ τους μπας και βρεις δυο-τρεις ακόμα σελίδες να διαβάσεις.
Λίγο πριν ξεσπάσει ο Β’Π.Π., μια επαρχιακή πόλη μεθά με τον ερχομό ενός θεατρικού θιάσου, που φιλοδοξεί να συγκινήσει την ελληνική ύπαιθρο με έργα του Σαίξπηρ. Ο Πατατζής δημιουργεί ένα πολύχρωμο ψηφιδωτό χαρακτήρων, μας παραθέτει επεισόδια της καθημερινότητας και στη συνέχεια με έναν εξαιρετικά περίτεχνο τρόπο, μας περιγράφει την αλλαγή που έχει επέλθει στη ζωή του καθενός ξεχωριστά. Στο εισαγωγικό σημείωμα της έκδοσης που διάβασα, χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι «οι άνθρωποι που ζούσαν την κάθε μέρα ηττημένοι… αίφνης αρχίζουν να επικοινωνούν με τις βαθύτερες ανάγκες τους, να επικοινωνούν δηλαδή με τον αποξεχασμένο εαυτό τους». Η «μικρή μας πολιτεία», όπως συχνά την αναφέρει ο συγγραφέας, μοιάζει να αιωρείται για λίγο πάνω από την πραγματικότητα της μεταξικής δικτατορίας, και για όσο διάστημα ο θίασος παραμένει εκεί κάθε δραστηριότητα υποκινείται από τον ίδιο τον έρωτα, σαν μεθυσμένη.Όλοι, οι άνδρες όλων των ηλικιών, φαίνεται να έλκονται μυστηριωδώς από τη νεαρή πρωταγωνίστρια, τη Ρένα. Ο θίασος (και ειδικά η Ρένα) φαίνεται να επιδρά σε ολόκληρη την κοινωνία του χωριού. Οι ήρωες είναι φαινομενικά απλοϊκοί, όμως η γραφή του Πατατζή είναι εξαιρετικά διεισδυτική. Η συμπεριφορά καθενός από τους ήρωες της Μεθυσμένης πολιτείας μας δίνεται με έντονη ενσυναίσθηση και χιούμορ, οι μορφές με παραστατικότητα και τα συναισθήματα με ένα τρόπο που εξισώνει το συγγραφέα με τον απλό κόσμο και όχι με το ρόλο ενός αποστασιοποιημένου παρατηρητή, και συχνά, κριτή. Όλα τα μέλη της μικρής αυτής κοινωνίας, για όσο διάστημα μένει ο θίασος στο χωριό, βγαίνουν για λίγο από τη ρουτίνα της καθημερινότητάς τους και σαν μαγεμένοι αφήνουν να παρασυρθούν έστω και για λίγο στο παράνομο, στο εφήμερο, στο φαντασιακό. Όλοι παρασύρονται σ’ έναν αισθησιακό, όχι όμως χυδαίο, λήθαργο. Σαν να συνειδητοποιούν την επομένη (στο τέλος του βιβλίου) ότι Όνειρο ήταν (όπως λέει ο γυμνασιάρχης) και τώρα πάει.