Απόκρυφες ιστορίες: Μύθοι και θρύλοι από τον κόσμο των πρώτων Χριστιανών

by Δημήτρης Ι. Κυρτάτας

Οι Απόκρυφες ιστορίες καταγράφουν και παρουσιάζουν ορισμένες ξεχασμένες, αποσιωπημένες, περίεργες ή, απλώς, ακατανόητες αφηγήσεις που σχετίζονται με τον πρώιμο χριστιανισμό. Για τη συγγραφή τους ο Δημήτρης Κυρτάτας κάνει συστηματική χρήση των λεγόμενων απόκρυφων ευαγγελίων, πράξεων και αποκαλύψεων. Πολλές από τις πληροφορίες που προσκομίζει τις αντλεί πάντως από την επίσημη χριστιανική παράδοση, από συγγράμματα των εκκλησιαστικών πατέρων και, κυρίως, από την "Εκκλησιαστική ιστορία" του Ευσέβιου. Ακόμα και όταν προέρχονται από έγκυρες πηγές, οι αφηγήσεις που επιλέγει έχουν παραμείνει άγνωστες και ανεκμετάλλευτες. Σπανίως θα τις συναντήσει κανείς, για παράδειγμα, σε όσα διδάσκονται στην πολυετή θρησκευτική παιδεία των ελληνικών σχολείων.
Οι Απόκρυφες ιστορίες μάς φέρνουν πλησιέστερα στο μύθο και το θρύλο παρά στα συμβάντα με τα οποία ασχολείται συνήθως η παραδοσιακή ιστορία. Συχνά κινούνται στο χώρο της φαντασίας ή ακόμα και των ονείρων. Αυτό πάντως δεν τις καθιστά λιγότερο αληθινές. Εάν για τη μελέτη ενός θρησκευτικού φαινομένου η αλήθεια των ιδεών είναι εξίσου σημαντική και, κάποτε, σημαντικότερη από την αλήθεια των πράξεων, ο μικρός αυτός τόμος μπορεί να διαβαστεί και ως συμπλήρωμα στην καθιερωμένη προσέγγιση του πρώιμου χριστιανισμού και της ιστορίας του.

Genres: History

251 pages, Paperback

First published October 1, 2003

About the author

Ο Δημήτρης Ι. Κυρτάτας (English: Dimitris J. Kyrtatas) είναι Καθηγητής Ύστερης Αρχαιότητας στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Σπούδασε στη Θεσσαλονίκη και στη Μεγάλη Βρετανία, όπου εκπόνησε διδακτορική διατριβή στο Brunel University και πραγματοποίησε μεταδιδακτορική έρευνα στο King’s College London. Δίδαξε αρχαία ιστορία στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και έχει ασχοληθεί με την κοινωνική ιστορία της ελληνικής αρχαιότητας και την ιστορία του πρώιμου χριστιανισμού. Είναι συγγραφέας πολυάριθμων άρθρων και βιβλίων, ενώ έχει επιμεληθεί συλλογικούς τόμους και οργανώσει επιστημονικά συνέδρια. Υπήρξε συνεργάτης των περιοδικών «Ο Πολίτης», «Σύγχρονα Θέματα», «Νήσος Άνδρος» και «Book’s Journal». Έχει ιδρύσει και προεδρεύσει στο «Κέντρο Πολιτικού Προβληματισμού Μιχάλης Παπαγιαννάκης» και είναι μέλος διαφόρων πολιτιστικών και επιστημονικών οργανισμών. Τα έργα του εξετάζουν ζητήματα ηθικής, εξουσίας, παιδείας και θρησκείας στον αρχαίο κόσμο.

Reviews

[Bookfreak · Rating 4 out of 5]

Άρθρα του συγγραφέα δημοσιευμένα σε εφημερίδες και περιοδικά που παρουσιάζουν -ακολουθώντας χρονολογική σειρά, από τη Γέννηση του Χριστού μέχρι τον 4ο αιώνα μ.Χ. περίπου- απόκρυφες ιστορίες και θρύλους του αρχέγονου Χριστιανισμού. Πέρα από την επιστημονική προσέγγιση και τη χρήση των πηγών αξία έχει και η εμφάνιση πίσω από τις γραμμές του φαντασιακού των πρώτων χριστιανών (προσδοκίες, ελπίδες, συγκρούσεις). Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα η ιστορία με το όνειρό.

[Ραδάμανθυς Φωτόπουλος · Rating 4 out of 5]

Μια ευκολοδιάβαστη συλλογή δημοσιευμένων κειμένων του Δημήτρη Κυρτάτα με θέμα τις αφανείς πτυχές του πλουραλιστικού κόσμου των πρώτων Χριστιανικών αιώνων. Ο συγγραφέας προσπαθεί να προσεγγίσει τα ιστορικά πρόσωπα καθώς και το πνεύμα των πρώτων χριστιανικών κοινοτήτων μέσω των ευαγγελικών πηγών, των πληροφοριών των απόκρυφων ευαγγελίων και πράξεων αλλά και άλλων μη χριστιανικών πηγών.
Συνολικά τα 18 κεφάλαιά του διαβάζονται ευχάριστα, ενώ πλούσια είναι η παράθεση σχετικών επιστημονικών μελετών, χωρίς να γίνει το ίδιο το κείμενο "ξηρό" και ακαδημαϊκό.

[John Petkos · Rating 5 out of 5]

Ισως το πιο αντιπροσωπευτικό βιβλίο του Δημήτρη Κυρτάτα σε ό,τι αφορά την ιδιαίτερη προσέγγισή του στα ζητήματα της ιστορίας του πρώιμου χριστιανισμού.
Γραμμένο με εύληπτο τρόπο, το βιβλίο φωτίζει αδιόρατα νήματα που συνδέουν γνωστά ιστορικά πρόσωπα με μυθολογικά, ενώ ταυτόχρονα ανιχνεύει τη διαπλοκή ιστορίας και θρύλου. Οπως επισημαίνει και στον πρόλογό του ο συγγραφέας, οι απόκρυφες ιστορίες μπορεί να κινούνται πιο κοντά στον χώρο της φαντασίας και του ονείρου, ωστόσο αυτό δεν τις καθιστά λιγότερο αληθινές, καθώς "για να μελετηθεί ένα θρησκευτικό φαινόμενο, η αλήθεια των ιδεών είναι κάποτε σημαντικότερη από την αλήθεια των πράξεων".

[Deppy Papadopoulou · Rating 4 out of 5]

Δοκίμια με ιστορίες για τα πρώτα χρόνια των χριστιανών, που πιστεύω ότι θα έπρεπε να διδάσκονται στα σχολεία, για να μαθαίνουμε πραγματική ιστορία και όχι αυτή που επιβάλλεται κάθε φορά. Ο συγγραφές μας σοκάρει ορισμένες φορές με όσα, βάσει έγκυρων πηγών, μας παραθέτει. Καλογραμμένο και ευκολοδιάβαστο.