Οι άρχοντες των σκουπιδιών

by Βασίλης Παπαθεοδώρου

Ένας κόσμος και μια κοινωνία που αποσυντίθενται με ταχύτατους ρυθμούς. Ανεργία, οικονομική κρίση, εγκληματικότητα, καταστροφή του περιβάλλοντος, προπηλακισμοί πολιτικών, άνθρωποι που τρώνε σκουπίδια, άστεγοι… Μέχρι που έρχεται τελικά η Ώρα Μηδέν και γίνεται η μεγάλη έκρηξη, καθώς το ρολόι της Ιστορίας αρχίζει να τρέχει προς τα πίσω.

Ένα κορίτσι, τρεις πληρωμένοι δολοφόνοι, μια ομάδα επιστημόνων, ένας πολιτικός και η οικογένειά του διασχίζουν όλη τη χώρα κι όλες τις εποχές, σε ένα ανθρωποκυνηγητό χωρίς έλεος. Σε ένα περιβάλλον που αλλάζει από μέρα σε μέρα, όπου κάποιοι θα προσπαθήσουν να μείνουν ίδιοι, ενώ κάποιοι άλλοι να ανακαλύψουν ποιοι πραγματικά είναι.

Ένα νεανικό μυθιστόρημα από τον Βασίλη Παπαθεοδώρου, γραμμένο με κινηματογραφική δράση και συνεχείς ανατροπές. Ένα επίκαιρο βιβλίο, που αποδεικνύει πως τα όρια μεταξύ φαντασίας και πραγματικότητας, ανθρωπιάς και αποκτήνωσης, αξιοπρέπειας και υποταγής, τα χωρίζει τελικά μια πολύ λεπτή γραμμή.

336 pages, Paperback

First published June 11, 2012

About the author

Ο Βασίλης Παπαθεοδώρου γεννήθηκε το 1967 στην Αθήνα. Τελείωσε τη Γερμανική Σχολή Αθηνών και σπούδασε μεταλλουργός και χημικός μηχανικός στο ΕΜΠ, ενώ έκανε μεταπτυχιακά στη Διοίκηση Επιχειρήσεων. Έξι από τα νεανικά και εφηβικά μυθιστορήματά του (Το μήνυμα, Οι Εννέα Καίσαρες, Χνότα στο τζάμι, Στη διαπασών, Το μεγάλο ταξίδι της κινέζικης πάπιας, Ιπτάμενες σελίδες) διδάσκονται στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, στο Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, σε μετεκπαιδευόμενους δασκάλους, και τέσσερα από αυτά (Το μεγάλο ταξίδι της κινέζικης πάπιας, Μια αστεία επιδημία, Ιπτάμενες σελίδες, Η λευκή απεργία των ροζ φλαμίνγκο) έχουν μεταφραστεί στα τουρκικά από τις εκδόσεις Kelime Yayιnlarι. Για τα βιβλία του Χνότα στο τζάμι, Στη διαπασών και Τη νύχτα που έσβησαν τ’ αστέρια έχει τιμηθεί τρεις φορές με το Κρατικό Βραβείο Παιδικής Λογοτεχνίας (2008, 2010, 2019). Έχει τιμηθεί επίσης δύο φορές με το Βραβείο του περιοδικού Διαβάζω (2008, 2010) και τρεις φορές με το Βραβείο του ηλεκτρονικού περιοδικού Ο Αναγνώστης (2013, 2014, 2019). Υπήρξε, επίσης, άλλες πέντε φορές υποψήφιος για το Κρατικό Βραβείο Παιδικής και Εφηβικής Λογοτεχνίας. Το 2015 τιμήθηκε με το Βραβείο Κοινού Public για το βιβλίο Το ημερολόγιο ενός δειλού, ενώ το 2018 το Μα γιατί μου φταίνε όλα;! (Το βιβλίο της γκρίνιας) απέσπασε το Βραβείο Κοινού στα Ελληνικά Βραβεία Κόμικς. Επίσης έχει αποσπάσει άλλα οκτώ λογοτεχνικά βραβεία για διάφορα έργα του από τον Κύκλο Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου, τη Γυναικεία Λογοτεχνική Συντροφιά και τον Κυπριακό Σύνδεσμο Παιδικού και Νεανικού Βιβλίου. Τέσσερα από τα μυθιστορήματά του έχουν συμπεριληφθεί στους ετήσιους καταλόγους White Ravens, της Διεθνούς Βιβλιοθήκης Νεότητας Μονάχου, με τα διακόσια καλύτερα βιβλία παγκοσμίως. Έχει διατελέσει μέλος σε κριτικές επιτροπές των Κρατικών Βραβείων, του ηλεκτρονικού περιοδικού Ο Αναγνώστης, του Κύκλου Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου και της Γυναικείας Λογοτεχνικής Συντροφιάς. Έχει διδάξει ως επισκέπτης εισηγητής στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα δημιουργικής γραφής του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας και έχει συνεργαστεί με το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου και το Πανεπιστήμιο Frederick. Υποψήφιος της Ελλάδας για το Διεθνές Βραβείο Παιδικής Λογοτεχνίας Astrid Lindgren το 2021. (less)

Reviews

[Πάνος Τουρλής · Rating 4 out of 5]

Καλώς ορίσατε στον φριχτό κόσμο του Βασίλη Παπαθεοδώρου, του Έλληνα Στήβεν Κινγκ. Έναν κόσμο όπου η αδυναμία σας και η αδιαφορία σας να κάνετε κάτι για να βελτιώσετε τον εαυτό σας και τη στάση σας απέναντι στο περιβάλλον και στον συνάνθρωπο, έχει φέρει τη γη στα όριά της και τον άνθρωπο στα όρια της αποκτήνωσης.

Στο νέο του συνταρακτικό μυθιστόρημα (σε καμία περίπτωση δεν το απομονώνω στην εφηβική λογοτεχνία, το βιβλίο διαβάζεται απνευστί και από μεγαλύτερους), μετά το αξεπέραστο Στη διαπασών και το μοναδικό Χνότα στο τζάμι, ο συγγραφέας μας φέρνει προ των ευθυνών μας, έχει μυριστεί την Ώρα Μηδέν που έρχεται τρέχοντας και έχει μαντέψει το τέλος που θα επιφέρουν η σημερινή κατάσταση, η απελπισία, η αγωνία, η πείνα.

Η ιστορία ξεκινά με τον καθηγητή Πελεγκρίτι που ανακοινώνει σε ένα βαριεστημένο κοινό τα αποτελέσματα πολυετών μελετών του: ένα μαθηματικοποιημένο μοντέλο που προέβλεπε, ανάλογα με τις μεταβλητές και τα στοιχεία που το τροφοδοτούσε, την εξέλιξη σε διάφορους δείκτες της οικονομίας, αφήνοντας περιθώρια ακόμη και για κοινωνικές, ανθρωπολογικές ή πολιτικές ερμηνείες (δείκτες ανεργίας, διείσδυση τεχνολογίας, γήρανση του πληθυσμού, μεταβολές στις συνθήκες των ανθρώπων, αρρώστιες, δημοσκοπήσεις, εγκληματικότητα, πληθωρισμός). Πριν τέσσερα χρόνια αυτό το μοντέλο προέβλεψε την κατάσταση χάους στην οποία κινούνται οι ήρωες του μυθιστορήματος: ζητιάνοι και άστεγοι στους δρόμους, που σκοτώνουν για λίγο χαλκό και σίδερο παραπάνω, που ψάχνουν για φαγητό στα σκουπίδια, άδεια καταστήματα, ανεργία, λιντσαρίσματα πολιτικών προσώπων (σας θυμίζουν κάτι όλα αυτά;). Και μάλιστα σε μια εποχή και σε μια χώρα (που δεν κατονομάζεται αλλά έχει εκκλησίες με καμπαναριά, έχει Ακρόπολη, οι ήρωές της όμως έχουν ξένα ονόματα) όπου η δύναμη και ο πλούτος είναι τα σκουπίδια! ("Στο χέρι μας είναι αν με τα σκουπίδια θα κάνουμε κάτι για την ανθρωπότητα ή αν η ανθρωπότητα γίνει ένα με τα σκουπίδια"). Ο βοηθός του, Γιόνας, ένας φοιτητής εθισμένος στο twitter και στο facebook, νιώθει επιβράβευση και αυτοπεποίθηση μόνο όταν υπάρχουν replys και like στα ηλεκτρονικά του προφίλ. Ένας από τους ζητιάνους Τζο είναι και πρώην συνεργάτης του καθηγητή, τον οποίο παρακολουθεί στενά για να του φανεί χρήσιμος οποιαδήποτε στιγμή προκύψει πρόβλημα.

Συνεχίζουμε με τον υπουργό Τζέφερσον και την οικογένειά του: σε έναν τόπο όπου οι διαδηλώσεις ήταν καθημερινό φαινόμενο πια, η αναρχία και το χάος άρχισαν να κορυφώνονται σε τέτοιο βαθμό που ο Τζέφερσον αναγκάστηκε να υποβάλει την παραίτησή του. Έτσι από τον πλούτο η οικογένειά του ξεπέφτει στην ένδεια κι επιπλέον ο νέος αυτοκράτορας των σκουπιδιών και κύριος της χώρας στέλνει ξοπίσω του πληρωμένους δολοφόνους για να του κλείσουν μια για πάντα το στόμα. Η κόρη του Τζέφερσον, κλασικό παράδειγμα έφηβης κοπέλας που τα είχε όλα χωρίς να τα εκτιμά και τώρα είναι ολομόναχη, χωρίς φίλους στο facebook και με ύβρεις, κοροϊδίες και απειλές στον Τοίχο του προφίλ της. Απελπισμένος ο Τζέφερσον παίρνει την οικογένειά του και κατευθύνονται προς το χωριό των γονιών του.

Και τέλος έχουμε τρεις μισθοφόρους, τον Πολ, τον Ντιέγκο και τον Μαξ που επιβαίνουν σε απορριμματοφόρο αεροπλάνο και πετάνε σκουπίδια στην Αφρική για να τα ξεδιαλύνονυ οι μαύροι ντόπιοι με αντάλλαγμα φαΐ και νερό, που επιθεωρούν τους εργάτες και τις απέραντες χωματερές, που ελέγχουν τις εμπορικές συμφωνίες. Φυσικά και στην Αφρική και με αυτές τις συνθήκες υπάρχει μαφία που πουλάει χαρτί, γυαλί και άλλα ανακυκλώσιμα στις τοπικές κυβερνήσεις αλλά και φύλαρχοι που πληρώνονται αδρά για τα ποσοστά σιδήρου και χαλκού που βγάζουν οι δικοί τους άνθρωποι!Η ανήλικη, ορφανή Τζίμπα κλέβει την καρδιά του Πολ και τον φέρνει αντιμέτωπο με την ανθρωπιά, την αγάπη, έννοιες ανύπαρκτες και συναισθήματα απαγορευμένα για έναν μισθοφόρο!

Τι γίνεται λοιπόν όταν η ανεργία, ο πληθωρισμός, η στάση εμπορίου, η έλλειψη αγαθών οδηγούν και στη μείωση των σημαντικών για την επιβίωση σκουπιδιών; Ο κόσμος θα αρχίσει να διαλύει τα πάντα, η αναρχία εξαπλώνεται σε ολόκληρο τον πλανήτη, οι δημοκρατίες καταλύονται, επιβάλλεται μοναρχία, η οποία κι αυτή με τη σειρά της κρίνεται ανεπαρκής και κυριαρχεί η ολιγαρχία (καταπληκτική η επανάληψη της ιστορίας με τη δολοφονία ενός καινούργιου Καίσαρα, πάλι από τον γιο του, όπως είχε γίνει και με τον Ιούλιο Καίσαρα). Σε ένα απίστευτο παιχνίδι με απρόβλεπτες συνέπειες, ο συγγραφέας μας γνωρίζει τις πραγματικές διαστάσεις της ανθρωπότητας όταν γίνεται όχλος, περιγράφει σκηνές που συναντάμε από τώρα στην καθημερινότητά μας κι ακριβώς επειδή είναι τόσο μικρά σε μέγεθος συμβάντα δεν τους δίνουμε και πολλή σημασία.

Όλοι αυτοί οι άνθρωποι κάποια στιγμή συναντιούνται, ο καθηγητής και οι δικοί του, ο υπουργός και η οικογένειά του, κυνηγημένοι από τους μισθοφόρους και απογοητευμένοι από το χάος στον κόσμο. Κι όμως σε μια φαινομενικά ευθύγραμμη αφήγηση, έχουμε μια μεγάλη ανατροπή που θα φέρει τον υπουργό στο χείλος του θανάτου. Και οι ήρωες θα ολοκληρωθούν, θα βρουν την απάντηση στα δικά τους ερωτήματα, θα γνωρίσουν την κάθαρση. Κι ενώ λες ότι δεν υπάρχει σωτηρία, η γη βουλιάζει και ποτισμένη από τα τοξικά απόβλητα αρχίζει να παίρνει τον νόμο στα χέρια της με τσουνάμι και σεισμούς, κάτι αχνοφαίνεται στο βάθος του ορίζοντα: μια μικρή μικρή ελπίδα για μια καινούργια αρχή.

Από τα πιο μεστά, ολοκληρωμένα, προφητικά βιβλία του Βασίλη Παπαθεοδώρου.

[Michalis Chalkias · Rating 3 out of 5]

Δεν ήταν κακό, αν και θα μπορούσε κάποια πράγματα να τα περιγράψει καλύτερα. Το ένιωσα κάπως βεβιασμένα γραμμένο. Ήταν ωραία η περιγραφή της κατάπτωσης του πολιτισμού με επανάληψη της ιστορίας στο ανάποδο. Χρονικά βέβαια τα γεγονότα γίναν τρομερά γρήγορα από κεφάλαιο σε κεφάλαιο.
Πέρασα καλά πάντως διαβάζοντας το.

[Spyros Pappous · Rating 3 out of 5]

Πολύ ενδιαφέρουσα πλοκή, η εξέλιξη πολύ γρήγορη και συχνά δυσνόητη. Σε μερικά σημεία εντελώς σουρεαλιστικό.