2023 is een jubileumjaar voor Bart Moeyaert. In 1983 debuteerde hij met de jeugdroman Duet met valse noten. Zijn veertig jaar schrijverschap vieren we met een aantal feestelijke uitgaven, waarbij zijn poëzie niet mag ontbreken. In zijn rijke oeuvre vormen de gedichten een warm kloppend hart. Van Verzamel de liefde tot het Boekenweekgedicht Kortom is de rode draad de liefde. Lezers van alle leeftijden weten zijn gedichten zeer te er zijn inmiddels meer dan 50 000 bundels verkocht. Uit Moeyaerts werk voor zowel volwassenen als kinderen, zijn liedteksten en zijn ongepubliceerde gedichten maakte Ester Naomi Perquin een ruime, persoonlijke keuze.
De boeken, het toneel en de gedichten van Bart Moeyaert zijn sinds zijn debuut in 1983 door lezers van alle leeftijden ontdekt, wat hem een aparte plek geeft binnen de Nederlandstalige literatuur. Tot de meest bekende titels behoren ‘Het is de liefde die we niet begrijpen’, ‘Broere’, ‘Tegenwoordig heet iedereen Sorry’, ‘Morris’, ‘Atman!’ en ‘Een ander leven’. Hij publiceerde drie dichtbundels: ‘Verzamel de liefde’, ‘Gedichten voor gelukkige mensen’ en ‘Helium’.
Tot 1995 was Moeyaert eindredacteur van een magazine voor jongeren, daarna werd hij fulltime schrijver. Zijn werk is vaak bekroond, zowel in binnen- als buitenland, o.a. met de Vlaamse Cultuurprijs (de huidige Ultima), de Boekenleeuw, de Zilveren Griffel, de Woutertje Pieterse Prijs, de Gouden Uil, de Deutsche Jugendliteraturpreis, en de Norske Oversetterpremien. In 2019 won hij de internationale Astrid Lindgren Memorial Award (https://alma.se/en/laureates/2019-bar...). In 2002, 2012, 2020 en 2024 eindigde hij op shortlist voor de internationale Hans Christian Andersen Award.
Zijn werk verscheen tot hiertoe in achtentwintig talen. In 2014 werd Moeyaert aangesteld als artistiek intendant van het project Gastland Vlaanderen en Nederland op de Frankfurter Buchmesse 2016. Van 2000 tot 2021 was Bart Moeyaert hoofddocent Schrijven aan de afstudeerrichting Woord in Antwerpen. In 2019 verliet hij Antwerpen, de stad waar hij in 2006 en 2007 Stadsdichter was, en verhuisde naar de bossen en de rust van Heide, Kalmthout.
Je kunt hier weinig anders doen dan zijn, een tijd graag zien en daarna op z’n zachtst verdwijnen. (uit Helium)
Zomaar gevonden, in de bibliotheek op een zaterdagmiddag in maart, eerst langzaam grasduinend, dan toch maar alle tijd nemend om van het eerste gedicht naar het laatste te lezen, bedenk ik maar hoe juist het is wat Ester Naomi Perquin in haar voorwoord schrijft over de keuze die ze maakte uit de mooiste gedichten van Bart Moeyaert:
Een bloemlezing, zelfs een zeer royale, is steevast een momentopname. Maar ik geloof dat alle vormen van lezen momentopnamen zijn – wat je de ene keer aangrijpt of opvalt, glijdt een volgende keer langs je heen. Waar je de ene keer blijft haken achter een merkwaardige zin, struikel je de volgende keer over een metafoor.
De liefde dus, en welke gedaanten die liefde aanneemt, tussen geliefden, tussen broers, tussen ouders, tussen ouders en kinderen– het vinden en het verlies ervan, het afscheid ervan nemen en het voortbestaan ervan na de dood.
Intiem, soms speels, soms verstild, soms teder, soms grappig, maar telkens weer, telkens weer zoals de liefde, soms ietwat ingewikkeld en soms eenvoudigweg heerlijk, en mooi.
Enkele favorieten:
Aquarel Dit is een aquarel: een schilderij van waterverf op dik karton. Ik wist niet wat ik wou toen ik eraan begon en nu het af is heb ik er nog het raden naar. Wat doet die vlek daar op dat schip, wat doet die vrouw, waarom een zee, had ik dan blauw in overschot, dat denk ik niet, ik denk haast nooit als ik mijn vinger doop in mijn verdriet of in het jouwe en ermee schrijf of teken, maar ik moet niet doen alsof. Per slot van rekening weet iedereen dat alles – alles – over liefde gaat.
Boomgaard Kom hier, dat ik je bijt, je als een appel eet, en – zoals dat gaat – van blijdschap niet meer weet waar ik mijn handen laat. Je bent een boomgaard, eigenlijk, waarvan ik graag de vruchten pluk, de bloesems ruik, zoals vandaag. Kijk maar: weer raak ik hier mijn handen kwijt, nu ik je in mijn armen bijt en als een appel eet, en weet hoe liefde smaakt.
De ware liefde Wat zou je doen, zei de buurman, als je morgen in de keukenla de ware liefde vond? Of om het minder gek te maken, voor je deur? Ik zei: meneer, ik zou er in de eerste plaats zo goed als mogelijk voor zorgen en ik zou orde scheppen, denk ik. Alle vorken bij de vorken. En de drempel zou ik schrobben voor als het nog een keer gebeurt.
Weer genoten van deze selectie uit het werk van poëtisch schrijver Bart Moeyaert. Oók 5 nooit eerder verschenen gedichten! Van gedichten over verliefd zijn, de romantische liefde die gezocht en al dan niet gevonden wordt, de liefde voor de ouders en tussen het ouderkoppel, enz. Elk woord staat bij hem op de juiste plaats, geen enkel is er ook te veel bij hem. Zijn stijl straalt eenvoud uit, is helder en voor 200% toegankelijk, wat echter allesbehalve eenvoudig te bereiken is. En laat vooral zijn gedichten voor zich spreken:
Red mij
Het helpt, als ik dat zeg. Dan ben ik nog wel hier, maar tegelijk al weg. Eenvoudig door een kier daarboven naar een plek waar moeilijk te geloven niet bestaat. Per droom word ik vanzelf mijn eigen held, als ik dat wil. Is het echt niet naar mijn zin, te erg, te droef, of allebei, maak ik het stil hier bovenin en zeg een paar keer: red mij.
Red mij.
Sterk
Ik dacht dat het niet kon: dat iets wat je niet ziet je alle dagen draagt en sterker maakt. Alsof je spieren krijgt van liefde.
En kijk, het klopt: het hart van oma slaat nog altijd over als ze opa ziet. Maar nu hij oud is en te bed, misschien nog net de hemel haalt, loopt oma sinds een poosje krommer en vraagt ze vaker om mijn arm. Zonder hem krijgt ze het huis niet warm en zelfs de hond zakt zuchtend naar de luie stoel. Dus is het waar dat liefde spieren geeft en op den duur ook vuur.
Aquarel (52): ik denk haast nooit als ik mijn vinger doop in mijn verdriet of in het jouwe en ermee schrijf of teken, maar ik moet niet doen alsof. Per slot van rekening weet iedereen dat alles - alles - over liefde gaat
Eeuwigheid (15): zonder glimlach kan ik aan geen plek voorbij.
Wat is Bart Moeyaert toch een geweldige schrijver. Ester Naomi Perquin heeft gelijk: alle vormen van lezen zijn een momentopname, de ene keer staan de tranen je in de ogen, de andere keer begrijp je niet meer waarom je dit ene gedicht nu eigenlijk zo goed vond. Maar de momentopname van Perquin heeft toch een langere levensduur dan we misschien vermoeden, het is zo fijn om keer op keer mijn favoriete gedichten opnieuw te kunnen lezen en lezen en lezen.
Dank u, Bart! Dank u, Esther [en ik schrijf u. Want U is het kortste woord om van elkaar te houden]
Dat alles over liefde gaat. De mooiste gedichten van Bart Moeyaert. Gekozen door: Esther Naomi Perquin.
2023 is een feestjaar. Voor Bart Moeyaert, maar ook voor ons, zijn lezers. We vieren dat 40 jaar geleden het geweldige Duet met valse noten verscheen (daar is net een prachtige nieuwe editie van verschenen; kopen!). Dat vieren gebeurt onder andere door deze bundeling van Bart’s mooiste gedichten. De mooiste op dit moment, volgens Perquin. Morgen zouden het er weer andere kunnen zijn. Dat herken ik. Al moet ik toegeven dat de gedichten die ik Moeyaert live hoorde voordragen blijvend tot mijn favorieten horen!
In deze bundel zijn gedichten uit zijn 3 gekende (schitterende) bundels opgenomen, uit Jij en ik en alle andere kinderen, nog een paar uit Het laatste woordje zacht én helemaal tof: 5 niet eerder in boekvorm verschenen gedichten! Woehoe!
Moet ik het werk van Bart Moeyaert nog aan u voorstellen? Nee hé? Stel dat u toch ja antwoordde: koop dan om te beginnen dit boek en volg met al zijn ander werk. Zijn woorden zijn troostend, schurend, rakend, omtrekkend, snijdend, omzwachtelend. Ze raken je, omfloerst, op zachte konijnensloffen om dan keihard uit te halen en je hoofd, hart of buik te raken en zich daar voor eeuwig te nestelen. Als je hem ooit kan horen voorlezen: doen. Je blijft hem tijdens het (her-)lezen in je hoofd horen. Feest!
Bedankt Ester Naomi Perquin en Querido voor deze parel. En bedankt Bart Moeyaert, voor die 40 prachtige jaren. Voor al je woorden, mijn glimlachjes, mijn tranen. En proficiat!