ಮಂದ್ರ [Mandra]

by S.L. Bhyrappa

Mandra, the Saraswati Samman winner for 2010, is one of the most acclaimed epic novels of Bhyrappa. Though it takes its theme from the classical question of art versus morality, many more subtler and complex issues haunting human life are marvelously interwoven. Rooted deeply in the harsh realities of the world, the governing theme evolves like a banyan tree in all directions and pictures many home-truths that are inseparable with art, artist, art-tradition, art-criticism and the world of connoisseurs.

Genres: Fiction, Indian Literature, Novels, Marathi

596 pages, Hardcover

First published January 1, 2002

About the author

Dr S.L. Bhyrappa is a litterateur par excellence. He writes in the south Indian language, Kannada, and has been the bestselling novelist for over 25 years now. His novels are widely translated to pan Indian languages. He is the bestselling novelist in Marathi over the past decade and is among the top-five bestselling authors in Hindi. He is a conscious artist that depicts fundamental human emotions in his novels. In addition to his profound knowledge of Indian philosophical and cultural traditions, Professor Bhyrappa has since his childhood had intense personal experiences in both rural and urban milieu. Consequently, his characters are deeply rooted in Indian soil. Seminars have been and are being held on his novels, and volumes of literary criticism have been published on his works.

His books have found their way to the curriculum of undergraduate and postgraduate degree courses of the universities in the state of Karnataka, and have been the subject of about 20 PhD dissertations. He has penned 24 novels and four volumes of literary criticism and books on aesthetics, social issues and culture. Most of his novels are translated into almost all the Indian languages and six into English. He has served as a Prof. of Philosophy over three decades at NCERT.

Dr Bhyrappa is an avid listener of both Indian and Western classical music and has a keen eye for Art. Travelling has been his paasion since childhood and he has travelled across the globe touching the glaciers of poles, forests of Amazon, deserts of Africa, bustling cities of Europe and the United States. He has trekked in the Alps, the Rockies, Andes and in Fujiama, but the Himalayas remain his greatest passion.

Academic Publications in English
--------------------------------------
Values in Modern Indian Educational Thought, 1968 (New Delhi: National Council of Educational Research and Training)
Truth & Beauty: A Study in Correlations, 1964 (Baroda: M. S. University Press)
20 Research Papers published in various Journals like Indian Philosophical Quarterly, Darshana International, Journal of University of Baroda

Research and Fellowship
----------------------------
National Research Professor, Government of India, 2014
One of the five members of the Indian Literary Delegation that visited China on invitation by the Government of China, 1992
Ford Foundation Award to visit the USA to study the cultural problems of Indian immigrants to the USA, 1983
British Council Fellowship tenured at the School of Education, University of London, 1977

Reviews

[Gorab · Rating 4 out of 5]

4.25
Brilliant!
Was hunting for the author's acclaimed Parva when this suddenly popped up and resulted in an impulsive buy. And how I'm glad for a hardcover with a beautiful apt cover and a matching title.

Coming to the book, wish I had some first hand experience of classical music. The parts describing how an artist starts with singing and slowly elevates to different levels is superbly written capturing many details. Too good.

Though it deals with adultery on a big scale, it was contained and expressed very well without going into the explicit details. And I liked it even more just for this.

I always believed (and still do) that pure art emerges out from the purest of souls. So had difficulty digesting the various dark shades of almost all the characters.

"If you establish a relationship between art and the artist's private life, art itself will not survive."

Some minor parts had narration issues where the sudden shifts from first person became confusing. Not sure if it was intended or because of translation. Apart from that, the English translation was mellifluous.
In spite of some seemingly "extra" ordinary stretches, overall it was an extraordinary read.

[Ashish Iyer · Rating 5 out of 5]

This is my 4th book of Bhyrappa. So far I have read Aavarana, Tantu and Sartha. All 3 books were amazing. As usual you can see the amount of research the author has done before writing such book. Mandra has been described by the author himself as his thesis on art and morality. You will find some musical terms. There are several ragas and swaras mentioned in the book. Even though I am not from musical background, I understood it quite clearly. While reading the book I was keep thinking how much author have given his thought writing any particular scenarios.

This novel is fictional story of a famous Hindustani Classical singer Mohanlal. He has one weakness, he can't control his desires for women. He often involves in sexual activities with his many female students. He used to call his favorite students with the names of the Raga's that suitable with them. This book revolves around how the protagonist meets many other characters and how he deals them in life. Mind you, the author has given each characters equal space to develop. It has an excellent and interesting story-line and has strong and well portrayed characters from both genders. The story was quite engrossing but the protagonist had illicit relationship with many women which were disgusting for me. In Indian culture teacher is God, in this book you can see how the teacher can take advantage of female disciple and how she has to completely surrender herself to teacher. There was one interesting character name paranjape. He was a journalist. He has the power of influencing public opinion to indirectly bully the protagonist. He somehow reminds me of lutyens jounalists. The ease with which the story shifts back and forth in time is excellent. The author has also beautifully shown how emotional based decision makes you vulnerable. Even the grown up forget to take rational decisions.

The only problem with book is the drastic shift of narration, maybe it was because of translation but its not much a bigger issue. A reader who has interest in Indian Classical music can further appreciate the depth of details that Bhyrappa has included in this book. The book has shown the story from artistic perspective. After reading this book one would definitely want to listen classical Hindustani raagas.

[Ahtims · Rating 4 out of 5]

Was a literary and artistic feast depicting the rise and fall of a brilliant star in the world of classical music.
Mohanlal, born of an impoverished mother is taught the basics of music by a devout swami ji in an ashram. He soon leaves behind his guru and seeks better teachers in the quest for ascension in the fiefdom of Hindustani music world. He succeeds. But his womanising ways and hid mulishness cost him a lot. He marries twice, fathers half a dozen children, in and out of wedlock, and leads a complicated life.
In this saga we encounter the raw persona of Mohanlal, more dark than light, the women he associate with, the students he coerce into physical relationship, and all the foibles of the musical industry.
Marhumita, a rising star pays a lot for having the privilege of being his student. It is Madhumita 's story as well as Mohanlal's - so also is Manohari, a classical dancer who entangled with him for a considerable chunk of his adult life featured prominently.
I didn't like Mohanlal or his myriad companions. If forced to ask the people I liked most , I would say Raja ram Tipnis, his harmonium assistant, and perhaps Madhumita towards the end.
For the past few days I was immersed in this musical world, almost an armchair musician, who got a good , long glimpse into the world of artists, their triumphs and pitfalls.

[Nayaz Riyazulla · Rating 2 out of 5]

ಗಾಯಕನೊಬ್ಬನ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನೆಯ ಕಥೆಗಿಂತ ಆತನ ಲಂಪಟತನದ ವಿವರವೇ ಹೇರಳವಾಗಿ ಹೇಳಿರುವ ದುರ್ಬಲ ಕಾದಂಬರಿಯಿದು. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಓದಿರುವ ಭೈರಪ್ಪರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟವಾಗದೆ ಹೋದ ಕೃತಿಯಿದು. Very much disappointed

[Prashanth Bhat · Rating 5 out of 5]

ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ (ಕೇಳುಗನಾಗಿ) ಸಿಕ್ಕ ನಂತರ ನಾಲ್ಕನೇಯ ಬಾರಿಗೆ ಓದಿದಾಗ ಈ‌ ಕಾದಂಬರಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಇಷ್ಟವಾಯಿತು.
ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ‌ಭೈರಪ್ಪರ ಕಾದಂಬರಿಗಳಿಗೂ‌ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತಕ್ಕೂ ಹೋಲಿಕೆ ಇದ್ದೇ ಇದೆ.
ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಅನುಭವ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ವಿಮರ್ಶಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಓದ ಹೊರಟರೂ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ಅದೆಲ್ಲ ಬದಿಗೊತ್ತಿ ಮುಳುಗಿಬಿಡುತ್ತೇವಲ್ಲ ಅಲ್ಲೇ ಇರುವುದು ಸ್ವಾರಸ್ಯ

[Satya Balakrishnan · Rating 5 out of 5]

I am a huge SL Bhyrappa and felt that I had read all his best books like Gruhabhanga, Vamshavruksha etc. I am not a big music fan, most definitely not a classical music fan; much less hindustani -- I have never searched and heard a hindustani classical rendition on youtube or any platform. So this book was not a top priority for me since it was primarily about music! But having been a while I read an SLB novel, I picked this one up at Sapna Stores, Bangalore.

Having completed this 715 page novel, I can say with confidence this is among SLB's best novels! No wonder it won Saraswati Samman prize. The award is richer because of this book I would think!
SLB, as all his fans, is a master of weaving characters that feel so realistic, so Indian -- he says, he is quite rooted in Indian ethos, has read philosophy and the whole of PV Kane's works and that gives him a very strong philosophical base to create characters. Pandit Mohanlal, Madhu, Manohari, Raja Saheb, Gore, Tipnis, Ramkumari, Vikram, Paranjpe ... just beautiful characters, all seems so believable ... no one is perfect, everyone is flawed and everyone is great in some aspects! Just like real life!

I guess every reader will be extremely angry at Pandit Mohanlal for being abusive against so many women! I know I was or rather am! You also start wondering that do dancers like Manohari need those different 'Krishna's in their lives to find inspiration ... I am no one to judge them since I have no idea about any performing art! Overall I can say this book is excellent and goes on to prove that SLB is among India's top authors.

I observe that most Indian novelists, at least the serious ones, never feel the need to go for happy endings! They just stop telling the story and leave it to the imagination of the reader as to what will happen next ... This is also one such book! Very different from American/British authors who always end on a good note where good ultimately wins over evil!

[Nishu Thakur · Rating 4 out of 5]

Just in awed of Bhyrappa for writing this remarkable book. This book indeed deserve Saraswati Samaan award.

[Sanjay Manjunath · Rating 5 out of 5]

ಹೊರಗಿನ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಳಗಿನ ಅಂತಃಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರೆ ಗಳಿಸಿದ ಜ್ಞಾನ, ಖ್ಯಾತಿ, ಹಣ, ಗೌರವ ಎಲ್ಲವೂ ನಿಶೇಷವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟಿರುವ ಕೃತಿಯೇ ಮಂದ್ರ.

ಸಂಗೀತದ ಓನಾಮ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ನನಗೆ ಸಂಗೀತದೊಳಗಿನ ಆರೋಹಣ-ಅವರೋಹಣಗಳಲ್ಲಿ, ರಾಗ-ತಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬೆರೆತಿರುವ ಭಾವಗಳು ಪಾತ್ರಗಳ ಮೂಲಕವಷ್ಟೇ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ದಕ್ಕಿದ್ದು ಎನಿಸಿತು. ಇನ್ನೂ ಸಂಗೀತದ ನಿಜ ರಸಿಕರಿಗೆ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯು ಉಣಬಡಿಸುವ ರಸಪಾಕ ಊಹಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಮತ.

ಕಾದಂಬರಿಯ ಅಗಾಧತೆ ಸಂಗೀತವೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ಅದರ ಸ್ವರೂಪ ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದು ಮಾನವನ ಗುಣ-ಅವಗುಣ, ನೀತಿ-ಅನೀತಿ, ಸ್ವಾರ್ಥ-ನಿಸ್ವಾರ್ಥ, ಲಂಪಟತೆ, ಸಮರ್ಥನೆ, ಪಶ್ಚಾತಾಪ ಮುಂತಾದ ಮೌಲ್ಯ ಸಂಘರ್ಷಗಳೇ.

ಸಂಗೀತದ ಗಟ್ಟಿ ತಳಪಾಯ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ತನ್ನ ಜೀವನವೆಂಬ ಮನೆಯನ್ನು ಕಾಮ-ಕಾಸು ಎಂಬ ಟೊಳ್ಳು ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ, ಸಮರ್ಥನೆ ಎಂಬ ಸುಣ್ಣ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಪೂಸಿಕೊಂಡ ಮೋಹನಲಾಲನ ಜೀವನಗಾಥೆಯನ್ನು ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

ಮೋಹನಲಾಲನಿಂದ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಪಂಚ ತೆರೆದುಕೊಂಡರೆ, ಮನೋಹರಿ ದಾಸಳಿಂದ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಪಂಚದ ದರ್ಶನವಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜ ಸಾಹೇಬ ಗೋರೆ ಸಾಹೇಬ ಪಾತ್ರಗಳು ಮನಮುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ರಾಮಕುಮಾರಿಯ ಮುಗ್ಧತನ, ಚಂಪಾಳ ಅವಕಾಶವಾದಿತನ, ಭೂಪಾಲಿಯ ಆಧುನಿಕತೆ, ವಿಕ್ರಮನ ವೈಚಾರಿಕತೆ, ಸರ್ವರಲ್ಲೂ ಮಿಳಿತವಾಗುವ ಟಿಪ್ನಿಸ್, ಆದರೆ ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಡುವುದು ಗುರುವಿನ ಗುಲಾಮಳಾಗಿ ಕೊನೆಗೆ
ಗುರವಿಗೆ ಗುರುವಾಗುವ ಮಧುಮಿತಳಾದ್ದು.
ಪ್ರತಿ ಪಾತ್ರಗಳ ರಚನೆಯು ಅಮೋಘವಾಗಿದೆ. ಆ ಎಲ್ಲಾ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತವು ನೆಲೆ ನಿಂತಿದೆ.

ಬದುಕಿನ ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಸಮರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ನಂತರ ಪಶ್ಚಾತಾಪ ಪಟ್ಟು ಸರಿದಾರಿಗೆ ಸಾಗಿಬಿಟ್ಟರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸುಸೂತ್ರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಫಲವು ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ಅವಸಾನಕ್ಕೆ ನೂಕುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಮಂದ್ರ.

[Abhi · Rating 5 out of 5]

||• ಮಂದ್ರ •||

5/5

ನೀವು ಈ‌ ಪುಸ್ತಕ ಓದುವ ಮುನ್ನ ಒಂದೆರಡು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ಆಲಿಸಿ. ಒಂದೆರಡು ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿ.‌ ಜಯದೇವ ಕವಿಯ ಅಷ್ಟ ಪದಿಗಳು ಸಿಕ್ಕಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸಿ. ಒಂದಷ್ಟು ಸ್ವರ ಜ್ಞಾನ, ಸಪ್ತ�� ಮುಂತಾದವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಕಲೆಹಾಕಿ. ಸಂಗೀತಗಾರ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಗಾರ ಮಿತ್ರರಿದ್ದರೇ ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಈ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ತಯಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ. ನಂತರ, ಮಂದ್ರ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಲು ಶುರುವಿಡಿ!!! ಬರೆಯುವ ಮುನ್ನ ಲೇಖಕನೊಬ್ಬ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕಾಗಿ‌ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡುವುದು ಸಹಜ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಅದೇ ರೀತ್ಯ ಪೂರ್ವ ತಯಾರಿಯನ್ನು ‌ಓದುಗನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಮಂದ್ರ ಪುಸ್ತಕದ ಅಗಣಿತ ವಿಶೇಷತೆಗಳಲ್ಲೊಂದು.

ಎಸ್ ಎಲ್ ಭೈರಪ್ಪನವರ‌ ಬೃಹತ್ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಕುತೂಹಲ‌ ಮೂಡುತ್ತಿತ್ತು‌. ತೀರಾತಿತೀರ ೭೦೦-೮೦೦ ಪುಟಗಳಷ್ಟು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಸಲಹಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕೂಡಾ. ಪಾತ್ರಗಳು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಪಾತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಅನನ್ಯ ಕುತೂಹಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಓದು ಶುರುವಾಯಿತು. ಓದು ಸಾಗಿದಂತೆ ಎಷ್ಟೊಂದು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ರಾಗಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದೆ, ಮಂದ್ರ ಅತಿಮಂದ್ರ ತಾರಕ ಷಡ್ಜ ಎಂಬ ಸಪ್ತಕಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದೆ. ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ನೋಡಿದೆ! ಒಟ್ಟಾರೇ, ಮಂದ್ರವನ್ನು ಕೇವಲ ಪುಸ್ತಕವೆಂದರೇ ತುಸು ಕಡಿಮೆಯೇ. ಮಂದ್ರ ಪುಸ್ತಕ ರೂಪದ ದೃಶ್ಯ ಕಾವ್ಯ!!! ಮಂದ್ರದ ತೀವ್ರತೆ ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿ ವಾಯುವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಓದುಗನಂತರಾಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಪುಸ್ತಕದ ಮೊದಲ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹೀಗೊಂದು ವಾಕ್ಯವಿದೆ.

...ಕಲೆಯನ್ನ ನೋಡಿದಾಗ ಸ್ವರ್ಗಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದ ಹಾಗುಗುತ್ತೆ. ಕಲಾವಿದನ ಒಳಹೊಕ್ಕಾಗ ಬೇರೆಯೇ ಇರುತ್ತೆ. ಯಾಕೆ ಈ ಕಾಂಟ್ರಡಿಕ್ಷನ್?

ಈ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಷ್ಟೊಂದು‌ ಕಲಾವಿದರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತೆ ಅಲ್ಲವಾ ಎಂದನಿಸಿತು. ಪುಸ್ತಕದ ಮುಂದೆಯೂ ಈ ಸಾಲುಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಆ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಗಾಢವಾಗಿ ತಲುಪುತ್ತವೆ.

ಮಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳು ಪುಸ್ತಕದುದ್ದಕ್ಕೂ ಮಂದ್ರದಿಂದ ಷಡ್ಜಕ್ಕೆ, ಷಡ್ಜದಿಂದ‌ ಮಂದ್ರಕ್ಕೆ, ಸಪ್ತಕಗಳಿಂದ ಸಪ್ತಕಗಳಿಗೆ, ಲಾಸ್ಯದಿಂದ ತಾಂಡವಕ್ಕೆ, ತಾಂಡವದಿಂದ ಲಾಸ್ಯಕ್ಕೆ, ಭಂಗಿಯಿಂದ ಭಂಗಿಗೆ, ಭಾವದಿಂದ ಭಾವಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸುತ್ತವೆ‌. ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತವೆ!! ಈ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಹಾಗೇ ಮಂದ್ರ ಕೇವಲ ಪುಸ್ತಕವಲ್ಲ. ಮಂದ್ರ ಪುಸ್ತಕ ರೂಪದ ದೃಶ್ಯ ಕಾವ್ಯ. ನವರಸಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಅನುಭಾವಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರಗಳಿವು. ಒಂದೆಡೆ ಓದುಗ ಅವರ ಸ್ವರಸಾಧನೆಗೆ ವಾಹ್ ಎಂದು ಉದ್ಗರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಮತ್ತವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಳವಂಡಗಳನ್ನು ಓದಿದಾಗ ಹೇವರಿಕೆ ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೆ, ಯಾಕೆ ಈ ಕಾಂಟ್ರಡಿಕ್ಷನ್?

ಮಂದ್ರ ಓದುವಾಗ ಸಾಕಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯ ಸಂಘರ್ಷಗಳಾದವು. ಬಹುಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು, ಅರ್ಪಣಾಭಾವದ ಕುರಿತು. ಶ್ರೀ ಪುರಂದರದಾಸರು "ಗುರುವಿನ ಗುಲಾಮನಾಗುವ ತನಕ ದೊರೆಯದಣ್ಣ ಮುಕುತಿ" ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಗುರುವಿಗೆ ಸಕಲವನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸದ ಹೊರತು ಸಾಧನೆ ಮಾಡುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ ಎಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಆದರೆ "ಸಕಲ"ದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಬದಲಾದದ್ದನ್ನು ಮಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಯೋಚಿಸುವಾಗ ಆ ಅರ್ಪಣೆ ತುಚ್ಛ ಭಾವವೋ ಅಥವಾ ಅರ್ಪಣೆಯ ಉಚ್ಛ ಭಾವವೋ ಎಂಬ ಕಲಮಲ ಓದುಗನಲ್ಲಿ ಭುಗಿಲೇಳುತ್ತದೆ.

ತೀರಾ ಆಡುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ‌ಹೇಳುವೆವೆಂದರೇ - "ಕಾಮ, ಕಾಸು, ಖ್ಯಾತಿ" ಮನುಷ್ಯ ಮಾತ್ರದವನನ್ನು ಯಾವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಎಳೆಯಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದನ್ನು ಮಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಗುರು ಕಾಮಿಯಾಗಬಾರದು, ಕಲಾವಿದೆ ಖ್ಯಾತಿಯ ಆಶೆ ಪಡಬಾರದು ಹಾಗೂ ಇಬ್ಬರೂ ಧನದಾಹಿಗಳಾಗಬಾರದು ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯರಾಗಿ ನಾವು ಹೇಳಬಹುದು. ಆದರೇ ಆ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ ಇಂತಹ ಸಹಜ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು ಸಹಜ ಎಂದನಿಸಿತು. ಅದರ ನ್ಯಾಯಾನ್ಯಯ, ಸತ್ಯಸಂಧತೆ, ನೀತಿ-ನಿಷ್ಕರ್ಷೆಗಳು ಅವನಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ ಎಂದೂ ಕೂಡ ಅನಿಸಿತು.

ಮಂದ್ರಕ್ಕೆ ಓದುಗ ಕೊಡಬಹುದಾದ ಮತ್ತೊಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನ - ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಥನೆ. ಮನುಷ್ಯನೊಬ್ಬ ತಾನು ಮಾಡುವ, ಮನು ನೀತಿಯಾಧಾರದಲ್ಲಿ ಹೇಯ ಎನಿಸಬಲ್ಲ ಕೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಥನೆ ಕೊಟ್ಟುಕೊಂಡು, ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ನಿರಪರಾಧಿ, ಮುಗ್ಧ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟರೇ ಆಗುವ ಅನಾಹುತಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದೇ ಕೃತ್ಯಗಳಿಂದ‌ ಪಾಪಿಭಾವ ಕಾಡಿ‌ದರೇ ಪಾಪಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಾದರೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮೊದಲು ಸಮರ್ಥನೆ‌ ನೀಡಿ ನಂತರ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದ ಹಾದಿ‌ ತುಳಿದು ಕೊನೆಗೆ ಪಾರಮಾರ್ಥದೆಡೆಗೆ ಸಾಗುವ ಮನುಷ್ಯನದು ಅವತಾರವಲ್ಲ, ಅವಸಾನ ಎಂಬುದನ್ನು ಮಂದ್ರ‌ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂದಹಾಗೇ ಇದು ಆಸ್ತಿಕ ನಾಸ್ತಿಕವಾದವಲ್ಲ. ಕರ್ಮದ ವಾದವಷ್ಟೇ!!!

ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಕ್ರವಿದೆ. ಯಾವ ಹಂತದಲ್ಲೂ ದುಡುಕುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವಿದೆ. ಪಾತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಷ್ಟು ಹೇವರಿಕೆಯುಂಟಾಗುತ್ತದೋ‌ ಅಷ್ಟೇ ಅಸಹಾಯಕ ಭಾವವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂಟಿತನದ ಕೊರಗು ಕಾಡುತ್ತದೆ. ಕರ್ಮದ ಫಲ‌ವೆಂದು ಓದುಗ ಉಪಸಂಹರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಪಾತ್ರ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿಲ್ಲ. ಭಾವ ರಚನೆಯೂ ಅಷ್ಟೇ. ಜಲಪಾತ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವಂತೆ ಶೃಂಗಾರ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತವು ಮಂದ್ರದಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಮೇಳೈಸಿದೆ. ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಹಿತವಾದ ಭಾವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ‌. ಶೃಂಗಾರವನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಅಶ್ಲೀಲಗೊಳಿಸದೇ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯದೊಡನೆ ಬರೆದು ಆ ಭಾವವನ್ನೂ ಕೂಡ ಮಂದ್ರಕ್ಕಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಸಾಕಷ್ಟಿದೆ!!!

ಭೈರಪ್ಪನವರ ಮೇರುಕೃತಿ ಮಂದ್ರ ಇನ್ನೂ ಹತ್ತು ಹಲವು ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವಾಗಬಲ್ಲದು. ಓದುಗ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿ ಓದುವ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಬೇಕು ಅಷ್ಟೇ. ಸರಿಸುಮಾರು ಏಳುನೂರು ಪುಟಗಳ ಮಂದ್ರವನ್ನು ಮರೆಯದೇ ಓದಿ. ಸರಸ್ವತಿ ‌ಸಮ್ಮಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಿಂದಲ್ಲ, ಭೈರಪ್ಪನವರ ಸೀಮಾತೀತ ಕಲ್ಪನೆಗೆ, ಭೂಪಾಲಿಗೆ, ಭೈರವಕ್ಕೆ, ಕಲ್ಯಾಣಿಗೆ...!!!

ಧನ್ಯವಾದಗಳು

ಶುಭವಾಗಲಿ

ಅಭಿ...

[Vasanth · Rating 5 out of 5]

ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ, ಸಮಯದ ಅಭಾವದಿಂದ ೭೧೫ ಪುಟಗಳುಳ್ಳ ದೀರ್ಘ ಕಾದಂಬರಿಯಾದ "ಮಂದ್ರ"ವನ್ನು ಓದಿ ಮುಗಿಸಲು ನಾನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಸಮಯ ಬರೋಬ್ಬರಿ ೪೫ ದಿನಗಳು. ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಹುರುಪಿನಲ್ಲಿ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಓದಲು ೪೫ ದಿನಗಳನ್ನು ವ್ಯಯಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತೆನ್ನುವ ಸುಳಿವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಬೃಹತ್ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ನಿಧಾನ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿ ಮುಗಿಸಿದ್ದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಓದಿನ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಇಷ್ಟದ ಸಿಹಿಯನ್ನು ಬಾಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹೊತ್ತು ಒತ್ತರಿಸಿಕೊಂಡು ಚಪ್ಪರಿಸಿದ ಅನುಭವವಾಯಿತು. ಕಾದಂಬರಿಯ ಪಾತ್ರಗಳು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ನಾನು ಆ ಪಾತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ೪೫ ದಿನಗಳು ಜೀವಿಸಿದೆ ಎಂದೂ ಹೇಳಬಹುದು.

ಎಲ್ಲರೂ ಹೇಳುವುದು "ಮಂದ್ರ" ಸಂಗೀತದ ಕುರಿತಾದ ಕಾದಂಬರಿ ಎಂದು. ಹೌದು, ಸಂಗೀತ ಕಲೆಯೇ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬು. ಕೃತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳ ಭಾವಗಳು, ಅವು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ತೀರ್ಮಾನಗಳು ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳೂ ಸಂಗೀತದ ಅಥವಾ ರಾಗಗಳ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿವೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಕಾದಂಬರಿಯು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಂಗೀತದ ಕುರಿತಾದ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆಯೋ ? ಅಥವಾ ಸಂಗೀತ ಜ್ಞಾನವಿರುವವರು ಮಾತ್ರ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವೋ ? ಎಂದು ನೀವು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರೆ, "ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲ" ಎನ್ನುವ ಸರಳ ಉತ್ತರ ನೀಡುತ್ತೇನೆ. "ಸಂಗೀತದ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಇತರ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವುದು "ಮಂದ್ರ"ದ ವಸ್ತು.

Music is my first love ಎನ್ನುವ ಭೈರಪ್ಪನವರ ಅಗಾಧ ಸಂಗೀತ ಜ್ಞಾನದ ಅನಾವರಣ ಮಂದ್ರ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಾಗಿದೆ. ಬರವಣಿಗೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಜೀವನದ ಇತರ ಕಲೆಗಳಾದ, ಅದರಲ್ಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ನಿಲುಕದ ಸಂಗೀತದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗಿರುವ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಕಾದಂಬರಿಯ ಮೂಲಕ ಸಂಗೀತಗಾರನೊಬ್ಬನ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಕಲಾಪ್ರಪಂಚದ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖಪರಿಚಯವನ್ನೂ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ, ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಪರಿಶೋಧನೆಯನ್ನು "ಮಂದ್ರ"ದಲ್ಲೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಮಟ್ಟದ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಮಂದ್ರ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಓದುವ ಮೂಲಕ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು.

[Indra Vijay Singh · Rating 5 out of 5]

मंद्र - एस एल भेरप्पा 

पिछले कुछ सालों में मैंने भेरप्पा को खूब पढ़ा है।भेरप्पा एक ऐसे लेखक है जिनकी किसी भी किताब को इस विश्वास के साथ खरीदा जा सकता है की यह साहित्यिक तौर पर उत्कृष्ट रचना ही होगी। पहली बार आवरण पढ़ा था उसके बाद पर्व, गृहभंग, छोर, वंशवृक्ष और अब मंद्र। हर किताब आपको जादुई सफर पर ले जाती और जीवन के नए आयामों से परिचित कराती है।

       यह निह��यत ही गरीब परिवार में जन्म लेने वाले  नायक मोहन लाल की कहानी है जो भिक्षा के लिए काशी में भजन गाता है। परिस्थितियाँ इस तरह से बदलती है की आठ सालों तक निर्जन वन में एकांतवास करते हुए महादेव के मंदिर में योग्य गुरु से शिक्षा प्राप्त कर मोहन लाल देश का सर्वश्रेष्ठ गायक बनता है। किन्तु मोहनलाल की एक बहुत बड़ी कमजोरी होती है वह बिना औरतों के नहीं रह सकता है। इसी दुर्गुण पर आधारित यह उपन्यास है। मोहनलाल का बहुत सारी स्त्रियों खास कर के क्षत्राओं से शारीरक संबंध रहता है। यह एक वृहत उपन्यास है। काफी छोटे फॉन्ट और बड़े पन्ने होने के बाबजुद यह उपन्यास 582 पन्नों का है। हर  पात्र को चाहे वह कितना भी नगण्य क्यों न दिखता हो केंद्र में रखकर कहानी लिखी गई है। मेरे लिए यह बिल्कुल नया था की हर पात्र अपनी कहानी खुद अपने नजरिए से कह रहा है। कहानी की दूसरी मुख्य पात्र मधू है जो संगीत से अपने प्रेम के कारण मोहन लाल को अपना शरीर भी सौंप देती है। कहानी बहुत ही जटिल ताने बाने में उलझी हुई है। जीवन के बेहद जटिल पहलुओं की गहन समीक्षा करता हुआ यह उपन्यास संगीत का बहुत ही सूक्ष्म विवरण प्रदान करता है। मुझे शास्त्रीय संगीत की कोई जानकारी नहीं है उसके बाबाजूद कहानी कहीं भी उबाऊ नहीं लगती है। कहानी का अंत मुझे पसंद नहीं आया। यह और बेहतर हो सकता था किन्तु महान साहित्यकार कहानी को सच के ज्यादा करीब रखना जानते है इसलिए यह रोचक अंत नहीं पेश करती है। कहानी खत्म होने के बाबजुद ऐसा लगता है जैसे कुछ रिक्त सा रह गया है जिसे भरना जरूरी है। 

अंततः एक महान लेखक की विवादित विषय सेक्स और संगीत पर आधारित यह उपन्यास बहुत ही उच्च कोटी की साहित्यिक रचना है जिसे हर किसी को पढ़ना चाहिए। 

[Pradeep T · Rating 5 out of 5]

Excellent, Deep, Must read for everyone. Its not just a mere novel. It is a musical journey. One would certainly want to listen to all the Classical Hindustani Raagas that comes in this novel. Slightly adult and revolves around the illicit relationship of all the characters. However, the protagonist of the novel Pandit Mohanlal and his experiments (sic) with all the women he meets and sexual acts with all of them in the name of Hindustani Music is bit exaggerated. Nevertheless, This is evident even now and it is much more worse in this modern society, as the famous saying goes "No Pain, No Gain". This novel describes exactly those thoughts, conservationists and orthodox people will find this book as an erotic novel. Everybody has their own perception. Must Read.

[Suraj Kumar · Rating 5 out of 5]

Yet another master class by S L Bhyrappa.
The first time I read Mandra in 2006, I had just finished school and I could only grasp only a certain part of it. In July 2021, I finished reading it for the second time. There is a considerable difference in understanding this epic novel. Here it goes.

The novel depicts a great deal of philosophy around art, particular music and dance. The story line is around the life of a singer, Mohanlal whose ups and downs in relationships pose an introspection on how art is superior than an artist. Amazing combination of story telling, philosophy and psychology. If one is from art background(literature, dance or music), this give much more boost to the way you enjoy the novel. The way characters are built shows the mastery of SLB. The amount of research on music this novel would need to be written, is something that blows my mind. One will be surprised to see the emotions a raga depicts. I have also not seen any of his other novels providing N number of dimensions of a genre*(in this case music). This is a master class for the research involved, literary class, story line.

* S L Bhyrappa has written novels on genres like Historical fiction(Avarana, Saartha), Political fiction(Matadana), Societal changes(Daatu, Tantu, Kavalu, Tabbaliyu neenade magane, Jalapaatha, Nele), Village life(Gruhabhanga, Anveshana), Science fiction(Yaana based on space exploration), Mythological fiction(Parva). It simply amazes me how can someone research on these different genres, convey deeper meanings and be so effective in writing world class novels. I am not even talking about the story telling, use of alankaaras etc.

[Goutam Hebbar · Rating 5 out of 5]

ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ಸಂಗೀತಗಾರರ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕ.

[Swathi Manchili · Rating 4 out of 5]

This is my 3rd book from the works of S L Bhyrappa. Another masterpiece from him. It is an excellent narrative of a Hindustani classical singer, Mohanlal and his life. The rise and fall of Mohanlal in the world of classical music is told in a very impressive way. The characters of Manohari, Madhu, Gore Saheb, Ramkumari are etched so well. The vunerability of otherwise strong characters stands out for me. The mention of several raagaas throughout the book is not heavy even on readers like me with no knowledge of music.
A definite recommendation!

[Agas · Rating 2 out of 5]

Abandoing the book after the first chapter. It is a great fast moving story, there is nothing wrong. But it is just another social drama. People interested in plain fiction would like this and moves well. But I picked up this book to find something sparkful like Parva. It doesnt have any spark like Parva, not even remote. I cannot waste my time on 600 pages of some plain fiction. The plot is not super strong too. It is a good plot, but nothing radical. I just will use my time to spend time on other gems.

I am not sure who gave 'Saraswati Samman' award to this book. As usual all these awards, esp in India are laced with caste and religion politics. This book IMO doesnt deserve an award. It is a just a good social drama.

Just to add, the only book I liked of SLB is Parva. This is where he really shines and he has done some work which is radical and deserves all praise. I read a few other books of SLB. Although he writes lovely fiction, it is nothing great. Also quite depressing too.

[Krishnan Ranganathan · Rating 4 out of 5]

An excellent narrative of a Hindustani classic singer and his life. His morality and his inspiration, emotional attachment to the world of music are well brought out. Some times particularly the immoral acts he commits with his female students seems a little far-fetched. However his characterization of each person in the story is captivating. Music lovers particularly of the Hindustani genre would love this novel for the efforts taken by the author to bring out live, the nuances and emotions of the various ragas and their details. His way of describing human psychology and behaviour is out of this world. In general every Indian would like the way he has treated the Indian middle class culture and way of living in the sixties and seventies. While the topic is well researched, the story line itself is commonplace and has no surprises and excitement. The end is a bit of an anticlimax.

[Sanjeev Nv · Rating 5 out of 5]

Another masterpiece from S L Bhyrappa. Beauty of this book is that he doesn't get judgemental of the characters in the story and never preachy. He lets the reader decide whether love, hate or be neutral towards them. All the characters in the book- Mohanlal, Manohari, Madhu, Champa, Chunni, Gore Saheb are so strong and at the same time vulnerable. Looking at life from a artist perspective and trying to justify actions in the garb of artistic inspiration is beautifully portrayed in the novel. You just cant leave the book once started.

[Amogha Udupa · Rating 5 out of 5]

Another classic Bhyrappa stream of consciousness novel. Like the name suggests this book is about music, and life of a musician. He explores a range of metaphors using music in many parts of the story. From a sound of a single note, jumps between notes, gamaka, bhava... He uses them all artistically to add beauty to the novel. Though the book is worth reading just for the brilliant writing, bhyrappa also does a splendid job in writing about various emotional/ethical/social implications of adultery that the 'protagonist' indulges in. He gives a satisfying ending as well.

[Yashwanth Balighatta · Rating 5 out of 5]

ಮಂದ್ರವೆಂದರೆ ಅಂತರ್ಮುಖತೆ.
ಬರೀ ರಾಗದ ಆಳವಲ್ಲ, ಆತ್ಮದ ಆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವ ಅನುಭವ

[Anirudh · Rating 3 out of 5]

A well written novel exploring the art, the artist and the artistic temperament

[Chetan V · Rating 5 out of 5]

One of the best novels ever written in Kannada. Bhyrappa proves that prose can be as poetic as poetry. The way he describes music in nothing less the bliss. You can feel the rhythm and finesse of the music by reading the novel .

Simply outstanding. Best novel of Bhyrappa till date.

[Rohit Harip · Rating 4 out of 5]

Bhairappa a classical Kannada novel writer.
I am surprised that how I am not aware with this fellow hitherto,
In Indian classical music, Mandra is raga.
same connotations follow the story line of the book.
a (love?) story of Famous classical singer and well-known Odissi dancer. the writing style of Bhairappa is unique because for a book like Mandra he has studied Indian as well as Carnatic classical music deeply. also, the form of the story narration is very broad and touches the wide spectrum of the subjects. there is four to five protagonist running the story of "MANDRA". Each Character is depicted so strongly and vividly . the power of words written by bhairappa is so strong that we can get lost in the characters completely and started to visualise the story as cinema running virtually.
last but not the least hereby it's my duty to express two words of gratitude for translator i.e. Uma Kulkarni. she has beautifully translated the novel from Kannada to Marathi with losing the gist of the content. it's a tough job to find the exact synonym when you translate the whole book from one Indian language to another.

[Soumya · Rating 3 out of 5]

ಮಂದ್ರ

As always ಈ book ಅಲ್ಲಿ ಸಹ ಭೈರಪ್ಪನವರ ಅದ್ಭುತ ಬರವಣಿಗೆ ಶೈಲಿ ಇದೆ. ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಸಲುವಾಗಿ ಅವರು ಮಾಡಿರುವ ground work ಗೆ hats off ಹೇಳಲೇ ಬೇಕು.

ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತದ ಲವಲೇಶವೂ ತಿಳಿಯದ ನಂಗೆ ಈಗ ಎಷ್ಟೋ ರಾಗಗಳ ಹೆಸರು ಗೊತ್ತಾಗಿದೆ.

ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಒಬ್ಬ ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಗಾಯಕನ ಸುತ್ತ ನಡೆಯುವ ಒಂದು ಕಥೆ. ಆತನ ಜೀವನ ಶೈಲಿ, ಕಲೆಗಾಗಿ ಅವ್ನು ಮಾಡಿದ ಅಭ್ಯಾಸ, ಅವನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬಂದು ಹೋಗುವ ಹಲವಾರು ಪಾತ್ರಗಳು ಕಥೆಯನ್ನ ಹಿಡಿದು ಇಡುತ್ತವೆ.

Success ಅನ್ನೋದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನ ಕಣ್ಣಲ್ಲೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕಾಣತ್ತೆ. ಗೆಲುವಿನ ಬೆನ್ನಟ್ಟಿ ಹೋದಾಗ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನ ಗೊತ್ತಿದ್ದೂ ಬಿಡ್ತಾನ ಅಥವಾ ಗೆಲುವಿನ ಮದ ಆ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನ ನಾಶ ಮಾಡತ್ತಾ ಅನ್ನೋ ಒಂದ್ thought ತಲೇಲಿ ಬರತ್ತೆ ಈ book ಓದೋವಾಗ.

Starting ಅಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟ book ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೋ ಇನ್ನು ಓದಬೇಕಾ ಅನ್ನೋ state ಗೆ ಬಂತು. ಆದ್ರೆ ಬಿಡದೆ ಓದ್ತಾ ಹೋದಾಗ ಮತ್ತೆ ಹಿಡಿದಿಡ್ತು.

ಸಂಗೀತದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇರೋರು ಓದಿದ್ರೆ ಇನ್ನು ಇಷ್ಟ ಆಗ್ಬೊದೇನೋ.

ಮಧುಮಿತಾ, ಮನೋಹರಿ, ಚಂಪಾ, ಮೋಹನಲಾಲಾ, ರಾಜರಮ, ರಾಮಕುಮಾರಿ, ಭೂಪಾಲಿ, ಶ್ರುತಿಮೋಹನ, ಸ್ವರಮೋಹನ ಹೀಗೆ ಹತ್ತು ಹಲವಾರು ಪಾತ್ರಗಳು. ಯಾರು ಸರಿ ಯಾರು ತಪ್ಪು, ನಿಮಗೆ ಬಿಟ್ಟದ್ದು.

[Sumit · Rating 5 out of 5]

This is a must read book to understand the changing emotions of human beings. The dialogues are very less and the characters are thinking for themselves continuously (like us). The internal agony, anger and frustration is depicted very beautifully. The author’s usage of different Ragas at appropriate points of time is quite impressive. The only problem (not very big) is the sudden shift of narration, which I think is due to translation.

[Nishanth Hebbar · Rating 4 out of 5]

The novel depicts the jazzy life of Mohanalal who is gifted with great musical knowledge but he doesn't have anyone who could say his name after his era. His few disciples (all of whom women) whom he also has sexual relations with, cut off from him because of his uncanny nature. Through out the book, we see the story unfold from these characters.
The book teaches us a good bit of Classical music and makes us fall in love with it.

[Shivaranjan Gurunanjappa · Rating 4 out of 5]

As usual with any books by Bhyrappa, this too is an amazing read with wonderful narration & great language. Got to know lot about music through this book. The characters at time are very intense in thoughts & did keep me going & going even though it was hard to get time to read much everyday. All in all a wonderful read.

[Ramachandrarjs · Rating 5 out of 5]

Fantastic book...Saraswathi samman has got its respect increased by being awarded for this book...amazing novel!!!! Hats off to Dr.Bhyrappa...

[Akshay Kumar · Rating 4 out of 5]

Good to Read

[Avanish K · Rating 5 out of 5]

One of the best novels of all time