Τη Μούσα του Σολωμού, από τα παιδικά μου χρόνια κι αν τη γνώρισα, δεν την αγάπησα με τη φλόγα του πρώτου καημού· γιατί παιδί δεν ήμουν όταν επρόσεξα 'ς αυτή. Και μ' έδεσε με την ασύντριφτην αλυσίδα που δένει το πάθος κάποτε τη μαθημένη καρδιά, την ώριμην ηλικία. Ο Σολωμός δεν είναι ποιητής για να συγκινήση εκείνους που με παιδικήν ελαφρότητα στοχάζονται τα πνευματικά. Άλλων ομοτέχνων του τα έργα, κ' εδώ κι αλλού, εύκολα τα πλησιάζει κανείς και τα νοστιμεύεται, κ' ευκολώτερα τα χορταίνει και τα λησμονεί· εκείνου ο στίχος, -νόημα, λόγος, μέτρα,- δεν έχει την απλότητα και δεν ξανοίγεται σαν των άλλων. Δυσκολεύει κ' η γλώσσα του, ξένη προς την παράδοση της σχολικής παιδείας, αταίριαστη με τη γλώσσα του γραφείου μας και του βιβλίου μας, όσο κι αν είναι ταιριαστή με τα βαθύτερα της ψυχής μας· μα γι' αυτό κι ο στίχος του όσους θα τραβήξη τους τραβάει στοχαστικώτερα, και μια για πάντα. Μετρημένοι ακόμα κι όσοι αισθάνονται τη σπουδαιότητα της τέχνης του Σολωμού, καθώς πρέπει, κ' εκεί που προ πάντων αξίζει να την αισθανθούν. Μπορεί να λέμε για τον ψάλτη των "Ελεύθερων πολιορκημένων" ό,τι είπεν ο φιλόσοφος Νίτσε για το Γκαίτε: "Ακόμα δεν έδειξεν όλη την επιρροή του, ακόμα δεν ήρθε ή ώρα του". Δεν ξέρω αν βρίσκεται 'ς άλλη λογοτεχνία ποιητής, μ' έργα έτσι λιγοστά κ' έτσι μισοκάμωτα, όμοια γερός και πλούσιος και σημαντικός. Το έργο του φέρνει 'ς το νου κάποια ερείπια σε κάποιες κορφές· ανεβαίνουμ' εκεί προς εκείνα, και τόσο δε μιας εντυπώνονται τα ερείπια όσο οι ολάνοιχτοι ορίζοντες που ξανοίγονται 'ς τα μάτια ανάμεσό τους εκεί.
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΟΛΩΜΟΣ 7 Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ (Κ. ΠΑΛΑΜΑ)
ΣΟΛΩΜΟΥ ΠΟΙΗΜΑΤΑ 55
Εις κόρην η οποία αναθρέφετο μέσα εις μοναστήρι 55 Ανθούλα 56 Ανάμνησις. 57 Το όνειρο 58 Η αγνώριστη 60 Δε μ’ αγαπάς 61 Η Ξανθούλα 62 Προς τον κύριον Λοδοβίκων Στράνη 64 Κάκιωμα 65 Εις φίλον ψυχορραγούντα 66 Ο θάνατος της ορφανής 67 Ο θάνατος του βοσκού 68 Η Ευρυκόμη 69 Η Ψυχούλα 70 Προς τον κύριον Δε Ρώσση Ευρισκόμενον εις την Αγγλία 71 Το κοιμητήρι 72 Η φαρμακωμένη 73 Στο θάνατο της μικρής ανεψιάς 75 Εις μοναχήν 76 Γαλήνη 81 Ύμνος εις την ελευθερίαν 81 Σημείωσαις του ποιητή 122 Εις το θάνατο του Μπάιρον 126 Σημείωσαις του ποιητή 169 Η καταστροφή των Ψαρών 175 Προς τον βασιλέα της Ελλάδας 175 Εις Φραγκίσκα Φραίζερ 176 Ο Λάμπρος 177 Υπόθεση 177 Το παράπονο της Μαρίας 181 Το όνειρο της Μαρίας 182 Ο μάρτυρας 184 Ο Λάμπρος με τη θυγατέρα του 185 Δύο άσματα 187 Τα δυο αδέρφια 187 Η τρελλή μάννα 195 Το ξεμυστήρευμα 203 Η ημέρα της Λαμπρής 205 Η δέηση και τα όραμα 206 Η τρέλλα της Μαρίας 212 Ο θάνατος του Λάμπρου και της Μαρίας 213 Αποσπάσματα διάφορα 215 Πόθος 216 Ωδή εις την Σελήνη 217 Η σκιά του Ομήρου 218 Εις Μάρκο Μπότσαρη 219 Νεκρική ωδή 221 Η φαρμακωμένη ‘ς τον Άδη 223 Νεκρική ωδή 226 Οχτάστιχα αγνώστων ποιημάτων 227 Σχεδίασμα 228 Ο ανατολικός πόλεμος 228 Εις το θάνατο κυρίας αγγλίδας 229 Εις το θάνατο της ανεψιάς του 230 Εις το θάνατο Αιμίλιας Ροδόσταμο 230 Αγνώστων ποιημάτων αποσπάσματα 231 Νικηφόρος Βρυέννιος 235 Ο Κρητικός 236 Ο Πόρφυρας 244 Οι ελεύθεροι πολιορκημένοι 248 Στοχασμοί του ποιητή 248 Σχεδίασμα Α 252 Σχεδίασμα Β 256 Σχεδίασμα Γ 276 Γ 287 Η ωδή του Πετράρχη 287 Μίμηση του τραγ. της Δεσδεμόνας 290 Η άνοιξη του Μεταστασίου 292 Το καλοκαίρι 294 Μετ. του τεμαχ. του Μεταστασίου 297 Αμουσία του Σίλλερ 298 Αποσπάσματα του Σ. της Ιλιάδος 298 Δ 301 Το Όνειρο 301 Η πρωτοχρονιά 308 Το ιατροσυμβούλιο 317 Εις μεγιστάνα 328 Επιγράμματα 329 Σημείωσες του εκδότη 332 Ε 338 ΔΙΑΛΟΓΟΣ (Ποιητής — Φίλος — Σοφολογιότατος) 338 ΣΤ 370 Rime improvisate 370 Sorge la note 370 Dove sei 371 Se non conoscite 371 Sorgi, Sorgi 372 Per una fontana 373 Per un luogo ameno 374 In questi 374 Sorgi ora 375 Sullo stesso argumento 376 Apri suora amorosa 376 Chi è costei 377 Sullo stesso argomento 378 Vieni, diletto mio 379 Suon di limpido 379 Deh folce temi 380 Il voi veloce 381 Al conte Mercati 381 Un giovine moribondo 382 Lamenti 383 Il Giudizio finale 384 L’ aurora 384 Sullo stesso argomento 385 La morte 386 La gastita 386 La cocezione 387 L’ annunziazione 388 La morte del giusto 389 La morte dell’ empio 389 L’ inferno 390 La luna 391 A san Dionisio 392 Zacinto 392 Il Pentimento 393 A Maria 394 Sopra Bonaparte 394 Incoronazione 395 A Lord Guilford 395 La caduta di Lucefero 397 Sulla morte di Pio VII 397 Il Paradiso 398 Sonetto 399 La nativita 399 Sulla morte di Cristo 400 La risurrezione 401 L’ assunzione 401 Sonetto 402 Squarci di Poemetto 405 Ode 410 La navicella greca 411 Saffo 413 L’ albero mistico 415 Ode a Venere 415 Ode per prima Messa 418 Sonetto 422 Epigramma 431 La madre greca 431 La donna velata 432 L’ usignolo e lo sparviere 434 Orfeo 434 Lo stesso soggeto 435 Elogio di foscolo 436
Dionysios Solomos (Greek: Διονύσιος Σολωμός, 8 April 1798 - 9 February 1857) was a Greek poet from Zakynthos. He is best known for writing the Hymn to Liberty (Greek: Ὕμνος εἰς τὴν Ἐλευθερίαν), of which the first two stanzas on music by Nikolaos Mantzaros became the Greek national anthem in 1865.
He was the central figure of the Heptanese School of poetry, and is considered the national poet of Greece - not only because he wrote the national anthem, but also because he contributed to the preservation of earlier poetic tradition and highlighted its usefulness to modern literature. Other notable poems include Τhe Cretan (Ὁ Κρητικός), The Free Besieged (Ἐλεύθεροι Πολιορκημένοι) and others.
A characteristic of his work is that no poem except the Hymn to Liberty was completed, and almost nothing was published during his lifetime.
Ο Διονύσιος Σολωμός φέρει το προσωνύμιο «εθνικός ποιητής». Αυτός ο προσδιορισμός, από τα σχολικά ακόμη χρόνια, στοιχειώνει τα βιβλία των μαθητών. Στοιχειώνει και την εθνική μας συνείδηση, αφού μας ακολουθεί όποτε ακούμε και παιανίζουμε τον Εθνικό μας Ύμνο.
Ο Διονύσιος Σολωμός είναι ένα σπουδαίο και σπάνιο πνεύμα. Χειρίζεται τη γλώσσα άνετα και ποικιλότροπα. Πάντα μεστός, περιεκτικός και με θαυμαστή φαντασία. Οι συνθέσεις του είναι μοναδικές.
Στο βιβλίο αυτό περιλαμβάνονται τα περισσότερα από τα έργα του -ποιήματα, πεζά, σχεδιάσματα- σε πρόλογο του Ι. Πολυλά. Ξεχωρίζουν βέβαια ο Ύμνος εις την Ελευθερίαν και οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι. Ένα καταπληκτικό πεζό, ο Διάλογος, το διάβασα για πρώτη φορά και νομίζω ότι είναι ένα από τα σπουδαιότερα κείμενα για τη νεοελληνική γλώσσα. Ο Σολωμός πλέκει το εγκώμιο της δημοτικής, υποστηρίζει ένθερμα τη ζωντάνια και τη δυναμική της γλώσσας, και κατακεραυνώνει τους «σοφολογιότατους».
Το βιβλίο τελειώνει με τη Γυναίκα της Ζάκυθος, ένα σκοτεινό κείμενο, επηρεασμένο από τη Θεία Κωμωδία του Δάντη. Η Γυναίκα, μια μισητή γριά, απεχθής, στριμμένη, μισότρελη, μισελληνίδα και στρίγκλα, παραδίδεται στο Διάβολο.