Bài Sử Khác Cho Việt Nam

by Tạ Chí Đại Trường

Ý tưởng khởi đầu về một quyển sử Việt Nam phải bao gồm các thành phần đã từng hiện diện trên vùng đất này manh nha từ những ngày trong trại Nhập ngũ số 3, chờ đón các khoá 18, 19 Sĩ quan trừ bị Thủ Đức, cùng lúc với việc sửa soạn trình Tiểu luận Cao học cho trường Đại học Văn Khoa Sài Gòn tháng 6 (?) 1964. Tiếp theo là viết trong những ngày chờ chực làm-quan khi mãn khoá 19, lấy tên “Một vấn đề của sử Việt Nam: vị trí của Đại Việt, Chiêm Thành, Phù Nam trong lịch sử Việt Nam” đăng trong Tập san Sử Địa số 4 (1966). Chữ nghĩa thời chiến tranh không có bao nhiêu nhưng cũng cảm thấy ý tưởng trên thật lạc lõng với thời đại, nên trong hồi kí cải tạo Một khoảnh VNCH nối dài viết sau khi ở tù về, đã cho nó mang một tên khác: “Bài sử Việt cho người ngoài phố”. Khi chữ nghĩa tích tụ thêm, đọc hết bộ Toàn thư, gom góp những gì thấy được từ những nơi khác, viết nên Sử Việt, đọc vài quyển (2004) thì thấy có thể bắt đầu Bài sử khác cho Việt Nam này, làm kết thúc cho một mong muốn dài ngày, và cũng có thể sắp sẵn cho một hồi buông tay.
Giữ làm dấu tích là thời điểm bắt đầu vào việc, ngày 30 Tết Con Gà (Ất Dậu) / 9-2-2005, sáng thứ Bảy 6-8-2005. Viết đến Chương XIV thì mờ mắt (8-2008), tưởng xếp bút nghiên, đưa lên Damau.org., nhờ... layout, Văn Mới in 29-6-2009. Lại viết tiếp được các Chương XV, XVI, XVII trong năm 2010, và bắt đầu các chương XVIII, XIX, XX (Kết) từ tháng 5-2011.
Vì đề từ cho Sử Việt, đọc vài quyển có câu “Cô vọng ngôn chi... (hình như là lời người viết sử nói chuyện với ma)” nên ở đây phải có lời tiếp nối: “Thêm một lần nói chuyện với ma...”

Genres: History, Nonfiction

298 pages, ebook

First published January 1, 2011

About the author

Tạ Chí Đại Trường là một nhà sử học và là nhà nghiên cứu văn hóa Việt Nam người Mỹ gốc Việt. Bắt đầu nghiên cứu sử học, văn hóa từ đầu thập niên 1960 tại Việt Nam, Tạ Chí Đại Trường cho ra đời tác phẩm đáng chú ý của ông, Lịch sử nội chiến ở Việt Nam từ năm 1771 đến 1802, vào năm 1964. Tác phẩm này đã đặt lại vấn đề về vai trò của nhà Tây Sơn trong lịch sử Việt Nam, nhiều tác phẩm sau này của ông cũng có được cách lập luận và quan điểm độc đáo như vậy. Sau khi định cư tại Hoa Kỳ năm 1994, ông bắt đầu cho in nhiều tác phẩm nghiên cứu lịch sử, văn hóa có giá trị, cho tới thập niên 2000 thì các tác phẩm này mới dần được in và phát hành tại Việt Nam như Thần, Người và Đất Việt, Những bài dã sử Việt.

Tiểu sử
Tạ Chí Đại Trường, người Bình Định, sinh ở Nha Trang, tên đặt là từ hai địa danh của Khánh Hoà có Nha Trang là tỉnh lị.
Học ở Bình Định, Nha Trang, Sài Gòn.
Cử nhân Văn khoa, Đại học Văn khoa Sài Gòn 1962,
Cao học Sử, Đại học Văn khoa Sài Gòn 1964,
Năm thứ nhất Tiến sĩ Chuyên khoa Sử học, Đại học Văn khoa Sài Gòn 1974.
Giải thưởng Văn chương Toàn quốc, Bộ môn Sử 1970.
Đi lính 1964-1974.
Tù cải tạo 1975-1981.
Qua Mĩ tháng 8-1994 ở Oklahoma City.
Sau ở Westminster, California.
Ngày 24 tháng 3 năm 2016, ông qua đời tại nhà riêng ở TP. Hồ Chí Minh.Trước đó, sau khi nhắm không qua khỏi căn bệnh nan y, ông đã từ Mỹ về lại Việt Nam vào ngày 4 tháng 10 năm 2015 với ý nguyện sẽ “gửi nắm thân tàn” lại nơi quê hương.

Tác phẩm:
Lịch sử nội chiến ở Việt Nam từ 1771 đến 1802, Nxb. Văn Sử học, Sài Gòn 1973. (Tái bản: Lịch sử nội chiến ở Việt Nam (1771-1802), Nxb. An Tiêm, Hoa Kì 1991; Tái bản: Việt Nam thời Tây Sơn – Lịch sử nội chiến 1771-1802, Nxb. Công an Nhân dân, Hà Nội 2006.)
Thần, người và đất Việt, Nxb. Văn Nghệ, Hoa Kì 1989; Văn Học xb., Hoa Kì 2000, bản mới; Nxb. Văn hoá Thông tin, Hà Nội 2006, bản mới.
Một khoảnh Việt Nam Cộng hoà nối dài, Nxb. Thanh Văn, Hoa Kì 1993.
Việt Nam nhìn từ bên trong và bên ngoài, bài viết riêng được gộp chung với Nguyễn Xuân Nghĩa, Nxb. Văn Lang, Hoa Kì 1994.
Những bài dã sử Việt, Nxb. Thanh Văn, Hoa Kì 1996.
Những bài văn sử, Văn Học xb., Hoa Kì 1999.
Lịch sử Việt Nam trong tầm mắt người Việt: Một lối nhìn khác. Bài viết cho Williams Joiner Center (UMASS/Boston) 2002.
Sử Việt đọc vài quyển, Văn Mới xb., Hoa Kì 2004.

Người lính thuộc địa Nam Kì (1861-1945), Nxb. Tri Thuc và Công ti Phát hành sách Nhã Nam xuất bản 2011.

Ngoài ra có thể thấy bài rải rác trên Tạp chí Hợp Lưu, Văn Học, Hoa Kì, báo mạng Talawas, kể cả một bài tình cờ ở Văn Nghệ Công nhân, Tạp chí văn học của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam số 40 (4-2006), tt. 71-79.

Reviews

[Nhu · Rating 4 out of 5]

Cứ nghĩ quyển sách sẽ được chấm dứt ở thời kì vua Bảo Đại từ giã ngôi vị và bắt đầu thời kì hiện đại, nhưng tác giả viết thêm về đoạn Đảng Cộng sản bắt đầu xuất hiện và ngừng tại đây. Như vậy, nhà viết sử tiếp theo sẽ bắt đầu từ năm 1945 cho đến nay năm 2016 có những cột mốc quan trọng là năm 1986 - và năm 1990 khi Liên xô tan rã. 71 năm đã qua và chưa có quyển sử nào tiếp theo ngoài dòng sử được giảng dạy trong nhà trường.
Quyển sách mở rộng hơn về quá khứ do các chi tiết mới từ ngành khảo cổ mang lại và tác giả cũng đối chiếu các nguồn tư liệu cùng khu vực. Đọc xong quyển này thời cổ đại và trung đại của Việt nam không còn bàn cãi gì thêm nữa.
Phần thú vị có nhiều nhưng mình đặc biệt thích đoạn viết thêm cho quyển Lịch sử nội chiến Việt nam trước đó và đối chiếu với cách giả thích cơ sở văn hoá Việt - nếu bạn đã đọc quyển Cơ sở văn hoá Việt nam của Trần Ngọc Thêm.

[Hải Lưu · Rating 3 out of 5]

Một số vấn đề cỏ vẻ tác giả võ đoán quá (tên của Lý Thường Kiệt....). Ngoài ra: giọng điệu hằn học không che giấu với chế độ mới đã làm hỏng đi nhiều không khí của một tác phẩm sử học!

[Minh Khue · Rating 5 out of 5]

Tạ Chí Đại Trường không chép lại sử, ông soi xét, phân tích đánh giá đặc biệt là đối với những vấn đề còn lẩn khuất, không rõ ràng trong lịch sử. Đó là một cách thức “ Khác” trong quá trình khảo cứu lịch sử của ông. Tuy vậy ông khẳng định rằng làm “khác” đi thì những điều khó khăn phải nói thật không cùng, nhưng làm khác đi không có nghĩa là vượt qua được những điều người trước đã gặp. Cho nên dù sao cũng phải có những thỏa hợp ở một mức độ nào đó để cho “bài sử khác” vẫn là bài sử Việt Nam .
Bản thân ông nhận thấy việc đổi khác một lề lối suy nghĩ, tìm ra một tổng hợp thay cho cả một quan niệm sử học đã thành nếp, có quá khứ nhiều trăm năm, cộng thêm những áp lực quyền bính mới, không phải là chuyện dễ dàng. Tác giả khiêm tốn thừa nhận còn nhiều thiếu xót khuyết điểm trong biên tập và trình bày nhưng khách quan nhìn nhận đây là một tác phẩm khảo cứu có giá trị về cả về nội dung cũng như phương pháp luận nghiên cứu sử học.