Kroki w nieznane. Almanach fantastyczno-naukowy 1

Kroki w nieznane: Almanach fantastyki #1

by Lech Jęczmyk (Editor)

Pierwszy tom sławnej antologii fantastyczno-naukowej wydawanej w latach 70-tych przez "Iskry" pod redakcją Lecha Jęczmyka.

Lista opowiadań:

INWAZJA MARSJAN

1. Dymitr Bilenkin – Dlaczego? (Зачем?)
2. Ryszard Sawwa – Lot dalekosiężny
3. Fredric Brown – Ostatni Marsjanin (The Last Martian)
4. Ariadna Gromowa – Bardzo dziwny świat (Очень странный мир)
5. Clifford D. Simak – Cienie (No Life of Their Own)
6. Ilja Warszawski – Kaczka w śmietanie (Утка в сметане)
7. Stanisław Lem – Opowiadanie Pirxa
8. Fritz Leiber – Człowiek, który zaprzyjaźnił się z elektrycznością (The Man Who Made Friends with Electricity)
9. Arkadij Strugacki, Borys Strugacki – Stan alarmowy (Чрезвычайное происшествие)
10. Fredric Brown – Przedstawienie kukiełkowe (Puppet Show)
11. Fredric Brown – Mąż opatrznościowy (Man of Distinction)
12. Mark Clifton – Hańba wandalom (Hang Head, Vandal!)
13. Andrzej Czechowski – Wieczorne niebo
14. Władimir Szczerbakow – Żuk (Жук)
15. Arkadij Strugacki, Borys Strugacki – Spotkanie (Свидание)
16. Władimir Grigoriew – Własne drogi ku słońcu (Свои дороги к солнцу)
17. Władimir Grigoriew – Zgodnie z prawami nauk nieściłych (По законам неточных наук)
18. Zenna Henderson – Podkomitet (Разноцветные корабли)
19. Konrad Fiałkowski – Wróble Galaktyki

DIABELSKIE WYNALAZKI

20. Harry Harrison – Stragan z zabawkami (Toy Shop)
21. Aleksander Szalimow – Koncentrator grawitacji (Концентратор гравитации)
22. Gerard Kersh – Niebezpieczny sejf (The Unsafe Deposit Box)
23. Dymitr Bilenkin – Dzień, w którym zjawiła się żyrafa (Появление жирафы)
24. R. A. Lafferty – Siedem dni strachu (Seven-Day Terror)
25. Ł. Mogilew – Okno w przeszłość (Окно в прошлое)
26. Anatolij Dnieprow – Otchłań (Машина времени)
27. Roman Jarow – Drugie stadium (Вторая стадия)

FAKTY, HIPOTEZY, ZAGADKI

28. Józef Szkłowski – Człowiek, Ziemia, Kosmos
29. Borys Lapunow – Zamieszkany kosmos
30. Aleksander Kazancew – Tunguska katastrofa
31. Lech Jęczmyk – Co to jest fantastyka naukowa?

Genres: Science Fiction

458 pages, Paperback

First published January 1, 1970

Reviews

[AlterEgoo · Rating 3 out of 5]

3,5⭐

--- Zbiór 30tu opowiadań SF, od kilku do kilkudziesięciu stron każde, zaczynające się naszkicowanym tematycznym obrazkiem, podzielone na 3 grupy. Pierwsza część nosi tytuł "Inwazja Marsjan"i zawiera 19 opowiadań, druga "Diabelskie wynalazki" - 8 opowiadań i trzecia "Fakty, hipotezy, zagadki" - 4 teksty.
1. Dymitr Bilenkin "Dlaczego?" - na 3 stronach tekstu autor próbuje znaleźć optymalny wariant sygnalizacji międzygwiezdnej i trochę naiwnie wyjaśnia, dlaczego gwiazdy pulsują - 3⭐;
2. Ryszard Sawwa "Lot dalekosiężny" - wydarzenia obserwujemy tu z perspektywy 3 naukowców z Centrum Badań Kosmicznych w Wynnejack, która jest przeplatana, pisaną kursywą, perspektywą obcych (głównie Alfa - pilota liniowca dalekiego zasięgu) - ich automatyczny statek kosmiczny podąża w kierunku Ziemi za sygnałami z niej pochodzącymi... - 3,75⭐;
3. Fredric Brown "Ostatni Marsjanin" - jakiś nieznajomy w barze podaje się, że jest ostatnim żyjącym Marsjaninem, barman dzwoni do redakcji gazety, skąd przybywa dziennikarz i przesłuchuje pijanego podającego się za Marsjanina... - 3,75⭐;
4. Ariadna Gromowa "Bardzo dziwny świat" - Młodszy i Starszy lądują na nieznanej planecie i powoli odkrywają jej tajemnice. W miarę poznawania coraz to nowszych roślin i zwierząt powoli dochodzimy do wniosku, że eksplorują Ziemię... - 3,5⭐;
5. Clifford D. Simak "Cienie" - trochę naiwna, ale przyjemna historyjka o świecie równoległym istniejącym obok naszego, opowiadana pierwszoosobowo przez chłopca Steve'a, który kumpluje się z trzema nieziemcami - Kudłatym, Lalusiem i Malcem, dziećmi emigrantów-osadników z innych planet - 4⭐;
6. Ilja Warszawski "Kaczka w śmietanie" - opowiadanie zawarte także w zbiorze "Drugie lądowanie" - do domu znanego pisarza SF puka człowiek i podając się za kosmitę prosi o miesiąc pobytu, ale nie zostaje przyjęty... - 4⭐;
7. Stanisław Lem "Opowiadanie Pirxa" - nie lubię tej groteskowości, gawędziarskiej ironii w opowiadaniach Lema (wszechobecnej choćby w "Dziennikach gwiazdowych"), a tu właśnie z tym mamy do czynienia - Pirx nawiguje statkiem "Perła nocy" zbierającym kosmiczne śmieci z załogą chora na świnkę, którą sam karmi i leczy, z wciąż pianym nawigatorem, inżynierem-lamenciarzem, który okazuje się inżynierem drogowym nie kosmonautą, a wszystko w chmurze meteorytów w którą wlecieli przez własną ignorancję i na kursie kolizyjnym ze statkiem-widmem... - 2,5⭐;
8. Fritz Leiber "Człowiek, który zaprzyjaźnił się z elektrycznością" - agent mister Scott wynajmuje Domek na Wzgórzu mister Leverett'owi, który zdaje się być zauroczonym faktem, że w pobliżu domu przebiega linia wysokiego napięcia... - 2,5⭐;
9. Arkadij Strugacki, Borys Strugacki "Stan alarmowy" - kiedy na pokładzie kosmolota pojawiają się tajemnicze, ośmionożne muchy rozmnażające się w zatrważającym tempie, kapitan zarządza stan alarmowy - 3,25⭐;
10. Fredric Brown "Przedstawienie kukiełkowe" - opowiadanie zawarte także w zbiorze "Drugie lądowanie" - nieziemiec (kosmita) przybywa na Ziemię w imieniu Związku Galaktycznego w celu sprawdzenia, czy Ziemia może stać się członkiem Związku... - 4⭐.
11. Fredric Brown "Mąż opatrznościowy" - humorystyczne opowiadanie jak to dwóch Darian uprowadziło z Ziemi pijaczka Ala Hanleya na swoją planetę i pokazuje go jako okaz w zoo... - 3,5⭐;
12. Mark Clifton "Hańba wandalom" - dające do myślenia opowiadanie o eksperymentach naukowych z dziedziny nukleoniki (wywołanie kontrolowanej reakcji jądrowej) przeprowadzanych na Marsie przez ziemskich naukowców, którzy nie potrafią ostatecznie zapanować nad ich niszczycielskimi skutkami... - 3,75⭐;
13. Andrzej Czechowski "Wieczorne niebo" - 2 kobiety utyskują o tym, jak to nad Ziemią fruwają latające spodki a w nich Uranidzi, którzy nawiązali "współpracę" z ludźmi i dostarczają im zaawansowane maszyny... - 3,5⭐;
14. Władimir Szczerbakow "Żuk" - opowiadanie na 2 strony - Alek z papą na spacerze znajduje żuka, który okazuje się dziwny... - 3,5⭐;
15. Arkadij Strugacki, Borys Strugacki "Spotkanie" - po powrocie na Ziemię z łupem fauny z planety Jajło Łowca rozpamiętuje wcześniejsze swoje niebezpieczne polowania, swoje moralne wątpliwości, uświadamia sobie, że jest już stary, że powinien osiedlić się na stałe na brzegu Tysiąca Oparzelisk... - 4⭐;
16. Władimir Grigoriew "Własne drogi ku słońcu" - Profesor nakazuje budowę pancerza grawitacyjnego, który ma uniemożliwić odchylenie Ziemi z orbity i oddalenie się od Słońca a następnie rozbicie o "Piątaka" - zawiłe, trącące manifestem komunistycznym w wydźwięku opowiadanie - 2⭐;
17. Władimir Grigoriew "Zgodnie z prawami nauk nieścisłych" - profesor Izjumow w wolnych chwilach bada pierwotniaki, co pochłania cały jego wolny czas i zapał - chaotyczne i nijakie opowiadanie - 2⭐;
18. Zenna Henderson "Podkomitet" - Linjeni, po ataku na Ziemię, postanawiają w końcu zawrzeć porozumienie z Ziemianami. Przylatują swoimi statkami, razem z rodzinami, zajmują wydzielony i odgrodzony obszar i przystępują do pertraktacji pokojowych... W tym czasie mały chłopczyk Splinter wykopuje dziurę pod ogrodzeniem i spotyka się potajemnie z małym Linjenim - Doovie'em, co w końcu odkrywa przerażona matka... - 4,5⭐;
19. Konrad Fiałkowski "Wróble galaktyki" - grupa studentów pod przewodnictwem profesora Torena bada tajemnicze torusy na Ganimedzie - jednym z księżyców Jowisza, gdy nagle zostają zaatakowani przez tajemniczą chmurę... Opowiadanie trochę podobne do "Niezwyciężonego" Lema, ale napisane trudnym, naukowym językiem... - 3,25⭐;
20. Harry Harrison "Stragan z zabawkami" - opowiadanie zawarte także w antologii "Drugie lądowanie" - zabawka Atomowy Kosmolot wzbudza zainteresowanie wojskowych i naukowców... - 3,5⭐;
21. Aleksander Szalimow "Koncentrator grawitacji" - naukowiec-konstruktor, po wielu nieudanych wynalazkach, konstruuje koncentrator grawitacji i próbuje go sprzedać panu Gollforby'emu - właścicielowi największego koncernu produkującego automaty... - 3,75⭐;
22. Gerald Kersh "Niebezpieczny sejf" - szalony naukowiec opowiada, jak to opracował "oswojony fluor", którego próbkę przez roztargnienie zostawił w skrytce bankowej narażając tym samym na "uzbrojenie się" potężnej bomby fluorowej i o akcji ratunkowej... - 3,5⭐;
23. Dymitr Bilenkin "Dzień, w którym zjawiła się żyrafa" - w laboratorium fizyk wjeżdża na ambicję chemikowi po czym robi mu kawał... - 3,5⭐;
24. R. A. Lafferty "Siedem dni strachu" - opowiadanie zawarte także w zbiorze "Drugie lądowanie" - dziewięcioletni Clarence buduje siedmiodniowy znikacz i w mieście zaczynają znikać rzeczy... - 3,5⭐;
25. Ł. Mogilew "Okno na przeszłość" - stary profesor Worobiow ginie w zagadkowych okolicznościach w Leningradzie, wcześniej jednak kilka razy spotyka się ze swoim niegdysiejszym studentem-paleontologiem i wyjawia mu pewien sekret o skonstruowanym urządzeniu do "podglądania w czasie"... - 3,75⭐;
26. Anatolij Dnieprow "Otchłań" - młody moskiewski fizyk, zajmujący się badaniem szybkości przewodzenia impulsów nerwowych, słucha powieści byłej dziewczyny o śmierci jej partnera Olega (a jego kolegi ze studiów), pracującego nad tym samym co on i eksperymentującego na sobie... - 3,5⭐;
27. Roman Jarow "Drugie stadium" - mieszkańcy nowo wybudowanego bloku z profesorem Chromosomowem na czele sadzą drzewa radości w pobliżu budynku. Niezwykłe właściwości lasu ściągają ludzi z okolic w celu wyciszenia i nabrania dobrych emocji. Nie podoba się to złośnikowi, inżynierowi Machorkinowi... - 3,25⭐;
28. Józef Szkłowski "Człowiek, Ziemia, kosmos" - tekst naukowy o wzroście liczby ludności wyprzedzającym wzrost produkowanej energii i wyczerpywaniu się zasobów...
29. Borys Lapunow "Zamieszkany kosmos" - tekst naukowy o tym, czy jesteśmy sami czy nie w kosmosie i o prawach do jego podboju/zagospodarowywania...
30. Aleksander Kazancew "Tunguska katastrofa" - naukowe wyjaśnienie sporu co spadło na tunguską tundrę - meteoryt, kometa, antymateria czy statek kosmiczny obcej cywilizacji...
31. Lech Jęczmyk i jego wywód na temat "Co to jest fantastyka naukowa?".

[Maciej Sz. · Rating 2 out of 5]

Minęło już niemal pół wieku (47 lat) od wydania pierwszego tomu “Kroków w nieznane” i trzeba sobie jasno powiedzieć, że te klasyczne teksty, znamienne dla wczesnego okresu science fiction, oparte najczęściej na jednym, mało wyszukanym pomyśle, ograniczone koncepcyjnie i wyzbyte wirtuozerii językowej, trochę się zestarzały. Na palcach jednej ręki można wyliczyć opowiadania, które oparły się naporowi czasu (“Opowiadanie Pirxa” Lema, “Wróble galaktyki" Fijałkowskiego, “Ostatni Marsjanin” Browna oraz “Spotkanie” Strugackich). Nie są to wielkie osiągnięcia literatury pięknej, ale przynajmniej zakreślają szerszą perspektywę ewolucji gatunku, jak od Simaka i Harrisona dokonało się jakościowe i ideowe przejście do Żwikiewicza, Dukaja, Chianga czy McDonalda. Ostatecznie, pierwszy tom “Kroków w nieznane” jest pozycją wartą uwagi tylko z historycznego punktu widzenia, a teksty w nim zawarte pozostawiającą wiele do życzenia pod względem czysto literackim.

[Maciek Białous · Rating 3 out of 5]

W dzieciństwie absolutny sztos i wprowadzenie do fantastyki naukowej. Po latach, trochę nostalgii i kilka ziewnięć. Co ciekawe, kiedyś najbardziej podobały mi się opowiadania pisane najbardziej serio, techniczny żargon i patos. Z dzisiejszej perspektywy widzę, że próbę czasu najlepiej przeszły kawałki oparte na żarcie i ironii. Ważna lekcja.

[Paweł · Rating 4 out of 5]

Opowiadania troche nierowne, jedne lepsze niz inne, ale kazdy znajdzie cos dla siebie.