Οι μεταμορφώσεις του εθνισμού και το ιδεολόγημα της ελληνικότητας στο μεσοπόλεμο

by Δημήτρης Τζιόβας

Οι συζητήσεις γύρω από την ελληνικότητα στο μεσοπόλεμο και μετέπειτα είναι σε τελική ανάλυση μια εκδήλωση της γενικότερης σύγκρουσης ανάμεσα στο φιλελευθερισμό και το συντηρητικό αυταρχισμό. Οι φιλελεύθεροι διανοούμενοι αποφεύγουν να δώσουν συνταγές ελληνικότητας καθορίζοντάς τη σαν κάτι το απροσδιόριστο, ένα είδος ύφους μοναδικού και αμίμητου. Οι συντηρητικοί, από την άλλη πλευρά, αντιμετωπίζουν την εθνικότητα στην τέχνη βιολογικά και αυστηρά επιβάλλοντας το αξίωμα του εδαφικού αισθητισμού. Η αντίθεση εδώ δεν είναι μόνο διαφορά αντιλήψεων αλλά και διαφορά παιδείας. Όσοι ορίζουν το νεοελληνισμό στατικά ή φυλετικά απηχούν τη γερμανική τους παιδεία ή νοοτροπία (Τσάτσος, Μεταξάς). Από το 1936 οι συντηρητικοί φαίνεται να ποδηγετούν τους φιλελεύθερους διανοούμενους και να δίνουν το δικό τους τόνο στις συζητήσεις έχοντας πίσω τους όλο τον κρατικό μηχανισμό και το εκπαιδευτικό σύστημα. Οι φιλελεύθεροι απλώς αναγκάζονται είτε υπακούοντας είτε αντιδρώντας να μιλήσουν κι αυτοί για ελληνικότητα, να τονίσουν τη λαϊκή παράδοση και να στραφούν λογοτεχνικά προς το ιστορικό παρελθόν. Η ίδια περίπου κατάσταση συνεχίζεται και μετά τον πόλεμο με τον αυταρχικό συντηρητισμό ρυθμιστή των συζητήσεων γύρω από την παράδοση και την εθνικότητα της τέχνης και το φιλελευθερισμό να προσπαθεί να αντιταχθεί στη φανατική και στενοκέφαλη επιστροφή στις ρίζες.

Paperback

First published January 1, 1989

About the author

Dimitris Tziovas



I taught at the University of Birmingham for over thirty five years and have supervised many research students. Their research has been disseminated internationally through publication in books or peer-reviewed journals and the standard of my supervision has been recognised by a University Award for Excellence in Doctoral Supervision (2010). In 2022 I received the Grand Greek State Award for my contribution to scholarship. My book Greece from Junta to Crisis: Modernization, Transition and Diversity (Bloomsbury 2021) won the European Society of Modern Greek Studies Book Prize.

One of my aims in teaching and research is to test Lawrence Durrell’s claim that studying Greece and its culture allows you to discover yourself.

(source: https://www.birmingham.ac.uk/staff/pr...)