Voor het eerste verschenen in 1977 en bekroond met het Gouden Penseel, voor het laatst herdrukt in 1998. Hoewel het een prentenboek is met tekst van Annie M.G. Schmidt, was het nooit als kinderboek bedoeld. Illustrator Jan Marinus Verburg tekende indrukwekkende, warme, uitermate gedetailleerde tekeningen, waar op vraag van uitgeverij Querido door Annie M.G. Schmidt een verhaal bij geschreven werd. Dat verhaal gaat over Tom Tippelaar, die naar het eiland Neus moet reizen om zijn nonkel te gaan helpen. Onderweg loopt het bijna mis, maar - drie keer raden - op het einde komt alles weer goed. Het verhaal is onderhoudend, maar voldoet niet aan de verwachtingen die je aan de pen van Annie M.G. Schmidt koppelt. Maar dat is geen ramp: de tekeningen houden het boek meer dan overeind. Ze zijn uiteindelijk de bestaansreden van het boek en dat is meer dan terecht. Naast een impressionante, geduldige stijl (elke tekening kostte Verburg minsten een maand tijd, er zaten uiteindelijk 3 jaren tussen de eerste en de laatste tekening) en tot in de details uitgewerkte kunstwerkjes, staat het boek vol heerlijke referenties (Bob Dylan & The Band, Nils Holgersson, Kuifje, ...) en merkt de aandachtige lezer (kijker) telkens weer op dat die tekeningen inderdaad niet voor kinderen bestemd waren: links een condoom in de goot, rechts een blote vrouw in de wolken, frontaal een man met drie piemels naast een vrouw met drie borsten,... en nog zijn we niet uitgekeken. De tekening van de spiegelkamer is ongelooflijk indrukwekkend uitgewerkt en als je na de derde kijkbeurt weer iets nieuws ontdekt (een gezicht in het bladerdek van een boom) dan weet je dat je nog lang niet uitgekeken bent. 3 sterren voor het verhaal, 7 voor de tekeningen: dat maakt mijn eerste 5-punter van het jaar :)
Een sprookje waarin Annie M.G. Schmidt afrekent met het complex van de flaporen, wat bij nogal veel kinderen die hiermee "gezegend" zijn voorkomt. Tegenwoordig is een klein sneetje voldoende om dat medisch op te lossen, vroeger moest men er mee leren leven. Tom Tippelaar lijdt er zodanig onder dat hij nog lieven een enorme afstand te voet zou afleggen dan met het openbaar vervoer gaan. Hij beleeft allerlei nogal naïeve avonturen, waar gezien de leeftijd van de doelgroep de bedoeling niet al te subtiel wordt duidelijk gemaakt. Er zit een combinatie van humor en angstige spanning in, zowel voor Tom Tippelaar zelf als na enige tijd voor het draakje. Uiteraard is dit een meesterwerkje, het is geschreven door mogelijk de beste Nederlandse jeugdschrijfster aller tijden. De prachtige, ondersteunende en paginagrote platen die haast na elke tekstpagina voorkomen, nodigen uit om er een voorlees- en kijkboek van te maken waarbij verder kan gedroomd worden.
Zeer merkwaardig kinderboek met een unieke, eigen sfeer. De illustraties van Verburg vormen de kern van het boek - het verhaal van Annie M.G. Schmidt is er later bij verzonnen. Schmidt doet haar best, maar het zijn de enorm rijke, surrealistische schilderingen van Verburg die alle aandacht trekken: het zijn ware zoekplaatjes waar je lang naar kan kijken en telkens weer iets nieuws in kan ontdekken. Geen wonder dat ik de prenten veel beter onthouden heb dan het wat niemendallerige verhaaltje.
Het boek ademt enorm jaren zeventig uit, niet alleen in de tekenstijl, ook in de gratuit aanwezigheid van naakt: in een spread vol uiterst merkwaardige personages (alsook Kuifje en kapitein Haddock) vinden we prominent een vrouw met drie borsten en een man met drie piemels. In een andere prent vormen de wolken een wulpse vrouw... Wat mij als kind zeker ontgaan zijn, zijn de karikaturen van Bob Dylan en The Band in weer een andere schildering.
A young boy with large ears goes on a journey to help his uncle on the Island of Nose, and his travels take him on a surreal adventure with monster cars, dragons, bizarre parties, and other oddities. The story itself is fun, but addition of art is what really makes it come a live in a way that is vivid, strange, unsettling, and beautiful.
'Alles goed en wel, maar mien vrouw is nog steeds een koei.' #DeZinVanHetBoek
Omdat ik zin had in een luchtig tussendoortje, pakte ik deze gouwe ouwe uit de kast. Ik herinner me dat ik de kleurrijke en fabelachtige afbeeldingen vele malen bewonderde toen ik jong was.
De prenten waren dan ook een feest der herkenning. Het bijbehorende verhaal was ik eerlijk gezegd glad vergeten: het waren de beelden die waren blijven hangen, maar zonder inhoud. Misschien is dat omdat het verhaal van Annie M.G. Schmidt nogal hap-snap was. Dat zij die verhalen overigens later aan Verburgs tekeningen toevoegde, begreep ik pas toen ik een paar jaar geleden dit portret van Jan Marinus Verburg in de VPRO Gids las.
Schmidt had er best iets van kunnen maken, een moraal eraan kunnen toevoegen bijvoorbeeld, maar het blijft allemaal wat oppervlakkig. Nu bij het herlezen, herkijken, besef ik bovendien dat ik de tekeningen eigenlijk niet eens echt mooi vind. Op een of andere manier spreekt Verburgs stijl me niet aan. Of in ieder geval niet meer, ik ben van andere stijlen gaan houden.
Tegelijk vind ik die platen supergaaf. Ze staan in mijn geheugen gegrift en roepen blije associaties op. Verburgs vondsten zijn dan ook uitermate creatief: een gezicht met een viool op de neus, het spiegelpaleis, de jaargetijden. De platen intrigeren, zijn knap en geinig - je blijft nieuwe details ontdekken. Heerlijk boek.
Een bizar doch fascinerend roadtrip kinderboek waarvan in sommige toenmalige bibliotheken bepaalde tekeningen gecensureerd waren (lees: stukken weggeknipt wegens té expliciet). Naar hedendaagse normen kan ik dit fantasierijk tijdsbeeld van een pastoraal Nederland uit de 70s zeker smaken en ben ik zeer verheugd om een exemplaar te bezitten
Bijzonder/uniek sprookje met prachtige kunstwerken als illustraties. De beschrijvingen en bijbehorende beeltenissen lijken soms wel nachtmerries, maar toch houdt het geheel een luchtigheid.