Ierse nachten

by Simon Vestdijk

Prachtig is de sfeer van dit boek, dat meesterlijk weet te vertellen van de vreemde gewoonten en gebruiken van de Ieren, een volk 'vol van droom en drank', vroom katholiek en vervuld van heidens bijgeloof, heidense gebruiken en heidense wildheid. Ierse nachten speelt in het midden van de negentiende eeuw. De hoofdpersoon is Robert Farfrae, zijn vader, een Schot, is rentmeester op een Iers landgoed. Door de ogen van de jonge Robert zien wij de romantische wereld, de poëzie, maar eveneens de afschuwelijke armoede en ellende van het Ierse volk, dat uitgehongerd wordt door de Engelse grootgrondbezitters en dat dan ook, in het laatste magistrale hoofdstuk, opstaat tegen zijn onderdrukkers.

Genres: Dutch Literature, Historical Fiction, Ireland, Literature

286 pages, Hardcover

First published January 1, 1946

About the author

Born in the small town of Harlingen, Vestdijk studied medicine in Amsterdam, but turned to literature after a few years as a doctor. He became one of the most important 20th-century writers in the Netherlands. His prolificity as a novelist was legendary, but he was at least as important as an essayist on e.g., literature, art, music and religion. He also wrote poetry and short stories. His work has been translated into most Western European languages.

Reviews

[Jarno · Rating 2 out of 5]

Christus te paard, ik weet niet eens waar ik moet beginnen.

Snap wel dat je de snelste schrijver van Nederland kan zijn als je zulke chaos uit je kop stampt.

[Marlie Verheggen · Rating 3 out of 5]

Het is een traag en treurig verhaal. Het kostte me ook enige moeite om het uit te lezen. Interessant hoe per deel de schrijfstijl samenhangender wordt omdat de hoofdpersoon ouder is geworden, dit deed me denken aan het boek van Joyce - Portrait of the artist as a young man. De Ierse bijgeloven maken sommige stukken van het verhaal wat lastig te volgen. Niet alles wordt verteld en dat is meestal prima maar toch krijg ik hier de indruk dat ik wat gemist heb.
Als beschrijving van een moeilijke episode in Ierland is het wel treffend.

[Michael · Rating 4 out of 5]

Het duurde zo’n 160 bladzijden, maar toen kon ik de personages eindelijk uit elkaar houden en kwam er vaart in het verhaal. En wat een verhaal, vol rauwe romantiek en overal donkere armoede waartegen de Ierse gebruiken schitterend afsteken. Prachtig boek van Vestdijk.

[Aquilegia · Rating 4 out of 5]

Landarbeiders in Zuid-West Ierland. 19e eeuw. Het leven wordt beschreven zoals het is, knokig, hobbelig, het Ierland van veen (tarf), lompen, bog, bruin, grauwe huizen. Ook het Ierland van de Banshee en Pooka, de rituelen, het oude Keltische geloof èn de pastoors. Eerst moest ik echt moeite doen te begrijpen wat er beschreven werd, omdat er wordt weggelaten, omdat woorden in een zin in de verkeerde volgorde lijken te staan, er in het begin zoveel namen genoemd worden. Ik heb een lijstje gemaakt met vrienden van de ik-persoon Robert Farfrae en de anderen. Gelukkig komen er nauweliks namen bij in de loop van het boek. Snel daarna kwam ik in de sfeer. Was ik bij de samenkomsten, zat ik op de schoot van Maureen, probeerde ik met Robert te begrijpen hoe zijn wereld in elkaar stak. Zag ik hoe ieder op zijn manier het lot van de Saksische (lees Britse) overheersing probeerde af te wenden.
Het boek schrijft toe naar de gebeurtenis aan het einde, de aanloop is nodig. Het volk vindt een scapegoat.

Het verhaal greep me steeds meer, ik zag de robuust poëtische schoonheid van dit verhaal dat een sociale misstand beschrijft.

Thema's:
coming of age, onderdrukking, handelen uit positie, dorpsleven, wraak, armoede,

'Hij kon bijvoorbeeld twee minuten bij het voeteneind gaan staan met zijn hoed op - omdat men beter peinst meteen hoed op,. '
'Om de roerloosheid te ontdekken was men al aangewezen op die ene rij opgeschoten jongens, die tegen een tafeltje geleund stonden..' (uit deel 3, Nachtwake)
Om de sfeer te beschrijven tijdens tocht van Robert en een vriend:
'Nu en dan verscheen de maansikkel tussen de jagende wolken.'
'Wie zegt dat ik erin geloof? Ik doe het, en daarmee afgelopen, ik ben een Ier en wens mij te gedragen als een Ier.' (uit deel 4).

Simon Vestdijk hoorde Vestdijk van de schrijver Hendrik Cramer een legende die in die tijd nog in de Ierse volksmond leefde. Daarna zocht hij achtergronden in bibliotheken op.
Het boek bestaat uit vijf delen van 35 en meer pagina's; acht jaar beslaande. Achterin staat een verklarende woordenlijst.
Analyse op DBNL van Vestdijks werkschema:
https://www.dbnl.org/tekst/kral001para01_01/kral001para01_01_0006.php

[Yves Surmont · Rating 5 out of 5]

Zeer goed boek, je wordt ondergedompeld in de Ierse cultuur, gewoontes, tradities. Knap van de schrijver om zo'n kader te scheppen voor zijn verhaal, dat bijna biografisch aandoet. Een ondergewaardeerde roman.

[Peter · Rating 4 out of 5]

Voor het eerst stond ik op het punt om een Vestdijk half gelezen terug in de kast te zetten. Een rommelig begin in media res, een karrenvracht aan personages die ik niet uit elkaar kon halen, een weinig dwingend exposé dat mij niet erg nieuwsgierig naar het vervolg maakte, en aanvankelijk een verhaal dat net zo modderig voelde als het landschap waar de auteur zijn Ierse nachten situeert. Maar Vestdijk gaat al een heel lezersleven mee, kan een potje bij me breken, dus ik las door.

Gelukkig maar, want in het tweede deel van de roman, vanaf het moment dat de hoofdpersoon als volwassene terugkeert naar het dorp van zijn jeugd, krijgt het verhaal ineens vleugels - vleugels van demonen welteverstaan, en ontwikkelt het zich tot een wervelend, spannend mengsel van sociaal realisme en mystiek-religieuze horror. Zelden las ik bij Vestdijk zo'n ijzingwekkend, aangrijpend einde.

Ik ben nogal een ongedurige lezer, anders zou ik meteen weer opnieuw moeten beginnen. De vraag is dan of het versmade eerste deel dan alsnog in een heel ander licht komt te staan.

[Nelleke · Rating 4 out of 5]

Een sfeervol mysterieus boek. Het speelt zich af in Ierland rond 1850. De hongersnood is net voorbij, maar het leven is nog steeds zwaar. Het ierse volk wordt nog steeds door Engelse landgoedeigenaren uitgebuit. Robert is de zoon van een rentmeester van een landgoed, waarvan de eigenaar ver weg in Engeland zich goed kan onderhouden. Als rentmeester heeft het gezin het niet slecht, maar ze staan wel tussen het volk en de eigenaar in. Roberts vader is een schot en ook dat schept een afstand tussen hen en de andere bewoners. Waar voor hun iers bijgeloof aan de orde van de dag is, weigert Robert hierin te geloven.
Nadat de eigenaar heeft besloten percelen samen te voegen en te laten pachten door mensen van elders, is het hek van de dam, met alle gevolgen van dien.
Een erg mooi boek, waarin alles tot in de kleinste details is uitgewerkt, alsof je zo in het veenmoeras kan stappen.

[Gijs Zandbergen · Rating 2 out of 5]

Van de meeste boeken herinner ik me na een aantal jaren alleen nog de sfeer. Dat overkwam me bij Ierse nachten al tijdens het lezen zelf. Te veel namen en te veel onduidelijke gebeurtenissen. Wel veel, en mooi Vestdijkiaans taalgebruik, maar alles bij elkaar is dit niet voldoende om Ierse nachten in het linkerrijtje van mijn Vestdijkfavorieten te plaatsen.

[Rolf · Rating 5 out of 5]

Even if this was the only novel Vestdijk ever wrote in his entire life, it would still be an utter shame they never awarded him the Nobel Prize for literature.

[Joke Kolthoff · Rating 3 out of 5]

Niet heel toegankelijk om te lezen. Vestdijk beschrijft de gemeenschap in een Iers dorp tussen 1850-1860. Armoe, bijgeloof, feodale verhoudingen met de (onzichtbare) Engelse landlord. Vrij veel personages, waarbij je erg je best moet doen om ze te plaatsen. Het boek is in 1942 geschreven. Soms een beetje statige taal, maar dat is niet storend of gedateerd.

[Piet · Rating 4 out of 5]

Ik las dit boek voor het eerst toen ik 16 was. Mijn leraar Nederlands op het St Jans Lyceum - de zeer gewaardeerde heer van Sleeuwen had bezwaren tegen mijn negatieve oordeel over het boek.
Destijds vond ik dat ik mocht vinden wat ik wilde.
Nu 56 jaar later kan ik hem geen ongelijk geven en moet ik beschaamd toegeven dat ik toen het boek kennelijk volstrekt niet begrepen heb.
Mijn oordeel nu is zeer positief.
Ik vind het 't meest leesbare boek van Vestdijk van de vijf die ik de laatste jaren gelezen heb. Eenvoudig van taal (moet ook wel als je een 10-respectievelijk 12-en 16- en tenslotte 18- jarige het woord laat doen) overzichtelijk van thematiek en een zeker spanningsboog.
Regan O'Sullivan krijgt op het einde de symbolische uitstraling van Ierland dat door de Engelsen is uitgebuit en gekleineerd.
Het bijgeloof en het geloof ( Peggy Phelan en father Kavanagh worden realistisch beschreven evenals de zeer invoelbare reacties van de arme pachters van Ballyvourney.

[Patrick Vervoort · Rating 5 out of 5]

Meesterlijk!

[Mirjam · Rating 4 out of 5]

I read this book when I studied in Ireland for a year, and my surroundings definitely helped bring the characters, conflicts, and setting come to life. I liked the matter-of-fact yet gentle way this book dealt with difficult themes.