Groeten van Leo

by Martine Letterie

Leo Meijer is zeven jaar. Op zijn jas zit een gele ster. Hij is anders dan Jeanne, zijn buurmeisje. Dan komen er twee mannen aan de deur. Leo moet mee en zijn ouders ook. Meteen! Hij kan nog net zijn tekenspullen inpakken. Leo leeft nog twee jaar, in kamp Westerbork. Dit is het verhaal over zijn leven, met foto's en zijn eigen tekeningen en briefjes. Het verhaal van Leo Meijer staat voor dat van velen. Hij is een van de 18.000 joodse kinderen die in de Tweede Wereldoorlog uit Nederland zijn weggevoerd en vermoord. Martine Letterie schreef zijn verhaal speciaal voor kinderen die nog te jong zijn voor het verhaal van Anne Frank.

Genres: Nonfiction, History

128 pages, Hardcover

First published March 1, 2013

About the author

Martine Letterie werd 12 december 1958 in Amsterdam geboren. Ze groeide op in Voorburg en studeerde Nederlandse Taal- en Letterkunde in Utrecht, hoofdvak Middelnederlandse Letterkunde.
Ze stond ruim twaalf jaar voor de klas als lerares Nederlands op mavo, havo, vwo, meao en gaf de laatste vier jaar daarvan jeugdliteratuur op de Pabo in Doetinchem.

Sinds 1997 is ze fulltime schrijver en freelancer op het gebied van jeugdliteratuur. Inmiddels heeft ze meer dan 80 titels op haar naam staan. Veel daarvan zijn historische jeugdboeken. Samen met Arend van Dam heeft ze de Schrijvers van de Ronde Tafel opgericht en ze vormden 10 jaar samen het bestuur. Martine leidde het project Vergeten oorlog. In die serie zijn van haar hand de titels Oorlog zonder vader, Bommen op ons huis, Verzet tegen de vijand en Hanna’s reis verschenen.
Voor kleuters heeft ze De Sprookjesreis geschreven: een serie van 10 prentenboeken met bekende sprookjes, maar allemaal net even anders.
In 2010 is de Sprookjesreis genomineerd voor de Kinderboekwinkelprijs en in 2011 Kook jij of kook ik? een avi-meegroeiboek voor beginnende lezers, geïllustreerd door Rick de Haas. In augustus 2012 is een tweede meegroeiboek verschenen: Piet en Riet naar de maan.

Reviews

[Edwin · Rating 3 out of 5]

Aardig boek. Geschreven voor kinderen die eigenlijk nog te jong zijn voor 'Dagboek van Anne Frank' verteld dit boek het verhaal van Leo, een 7-jarige Joodse jongen, die samen met zijn ouders door de Duitsers uit zijn huis is gehaald, en eerst naar het 'Joods Schouwburg' werden opgesloten, om van daar op transport naar Westerbork te gaan.

Je kon goed de spanning voelen toen Leo en zijn ouders uit hun huis werden gehaald, hun verblijf in Amsterdam en daarna in Westerbork. Als Leo in het kamp arriveert is hij nog een kleine jongen die nergens weet van heeft. Dat verander in Westerbork echter erg snel. Hij hoort regelmatig over transporten en lijsten en heeft al snel door dat hij niet snel meer naar zijn huis zal terug keren. Toch houdt hij hoop. Helaas worden hij en zijn ouders toch op transport gesteld, naar Theresienstadt, dat volgens sommigen een modelkamp zou zijn. Van daar worden Leo en zijn moeder al snel weer op transport gezet naar Auschwitz, waar zij beiden worden vergast.

Aanrader voor kinderen op de basisschool tijdens lessen over 'de oorlog'.

Dit boek maakt deel uit van de 'Vergeten Oorlog'-serie van uitgeverij Leopold

[Felicia · Rating 4 out of 5]

Dit is een treurig verhaal over een joodse jongen die op 7-jarige leeftijd samen met zijn ouders naar kamp Westerbork worden gebracht. 

Het is een waargebeurd verhaal met hier en daar aanpassingen om het beter te laten passen voor in het boek. Er zijn veel foto’s, tekeningen en brieven in het boek toegevoegd. Waardoor je zie hoe het in die tijd was.

Ik voelde zelf de spanningen die Leo de hoofdpersonage uit het boek ook meemaakte. Het moment dat ze uit huis werden gehaald, de overnachting in de Amsterdamse schouwburg, het verblijf in kamp Westerbork. Ik leefde ook mee met alle terugblikken van voor de oorlog en vooral toen hij jarig was geworden en dat hij veel moeite deed om niet te laten merken dat hij al wakker is. Dat doet mij denken toe ik ook die leeftijd had en graag mijn cadeaus wou uitpakken. 

Het meeste wat mij is bijgebleven en voor mij een van de verdrietigste momenten in het boek was het moment dat Leo zijn oma na een lange tijd weer heeft gevonden in het kamp. Helaas zat daar een zwart randje omheen. Leo’s opa hadden ze opgepakt in verband met de kostbaarheden die in de synagoge verstopt waren. Leo heeft zijn opa kort gezien in het kamp voordat hij overleed. Zijn oma is kort daarna op transport gezet naar een ander kamp. 

Leo maakt een mooie ontwikkeling door in het boek. In het begin is hij nog een jongen die niet weet wat er allemaal speelt. Daarna verandert dat erg. In kamp Westerbork hoort hij verschillende gesprekken over de “transport”. Hij weet dan dat hij niet zo gauw weer thuis zal zijn. Toch heeft hij nog hoop dat het op een een of andere manier toch nog goed komt. Maar helaas te vergeefs Leo en zijn ouders worden op transport gezet.

Het boek is op een mooie geschreven. Dit boek is geschikt voor jonge kinderen die iets over de oorlog zouden willen lezen. Er staan geen gruwelijke stukken in beschreven.

[Roxanne · Rating 4 out of 5]

Groeten van Leo is een boek over een heftig onderwerp, maar het is ontzettend mooi geschreven. Leo (de hoofdpersoon) neemt jou mee in zijn reis door kamp Westerbork. Vanaf het moment dat zijn familie thuis wordt meegenomen door de Duitsers. De foto's en brieven nemen jou nog dieper mee het verhaal in, zodat jij echt een beeld hebt van hoe het er aan toen ging. Maar het boek bleef geschikt voor kinderen. Ik vond het einde best wel abrupt, wat ik best jammer vond.

[Glenn Wesseling · Rating 4 out of 5]

Ik kreeg de groeten van Leo, uit kamp Westenbork, waarom? Omdat hij een verhaal had waarvan mensen vonden dat dit verhaal verteld moest worden. Het zijn eigenlijk geen hele leuke groeten. Wel een mooi verhaal, hoe een jongen met zijn Joodse familie van begin tot eind de oorlog mee maakt met het concentratiekamp Westenbork. De familie zit er lang, en je maakt globaal op kinderlijke wijze de handelingen en verhalen mee die zich daar af speelde. Wel een heel abrupt einde vond ik. Wel fijn dat de schrijver aan het einde nog even vertelde hoe het boek tot stand is gekomen.

[Tessa · Rating 5 out of 5]

Groeten van Leo is een echt jeugdboek, waarbij je leest vanuit het perspectief van een zevenjarige jongen. Hij woont samen met zijn ouders in Zwijndrecht, totdat ze worden opgehaald door de Duitsers. Ze verblijven een behoorlijk lange tijd in kamp Westerbork en krijgen regelmatig uitstel van transport, omdat vader werkt als apotheker.

Wat zo sterk is aan dit verhaal, is dat het erg toegankelijk is geschreven voor kinderen. De angst, de onzekerheid, het onbegrip komt duidelijk naar voren. Leo begrijpt nog weinig, hij is nog maar een kind. Zijn ouders vertellen hem niet alles, dus leeft Leo in een constante onzekerheid en moet het doen met flarden informatie die hij opvangt of gebeurtenissen die hij ziet gebeuren in het kamp. Toch ontwikkelt Leo zich in het kamp en begint steeds meer te begrijpen van de gebeurtenissen om hem heen. Toch houdt Leo hoop dat ze mogen terugkeren naar hun eigen huis.

Het verhaal bevat zo nu en dan foto’s van Leo en zijn familie, brieven die Leo heeft geschreven en foto’s van kamp Westerbork. Het is een verhaal gebaseerd op het leven van Leo en deze foto’s komen dan ook extra hard binnen.

In opdracht van Kamp Westerbork schreef Martine Letterie het verhaal van Leo. Een verhaal dat jonge kinderen inzicht zal geven in het leven in een kamp. Zeker een aanrader dit verhaal!

[Jessie Kramer · Rating 5 out of 5]

Een aangrijpend en intens boek. Het boek neemt je mee in het leven van Leo en zijn ouders. Je volgt hun reis naar verschillende concentratiekampen. Het boek is geschreven in een mooie volgorde met constante terugblikken op hoe het 'normale' leven was. Verschillende emoties komen in het boek voorbij, het verhaal is gericht op Leo en hoe hij zich voelt over alle veranderingen, onzekerheden en onrust. Het boek beschrijft hoe het voor de Joden was om te leven in die tijd. Echter is het verhaal zo geschreven dat het op een simpele maar duidelijke manier verwoord is. Een boek die je in één keer uit wilt lezen.... zegt voor mij genoeg over het niveau en de waarde van het boek.

[Niels · Rating 5 out of 5]

Een indrukwekkend boek, des te meer omdat het is geschreven vanuit het perspectief van een kind. Het is heel aangrijpend, maar belangrijk om te herinneren wat er is gebeurd.

[Melissa de Groot · Rating 4 out of 5]

Groeten van Leo is een boek over de tweede wereldoorlog. Het boek gaat over Leo, zijn vader en zijn moeder, die Joods zijn. Je leest hoe zij steeds minder mogen tijdens de tweede wereldoorlog tot het moment dat zij worden afgevoerd naar kamp Westerbrok. Hier verblijven zij bijna twee jaar, doordat Leo’s vader apotheker is. Als de Amerikanen Nederland bijna bereiken, word iedereen geëvacueerd. Eerst mogen zij naar een modelkamp, maar aan het einde van het boek lees je hoe Leo samen met zijn moeder naar Auschwitz zijn afgevoerd en zijn vergast. Je leest hoe zijn vader als enige van de familie het heeft overleefd.

Dit is een boek wat heel goed past bij het thema tweede wereldoorlog. Dit is een mooi boek om voor te lezen voor de lessen geschiedenis die over de tweede wereldoorlog gaat.

Het boek verteld veel over de tweede wereldoorlog en de hoop naar huis te kunnen. Dit boek is lichtelijk beschreven in een verhaal vorm, waardoor je het boek graag wilt uitlezen.
Dit boek zou al gelezen kunnen worden vanaf groep 5.

[Susan · Rating 4 out of 5]

Dit soort verhalen blijf ik heel aangrijpend vinden! Dit verhaal raakt mij extra, omdat het vanuit het perspectief van het 7 jarige, Joodse jongetje, Leo is geschreven. Ik heb zelf zo’n klein, onschuldig, mannetje thuis rondlopen en om dan te bedenken dat hij zo jong al zo iets gruwelijks zou moeten meemaken… onvoorstelbaar!

Leo wordt, voor hem totaal onverwacht, samen met zijn vader en moeder opgehaald en meegenomen door de Duitsers. Na veel wachten, zonder zelfs maar te weten waarop, en na een onmenselijke reis, komen ze eindelijk aan op hun bestemming. Kamp Westerbork.

Het verhaal neemt je mee in de belevingswereld van de jonge Leo. In grote lijnen wordt het verhaal van de joodse onderdrukking in de kampen verteld. Allemaal heel begrijpelijk en beeldend uitgelegd, maar op zo’n manier dat het niet te schokkend is voor de jonge kinderen voor wie dit boek geschreven is.

‘Vliegen zoemen luidruchtig door de kamer. Zij vinden het leuker in Westerbork dan de mensen, want het lijkt of alle vliegen van de hele wereld hier met elkaar hebben afgesproken.’

Leo’s vader en moeder worden aan het werk gezet. Zijn vader werkt als apotheker in het ziekenhuis, waardoor zij meer privileges krijgen dan het merendeel van de mensen in het kamp.

Opeens is daar de onheilspellende term ‘op Transport’. Leo voelt aan alles en iedereen om zich heen dat het iets heel ergs moet zijn.

Door het boek heen worden er foto’s, werkjes, tekeningen en brieven van Leo getoond. Dit maakt het verhaal nog echter, maar ook nog schrijnender. Hij is nu niet enkel meer 1 van de 102.000 mensen die vermoord zijn in kamp Westerbork, maar hij heeft een gezicht en verhaal gekregen.

Het is een boek dat aan kan zetten tot gesprekken met kinderen over dè oorlog en hoe we er met z’n allen zorg voor moeten dragen dat racisme en discriminatie tot het verleden gaan behoren.

[Juffrouw Robin · Rating 3 out of 5]

Dit boek gaat over Leo, een Joods kind dat leeft in de Tweede Wereldoorlog. Ik heb zelf een fascinatie voor veel wat met de Tweede Wereldoorlog te maken heeft. Ik lees graag de boeken, ga naar musea, et cetera. Ik keek er dan ook naar uit om dit boek te lezen.

Het boek vind ik interessant om te lezen. Wat ik het mooiste aan het boek vind, is dat het heel erg geschreven is vanuit het perspectief van een klein kind. Een boek als 'Het dagboek van Anne Frank' is geschreven door iemand die alweer wat meer de volwassen blik heeft op de oorlog. In dit boek maak je het echt mee vanuit een kinderperspectief.

Het gaat eigenlijk over het gezin van Leo dat opgepakt wordt en naar Westerbork wordt vervoerd. Je leest veel over de vragen die Leo heeft en dat zijn vragen die elk kind zich af zou kunnen vragen. Daarnaast vind ik ook heel mooi weergegeven hoe hij die vragen niet altijd durft te vragen uit zorg voor zijn ouders. Iets wat ik ook heel herkenbaar vind bij kinderen: ze weten veel meer dan ze laten zien.

Wat mij betreft had het boek nog iets dieper mogen gaan. Het is nu vrij oppervlakkig en kort beschreven. Het had van mij nog meer in mogen gaan op bijvoorbeeld de relatie met Leo Kok, de tekenaar. Aan het einde lees je dat Leo naar een ander kamp wordt gebracht en daarna wordt in een soort epiloog verteld dat hij uiteindelijk in Auswitz is vergast. Dat had van mij aan het verhaal vast mogen zitten of achterwege gelaten worden. Het liefst het eerste overigen.

[Eline Hoegee · Rating 3 out of 5]

Mooi verhaal over een Joods jongetje van zeven jaar. Het verhaal speelt zich af in de Tweede Wereldoorlog. Het verhaal is erg heftig, maar wordt luchtig vertelt. Ik vind het heel knap hoe de schrijfster dit voor elkaar heeft gekregen. Ik zou het verhaal aanraden bij leerlingen van groep 7-8. Ik zou het persoonlijk niet jonger aanraden, door de heftigheid van het verhaal. Het verhaal wordt rustig en realistische vertelt, dit maakt het lezen fijn. Je leest makkelijk door het boek heen en moeilijke begrippen worden uitgelegd tijdens het verhaal. Het boek sluit aan bij de belevingswereld van de leerlingen, omdat het gaat over een kind wat zij zelf ook nog zijn. De leerlingen vergelijken het verhaal met hun eigen omgeving, hierdoor kunnen zij zich inleven in het verhaal van Leo. Het is een mooi en interessant verhaal om aan leerlingen te laten lezen, om zo de geschiedenis van vroeger aan de hand van een verhaal van een leeftijdgenoot over te brengen.

[Joyce Snel · Rating 4 out of 5]

Het boek gaat over Leo een jongen van7 jaar uit Zwijndrecht. Zijn ouders en hij worden in een razzia opgehaald en naar het gemeentehuis van Zwijndrecht gebracht. Vandaar uit worden ze naar Amsterdam gebracht en uit eindelijk naar kamp Westerbork. Daar gaan ze een nare tijd tegemoet, met veel onduidelijkheden. Hoelang moeten ze daar blijven, wanneer mogen ze weer naar huis. Gelukkig krijgen Leo en zijn ouders een eigen kamer wat het een beetje aangenamer maakt.
Uit eindelijk worden Leo en zijn moeder afgevoerd naar Auschwitz en overleven ze dit niet.
Het is een heel aangrijpend verhaal, wat je wel aan het denken zet. Dit moet echt vreselijk geweest zijn. Dit boek kan voor gelezen worden in een groep 6 of 7 en zou goed gebruikt kunnen worden om een discussie te beginnen. Het zou goed aan sluiten bij een les over de tweede wereld oorlog.

[Joëlle Kuik · Rating 3 out of 5]

Oorspronkelijk is het boek geschreven voor kinderen die voor Het dagboek van Anne Frank nog iets te jong zijn. Het is heel goed beschreven hoe het er in de 2e wereldoorlog aan toe ging zonder al te specifiek op de wreedheden uit die periode in te gaan en jongere kinderen dus op een kindvriendelijke manier wat meer te weten kunnen komen over deze oorlogstijd.
Echter vind ik sommige stukjes nog erg heftig, misschien niet helemaal voor de basisschool.

[Aileen · Rating 5 out of 5]

Dit boek is een kinderboek. Het is een verhaal vertelt vanuit het perspectief van de zevenjarige Leo, die samen met zijn ouders wordt opgepakt en naar Kamp Westerbork wordt afgevoerd. De schrijver heeft zich heel erg goed verplaatst dmv gesprekken met familie en onderzoek. Je zit echt in het hoofd van Leo. Zijn spanning, verdriet en hoop komt goed tot uiting in het verhaal.

[Marielle · Rating 4 out of 5]

Wat was dit heftig om te lezen. Zelf ben ik afkomstig uit Zwijndrecht. Tijdens het lezen heb ik via de website van de Stolpersteine en andere bronnen meer gelezen over deze families en de gebeurtenissen waar dit boek over gaat. Ik heb al veel WO II boeken gelezen, maar op één of andere manier komt dit boek keihard binnen. Wat een onrecht en verlies 💔

[Jeanine Van Den Heuvel · Rating 4 out of 5]

Een boek die je meeneemt in het leven in kamp Westerbork. Boek neemt je mee door foto’s en brieven. Het is een heftig verhaal, maar de manier waarop het geschreven is zorgt dat het geschikt is voor kinderen. Het einde was heel abrupt, dit vond ik jammer

[Robin Corbee · Rating 5 out of 5]

Oef, dit boek raakt je recht in het hart, prachtig voorgelezen door Rik van der Westerlaken.
Wel raad ik aan om met het fysieke boek mee te lezen, want daar staat prachtige foto's en tekeningen in, die dit verhaal echt een diepere laag geven

[Daniek · Rating 4 out of 5]

Indrukwekkend kinderboek, die kinderen een realistische inkijk geeft in het leven in kamp Westerbork.
De bijgevoegde plaatjes maken dat het nog indrukwekkender en naar mijn mening een waardevolle toevoeging.

[Floortje Van Overbeek · Rating 5 out of 5]

Prachtig geschreven voor jonge lezers. Mooi gebruik gemaakt van origineel bronmateriaal.

[Tessa]

💔

[Iman Fawzi · Rating 3 out of 5]

Mooi boek voor de jonge lezer die nog te jong is voor Anne Frank.

[Merel Tenthof van Noorden · Rating 4 out of 5]

Dit is een boek over de Tweede Wereldoorlog voor kinderen die nog te jong zijn om ‘het Achterhuis’ van Anne Frank te lezen. Dit staat op de achterkant van het boek en hier ben ik het wel mee eens.
Het verhaal speelt zich af vanuit het perspectief van Leo Meijer, een zeven jaar oud Joods jongetje die in Zwijndrecht woont. Tijdens de Tweede Wereldoorlog wordt hij in 1942 samen met zijn vader en moeder opgepakt midden in de nacht en naar kamp Westerbork gebracht. Doordat Leo nog zo jong is snapt hij niet veel wat er om hem heen gebeurt, maar hoe langer hij verblijft in kamp Westerbork hoe meer hij dingen begint te begrijpen. Een voorbeeld daarvan is wat transport is, dat het niet leuk is en vooral niet als je naar Auschwitz moet.
Aan het eind van de oorlog worden Leo en zijn ouders toch naar een vernietigingskamp gebracht en hier worden zijn moeder en hij vergast. Zijn vader overleeft de oorlog wel.
Dit verhaal is gebaseerd op het echte leven van Leo, met een paar kleine aanpassingen omdat het verhaal dan beter werd. Een voorbeeld hiervan is het eerder beschrijven van een speeltuin in Westerbork dan dat die er in het echt was.
Ik vind dit een erg goed en informatief boek voor kinderen vanaf 8 jaar omdat ze zich goed kunnen inleven in Leo. Ook beschrijft het boek erg goed de gevoelens die hij heeft op een manier dat de lezer het goed kan begrijpen, en zeker van die leeftijd. Dit is een boek wat ik aan een groep 5 zou voorlezen als het over dit onderwerp gaat, of ze het aanraden zelf te lezen.

[Claudia · Rating 3 out of 5]

Dit boek is geschreven in opdracht van kamp Westerbork. Voor de jonge bezoeker was er geen geschikt boek. Dit boek is dan ook speciaal voor de kinderen die nog te jong zijn voor Anne Frank.
Er is mooi neergezet hoe het leven van de jonge Leo is verlopen. Er heerst spanning en een 'naar' gevoel in het hele boek, maar voor de kinderen zitten er geen gruwelijke scènes in. Het is een aangrijpend boek en een goede kennismaking met WOII voor de doelgroep.
Mooi detail: de brieven/tekeningen die zijn gebruikt en die ook echt door Leo zijn geschreven/gemaakt.

[Sanne Lansink]

Dit boek is geschreven voor kinderen die voor het dagboek van Anne Frank eigenlijk nog te jong zijn. Het gaat over een jongen in de tweede wereld oorlog. Het boek schetst een beeld van hoe het er aan toe ging in de tweede wereld oorlog. Dit zonder te veel in te gaan op wrede details. Ik zou dit boek niet aanraden voor de erg jonge kinderen omdat sommige stukjes wel vrij heftig zijn. Toch is het voor oudere kinderen een kindvriendelijke manier om meer te weten te komen over de tweede wereldoorlog.