«Ὁ ἀγαπῶν σε, Μίτιας»: Γράμματα και ημερολόγια, 1928-1933

by Μ. Καραγάτσης, Χριστίνα Ντουνιά (Editor)

Η ανέκδοτη αλληλογραφία του Μ. Καραγάτση με τους συμφοιτητές του Γιώργο Ρωμανό και Νικόλαο Κάλας μάς αποκαλύπτει άγνωστες πτυχές της προσωπικής ιστορίας του, που αφορούν -μεταξύ άλλων- και στη συγγραφή του Συνταγματάρχη Λιάπκιν (1933): "Το έργο μου μάλλον θα εκδοθεί. Είναι καθαρά κομμουνιστικό. Μου φαίνεται ότι σου ανάγγειλα την προσχώρησή μου στις ιδέες της Γ' Διεθνούς", γράφει στον Ρωμανό, ενώ παράλληλα πληροφορεί τον Κάλας για την αναστάτωση που επικρατεί στο θεσσαλικό κάμπο, προσδοκώντας την "επανάσταση".

Ο Καραγάτσης γοητεύεται από τις ιδέες της κομμουνιστικής Αριστεράς σπρωγμένος από τη νεανική ροπή του προς την αμφισβήτηση των κοινωνικών στερεοτύπων, αλλά και επειδή θεωρεί τον ρεαλισμό ως την ενδεδειγμένη μέθοδο για την καλλιέργεια του νεοελληνικού μυθιστορήματος. Οι επιστολές αλλά και οι ημερολογιακές σημειώσεις του 1931, όπως καταδεικνύει και στο επίμετρό της η Χριστίνα Ντουνιά, δεν μας προσφέρουν μόνο ενδιαφέρουσες πληροφορίες για τη βιογραφία του Καραγάτση, αλλά εμπλουτίζουν τις γνώσεις μας σχετικά με τη διαμόρφωση του λογοτεχνικού πεδίου, στις αρχές μιάς κρίσιμης δεκαετίας και συνεισφέρουν στην καλύτερη κατανόηση του έργου του.

176 pages, Paperback

First published June 1, 2023

About the author

(English: M. Karagatsis)

O M. Kαραγάτσης (πραγματικό όνομα Δημήτρης Pοδόπουλος) γεννήθηκε το 1908 στην Aθήνα. Tο αινιγματικό αρχικό M. λέγεται πώς προέρχεται από το όνομα Mίτια, έκφραση της αγάπης του για τον Fyodor Dostoevsky και ιδίως για τους Aδελφούς Kαραμαζώφ, ενώ το Kαραγάτσης οφείλεται στο καραγάτσι κάτω από το οποίο καθόταν μικρός και διάβαζε, κοντά στην εκκλησία της Pαψάνης.

Tο 1924 τελειώνει το Γυμνάσιο και πηγαίνει στην Γκρενόμπλ για να σπουδάσει νομικά τα οποία, από τον επόμενο χρόνο, θα τα συνεχίσει στο Πανεπιστήμιο Aθηνών. Tο 1927 παίρνει μέρος στον πρώτο λογοτεχνικό διαγωνισμό της "Nέας Eστίας" με το διήγημα "Kυρία Nίτσα", το οποίο θα αποσπάσει τον A' έπαινο και θα δημοσιευτεί το 1929 σε συλλογικό τόμο που περιελάμβανε τα βραβευμένα διηγήματα του διαγωνισμού ("Oι θεότητες του Kοτύλου", εκδ. Bιβλιοπωλείον της Eστίας). Mε το διήγημα αυτό ξεκινάει ο Kαραγάτσης τη λογοτεχνική σταδιοδρομία του και την μακρά συνεργασία του με τη "Nέα Eστία", δημοσιεύοντας σε αυτήν διηγήματα, μυθιστορήματα σε συνέχειες και μεταφράσεις.

Πεθαίνει στις 14 Σεπτεμβρίου 1960, σε ηλικία 52 χρόνων, αφήνοντας ανολοκλήρωτο "Tο 10", το μυθιστόρημα που έγραφε εκείνο τον καιρό. H τελευταία φράση που πρόλαβε να γράψει, η τελευταία φράση της ζωής του, ήταν "Aς γελάσω".

Reviews

[Matina Kyriazopoulou · Rating 5 out of 5]

Η ανέκδοτη αλληλογραφία του Μ.Καραγάτση με τους συμφοιτητές του Γιώργο Ρωμανό (1931-1933) και Νίκο Καλαμάρη (Νικόλαος Κάλας) (1928-1931) μας αποκαλύπτει άγνωστες πτυχές της προσωπικής ιστορίας του. Ο (φανατικός) αναγνώστης του Καραγάτση διαπιστώνει από τις πρώτες νύξεις το πόσο μια προσωπική του ερωτική περιπέτεια ενέπνευσε τον χαρακτήρα της Ντάινας και της σχέσης της με τον Γιούγκερμαν στο ομώνυμο έργο, διαβάζει για το πώς οι φιλοκομμουνιστικές του τάσεις τον επηρέασαν κατά τη συγγραφή του Συνταγματάρχη Λιάπκιν, πληροφορείται περί της υποστήριξής του του μονοτονικού κλπ. Στο εμπεριστατωμένο επίμετρο της Ντουνιά φωτίζονται λεπτομερώς όψεις του τρόπου σκέψης, της ιδιοσυγκρασίας του και των απόψεων του λογοτέχνη για την κοινωνία κατά την προεμφυλιακή περίοδο πριν την ιδεολογική του μεταστροφή. Απόλαυσα το χιούμορ, την ευστροφία και το σατυρικό-καυστικό ύφος του νεαρού Καραγάτση σε αυτές τις επιστολές περισσότερο από τις επιστολές του που περιλαμβάνονται στο βιβλίο που διάβασα πρόσφατα με την αλληλογραφία του με τον Καββαδία -εκεί ο ποιητής υπερέχει.