Στα είκοσι τέσσερά μου διαβάζοντας το βιβλίο αυτό, αντλώ ιδέες που με βοηθούν να αυτοπροσδιοριστώ και να χτίσω τη δύναμή μου πάνω στα θεμέλια της αδυναμίας μου. Διότι, ναι, όλοι έχουμε αδυναμίες και κρύβουμε έναν ανθρωπάκο που φοβάται μέσα μας. Όμως την ίδια στιγμή κρύβουμε και έναν σπουδαίο άνθρωπο, έναν δημιουργό τέχνης και επιστήμης, έναν παραγωγό ιδεών και μεγαλειωδών συλλήψεων. Πρέπει όμως πρώτα να αποκοπούμε από τα είδωλα που έχουμε εξυψώσει στο βάθρο του αλάθητου, του αδιαμφησβήτητου κύρους και της απόλυτης αλήθειας. Οι αυθεντίες αυτές υπάρχουν επειδή ΕΣΥ τους έδωσες το σκήπτρο και με τον ίδιο τρόπο μπορείς να τις ανατρέψεις. Ως τέτοιες οφείλουν να δρουν και όχι με τρόπο αυθαίρετο, εγωιστικό και με κύριο γνώμονα το ατομικό τους όφελος. Ο μόνος που μπορεί να σώσει τον ανθρωπάκο είναι ο εαυτός του και ο φασισμός τρυπώνει ακριβώς εκεί που ψάχνουμε να βρούμε σωτηρία στους άλλους.
‘’Κατά βάθος, περιφρονείς τον εαυτό σου ακόμα κι όταν κάνεις φανταχτερή επίδειξη της αξιοπρέπειάς σου. Και αφού περιφρονείς τον εαυτό σου, δεν είναι δυνατόν να τρέφεις εκτίμηση για το φίλο σου σου. Δεν πιστεύεις ότι κάποιος που κάθισε στο ίδιο τραπέζι με σένα ή έζησε στο ίδιο σπίτι με σένα, μπορεί να πετύχει κάτι σημαντικό. Γι’ αυτό όλοι οι σπουδαίοι άνθρωποι ήταν μόνοι…. Γιατί όσο πιο λίγα καταλαβαίνεις, τόσο πιο πρόθυμος είσαι να δείξεις σεβασμό…. Ό,τι είναι κοντά σου, το περιφρονείς! Για αυτό και τοποθετείς τον στρατηγό σου ή τον στρατάρχη του προλεταριάτου πάνω σε μια στήλη για να μπορείς να τους τιμάς, έστω κι αν είναι αξιοκαταφρόνητοι’’.
Ο Ράιχ, μέσα από τον απόλυτα δικαιολογημένο θυμό και την αδιαμφισβήτητη πικρία του, προσπαθεί να κρατήσει λεπτές ισορροπίες μεταξύ άκρως αντίθετων εννοιών, μεταξύ κόκκινης και μαύρης απόχρωσης του φασισμού, μεταξύ της ατομικής – οικογενειακής ευτυχίας και της συνεργασίας των πολιτών όλου του κόσμου για μια παγκόσμια ευημερία που δεν έχει ανάγκη από ευγενείς ιππότες και κορδωμένους πρίγκιπες που θα υποδείξουν το σωστό και το λάθος (προφανώς επηρεασμένος από τα ολοκληρωτικά καθεστώτα που κυριαρχούσαν την περίοδο που αυτός έζησε και έδρασε).
Ένας άνθρωπος που καταδικάστηκε και κατέληξε να πεθάνει στη φυλακή σαν κοινός εγκληματίας χωρίς ουσιαστικά να έχει διαπράξει κάποιο έγκλημα. Ένας επιστήμονας που είδε το έργο μιας ζωής να καταστρέφεται και να γίνεται παρανάλωμα του πυρός. Αλήθεια ποιος μπορεί να μην δικαιολογήσει την ένταση και τον θυμωμένο του λόγο;
Μια προσπάθεια να ισορροπήσει μεταξύ της απαισιοδοξίας που εκκινεί από τον τρόπο δράσης του ανθρωπάκου και της πίστης στον σπουδαίο άνθρωπο που κάθε κοινός ανθρωπάκος κρύβει μέσα του. Γιατί τον αγαπάει τον ανθρωπάκο, έχει δει ξεγυμνωμένη την ψυχή του, ξέρει τις αδυναμίες και τις δυνατότητές του.
Όπως πολύ όμορφα λέγεται στον υπέροχο πρόλογο του βιβλίου, η ομιλία του Ράιχ δεν έχει στόχο να αγαπηθεί και να υιοθετηθεί ως τρόπος ζωής από όλους. Άλλωστε δεν γράφτηκε για να εκδοθεί αλλά ως μια απολογία για όσους κατέκριναν το έργο του πάνω στην οργόνη και την κοσμική ενέργεια και ως ιστορικό ντοκουμέντο για τα Αρχεία του Οργονικού Ινστιτούτου. ‘’Περιγράφει μόνο τις περιπέτειες του ψυχισμού ενός παραγωγικού ανθρώπου που αγαπάει τη ζωή’’. Για τον λόγο αυτό δεν πρέπει να μας ξενίζουν οι προσωπικές αναφορές στο έργο και τη ζωή του συγγραφέως.
Δεν είδα κομπορρημοσύνη, καυχησιολογία ή μεγαλομανία στα λόγια του. Αυτό που είδα ήταν ένας πληγωμένος άνθρωπος που δικαίως αναρωτιέται γιατί ο ‘’ανθρωπάκος’’ δεν διστάζει να σηκώσει όπλα και να σκοτώσει στο όνομα ενός ‘’πολεμικού ηγέτη’’ που επικαλείται το καλό του έθνους και δεν έχει την ίδια φλογερή επιθυμία, το πάθος και την ένταση να υποστηρίξει ‘’πνευματικούς ηγέτες’’ που αγωνίζονται για την ανάπτυξη και την πρόοδο, βλέπε Γαλιλαίο, Σωκράτη και πόσα άλλα παραδείγματα. Για να αξίζεις όμως τα φρούτα του παραδείσου, πρέπει να δεχτείς να μοιραστείς και την κόλαση.
Αυτό που με χαροποιεί ιδιαίτερα είναι πως ο ίδιος ο Ράιχ προέβλεψε πολλές από τις αντιδράσεις που υπάρχουν σήμερα στα λεγόμενά του. Και δίνει τις κατάλληλες απαντήσεις στους αντιρρησίες. Άλλωστε όπως λέει:
‘’Μπορεί ν’ ανακαλύψεις τον εαυτό σου σε μένα και τον εαυτό μου σε σένα κι έτσι να πανικοβληθείς και να σκοτώσεις τον εαυτό σου στο πρόσωπό μου’’.
Μια επισκόπηση λοιπόν του ανθρωπάκου. ‘’Αυτόν που καταπιέζεται και επαναστατεί, και που ωστόσο μπορεί να προσκυνήσει τους εχθρούς του και να δολοφονήσει τους φίλους του. Που αισθάνεται <λαός>, και που αν τύχει να χρησθεί εκπρόσωπος αυτού του λαού, κάνει κατάχρηση της εξουσίας του και συμπεριφέρεται πιο βάναυσα από την άρχουσα τάξη που ως τότε τον είχε συνθλίψει’’.
Και το αγαπημένο μου απόσπασμα:
‘’Ο έρωτας, η εργασία και η γνώση είναι οι πηγές της ύπαρξής μας. Αυτές που πρέπει και να τη διαφεντεύουν’’.
Έτσι το βλέπω το βιβλίο αυτό…… στα είκοσι τέσσερα μου….. Ίσως αργότερα στη ζωή να μπορέσω να καταλάβω έστω και λίγο τους αντιρρησίες….