Ιστορία της αρχαίας ελληνικής γλώσσας

Αρχαιογνωσία και αρχαιογλωσσία στη Μέση Εκπαίδευση #1

by Α.-Φ. Χριστίδης

Το βιβλίο αυτό επιχειρεί να παρουσιάσει απλά (αλλά όχι απλοϊκά) την ιστορία της αρχαίας ελληνικής γλώσσας. Η έμφαση δεν είναι στις πληροφορίες αλλά στους μηχανισμούς που τις παράγουν και τις νοηματοδοτούν. Μόνο η αποκάλυψη των μηχανισμών που κινούν την ιστορία μιας γλώσσας μπορεί να κάνει το σχετικό αφήγημα διδακτικό και ταυτόχρονα γοητευτικό. Και το κάνει πραγματικά διδακτικό, γιατί οι μηχανισμοί φωτίζουν τη βαθύτερη σύνδεση κάθε συγκεκριμένης γλώσσας με το γλωσσικό φαινόμενο γενικά. Οι γλώσσες είναι ταυτόχρονα πολλές και μία. Αυτό το φαινομενικά παράδοξο απλώς περιγράφει μια κατακτημένη επιστημονική αλήθεια: οι γλώσσες, "μικρές" και "μεγάλες", "άσημες" και "διάσημες" είναι όλες, στο βάθος, ίδιες γιατί έχουν την ίδια πατρίδα: την ανθρώπινη νόηση. Μόνο μέσα στο πλαίσιο αυτό αποκτά νόημα η μελέτη της ιστορίας μιας γλώσσας και των ιδιαιτεροτήτων της.

Αν και το βιβλίο επικεντρώνεται στην ιστορία της αρχαίας ελληνικής γλώσσας, η νεότερη ελληνική είναι και αυτή συνεχώς παρούσα.

Α.- Φ. Χριστίδης

251 pages, Paperback

First published January 1, 2005

Reviews

[Demetrios · Rating 4 out of 5]

Αν και όχι άψογο (εντόπισα μερικά λαθάκια ήσσονος σημασίας), σίγουρα πάρα πολύ καλό. Απευθύνεται κυρίως σε αναγνώστες της ύστερης εφηβείας και τους εισάγει, με εύληπτο και ευχάριστο τρόπο, όχι μόνο στην ιστορία της ελληνικής γλώσσας, αλλά γενικότερα στον κόσμο των γλωσσών και των μηχανισμών που τις διέπουν. Το βιβλίο κινείται πάνω σε επιστημονικές βάσεις και επομένως βρίσκεται στον αντίποδα των κάθε λογής αρχαιολάγνων «ερευνητών» που έχουν πληθύνει τελευταία. Ούτε μεγαλοστομίες για τη μοναδικότητα και το μεγαλείο της Ελληνικής, ούτε ψεύδη για τη τάχα μαθηματική της δομή και τα έξι εκατομμύρια λέξεις που δήθεν απαριθμεί. Ο Χριστίδης δεν φοβάται επίσης να μιλήσει για τις ξένες οφειλές της Ελληνικής, τόσο σε επίπεδο αλφαβήτου (Φοίνικες) όσο και λεξιλογίου (δάνειες λέξεις, με συχνές αναφορές σε δάνεια από γλώσσες που πολλοί Έλληνες εντελώς άδικα θεωρούν «κατώτερες», όπως τα Αλβανικά και τα Τουρκικά), ενώ τονίζει ότι δεν υπάρχει γλωσσική φθορά αλλά απλώς γλωσσική αλλαγή. Έτσι, το βιβλίο χαρακτηρίζεται από ψύχραιμη αντιμετώπιση της ιστορίας της γλώσσας μας και σεβασμό για τις άλλες γλώσσες. Αντιγράφω τα τελευταία λόγια του επιλόγου σαν πολύ χαρακτηριστικά της φιλοσοφίας του (και της δικής μου, στο θέμα των γλωσσών και των πολιτισμών του κόσμου):

«... αν κάποιες [γλώσσες] ξεχώρισαν (όπως τα αρχαία ελληνικά ή τα λατινικά) ή ξεχωρίζουν (όπως τα αγγλικά σήμερα), αυτό δεν σημαίνει ότι ήταν ή είναι «καλύτερες». Ξεχώρισαν ή ξεχωρίζουν για λόγους ιστορικούς και όχι γιατί ήταν, ή είναι, «φτιαγμένες» καλύτερα από άλλες. Δεν υπάρχουν λοιπόν «καλύτερες» ή «χειρότερες» γλώσσες, «ανώτερες» ή «κατώτερες». Όπως δεν υπάρχουν καλύτεροι ή χειρότεροι λαοί. Κάθε γλώσσα, και κυρίως οι ομιλητές της, αξίζει λοιπόν τον σεβασμό μας.»

[Ioannis Savvas · Rating 5 out of 5]

Η Ιστορία της αρχαίας ελληνικής γλώσσας είναι το πρώτο βιβλίο του πιλοτικού προγράμματος «Αρχαιογνωσία και Αρχαιογλωσσία στη Μέση Εκπαίδευση». Προφανώς απευθύνεται σε μαθητές της μέσης εκπαίδευση. Η γλώσσα είναι απλή, εύκολη, με επαναλήψεις και τονισμούς των σημαντικών σημείων. Ένα διδακτικό βιβλίο με όλη τη σημασία της λέξης.

Επί της ουσίας, είναι ένα άριστο σύγγραμμα, επιστημονικά τεκμηριωμένο, που δίνει απαντήσεις σε πολλά σύγχρονα ερωτήματα. Το θέμα της νεοελληνικής γλώσσας και της συνέχειάς της με την αρχαία ελληνική τίθεται στη σωστή βάση, ορθολογικά και με πολλά παραδείγματα.

Σπάνια βρίσκεις τέτοιου είδους βιβλία που απευθύνονται σε μαθητές. Καταπληκτική δουλειά!

“…οι γλώσσες δεν χαλάνε, αλλάζουν…”

[AndreasRaptis · Rating 5 out of 5]

Γιέ μου, αν διαβαζεις αυτές τις γραμμές να ξέρεις ότι αυτό το βιβλίο θα σε γλιτώσει από ψυχοφθορες διαμάχες, διανοητικές παπαρδελες και ντεκαβλέ εθνοσαχλες. Ο, τι ποιο άρτιο, σοφον και σαφές έχει γραφτεί για την γλώσσα που γράφουμε και παρλαρουμε. Τυχεροί όσοι το διαβάσουν στην εφηβεία.

[Vasilis Kanatas · Rating 5 out of 5]

Εξαιρετικό βιβλίο για την Αρχαία Ελληνική γλώσσα. Θέτει και λύνει πολλά προβλήματα και απορίες σχετικά την δομή και την εξέλιξη της γλώσσας. Έχει πολλά παραδείγματα σχετικά με την προφορά των Αρχαίων Ελλήνων που ήταν τραγουδιστή! Καθώς και τον τρόπο που εξελίχθηκε η προφορά των διφθόγγων.
Στον κεφάλαιο που αναφέρει την προέλευση του Αλφαβήτου θα περίμενα περισσότερες εκδοχές. Ο συγγραφέας λέει ότι τα γράμματα προήλθαν από του Φοίνικες, ξεχνώντας ότι οι Φοίνικες τα πήραν από τους Αρχαίους Κρήτες.
Κατά τ' άλλα το βιβλίο είναι υπέροχο και ρέει ευχάριστα στα μάτια μας..