آوازهای زیرزمین کتابی است که به بررسی تاریخچهی پر فراز و نشیب موسیقی راک ایرانی در پنجاه سال گذشته میپردازد. اطلاعات پراکنده و محدودی درباره موسیقی راک دهه چهل و پنجاه ایران و حتی موسیقی زیرزمینی سالهای اخیر در دست است. تقریبا جز چند مقاله اینترنتی، یک فیلم به نام اسکورپیو و چندین مصاحبه با افراد مختلف، هیچ متن منظم و روشنی در مورد تاریخ موسیقی راک ایران وجود ندارد. البته کمبود اطلاعات مدون در مورد باقی سبکهای موسیقی در ایران نیز وجود دارد که یکی از دلایل آن فشارهای دولتی بر خود حوزه موسیقی است. این کتاب با داستان ورود موسیقی راک در ایران شروع میشود و تاریخچه و بستر اجتماعی این سبک موسیقی را بازگو میکند. ابراهیم نبوی در این کتاب با قلم منحصر به فرد خود از تاثیرات فرهنگی موسیقی راک، نقش رسانهها در ترویج این سبک موسیقی و ارتباط بین تولیدکنندگان و مخاطبان میگوید. آوازهای زیرزمین با اینکه ممکن است در قالب آشنای کتابهای تحقیقاتی از این دست نگنجد، اما تصویری روشن از اتفاقات و ارتباطات دنیای موسیقی در ایران را برای خواننده ترسیم میکند. این کتاب در تاریخ ۶ فروردین ماه ۱۳۹۲ (۲۶ مه ۲۰۱۳) منتشر شده است.
قبل از هر چیز باید توجه داشت که پرداختن به حوزه ای که هیچ گونه اطلاعات رسمی و بعضا غیر رسمی درباره آن وجود ندارد، تاریخچه ی آن مدون نشده و همواره به عنوان موضوعی غیررسمی و زیرزمینی شناخته شده است، دشوار و به خودی خود شایسته تقدیر است.
نبوی در این کتاب با شجاعت به موسیقی راک که همواره با نام زیرزمینی،گره خورده است، پرداخته و تلاش نموده تا از میان روایت های شفاهی بعضا متناقض، نوشته های پراکنده و موسیقی های باقی مانده، به روايت تاحدی قابل قبول از تاریخچه ی این ژانر موسیقی در ایران بپردازد.
اما از معایب کتاب: در جای جای کتاب بعضی مطالب بارها و بارها تکرار شده اند، و این مطالب تکراری حجم قابل توجهی از کتاب را اشغال کرده اند. نویسنده گاهی به حاشیه رفته و از متن و موضوع اصلی کتاب دور شده است. با یک ویرایش حساب شده و اصولی، هم حجم کتاب را می توان کمتر کرد و هم اینکه جملات شکیل تر و شیواترین می شوند.
در وهله اول چه بسیار غبطه میخورم از اینکه، کتاب با ویراستاری تمام و کمال و در جایگاهی که حقش بوده چاپ نشده است.( ایکاش روزی قدمی چند در این باب بردارم، کسی چه میداند.) حال آنکه درود بر روح پاک جناب نبوی که داستان موسیقی این سرزمین و این زبان را بر صفحه کاغذ مکتوب کردند. روایت یک که نه، بلکه چندین نسل از خاطرات جمعی که در خویش، فریاد، سکوت، درد، و هزار و یک آلام و خوشی را باهم داشته است. اینکه چگونه راک و یا موسیقی مردمپسند وارد گوشهای ما ایرانیان شد. چگونه صدایش را خفه کردند و چگونه دوباره جوانه زد. مبرهن است که کتاب دارای اشکالاتی است، که به شخصه آنها را بیشتر اشتباهات ویرایشی و ویراستاری میدانم. روند کتاب بیشتر بر پایه گردآوری اطلاعات و گزینش آنها است، کمااینکه نبوی به این موضوع اذعان داشته. رویکرد کتاب در مواردی باعث شد تا دیدگاهم نسبت به موسیقی زیرزمینی تغییر کند. گاهی عمیقتر شدم و ژرف اندیشیدم، که این در مورد رام فارسی صدق میکند. گاهی دیدگاهم روشنتر شد، که این در مورد موسیقی قبل از انقلاب صدق میکند. و گاهی هم دیدگاهم دچار تغییرات اساسی شد، که این درمورد رپ فارسی صدق میکند. الیایحال از این کتاب راضی بودم.
خوب بود.مخصوصا برای کسانی که به موسیقی-خصوصا راک- علاقه دارن. خیلی از گروه های خوب راک ایرانی رو معرفی میکنه. واسه من که زیاد خواننده های راک ایرانی رو نمیشناختم خیلی جذاب بود. ضمنا اول کتاب که در مورد زندگی خود نویسنده هست و علاقش به موسیقی بنظر من خیلی عالی بود
کتابی که به مراتب میتونست کم حجم تر از این مقدار باشه، مقدمهای طولانی که دور از موضوع اصلی کتاب (موسیقی راک و گروههای راک ایرانی) بود! در آخر اگه خیلی به موسیقی راک ایران و شناختن گروه هایی که زیر زمینی فعالیت می کنن دارید، این کتاب رو بخونید!
یه کتاب متوسط. خیلی تخصصی نیست. فکر نکنم نویسنده هم ادعای سواد بالای موسیقی داشته باشه. بیشتر شبیه یه مدخل خیلی طولانی درباره موسیقی ایرانی با تاکید بیشتر بر راک است. نویسنده زحمت نداده به خودش که کار تحقیقی عمیق بکنه. مثلا اسم مادر شهرام شبپره رو نمیدونسته، نکرده تلفن رو برداره یه زنگ بزنه بپرسه. کلا منبع تحقیقات کتاب خلاصه شده به اینترنت و ویکیپدیا. یه جا هم میگه رپ ایرانی چهار گروه است و در ادامه پنج گروه رو نام میبره. نمیدونم شاید باید دو ستاره میدادم.
باید قبول کنیم که هنوز موسیقی راک ما راه خیلی طولانیای داره تا برسه به سطحی که بتونی با خیال راحت بشینی و بیاذیت به کاراشون گوش بدی. غیر از سه چهارتا تلاش موفق (و واقعا موفق) هنوز گروههای ما در حد کاور هم نمیتونن کارای قابل قبول ارائه بدن. طبیعتا این وسط تاریخچه نوشتن برای این موسیقی هم بیشتر به درد پژوهشگرای تاریخ موسیقی تا ماها. بیشترین کاری که میشه با این کتاب کرد این هست که چون این گروهها اطلاعرسانی رسمی و غیررسمی ندارن میتونیم با این کتاب باهاشون آشنا بشیم و به کارهاشون گوش بدیم؛ همین