What do you think?
Rate this book
Το κοινόβιο
Το Κοινόβιο είναι το τελευταίο έργο του Χάκκα. Μοναδικό στη σύλληψή του, σχεδόν σχεδιάζει τη μεγάλη έξοδο. Σε ένα σημείο ονειρεύεται να του παραχωρηθεί 'ένα μικρό μετόχι χαμένο ανάμεσα Καισαριανής και Καρέα', όπου θα συγκεντρωθεί η πιο απίθανη συλλογή τοπικών ηρώων, πότες, αμετανόητοι γυναικάδες, και πάνω από όλα άνθρωποι της παρέας. Φυσικά, στην πραγματικότητα, όλοι τους είναι ήδη αποσυρμένοι από τη ζωή και τον αγώνα ή ακόμη και ήδη νεκροί. Αλλού, αρχιτεκτονικά χτίζει την εικονογραφία της κηδείας του, όπου συνωστίζονται οι γυναίκες που πέρασαν από τη ζωή του.
Και τελικά με την οξυδέρκεια και το βάθος ενός ψυχίατρου ανατρέχει στα γεγονότα που σημάδεψαν τη ζωή του, στις ενοχές που κωδικοποιήθηκαν μέσα του, στο αστείρευτο χιούμορ του που προχωρά στο πλευρό της προσωπικής του τραγωδίας: «Το 2000 μ.Χ. θα υπάρχουν δισεκατομμύρια μοιχοί. Το 2000 το Κεφάλαιο θα είναι επιτέλους σωστά μεταφρασμένο (όχι η γυροβολιά του προϊόντου), θα μπορεί κανένας να χαίρεται το νεύρο του και την ειρωνεία του!»
Και τελικά με την οξυδέρκεια και το βάθος ενός ψυχίατρου ανατρέχει στα γεγονότα που σημάδεψαν τη ζωή του, στις ενοχές που κωδικοποιήθηκαν μέσα του, στο αστείρευτο χιούμορ του που προχωρά στο πλευρό της προσωπικής του τραγωδίας: «Το 2000 μ.Χ. θα υπάρχουν δισεκατομμύρια μοιχοί. Το 2000 το Κεφάλαιο θα είναι επιτέλους σωστά μεταφρασμένο (όχι η γυροβολιά του προϊόντου), θα μπορεί κανένας να χαίρεται το νεύρο του και την ειρωνεία του!»
141 pages, Mass Market Paperback
First published January 1, 1972
6 people are currently reading
80 people want to read
About the author
Μάριος Χάκκας
7 books23 followersΟ Μάριος Χάκκας (1931-1972) γεννήθηκε στη Μακρακώμη Φθιώτιδας, γιος του Γεωργίου Χάκκα και της Σταυρούλας Καρατσαλή. Τέσσερα χρόνια μετά τη γέννησή του εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στην προσφυγική συνοικία της Καισαριανής. Εκεί ο Χάκκας τέλειωσε το Δημοτικό σχολείο (1937-1943) και στη συνέχεια γράφτηκε στο 7ο Γυμνάσιο Παγκρατίου.
Τα μαθητικά και εφηβικά του χρόνια σημάδεψαν τα γεγονότα της γερμανικής κατοχής και του εμφυλίου. Το 1950 αποφοίτησε από το γυμνάσιο και υπηρέτησε στο πολιτικό στρατόπεδο της Γυάρου ως σπουδαστής της Σχολής Σαμαρειτών του Ερυθρού Σταυρού. Το 1951 έδωσε εξετάσεις για πρόσληψη στον ΟΤΕ και παρά την επιτυχία του δε διορίστηκε λόγω κοινωνικών φρονημάτων.
Την ίδια χρονιά άρχισε να έρχεται σε επαφή με αριστερές οργανώσεις της Καισαριανής και του Βύρωνα και γνωρίστηκε με τη Μαρίκα Κουζηνοπούλου, την οποία παντρεύτηκε το 1961. Το 1952 έγινε μέλος της ΕΔΑ, πήρε μέρος στην ίδρυση του πρώτου πολιτιστικού συλλόγου της Καισαριανής (Φ.Ε.Ν.) και γράφτηκε στο τμήμα πολιτικών επιστημών του Παντείου Πανεπιστημίου. Η πολιτική του δραστηριότητα δεν του επέτρεψε να συνεχίσει τις σπουδές του πέρα από τα δυο πρώτα χρόνια. Το 1954 συλλήφθηκε με το νόμο 509 ως μέλος αριστερής οργάνωσης και καταδικάστηκε σε τετράχρονη κάθειρξη, αρχικά στην Καλαμάτα και στη συνέχεια στην Αίγινα. Στη φυλακή μελέτησε ξένες γλώσσες και στράφηκε στη συγγραφή ποιημάτων και διηγημάτων. Αποφυλακίστηκε το 1958 και υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία ως στρατιώτης γ΄κατηγορίας (μουλαράς). Παράλληλα συνέχισε να ασχολείται με τη συγγραφή.
Το 1960 αποστρατεύτηκε και δούλεψε σε εργοστάσιο πλαστικών ειδών, αρχικά ως πλασιέ και στη συνέχεια στο πρατήριο. Μετά το γάμο του μετακόμισε στο Βύρωνα, ενώ παράλληλα η κριτική στάση του απέναντι στο Κόμμα οδήγησε σε ρήξη των σχέσεών του με την Αριστερά. Από το 1964 ως το 1967 διετέλεσε δημοτικός σύμβουλος Καισαριανής και ενίσχυσε σημαντικά τις δραστηριότητες της Φ.Ε.Ν. Το 1966 κορυφώθηκε η διένεξή του με την Αριστερά και ο Χάκκας στράφηκε προς μια επιχείρηση με κορνίζες και μινιατούρες, από κοινού με το φίλο του Ασημάκη Νηστικούλη. Με την επιβολή της απριλιανής δικτατορίας συνελήφθη και κρατήθηκε για ένα μήνα στα κρατητήρια του αστυνομικού τμήματος Παγκρατίου.
Ο Μάριος Χάκκας είναι μια ιδιάζουσα περίπτωση της νεοελληνικής πεζογραφίας. Η συγγραφική του διαδρομή διήρκεσε μόνο έξι χρόνια, από το 1965 ως το 1971. («Ξεκίνησα να γράφω λιγάκι μεγάλος, τριαντάρης και βάλε», λέει στο Κοινόβιο). Η αρχή καθυστέρησε λόγω των πολιτικών διώξεων που υπέστη, ενώ το τέλος έθεσε ο πρόωρος θάνατός του σε ηλικία 41 χρόνων. Όμως μέσα σ’ αυτά τα λίγα χρόνια συμπυκνώνει το πεζογραφικό του έργο, αποδίδοντας το ουσιώδες της ζωής και της τέχνης.
Τα μαθητικά και εφηβικά του χρόνια σημάδεψαν τα γεγονότα της γερμανικής κατοχής και του εμφυλίου. Το 1950 αποφοίτησε από το γυμνάσιο και υπηρέτησε στο πολιτικό στρατόπεδο της Γυάρου ως σπουδαστής της Σχολής Σαμαρειτών του Ερυθρού Σταυρού. Το 1951 έδωσε εξετάσεις για πρόσληψη στον ΟΤΕ και παρά την επιτυχία του δε διορίστηκε λόγω κοινωνικών φρονημάτων.
Την ίδια χρονιά άρχισε να έρχεται σε επαφή με αριστερές οργανώσεις της Καισαριανής και του Βύρωνα και γνωρίστηκε με τη Μαρίκα Κουζηνοπούλου, την οποία παντρεύτηκε το 1961. Το 1952 έγινε μέλος της ΕΔΑ, πήρε μέρος στην ίδρυση του πρώτου πολιτιστικού συλλόγου της Καισαριανής (Φ.Ε.Ν.) και γράφτηκε στο τμήμα πολιτικών επιστημών του Παντείου Πανεπιστημίου. Η πολιτική του δραστηριότητα δεν του επέτρεψε να συνεχίσει τις σπουδές του πέρα από τα δυο πρώτα χρόνια. Το 1954 συλλήφθηκε με το νόμο 509 ως μέλος αριστερής οργάνωσης και καταδικάστηκε σε τετράχρονη κάθειρξη, αρχικά στην Καλαμάτα και στη συνέχεια στην Αίγινα. Στη φυλακή μελέτησε ξένες γλώσσες και στράφηκε στη συγγραφή ποιημάτων και διηγημάτων. Αποφυλακίστηκε το 1958 και υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία ως στρατιώτης γ΄κατηγορίας (μουλαράς). Παράλληλα συνέχισε να ασχολείται με τη συγγραφή.
Το 1960 αποστρατεύτηκε και δούλεψε σε εργοστάσιο πλαστικών ειδών, αρχικά ως πλασιέ και στη συνέχεια στο πρατήριο. Μετά το γάμο του μετακόμισε στο Βύρωνα, ενώ παράλληλα η κριτική στάση του απέναντι στο Κόμμα οδήγησε σε ρήξη των σχέσεών του με την Αριστερά. Από το 1964 ως το 1967 διετέλεσε δημοτικός σύμβουλος Καισαριανής και ενίσχυσε σημαντικά τις δραστηριότητες της Φ.Ε.Ν. Το 1966 κορυφώθηκε η διένεξή του με την Αριστερά και ο Χάκκας στράφηκε προς μια επιχείρηση με κορνίζες και μινιατούρες, από κοινού με το φίλο του Ασημάκη Νηστικούλη. Με την επιβολή της απριλιανής δικτατορίας συνελήφθη και κρατήθηκε για ένα μήνα στα κρατητήρια του αστυνομικού τμήματος Παγκρατίου.
Ο Μάριος Χάκκας είναι μια ιδιάζουσα περίπτωση της νεοελληνικής πεζογραφίας. Η συγγραφική του διαδρομή διήρκεσε μόνο έξι χρόνια, από το 1965 ως το 1971. («Ξεκίνησα να γράφω λιγάκι μεγάλος, τριαντάρης και βάλε», λέει στο Κοινόβιο). Η αρχή καθυστέρησε λόγω των πολιτικών διώξεων που υπέστη, ενώ το τέλος έθεσε ο πρόωρος θάνατός του σε ηλικία 41 χρόνων. Όμως μέσα σ’ αυτά τα λίγα χρόνια συμπυκνώνει το πεζογραφικό του έργο, αποδίδοντας το ουσιώδες της ζωής και της τέχνης.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 12 of 12 reviews
February 17, 2018
Μία ποιητική συλλογή [‘Όμορφο Καλοκαίρι’ (1965)], τρεις συλλογές διηγημάτων [‘Ο τυφεκιοφόρος του εχθρού’ (1966), ‘Ο μπιντές και άλλες ιστορίες’ (1970), ‘Το κοινόβιο’ (1972)] και τρία θεατρικά μονόπρακτα [‘Ενοχή’, ‘Αναζήτηση’, ‘Κλειδιά’ (1971)]. Αυτή είναι όλη κι όλη η εργογραφία του Μάριου Χάκκα που γεννήθηκε το 1931 κι έσβησε 41 χρόνια μετά. Ολίγιστη σε αριθμούς σελίδων, αλλά βαθιά επιδραστική.
Στο ομώνυμο διήγημα της συλλογής ‘Το Κοινόβιο’, σε έναν από τους περιπάτους του στον Αη Γιώργη τον Κουταλά (μεταξύ Καισαριανής και Καρέα), ο αφηγητής αναρωτιέται μήπως να ζητούσε από την αρχιεπισκοπή να του παραχωρηθεί το ξεχασμένο αυτό μετόχι για να στήσει εκεί με όσους φίλους του στέκουν ακόμα ένα ιδιόρρυθμο κοινόβιο. Θα ναι μαζί του ο οδοντογιατρός, γεροντοπαλίκαρο κουρασμένο από τις γυναίκες, ο Παγανάκης, που ο γάμος του ποτέ δεν έσβησε μέσα του την τάση για αναχώρηση, ο Δημήτρης, ρετάλι πια από τις γυναίκες και το αλκοόλ, ο ξενιτεμένος Τίμος, και ο πάντα απαραίτητος για την τάξη Τσαούσης. Θα ‘ναι κι ο Φαίδων, που όσο γράφει ποιήματα μπορεί να κάνει χωρίς φίλους, αλλά όταν σταματάει τον πνίγει η μοναξιά, κι ο Φώτης, κι ο Θωμάς. Άνθρωποι που δεν κατάφεραν μεγάλα πράγματα στη ζωή τους, αλλά γέμισαν φίλους, που τα κομπολόγια τους πέρασαν από χέρι σε χέρι. Αλλά και πάλι, σα να μη χόρτασαν ο ένας τον άλλον. Γι’ αυτό χρειάζεται το κοινόβιο τώρα.
" Όμως δε θα έχουμε υπεύθυνο, αρχηγό ή αντιπρόσωπο. Τόσα χρόνια μπουχτήσαμε από θαλαμάρχες, ακτινάρχες, όλων των ειδών τους άρχεις, όρχεις που μας επέβαλλαν να κατουράμε στη βούτα κατά ομοιόμορφο τρόπο ".
Οι (γλυκόπικρες) σκέψεις για το κοινόβιο εναλλάσσονται με εσωτερικούς μονολόγους του αφηγητή, και αναμνήσεις από τα περασμένα. Οι νοσταλγικές ονειροπολήσεις στους αγώνες του παρελθόντος και τα μικρά και μεγάλα βιώματα μιας ζωής που φθίνει δίνουν τη θέση τους, στην ίδια αδιατάρακτη αφήγηση, σε αναφορές στο προσωπικό δράμα του αφηγητή, που οι ελπίδες του ξεφτάνε, όσο ο όγκος κάτω από το στήθος του μεγαλώνει. Η γραφή είναι αστόλιστη, λιτή, σχεδόν εξομολογητική∙ οι επιρροές από το ρεύμα του υπερεαλισμού έντονες, κι η ευπρέπεια του γραπτού λόγου απούσα.
" Επί είκοσι χρόνια έσιαχνα χαρτάκι χαρτάκι ετούτο το φάκελο, όπως μεγαλώνει ένα βιβλίο μέσα στα χέρια σου σελίδα σελίδα, μ’ εξυπνάδες και κουταμάρες, αλήθειες και ψεύδη, αυτό είναι τελικά το βιβλίο σου, καλή κακή αυτή είναι η ζωή σου, πώς να τη διαγράψεις για να ξαναρχίσεις, και καλά να έχεις περιθώρια για καινούργιο ξεκίνημα, κι εγώ δεν τα έχω, δεν μπορώ να μικρύνω όγκο κανένα, δεν ξαναγίνομαι είκοσι χρονώ, αυτό είναι βέβαιο, κι έπειτα δεν ξέρω αν θα ξανάρχιζα πάλι τα ίδια, γιατί δεν γλιτώνεις εύκολα από τον κοινωνισμό όταν αρχίζεις τη ζωή σου από την Καισαριανή της Κατοχής κι έχεις αυτή την τρομερή μανία εναντίον του δωσιλογισμού ".
Το ‘Κοινόβιο’ δεν πρόλαβε ο Μ. Χάκκας να το δει τυπωμένο, κάπου μάλιστα διάβασα ότι δεν πρόλαβε καν να το υποβάλει σε περαιτέρω επεξεργασία. Έστω κι έτσι, ακόμη κι ημιτελές, το Κοινόβιο είναι το ψυχομάχημα ενός συγγραφέα που έζησε λίγο, αλλά άφησε καθάρια τη συγγραφική του πνοή στα γράμματά μας. Θα επανέλθω με τον 'Τυφεκιοφόρο του Εχθρού'.
Στο ομώνυμο διήγημα της συλλογής ‘Το Κοινόβιο’, σε έναν από τους περιπάτους του στον Αη Γιώργη τον Κουταλά (μεταξύ Καισαριανής και Καρέα), ο αφηγητής αναρωτιέται μήπως να ζητούσε από την αρχιεπισκοπή να του παραχωρηθεί το ξεχασμένο αυτό μετόχι για να στήσει εκεί με όσους φίλους του στέκουν ακόμα ένα ιδιόρρυθμο κοινόβιο. Θα ναι μαζί του ο οδοντογιατρός, γεροντοπαλίκαρο κουρασμένο από τις γυναίκες, ο Παγανάκης, που ο γάμος του ποτέ δεν έσβησε μέσα του την τάση για αναχώρηση, ο Δημήτρης, ρετάλι πια από τις γυναίκες και το αλκοόλ, ο ξενιτεμένος Τίμος, και ο πάντα απαραίτητος για την τάξη Τσαούσης. Θα ‘ναι κι ο Φαίδων, που όσο γράφει ποιήματα μπορεί να κάνει χωρίς φίλους, αλλά όταν σταματάει τον πνίγει η μοναξιά, κι ο Φώτης, κι ο Θωμάς. Άνθρωποι που δεν κατάφεραν μεγάλα πράγματα στη ζωή τους, αλλά γέμισαν φίλους, που τα κομπολόγια τους πέρασαν από χέρι σε χέρι. Αλλά και πάλι, σα να μη χόρτασαν ο ένας τον άλλον. Γι’ αυτό χρειάζεται το κοινόβιο τώρα.
" Όμως δε θα έχουμε υπεύθυνο, αρχηγό ή αντιπρόσωπο. Τόσα χρόνια μπουχτήσαμε από θαλαμάρχες, ακτινάρχες, όλων των ειδών τους άρχεις, όρχεις που μας επέβαλλαν να κατουράμε στη βούτα κατά ομοιόμορφο τρόπο ".
Οι (γλυκόπικρες) σκέψεις για το κοινόβιο εναλλάσσονται με εσωτερικούς μονολόγους του αφηγητή, και αναμνήσεις από τα περασμένα. Οι νοσταλγικές ονειροπολήσεις στους αγώνες του παρελθόντος και τα μικρά και μεγάλα βιώματα μιας ζωής που φθίνει δίνουν τη θέση τους, στην ίδια αδιατάρακτη αφήγηση, σε αναφορές στο προσωπικό δράμα του αφηγητή, που οι ελπίδες του ξεφτάνε, όσο ο όγκος κάτω από το στήθος του μεγαλώνει. Η γραφή είναι αστόλιστη, λιτή, σχεδόν εξομολογητική∙ οι επιρροές από το ρεύμα του υπερεαλισμού έντονες, κι η ευπρέπεια του γραπτού λόγου απούσα.
" Επί είκοσι χρόνια έσιαχνα χαρτάκι χαρτάκι ετούτο το φάκελο, όπως μεγαλώνει ένα βιβλίο μέσα στα χέρια σου σελίδα σελίδα, μ’ εξυπνάδες και κουταμάρες, αλήθειες και ψεύδη, αυτό είναι τελικά το βιβλίο σου, καλή κακή αυτή είναι η ζωή σου, πώς να τη διαγράψεις για να ξαναρχίσεις, και καλά να έχεις περιθώρια για καινούργιο ξεκίνημα, κι εγώ δεν τα έχω, δεν μπορώ να μικρύνω όγκο κανένα, δεν ξαναγίνομαι είκοσι χρονώ, αυτό είναι βέβαιο, κι έπειτα δεν ξέρω αν θα ξανάρχιζα πάλι τα ίδια, γιατί δεν γλιτώνεις εύκολα από τον κοινωνισμό όταν αρχίζεις τη ζωή σου από την Καισαριανή της Κατοχής κι έχεις αυτή την τρομερή μανία εναντίον του δωσιλογισμού ".
Το ‘Κοινόβιο’ δεν πρόλαβε ο Μ. Χάκκας να το δει τυπωμένο, κάπου μάλιστα διάβασα ότι δεν πρόλαβε καν να το υποβάλει σε περαιτέρω επεξεργασία. Έστω κι έτσι, ακόμη κι ημιτελές, το Κοινόβιο είναι το ψυχομάχημα ενός συγγραφέα που έζησε λίγο, αλλά άφησε καθάρια τη συγγραφική του πνοή στα γράμματά μας. Θα επανέλθω με τον 'Τυφεκιοφόρο του Εχθρού'.
May 28, 2016
Διαβάστε Χάκκα. Διαβάστε Χάκκα.
February 21, 2020
Πόσο φυράναν οι ιδέες, πόσο λιγόστεψαν οι αφελείς σ' αυτόν τον κόσμο και οι ήρωες.
(...)
Τελικά όλο και κάπου ανήκω, δικός μου δεν μπόρεσα να υπάρξω ποτέ.
(...)
Μου είπαν ότι θα με κάνουν καλά, τρόπος του λέγειν, θα μπορώ να αναπνέω, θα κουνάω τα χέρια μου, που και που θα πηγαίνω και κανέναν περίπατο, αρκεί φυσικά να μη σπαταλιέμαι, κυρίως στο γράψιμο.
Τους απάντησα μήπως γίνεται να γράφω κι ας μην περπατάω, ας μην κουνάω καθόλου τα χέρια μου, ακόμα στην ανάγκη και να μην μην αναπνέω. Σήκωσαν τα χέρια ψηλά δείχνοντας αόριστα προς κάποια κατεύθυνση.
Πήγα.
Ο Μάριος Χάκκας πεθαίνει και έχει συμβιβαστεί μ' αυτό. Το μόνο που τον πειράζει είναι που έχει τόσες σκέψεις μέσα του που πρέπει να αποτυπωθούν στο χαρτί και δεν θα προλάβει.
Και δεν πρόλαβε.
Τι κρίμα.
(...)
Τελικά όλο και κάπου ανήκω, δικός μου δεν μπόρεσα να υπάρξω ποτέ.
(...)
Μου είπαν ότι θα με κάνουν καλά, τρόπος του λέγειν, θα μπορώ να αναπνέω, θα κουνάω τα χέρια μου, που και που θα πηγαίνω και κανέναν περίπατο, αρκεί φυσικά να μη σπαταλιέμαι, κυρίως στο γράψιμο.
Τους απάντησα μήπως γίνεται να γράφω κι ας μην περπατάω, ας μην κουνάω καθόλου τα χέρια μου, ακόμα στην ανάγκη και να μην μην αναπνέω. Σήκωσαν τα χέρια ψηλά δείχνοντας αόριστα προς κάποια κατεύθυνση.
Πήγα.
Ο Μάριος Χάκκας πεθαίνει και έχει συμβιβαστεί μ' αυτό. Το μόνο που τον πειράζει είναι που έχει τόσες σκέψεις μέσα του που πρέπει να αποτυπωθούν στο χαρτί και δεν θα προλάβει.
Και δεν πρόλαβε.
Τι κρίμα.
October 20, 2025
Σημαντική και ενδιαφέρουσα προσωπικότητα ο Χακκας που αξίζει να του ρίξεις μια ματιά . Τον βρήκα αυθεντικό , συγκινητικό και ποιητικό …
June 9, 2025
"Τώρα μιξοκλαιει στην κεφαλή του κρεβατιού κι αν της θυμίσω τα περιστατικά μπορεί να μου πει πως από κάτι τέτοιες αμαρτίες βρίσκομαι σ' αυτή την κατάσταση και πρέπει έστω την τελευταία στιγμή να μετανοησω. Τις προάλλες πήρε μια λαμπάδα ίσαμε το μπόι μου, αγόρασε κι ένα ασημένιο ανθρωπάκι κι έτρεχε στο Χριστό στα Σπάτα μήπως και με σώσει. Τώρα ξέρω θα επιμένει να πάρω μεταληψη. Δεν έχω αντίρρηση. Προς το τέλος όμως, να έχει εμπνεύσει η προθεσμία μου κι όπως θ' ανοίγω τάχα το στόμα θα βουτήξω το δισκοπότηρο και θ' αρχίσω να ραντιζω τον παπά, τη μητέρα μου, τη γυναίκα, την γκομενα. Γιατί; Έτσι, για τ'αντι. Όταν εγώ του ζήτησα την προστασία του μου είπε <δε γίνεται >. Γιατί πρέπει να πεθάνω στα σαράντα μου όταν άλλοι φτάνουν εβδομήντα κι ογδόντα; Και καλά εγώ, άντε έστω σαράντα, αλλά η Λίλιαν στα εικοσιδυο της, γιατί; Μήπως δεν γυμναζοταν; Μήπως δεν είχε σωστό διαιτολόγιο ή μήπως καπνιζε;Ποιος είναι αυτός που το δίνει και το παίρνει και το Σάββατο πεθαίνει; Δικαιοσύνη."- Μ. Χάκκας, Τα τελευταία μου, από τη συλλογή διηγημάτων: Το Κοινόβιο, σ.69, έκδοση 4η, Μάρτης 1975, Κέδρος ΥΓ Δεν ξέρω αν θα έπρεπε να μιλήσω για το Κοινοβιο ή τον ίδιο τον Χάκκα. Αλλά ας τα πάρουμε με μια ανορθόδοξη σειρά. Όταν διάβασα το Μπιντέ ήμουν αλλιώς. Όχι ότι δεν μου άρεσε η ορμή και η δύναμη του λόγου. Αλλά είπα οκ κλασικό κι αυτό το διαβάσαμε. Πριν μερικούς μήνες έπεσα στα πάνω στο βιβλίο αυτό που αγόρασα με μισό ή ένα ευρώ. Άνοιξε στη Βρετανία και από το πρώτο Διήγημα δηλαδή "Το Κοινοβιο" η αφήγηση, ο λόγος, το μονοπροσωπο και οι λέξεις και η σύνταξη αν και σε μερικά σημεία ήταν σε παραλήρημα μου θύμισαν ανθρώπους που συναντάς σε μπαρ και καφέ, χαράματα και θα σου πουν την ιστορία τους. Η αρετή της γραφής του Χάκκα είναι το βίωμα, η ζωή, το Κόμμα, ο τόπος, ο χώρος, η απογοήτευση και τελικά η ασθένεια και η λύτρωση μέσα από τη γραφή. Όπως περιγράφει και ο ίδιος στο "Κοινοβιο" (σ.9) "Τα γραφτα μου μικρά σαν κουτσουλιές • στη δεύτερη το πολύ στην τρίτη σελίδα, εξαντλούνται, κι έπειτα μάταια προσπαθώ να τα τεντωσω, δεν έρχονται οι φράσεις και τα νοήματα γατάκια πεταμένα σε σκουπιδότοπο". Σαρκασμός και απογοήτευση. Όσοι γράφουν τουλάχιστον έχουν νιώσει αρκετές φορές τα γραπτά του γατάκια πεταμένα σε σκουπιδότοπο. Στο πρώτο Ρεταλι του "Τσιλιμπικ ή Τσιλιμπάκι" (σ.116) περιγράφει ήδη από το 1970 την Αθήνα με όρους του σήμερα " Αθήνα, η αρμονία σου είναι να ψωνίζεις και ταυτόχρονα να ψωνιζεσαι. Από <φράγκο ο,τι να πάρετε > μέχρι θάλασσες και νησιά στο σφυρί. " Αχ κύριε Χάκκα εν έτη 2025 που να ξέρατε τι συμβαίνει! Στο ρεταλι "Σκοπευτήριο Καισαριανής " (σ.137) γράφει το χρονικό ενός προναγγελθεντος θανάτου, της Ιστορίας, του τόπου, της μνήμης και μιας γενιάς που σβήνει, θα σβήσει ή έσβησε "Πιθανόν να μείνει κι ονομασία <Σκοπευτήριο >, ουδέτερα όμως, χωρίς καμία ειδική σημασία, αλά πλατεία Συντάγματος, θα φέρνει στα μυαλά των ανθρώπων τους αργοσχολους που κάναν βολή σε χαρτινους στόχους, σε πιατάκια πήλινα και σε περιστέρια. Σε ανθρώπους, ποτέ. Κατά τη γερμανική κατοχή; Μα συνεβηκε ποτέ τέτοιο πράγμα;". Το απόσπασμα που διάλεξα από τα "Τελευταία μου " είναι η κραυγή αγωνίας ενός ετοιμοθανατου από καρκίνο. Ίσως επειδή το να ζεις με κάποιον με καρκίνο ή να γνώρισες κάποιον που επέζησε από καρκίνο είναι μια δύσκολη αναμέτρηση. Ίσως θα έπρεπε υποχρεωτικά το κείμενο αυτό να δίδεται σε φοιτητές φιλοσοφικών σχολών, κοινωνικούς λειτουργούς, κοινωνικές υπηρεσίες, θεραποντες και θεραπευομενους και όσους ευλογούν τα γενια τους ότι προσφέρουν ανακουφιστικη φροντίδα. Όποιος/α διάβασε το σεντονι ας βρει το βιβλίο γιατί η γραφή λυτρώνει.
This entire review has been hidden because of spoilers.
August 7, 2025
Το «Κ��ινόβιο» σημαντικό κείμενο για την αλληγορία του. Τα υπόλοιπα διηγήματα πολύ «εσωτερικά» για να συγκινήσουν.
Η απογοήτευση είναι διάχυτη στη συγκεκριμένη συλλογή. Η απογοήτευση ενός ανθρώπου που εντάχθηκε σε συλλογικότητες και κατάλαβε (γρήγορα ή αργά) ότι ο ιδεαλισμός είναι μόνο για το άτομο και τα βιβλία. Ως γενική παρατήρηση - και όχι για τον Χάκκα συγκεκριμένα - είναι να απορεί κανείς πως διαχρονικά συντηρούνται ανάλογες ψευδαισθήσεις, ειδικά στη σημερινή εποχή που έχουμε ήδη καταγεγραμμένους πολλούς «κύκλους» προδοσίας ιδανικών. Μάλλον οι άνθρωποι δεν θέλουν να μάθουν.
«...
Τὴν ἑπομένη, ποὺ μοῦ εἶπαν νὰ ξαναμπῶ μέσα μὲ τὴ θέλησή μου, τοὺς ἀπάντησα πὼς δὲ θὰ μπορέσω. «Μὰ γιατί, εἶσαι δικός τους », ἐπέμεναν οἱ ἄλλοι ἀπὸ πάνω, « εἶσαι δικός μας », ἔλεγαν οἱ ἄλλοι ἀπὸ κάτω. «Κανενός. Ἐπιτέλους, εἶμαι δικός μου»
...»
Υ.Γ. Το επίμετρο του Κοροβίνη, αχρείαστα μακροσκελές. Μου προκαλεί πάντοτε εντύπωση που ορισμένοι στα επίμετρα επιχειρούν να μας πούνε αυτά που τάχα εμείς δεν καταλάβαμε και κατάλαβαν εκείνοι. Θα ήθελε κάτι τέτοιο ο Χάκκας; Πολύ αμφιβάλλω.
Η απογοήτευση είναι διάχυτη στη συγκεκριμένη συλλογή. Η απογοήτευση ενός ανθρώπου που εντάχθηκε σε συλλογικότητες και κατάλαβε (γρήγορα ή αργά) ότι ο ιδεαλισμός είναι μόνο για το άτομο και τα βιβλία. Ως γενική παρατήρηση - και όχι για τον Χάκκα συγκεκριμένα - είναι να απορεί κανείς πως διαχρονικά συντηρούνται ανάλογες ψευδαισθήσεις, ειδικά στη σημερινή εποχή που έχουμε ήδη καταγεγραμμένους πολλούς «κύκλους» προδοσίας ιδανικών. Μάλλον οι άνθρωποι δεν θέλουν να μάθουν.
«...
Τὴν ἑπομένη, ποὺ μοῦ εἶπαν νὰ ξαναμπῶ μέσα μὲ τὴ θέλησή μου, τοὺς ἀπάντησα πὼς δὲ θὰ μπορέσω. «Μὰ γιατί, εἶσαι δικός τους », ἐπέμεναν οἱ ἄλλοι ἀπὸ πάνω, « εἶσαι δικός μας », ἔλεγαν οἱ ἄλλοι ἀπὸ κάτω. «Κανενός. Ἐπιτέλους, εἶμαι δικός μου»
...»
Υ.Γ. Το επίμετρο του Κοροβίνη, αχρείαστα μακροσκελές. Μου προκαλεί πάντοτε εντύπωση που ορισμένοι στα επίμετρα επιχειρούν να μας πούνε αυτά που τάχα εμείς δεν καταλάβαμε και κατάλαβαν εκείνοι. Θα ήθελε κάτι τέτοιο ο Χάκκας; Πολύ αμφιβάλλω.
January 28, 2026
Έβαλα τρία αστέρια, πιο πολύ για τη διαφαινόμενη δυναμική ενός συγγραφέα που πέθανε άδικα στα σαράντα του, προλαβαίνοντας να παραδώσει μικρό όγκο έργου.
Τα διηγήματα αυτής της συλλογής είναι γραμμένα στη σκιά του θανάτου, καθώς ο συγγραφέας έχει ήδη καρκίνο σε προχωρημένο στάδιο. Ίσως γι' αυτό είναι τόσο ενδοστρεφή και αυτοαναφορικά.
Το φόντο είναι αυτό της μετεμφυλιακής περιόδου, βιωμένο με απογοήτευση και παραίτηση, αλλά και καυστικό χιούμορ.
Σημαντικότερη στιγμή της συλλογής είναι το ομώνυμο διήγημα, που είναι ενδιαφέρον ως ιδέα, δηλ. η ιδέα ενός "κοινόβιου", ενός συλλογικού τρέπου ζωής, αλλά χωρίς αρχηγούς και καταναγκασμούς.
"Ο μπιντές" του ίδιου είναι σαφώς πιο προσβάσιμο και γενικότερα πιο σημαντικό έργο, εξ ου και είναι το πιο γνωστό του.
Εν κατακλείδει: Μια ενδιαφέρουσα φωνή, που δεν μάθαμε ποτέ πώς θα εξελισσόταν...
Τα διηγήματα αυτής της συλλογής είναι γραμμένα στη σκιά του θανάτου, καθώς ο συγγραφέας έχει ήδη καρκίνο σε προχωρημένο στάδιο. Ίσως γι' αυτό είναι τόσο ενδοστρεφή και αυτοαναφορικά.
Το φόντο είναι αυτό της μετεμφυλιακής περιόδου, βιωμένο με απογοήτευση και παραίτηση, αλλά και καυστικό χιούμορ.
Σημαντικότερη στιγμή της συλλογής είναι το ομώνυμο διήγημα, που είναι ενδιαφέρον ως ιδέα, δηλ. η ιδέα ενός "κοινόβιου", ενός συλλογικού τρέπου ζωής, αλλά χωρίς αρχηγούς και καταναγκασμούς.
"Ο μπιντές" του ίδιου είναι σαφώς πιο προσβάσιμο και γενικότερα πιο σημαντικό έργο, εξ ου και είναι το πιο γνωστό του.
Εν κατακλείδει: Μια ενδιαφέρουσα φωνή, που δεν μάθαμε ποτέ πώς θα εξελισσόταν...
December 30, 2024
Η Καισαριανή βρίσκει για άλλη μια φορά τη θέση της στον κόσμο του Χάκκα. Το ίδιο και γνώριμα θέματα στα οποία επιστρέφει (ή μάλλον από τα οποία δεν έφυγε ποτέ) όπως η απομάκρυνση από την οργανωμένη κομματική Αριστερά και τον πυρήνα του κομμουνισμού, η ήττα της Αριστεράς σε μια περίοδο που οι μνήμες της Κατοχής και του Εμφυλίου είναι ακόμα νωπές και βαριές, η μικροαστική αλλοτρίωση, ο συμβιβασμός, η παραίτηση.
Δεν μπορούμε να ξέρουμε πώς θα εξελισσόταν ο Χάκκας αν ζούσε περισσότερο αλλά σίγουρα κατάφερε κάτι σημαντικό: να συλλάβει τόσο το μετεμφυλιακό περιβάλλον όσο και τη γένεση αυτού που θα λέγαμε λίγο αργότερα Μεταπολίτευση.
Δεν μπορούμε να ξέρουμε πώς θα εξελισσόταν ο Χάκκας αν ζούσε περισσότερο αλλά σίγουρα κατάφερε κάτι σημαντικό: να συλλάβει τόσο το μετεμφυλιακό περιβάλλον όσο και τη γένεση αυτού που θα λέγαμε λίγο αργότερα Μεταπολίτευση.
April 18, 2024
Μια διαρκής προσαρμογή είναι η ζωή και ένα στένεμα, μέχρι που στο τέλος αποδέχεσαι για χώρο σου αυτό το δωμάτιο, ψάχνεις στην οροφή και τους τοίχους μήπως και ανακαλύψεις κανένα λεκέ στο υδρόχρωμα κι όλο απορείς, σαν τι μοιάζει, πρόσωπομ πράγμα ή η μορφή κάποιου ζώου. Το μοναδικό καδράκι γέρνει κάπως. Πήρα το χάπι μου; Τα χαρτομάντιλα τελειώνουν. Το βιβλίο που διαβάζω είναι σαχλό. Πρέπει να γυρίσω πλευρό, ίσως και ενοχλούμαι λιγότερο.
Read
November 13, 2024... Δὲν ἔκανα μεγάλες πράξεις στὴ ζωή μου, ἰδέες καὶ τέτοια δὲν τὰ σκέφτηκα ποτέ, τουλάχιστον τὶς τελευταῖες στιγμὲς μὴ βλάψω ἔστω τὸ χορτάρι.
January 13, 2025
Όποτε δεν έχω τι να γράψω απλά διαβάζω Χάκκα
Τρελό λάιφ Χακκ
Χαχα καλό ε
Τρελό λάιφ Χακκ
Χαχα καλό ε
Displaying 1 - 12 of 12 reviews