Ruzi Nazar: CIA'nın Türk Casusu

by Enver Altaylı

Yaşamını Sovyetler Birliği'nin çöküşüne ve Türkistan mücadelesine adayan Ruzi Nazar'ın yaşamöyküsü... CIA'da geçirdiği 40 yılın bilinmeyen yönleri...

"Ruzi Nazar Özbekistanlı bir Türk, Stalin'in ordusunda Nazilere esir düşüyor, sonra CIA görevlisi. Türkiye'de 11 yıl çalışıyor; 27 Mayıs darbesi, İnönü, Türkeş, Madanoğlu, MİT Müsteşarı Fuat Doğu gibi tanınmış isimler hakkında yazdıkları bu dönemden. Sonra İran devrimi, Afganistan, Sovyetler'in dağılması...
Enver Altaylı'nın birçok bilinmeyeni gün ışığına çıkaran kitabı roman gibi akıcı, aynı zamanda akademik bir tez gibi özenli."
Taha Akyol

"Ruzi Nazar'ın hatıraları Türkiye'nin odağında olduğu uzun ve karanlıkta kalmış bir tarih dönemine nihayet ışık tutacaktır. Kendi hayatı bu tarih döneminin kritik bir öznesi olan Sayın Altaylı'yı bu önemli girişimi için tebrik ediyorum."
Mehmet Ali Bayar

"Sürekli heyecanla okunan bir siyasi tarih. Böylesi her zaman bulunmaz."
Prof. Dr. Ümit Özdağ

"20. yüzyılın koca dünya tarihi, bir tek kişinin hayatına sığabilir mi? Enver Altaylı'nın su gibi akan kaleminden, Ruzi Nazar'ın roman sıcaklığında hayatını okurken bu soruya tereddütsüz 'evet' cevabını vereceksiniz."
Prof. Dr. Mümtaz'er Türköne

"CIA'nın Türk casusu Ruzi Nazar'ın hayat hikâyesi aynı zamanda bir Soğuk Savaş gizli tarih anlatımı olmuş; Enver Altaylı'nın bu çalışmasından sonra Türkiye'nin yakın siyasi geçmişi yeniden yazılabilir."
Murat Yetkin

Genres: History

518 pages, Paperback

First published February 1, 2013

Reviews

[Yusuf · Rating 5 out of 5]

5 yıldız vermem tamamen kitabın "birincil kaynak" olmasından kaynaklanıyor. Ruzi Nazar'ı "nesneleştiren" bir analiz olarak hiçbir değeri yok. Zaten yazar Enver Altaylı eski bir MİT üyesi, MİT'e girmesini de Nazar'a (ve dolayısıyla CIA'e) borçlu. Ama birincil bir kaynak olarak çok değerli, okuması çok keyifli. Ruzi Nazar, Özbekistan'da doğmuş, Kızılordu safında II. Dünya Savaşı'na girmiş ve taraf değiştirmiş, Nazi Almanyası saflarında subay olmuş, Soğuk Savaş döneminde CIA'e katılmış inanılmaz bir hayat sürmüş. Enver Altaylı, Nazar ile görüşerek yazmış kitabını. Kitapta Nazar'ın ve Altaylı'nın gözünden iki milliyetçinin Soğuk Savaş'ı, ABD'yi, kendilerini, sosyalizmi nasıl gördüklerini okuyoruz. Çelişkiler, zorlamalar, rastlantılara yüklenmeler... Kitap bazen inanılmaz komik ve absürd hikayeler örüyor, daha doğrusu örmek zorunda kalıyor. Sadece bir örnek vermem gerekirse: Ruzi, 1959-1972 arasında Türkiye'de çalışıyor CIA için ve kitaba göre Türkiye'ye gelmeden önce CIA ile şöyle bir pazarlık yapıyor "Ben Türkiye'de SSCB'ye karşı çalışırım ama Türkiye'nin içişleriyle ilgili benden bilgi alamazsınız!!!". Elbette, CIA buna onay veriyor ve Ruzi asla Türkiye meseleleriyle ilgili çalışmıyor falan filan. Kitapta daha onlarca absürt karşılaşma, rastlantı var. Ama dediğim gibi hepsi de Ruzi Nazar'ın ve Altaylı'nın yani iki istihbaratçı ve milliyetçi figürün Soğuk Savaş'ı, kendilerini, SSCB'yi, vatanseverliği inşa ediş biçimleri olarak okunmalı.

[Avara · Rating 5 out of 5]

Ruzi Nazar ile görüşerek yazılmış bir otobiyografi. Çok hareketli bir hayatın akışını ve ilginç anekdotları kitapta bulabiliyorsunız. Bu anekdotlardan biri şu; İsmet İnönü SSCBde yaşayan Tüksoylu halkların artık ruslaşmış olduğunu ve diğer taraftan SSCB nin kolay kolay yıkılmayacağını düşünüyor. Bunu Ruzi Nazara 1963 yılında söylüyor. 1991 de SSCB çöktü ve o "ruslaşmış" türkler kendi devletlerini kurdu ve ilk baktıkları yer Türkiye ve Batı idi.

[Selcuk dönmez · Rating 2 out of 5]

Zaman kaybı.

[Atila Demirkasımoğlu · Rating 1 out of 5]

Enver Altayllı'nın Ruzi Nazar'ı anlattığı kitabı okudum. Bence içinde birinci dereceden hiçbir bilgi yok. İkinci dereceden önemli bilgi bile yok. Taliban-El Kaide gibi örgütlerin neden ve nasıl oluştuğuna dair bir değinme dışında bilgi yok. Türkiye'ye ait de bir bilgi yok.

Bu kitabın yazılmadığını düşünüyorum. Kitabı sanırım Ruzi Nazar'ın kızı Slyvia (Zübeyde) Nazar yazacaktır. Ama ne zaman yayınlanır onu bilemem. Slyvia Nasar çok başarılı iki kitabın sahibi. Biri Akıl Oyunları diğeri Büyük Düşünenler. Özellikle Büyük Düşünenler çok iyi bir kitap.

Bu kitapta hiçbir soyutlama yok. Hiçbir teorik düşünce görmüyoruz. Sadece olaylar. Tommiks Teksas kıymetinde olaylar var. Yazılmadı mı gerçekten yok mu onu şimdillik bilemiyoruz. Ama bana sanki yüksek bir teorik düşünceden hayata bakış yok gibi geldi. Belki olaylara dair bilgiler vardır ve verilmemiştir.

Çok önermiyorum.

[Musab]

Good book.