Υστερόγραφο ζωής

by Ελένη Κ. Τσαμαδού

Στον απόηχο των γεγονότων της πρόσφατης Ιστορίας, στην προπολεμική και μεταπολεμική Θεσσαλονίκη, στην Αμερική των «παιδιών των λουλουδιών», στο Μόναχο του Μαύρου Σεπτέμβρη και την Αθήνα του Πολυτεχνείου και του σήμερα ξετυλίγονται και συνυφαίνονται δύο παράλληλες ιστορίες, της Ραχήλ και του Γιάννη.
Η Ραχήλ, μια από τις κόρες του Ισραήλ, κλήθηκε σε κρίσιμες στιγμές της Ιστορίας να πάρει αποφάσεις που καθόρισαν όχι μόνο τη δική της πορεία, αλλά και τη ζωή του γιου που έχασε.
Ο Γιάννης είναι αυτός που θα πρέπει να κρίνει τις αποφάσεις της μητέρας του, της Ραχήλ, και να σκεφτεί αν θα τη συγχωρήσει για όσα του στέρησε, καθώς ταυτόχρονα προσπαθεί να συμφιλιωθεί με τις δικές του μνήμες και ενοχές που τον στοιχειώνουν.
Ένα μυθιστόρημα για ένα μεγάλο έρωτα και μια προδοσία, που διατρέχει την πιο σκοτεινή και απάνθρωπη περίοδο του 20ού αιώνα και μας θυμίζει πως οι άνθρωποι μπορεί να μη λησμονούν αλλά μπορούν και πρέπει να συγχωρούν πριν να είναι αργά.

528 pages, Paperback

First published April 18, 2013

About the author

Η Ελένη Κ. Τσαμαδού (Eleni K. Tsamadou) σπούδασε νομικά στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, καθώς και International Legal Studies στο American University, Washington College of Law. Σταδιοδρόμησε ως δικηγόρος στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος από το 1966 μέχρι το 2000, οπότε αποχώρησε με τον ανώτατο βαθμό ιεραρχίας. Ασχολήθηκε κυρίως με θέματα Διεθνών Συναλλαγών και Ιδιωτικοποιήσεων. Τα έτη 2000-2004 εργάστηκε ως ειδική σύμβουλος σε νομικά θέματα που άπτονταν των Υπουργείων Ανάπτυξης, και Οικονομίας και Οικονομικών. Το μυθιστόρημά της ΟΙ ΘΕΟΙ ΠΕΘΑΝΑΝ ΣΤΗ ΡΩΜΗ έχει μεταφραστεί στα γερμανικά με τον τίτλο EIN KÖNIGREICH FÜR EIN GRAB.

(Πηγή: "Εκδόσεις Ψυχογιός", 2024)

Reviews

[Vaso · Rating 4 out of 5]

Η αφήγηση της ζωής της Ραχήλ στον γιο της, μας μεταφέρει στην προπολεμική και μεταπολεμική Ελλάδα, μέσα από την πένα της κας Τσαμαδού.. Αποφεύγοντας τους πολλούς μελοδραματισμούς, κατάφερε να κρατήσει το ενδιαφέρον αμείωτο.
Συγχαρητήρια..

[Πάνος Τουρλής · Rating 3 out of 5]

Μετά το αξεπέραστο Ο χορός των μυστικών η Ελένη Τσαμαδού επιστρέφει για μια εξομολόγηση ζωής. Η ιστορία εκτυλίσσεται σε δύο επίπεδα: η Ραχήλ γράφει στο παιδί της τις αναμνήσεις της και ο γιος της Ραχήλ διαβάζει τις λέξεις της μάνας που τον εγκατέλειψε μωρό παιδί μόνο με τον πατέρα του, ψάχνοντας να καταλάβει γιατί του γράφει όσα γράφει και ψάχνοντας στην ψυχή του για να δει αν υπάρχει περιθώριο συγχώρεσης ενώ ταυτόχρονα θυμάται κι αυτός τις δικές του ερωτικές περιπέτειες.

Η Ραχήλ είναι Εβραία, γεννιέται τη δεκαετία του 1920 στη Θεσσαλονίκη και ζει μια άνετη οικονομικά ζωή. Μετά τις εγκύκλιες σπουδές της σπουδάζει στην Ελβετία καλούς τρόπους κι εκεί ερωτεύεται τον Μαξ, έναν άντρα που τη γοητεύει. Ο Μαξ αποβλέπει στην περιουσία της και την πείθει να γίνει δική του, όμως μένει έγκυος! Μετά από κάποιες ανατροπές στην υπόθεση ως προς την πραγματική ταυτότητα του απατεώνα και την έκτρωσή της, η Ραχήλ επιστρέφει στην πατρίδα της ταπεινωμένη. Με το ξέσπασμα του πολέμου γίνεται νοσοκόμα και βοηθάει στο μέτωπο. Μετά την εισβολή των Γερμανών μεταφέρεται μαζί με όλους τους Εβραίους στο Άουσβιτς. Εκεί....

Ταυτόχρονα μαθαίνουμε για την ερωτική ζωή του Γιάννη, που μεγαλώνει μόνος με τον πατέρα του και αναρωτιέται γιατί τον εγκατέλειψε η μάνα του και τι γυναίκα είναι κάποια που αφήνει το σπλάχνο της να μεγαλώσει μακριά από την πατρίδα χωρίς κανένα σημάδι ενδιάφεροντος από τη μεριά της. Το κείμενο της μητέρας του τον βοηθά να θυμηθεί αποσπάσματα από τη δική του ζωή, να βάλει στις σωστές της διαστάσεις τη σχέση του με τη Μαρίνα, την κοπέλα του και να προχωρήσει στη ζωή του. Οι τελευταίες σελίδες όμως του αποκαλύπτουν τι πραγματικά συνέβη και αναγκάστηκε η μητέρα του να τον αφήσει να φύγει μακριά της.

Η γραφή παραμένει αγαπημένη: λόγος άμεσος, ευθύς, ένα ποτάμι από εικόνες και συναισθήματα ξεχειλίζει και παρασύρει τον αναγνώστη στα κόκκινα ποτάμια του πολέμου και στα μαύρα μονοπάτια του έρωτα. Σε κάποια σημεία φλύαρο, με αρκετές σελίδες να χαλαρώνουν κάπως την πλοκή και να διακόπτουν την ένταση των σκέψεων όμως, παρ' όλο που η πρωταγωνίστρια αναλύει τον τρόπο σκέψης της, τα αισθήματά της, τις ανάγκες της, τουες έρωτές της, τη νοοτροπία της κλπ. αυτό δεν καταντά βαρετό, χάρη στην πένα της συγγραφέως. Τα απομνημονεύματα είναι λόγια που σίγουρα θα ακούσει κάποιος από μια γυναίκα της διπλανής πόρτας, ό,τι ποτίζει τις σελίδες είναι ειπωμένο και βιωμένο από μια μέσης ηλικίας και νοοτροπίας γυναίκα που όλοι έχουμε συναντήσει.

SPOILERS

Πάμε στις αντιρρήσεις. Δύο είναι τα βασικά σημεία που ανατρέπουν τα πάντα: τι αναγκάστηκε να κάνει η Ραχήλ στο Άουσβιτς και γιατί εγκατέλειψε το παιδί της. Ομολογώ ότι θεωρώ υπερβολικές και τις δύο αντιδράσεις. Η αγωνία της Ραχήλ είναι να τη συγχωρήσει ο γιος της που αναγκάστηκε ως νοσοκόμα να συνεργαστεί κρυφά στο στρατόπεδο με τη βοηθό του Μέγνκελε και να κάνει εκτρώσεις σε εγκύους εβραίες για να μην πέσουν στα νύχια του Μένγκελε και βασανιστούν φριχτά. Δεν μπορώ να πω ορθά κοφτά τι είναι σωστό και τι λάθος. Με τη δική μου αντίληψη και τη δική μου νοοτροπία, η γυναίκα αναγκάστηκε να το κάνει υπό τις δεδομένες συνθήκες, ούτε επιλοή της ήταν ούτε ήθελε να το κάνει. Από κει και πέρα, έχουμε να κάνουμε με μια ταπεινή εβραία, σχετικά θρήσκα και ταπεινή, οπότε ένιωσε έτσι. Για μένα δεν ήταν δα και φλέγον ζήτημα.

Ως προς τη μέγιστη αποκάλυψη της εγκατάλειψης: η Ραχήλ επέστρεψε στην Ελλάδα και παντρεύτηκε Αμερικανό αξιωματικό που εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Ελλάδα. Βαπτίστηκε χριστιανή για να παντρευτούν αλλά όταν γεννήθηκε ο γιος της το θεώρησε δώρο από τον Θεό και συγχώρεση άνωθεν για τα εγκλήματα που διέπραξε στο στρατόπεδο, οπότε θεώρησε να κάνει περιτομή στο μωρό και να το αφιερώσει στον εβραϊσμό. Ο σύζυγος, έξαλλος που τον κορόιδεψε για τα αισθήματά της και κατά βάθος παρέμεινε εβραία, μακριά από τις διδαχές του χριστιανισμού (!), τη χώρισε και της πήρε και το παιδί στην Αμερική! Νομίζω ότι αυτό είναι αρκετά υπερβολικό από μόνο του και δε χρειάζεται να σχολιάσω περαιτέρω.

Σε γενικές γραμμές ευκολοδιάβαστο, πλούσιο σε συναισθήματα, ωραίο σε περιγραφές, ωραία δίνονται τα ιστορικά στοιχεία της Θεσσαλονίκης και της Πάτρας (δε γνώριζα για τον βομβαρδισμό της την πρώτη μέρα της Κατοχής), ωραίο κείμενο αλλά υπερβολικό στα ανωτέρω σημεία.

[Georgia · Rating 4 out of 5]

Ένα ακόμα πολύ ωραίο και καλογραμμένο βιβλίο από την κυρία Τσαμαδού. Η Ραχήλ είναι ένας άνθρωπος που έχει ζήσει πάρα πολλά στη ζωή της, καταστάσεις που θέλει να ξεχάσει. Αναγκάζεται όμως να διηγηθεί τις περιπέτειες της ζωής της για να πει τη δική της αλήθεια στο Γιάννη. Την αλήθεια για όσα έγιναν και όσα δεν έγιναν. Θα είναι το αποτέλεσμα λυτρωτικό και για τους δύο;

[Stefania Gartz · Rating 5 out of 5]

Ένα μυθιστόρημα για ένα μεγάλο έρωτα και μια προδοσία, που διατρέχει την πιο σκοτεινή και απάνθρωπη περίοδο του 20ού αιώνα και μας θυμίζει πως οι άνθρωποι μπορεί να μη λησμονούν αλλά μπορούν και πρέπει να συγχωρούν πριν να είναι αργά.
με μια λέξη ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΤΙΚΟ!!!!!

[Yanper · Rating 2 out of 5]

Με άφησε με ανάμικτα συναισθήματα. Αν και καλογραμμένο δεν αποφεύγει όμωςσε κάποια σημεία την φλυαρία. Η μητέρα διηγείταιι στο παιδι της, τις περιπέτειες της ζωής της μιας και είχαν ζήσει χωριστά. Και μέχρι εδώ καλά, αυτό όμως που με “χάλασε” ήταν ότι διηγείται και την ερωτική και σεξουαλική ζωή της στο παιδί της. Πείτε με συντηρητικό, πείτε με οπισθοδρομικό αλλά νομίζω ότι ένας γονιός δεν χρειάζεται να εξιστορεί στα παιδιά του την σεξουαλική ζωή του, το βρίσκω τουλάχιστον μη κομψό.

[Anastasia Kay · Rating 5 out of 5]

Όπως όλα τα βιβλία της Τσαμαδού,το ρούφηξα κυριολεκτικά μέσα σε μια μέρα....ένα κοινό θέμα,πολύ συγγραφείς έχουν ασχοληθεί με τους Εβραίους της Θεσ/νίκης και το Ολοκαύτωμα,που όμως η μαεστρία και η ομορφιά της πένας της Τσαμαδού καταφέρνει να δώσει την δική του ξεχωριστή ταυτότητα σε αυτό το βιβλίο....

[Eri · Rating 4 out of 5]

Καλογραμμένο. Μου άρεσε αρκετά αλλά το βιβλίο είχε αρκετά κένα. Η Ραχήλ είχε πεθάνει όταν ο Γίαννης διάβαζε το γράμμα της; Άραγε η Ραχήλ πρόλαβε τον Τέο πρίν πεθάνει; Εάν ο Τέο την είχε αγαπήσει τόσο όσο πάντοτε της έλεγε " your are the love of my life " πως μπορούσε να μείνει μακριά της τόσα χρόνια; Πώς μπόρεσε να ξεχάσει την Ραχήλ και να ξαναπαντρεύτει; Γιά ποιό λόγο κέρδισε αυτός την κηδεμονία του παιδιού και για ποιό λόγο η μητέρα του Γιάννη δεν μπορούσε να τον επισκέπτεται κάποιες φορές το χρόνο; Όσο θυμωμένος κι αν ήταν ο Τέο δεν μπορούσε να στερήσει με αυτό το τρόπο το παιδί απο την μητέρα του. Δεν της έδωσε την ευκαιριά να του εξηγήσει. Για ποιό λόγο ποτέ δεν μίλησε στο παιδί του για την μητέρα του; Άραγε η Ραχήλ μετά τον χωρισμό απο τον Τέο ξανα έφτιαξε την ζωή της; Δεν μας λέει στο γράμμα της μετά τι έγινε.. Η Ραχήλ δεν ξανα αγάπησε στην ζωή της. Άραγε έαν ήταν ζωντανή τελικά ο Γιάννης πήγε να την συναντήσει;

[Georgette Nanou · Rating 4 out of 5]

Έχω διαβάσει άλλα δύο βιβλία της αξιόλογης συγγραφέως,με την εξαιρετική γραφή της, που με ενθουσίασα πάρα πολύ.Προσωπικά ,για το συγκεκριμένο,είχα μεγαλύτερες προσδοκίες και μπορώ να πω ότι στην αρχή με δυσκόλεψε λίγο.Κατάφερε,βέβαια,να με ταξιδέψει στον χρόνο και να κατανοήσω τ��υς χαρακτήρες των ηρώων,αλλά από την μέση του βιβλίου και μετά που ήταν πιο ενδιαφέρον και νομίζω ότι η γραφή σε αυτό το βιβλίο είναι διαφορετική από τα προηγούμενα.Παρ'ολα αυτά ειναι ένα όμορφο βιβλίο με ενδιαφέρουσα ιστορία για την ζωή μια εβραίας με τα ήθη και έθιμα και όλα τα επακόλουθα τους πριν,κατά την διάρκεια του β.παγκοσμίου πολέμου ,αλλά και μετά.