Bedanabala : Her Life, Her Times

by Mahasweta Devi

These reminiscences of a women whose mother was rescued from a house of ill-repute construct a history not often documented. A history that runs parallel to the official narrative of India's modernism and nationalism: that of women outcast because they are 'fallen'. It seeks to empathize with a segment of society condemned even by other women as beyond the bounds of decency and social acceptance.

Genres: Literature

73 pages, Paperback

About the author

Mahasweta Devi was an Indian social activist and writer. She was born in 1926 in Dhaka, to literary parents in a Hindu Brahmin family. Her father Manish Ghatak was a well-known poet and novelist of the Kallol era, who used the pseudonym Jubanashwa. Mahasweta's mother Dharitri Devi was also a writer and a social worker.

She joined the Rabindranath Tagore-founded Vishvabharati University in Santiniketan and completed a B.A. (Hons) in English, and then finished an M.A. in English at Calcutta University as well. She later married renowned playwright Bijon Bhattacharya who was one of the founding fathers of the IPTA movement. In 1948, she gave birth to Nabarun Bhattacharya, currently one of Bengal's and India's leading novelist whose works are noted for their intellectual vigour and philosophical flavour. She got divorced from Bijon Bhattacharya in 1959.

In 1964, she began teaching at Bijoygarh College (an affiliated college of the University of Calcutta system). During those days, Bijoygarh College was an institution for working class women students. During that period she also worked as a journalist and as a creative writer. Recently, she is more famous for her work related to the study of the Lodhas and Shabars, the tribal communities of West Bengal, women and dalits. She is also an activist who is dedicated to the struggles of tribal people in Bihar, Madhya Pradesh and Chhattisgarh. In her elaborate Bengali fiction, she often depicts the brutal oppression of tribal peoples and the untouchables by potent, authoritarian upper-caste landlords, lenders, and venal government officials.

Major awards:
1979: Sahitya Akademi Award (Bengali): – Aranyer Adhikar (novel)
1986: Padma Shri[2]
1996: Jnanpith Award - the highest literary award from the Bharatiya Jnanpith
1997: Ramon Magsaysay Award - Journalism, Literature, and the Creative Communication Arts
1999: Honoris causa - Indira Gandhi National Open University (IGNOU)
2006: Padma Vibhushan - the second highest civilian award from the Government of India
2010:Yashwantrao Chavan National Award
2011: Bangabibhushan - the highest civilian award from the Government of West Bengal
2012: Hall of Fame Lifetime Achievement Sahityabramha - the first Lifetime Achievement award in Bengali Literature from 4thScreen-IFJW.

মহাশ্বেতা দেবী একটি মধ্যবিত্ত বাঙালি পরিবারে জন্মগ্রহণ করেছিলেন । তাঁর পিতা মনীশ ঘটক ছিলেন কল্লোল যুগের প্রখ্যাত সাহিত্যিক এবং তাঁর কাকা ছিলেন বিখ্যাত চিত্রপরিচালক ঋত্বিক ঘটক। মা ধরিত্রী দেবীও ছিলেন সাহিত্যিক ও সমাজসেবী। মহাশ্বেতা দেবী বিখ্যাত নাট্যকার বিজন ভট্টাচার্যের সঙ্গে বিবাহবন্ধনে আবদ্ধ হন। তাঁদের একমাত্র পুত্র, প্রয়াত নবারুণ ভট্টাচার্য স্মরণীয় কবিতার পঙ্‌ক্তি ‘এ মৃত্যু উপত্যকা আমার দেশ নয়’ এবং হারবার্ট উপন্যাস লিখে বাংলা সাহিত্যে স্থায়ী স্বাক্ষর রেখে গেছেন।

তাঁর শৈশব ও কৈশোরে স্কুলের পড়াশোনা ঢাকায়। দেশভাগের পর চলে আসেন কলকাতায়। এরপর শা‌ন্তিনিকেতনের বিশ্বভারতী বিশ্ববিদ্যালয় থেকে ইংরেজিতে অনার্স এবং কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয় থেকে স্নাতকোত্তর ডিগ্রি নেন।

১৯৬৪ খ্রীষ্টাব্দে তিনি বিজয়গড় কলেজে শিক্ষকতা শুরু করেন । এই সময়েই তিনি একজন সাংবাদিক এবং লেখিকা হিসাবে কাজ করেন। পরবর্তীকালে তিনি বিখ্যাত হন মূলত পশ্চিমবাংলার উপজাতি এবং নারীদের ওপর তাঁর কাজের জন্য । তিনি বিভিন্ন লেখার মাধ্যমে বিভিন্ন উপজাতি এবং মেয়েদের উপর শোষণ এবং বঞ্চনার কথা তুলে ধরেছেন। সাম্প্রতিক কালে মহাশ্বেতা দেবী পশ্চিমবঙ্গ সরকারের শিল্পনীতির বিরুদ্ধে সরব হয়েছেন । সরকার কর্তৃক বিপুল পরিমাণে কৃষিজমি অধিগ্রহণ এবং স্বল্পমূল্যে তা শিল্পপতিদের কাছে বিতরণের নীতির তিনি কড়া সমালোচক । এছাড়া তিনি শান্তিনিকেতনে প্রোমোটারি ব্যবসার বিরুদ্ধেও প্রতিবাদ করেছেন ।

তাঁর লেখা শতাধিক বইয়ের মধ্যে হাজার চুরাশির মা অন্যতম। তাঁকে পদ্মবিভূষণ (ভারত সরকারের দ্বিতীয় সর্বোচ্চ নাগরিক পুরস্কার,২০০৬), রামন ম্যাগসেসে পুরস্কার (১৯৯৭), জ্ঞানপীঠ পুরস্কার (সাহিত্য একাডেমির সর্বোচ্চ সাহিত্য সম্মান), সার্ক সাহিত্য পুরস্কার (২০০৭) প্রভৃতি পদকে ভূষিত করা হয়।

২০১৬ সালের ২৮ জুলাই, বৃহস্পতিবার বেলা ৩টা ১৬ মিনিটে চিকিৎসাধীন অবস্থায় তিনি শেষনিশ্বাস ত্যাগ করেন।


जन्म : 1926, ढाका।

Reviews

[Chitra Ahanthem · Rating 4 out of 5]

Mahasweta Devi's Bedanabala translated by Sunandini Banerjee is a mere 77 pages but the world it will take you to and the thoughts it will leave you with are going to numerous. Set in a different era from the early 1900s to the beginning of the Swadeshi movement in Calcutta, this is a timeless commentary and a story that says a lot about women who live on the margins of society by selling their bodies, living on the generosity of patrons and continuing the cycle of bringing in other younger women into the fold to suffer just like them.

The story takes you within the walls of seedy houses where women sell their bodies, where beauty, grace and youth are tickets to ensure the tradition is passed on from an older woman who will watch out for the other younger lot and who will partake of cuts. It is a world where the women live in the hope that there will be a wealthy man who would be interested in setting up one woman in a separate house, a world where such women are looked down. And yet, when the outside world around them is caught in the tide of the freedom movement or when natural calamities occur, it is these same women who will take out their earnings for the greater good.

The historical anecdotes give a peak into Bengali society and pride when Tagore is accorded the Nobel Prize in literature, when Bengali youths sacrifice their lives in the freedom movement. The narrative style adopted is truly powerful with a woman reclaiming the agency lacking in the lives of other women before her.

[Vanya · Rating 4 out of 5]

Stories are an act of memory-making. When words are set in writing, they shed the cloak of obscurity, claiming a presence for all of posterity to sit back and take notice. Mahasweta Devi’s work has been radical in its documentation of marginalised voices. She is known to have wielded her pen like a weapon, striking the fetters of oppression with each new sentence. It would come as no surprise to you then that in Bedanabala, we are told the story of a prostitute who was rescued from a brothel, which is narrated in first person by her eponymous daughter.

Bedanbala: Her Life. Her Times. is set in pre-Independence India, when the nation is waking up to nationalistic fervour and enlightened thoughts. It begins with telling us how new women are brought to the trade of sex-work - stolen when they are still babies by bribing their maids. The women are then groomed and pushed into business when they come off age. Despite what’s pre-ordained for them, the ultimate, unattainable dream for every sex-worker is to be a householder. But we know better than to believe this possible. As people who constitute the society, we know that while these women, who sell their flesh, are dirty and outcasts, the men who visit them are not. They are respectable and they marry women who live within the bounds of respectability. Yet, somehow, Bedanbala’s mother has a shot at an alternate life and her story is recounted by her daughter who is reminiscing of times past as she sits in her own home surrounded by books.

At close to 80 pages, this novella has much to offer the reader. The women we meet are not introduced as representative of their work only, but as people in their own right who were actively involved in society’s upliftment. The reader is forced to look inward, instead of being a comfortable observer standing at a distance from the happenings in the book. There’s space only for introspection, not judgement and moral righteousness.

Mahasweta Devi’s oeuvre speaks for itself, and no review of mine can ever live up to its legacy.

[Pawarut Jongsirirag · Rating 4 out of 5]

หากถามว่าแม่ของฉันเป็นใคร คำตอบของฉัน คือ แม่เติบโตในซ่อง ถูกเลี้ยงดูโดยแม่เล้าและเหล่าโสเภณี

เรื่องราวนี่มันตั้งต้นมาแบบดาร์คมากเลยนะ แต่ยังดีว่ามหาเศวตาไม่ได้ต้องการขายเนื้อเรื่องทำนองโศกเศร้ากล้ำกลืน สิ่งที่เธอต้องการ คือ การนำ "เสียง" ของหญิงแพศยา (ซึ่งหมายถึงสาวบริการ) ให้กลับขึ้นมาอยู่บนแสงสปอตไลท์ ให้คนทั่วไปได้รับฟังเรื่องราวและชีวิตของพวกเธอ ไม่ให้เสียงและชีวิตของพวกเธอหายไปจากสังคม ต้องไปหลบอยู่ในมุมมืด รอให้ผู้คนตัดสินและตีค่าพวกเธอแต่เพียงอย่างเดียว

ความเข้าใจในเพื่อนมนุษย์ด้วยกันเอง คือ สิ่งที่มหาเศวตา เทซี ต้องการนำเสนอในหนังสือเล่มนี้ครับ

หนังสือเล่มนี้นับว่าเป็น Novella ที่เล่าถึงชีวิตของ กมลินี ผ่านน้ำเสียงและห้วงคำนึงของ เบดานาบาลา ลูกสาวของเธอ เพื่อบอกเล่าถึงชะตาชีวิตอันพิสดารของสาวน้อยคนหนึ่งที่ต้องไปเติบโตในซ่อง

เรื่องราวทั้งหมดเซทติ้งในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 ในห้วงเวลาที่อินเดียต้องการปลดแอกตนเองออกจากอังกฤษ เรื่องราวประวัติศาสตร์กระแสหลักจึงทับซ้อนลงไปในประวัติศาสตร์อีกเส้นหนึ่งที่ไม่ใช่แม้แต่เพียงกระแสรอง แต่มันคือประวัติศาสตร์ที่ไม่มีใครต้องการพูดถึงหรือเคยได้รับรู้มาก่อน ดังเช่น ชีวิตและสังคมของหญิงแพศยา แต่สิ่งที่ทั้งสองเส้นเรื่องนี้มีเหมือนกัน คือ เรื่องราวของผู้ที่ถูกกดขี่นั่นเองครับ

การที่มหาเศวตา เทวร นับสองเส้นเรื่องนี้มาบอกเล่าไปด้วยกัน ทำให้เห็นถึงมิติของการต่อสู้ ทั้งในระดับรัฐชาติ และในระดับปัจเจกที่ทั้งสองส่วน ต่างต้องการแสวงหาอิสรภาพ และ หลุดพ้นจากการถูกครอบงำ ไม่แตกต่างกัน

ผมชอบที่เรื่องราวมันไม่ได้เล่าแบบต้องการความเห็นใจหรือเรียกน้ำตาแห่งความสงสาร แม้มันจะฉายภาพของการกดขี่ ผญ แบบสุดลิ่มทิ่มประตู พูดได้ว่า ผญ แทบทุกคนในสมัยนั้น ไม่ว่าจะอยู่ในชนชั้นอะไรก็ตาม ต่างตกอยู่ภายใต้อำนาจของผู้ชายแทบทุกมิติของชีวิต แล้วนับประสาอะไรกับชีวิตของหญิงขายบริการ ที่เรียกได้ว่าเป็นลำดับชั้นล่างสุดของปีรามิดเพศหญิงในสังคมของอินเดีย

น้ำเสียงที่มหาเศวตา เทวีใช้ในการบอกเล่าเรื่องราวผ่าน เบดาบานา คือ น้ำเสียงของผู้ที่ไม่ยอมตกอยู่เบี้ยล่างของสังคมหรือผู้ชายคนไหนก็ตาม พวกเธอต้องการกำหนดชีวิตของตนเองเท่าที่พวกเธอจะสามารถทำได้ ซึ่งในเรื่องราวทั้งหมดนี้ก็ฉายภาพตัวละครหญิงสาวมากหน้าหลายตาที่ต่อสู้เพื่อให้ชีวิตของตนเองดีขึ้น เท่าที่พวกเธอจะคิดออกภายใต้ยุคสมัยนั้น ซึ่งก็มีทั้งประสบผลสำเร็จ และที่ต้องตายจากไปก็มากเหลือเกิน แต่ทุกคนก็ฝันถึงชีวิตที่ดี ชีวิตที่ไม่ต้องถูกกดขี่อีกต่อไป

ภายใต้น้ำเสียงของการขัดขืนนี้ มหาเศวตายังใช้วิธีการเล่าด้วยกลวิธีของการนึกย้อนไปในอดีต ข้อเท็จจริงจึงถูกนำเสนอแบบเศษเสี้ยวที่ไม่ต่อเนื่องกัน หากจะบอกว่าเป็นกระแสสำนึก ผมคิดว่าอาจจะไม่ถึงขนาดนั้น แต่มันก็มีความไหลรวมของความนึกคิด บทสนทนา และเหตุการณ์ต่างที่ไม่เรียงลำดับอย่างชัดเจนนัก เสมือนให้กับนักอ่านได้ย้อนกลับไปในช่วงเวลานั้นผ่านการอ่านบันทึกของหญิงสาวคนหนึ่งที่เขียนถึงความทรงจำของตัวเธอเองที่มีต่อมารดา

ไม่ปฏิเสธว่าเนื้อเรื่องมันแฝงความเป็นเฟมมินิสต์ค่อนข้างชัดเจนครับ แต่เป็นเฟมินิสต์อีกเฉดหนึ่งที่เราอาจจะไม่ได้ผ่านตามากนัก เพราะส่วนใหญ่แล้วเราจะได้อ่านเรื่องราวจากฝากฝั่งตะวันตกมากกว่าฝั่งตะวันออก ยิ่งภูมิภาคเอเชียใต้ด้วยแล้ว พื้นที่ที่มีวัฒนธรรมเฉพาะของตนเอง ยิ่งตอกย้ำว่า ผู้หญิงทุกคนต่างแบกรับเรื่องราวที่ไม่เหมือนกันเลย เพราะชนชั้นที่แตกต่าง สภาพเศรษฐกิจและสังคมที่ไม่เหมือนกัน ทำให้ผู้หญิงแต่ละคนต้องพบเจอเรื่องราวการกดขี่ที่ไม่เหมือนกัน เรื่องราวในหนังสือเล่มนี้จึงเน้นย้ำว่า การมองว่าผู้หญิงทุกคนจะมีความเจ็บปวดเหมือนๆกันหมด ดูจะไม่ใช่คำตอบที่ถูกต้องอย่างแน่นอน

เมื่อกลั่นทุกส่วนออกมาแล้ว หนังสือเล่มนี้จึงเป็นการร้อยเรียงเรื่องราวทั้งเล็กและใหญ่ในสังคมอินเดียให้กลับมามีพลังอีกครั้งหนึ่ง ใครจะคิดว่าเรื่องราวของหญิงแพศยาจะมาสามารถบอกเล่าไปพร้อมกับการปฏิวัติของประเทศได้

แต่หากคิดอีกแง่หนึ่ง ทำไมมันจะบอกเล่าด้วยกันไม่ได้ เพราะเรื่องราวของการต่อสู้ย่อมหลอมรวมด้วยกันได้อยู่แล้วนี่ครับ

[Tejaswini · Rating 4 out of 5]

Here comes little Kamilini with her tiny steps making her way into Kamini's life who is the head of that household of whores. Kamini , is fondly called as Did'ma by our narrator Bedanabala ( Kamalini's daughter) in the book. Years to come, 'Kamalini' the name divinely suits her lotus like blooming face, exuding fragnace as if she bathed in river with bed of roses. She has evoked untoched senses of motherhood in Did'ma who craved to nurture her tenderly & marry off to some 'babu' from a renowed Zamindari clan, surprisingly unlike other girls under her control.

Didma, she who swooshed away many innocent childhoods & wiped away promised fates of numerous girl childs is now tethered to a stump frigidly held with an unnamable relationship bonded with a girl whom she has thefted very much like others. For her pristine beauty, Did'ma could have clinked counting gold coins, but here she distanced Kamilini away from the mandatory rituals after attaining puberty.

The book discusses a few stories of girls in the late 19 th century who had fallen as prey to the people like Did'ma mercilessly. Their sindhoor is untouched & their alta is unwashed , forever ornated with marital privileges for they never enter into widowhood. Their wombs are either barren or left unclaimed. Their families shy away from them whom they had met by chance after years unwilling to accept at the cost of their pride & honour. The author has rightly commented that nothing much their plight has changed now, barring the power of literacy & their ability to raise voice thrusting on their profession.

Also there are some important pieces of information from pre-independence era of Bengal in the said period cascaded timely by naming prominent persons & events.

The writing style of Mahashwetha Devi is lyrical, immersive & at times typical. Her prose without annotating punctuation makes slightly tricky testing our concentration. I earlier read such book by Sobti but I found this book a bit challenging. But to tell the least I really admired & was awestruck by how alluring the text is with such disjointed narrative & her ceaseless 'unmarked' flow.

This is a book of memories warped & wafted with pasts of Kamilini & that of Did'ma; more precisely thoughts of Bedanabala on their lives which were merely seen but mostly heard.

[Reader Guy · Rating 3 out of 5]

เปิดมุมมองชีวิตของหญิงโสเภณีในอินเดีย, การดิ้นรนและการถูกบีบบังคับให้อยู่ในบทบาทนี้ในสังคมอย่างเลือกไม่ได้

มุมมองหลักๆที่เห็นได้โดยตรงในหนังสือเล่มนี้คงเป็นเรื่องของ“สิทธิมนุษยชนที่คนๆนึงควรได้รับ”ผ่านเรื่องราวชีวิตของโสเภณี และการเมือง การเรียกร้องสิทธิในสังคมอินเดีย

-แอบอ่านยากนิดนึง อาจจะด้วยวัฒณธรรมกับความเชื่อที่ไม่คุ้นชินกับคำศัพท์อินเดียที่ค่อนข้างเยอะ(แต่มีแปลให้นะ)

-รู้สึกว่าการเล่าเนื้อเรื่องผ่านชีวิตของที่คนโดนกระทำ ก็ทำให้เกิดการตั้งคำถามได้ๆบ่อยๆโดยที่ไม่รู้สึกตัว

[Sampriti · Rating 4 out of 5]

For me, it was an extremely difficult read. Although the translation is merely 76 pages, which can be finished in two sittings, it took me an extraordinary amount of time and headache to finish it. It was an engrossing read, very lucid in language, yet very shocking to learn how human trafficking and forced prostitution reshaped the lives of girls as young as 6 and robbed them of a childhood. The author creates layers of nuances in the character of the matriarch "Didima", her parental benevolence while being the direct perpetrator as well as exploiter of the girls she "keeps", the societal response to victims who wish to be reintegrated into society, and the economy and infrastructure that the whole racket of flesh-trade is silently an integral part of. Overall, as a 21st century urban woman, the narrative can be both informative and bewildering.

[Aditi Debnath · Rating 5 out of 5]

'Bedanabala: Her Life, Her Times' takes us back to pre-independent India. The novella opens on how the babies were stolen by the maids, and we're bought into the business of sex-workers. They were groomed, taught and once turned fourteen were pushed to follow the tradition.

The protagonist, Bedanabala, tells us about the life of Kamalini (her mother) and her mother's Didi ma. The life of pre-independent India was not easy. Through this novella not only talks about prostitution, sex-workers but also about the societal upheavals that led to significant issues and changes in the society.

Talking about the novella, I definitely loved reading it, but I had the impression that it lost it's way halfway through and didn't come to a satisfying end. Overall, it was a good read.

[Por · Rating 4 out of 5]

ผู้หญิงเอเชียใต้คือผู้หญิงที่ต้องต่อสู้กับหลายสิ่งที่กดทับหลาย layer ทั้งขนบธรรมเนียมประเพณี ค่านิยมต่าง ๆ ในสังคม ไม่ว่าจะเป็นระบบชนชั้นวรรณะ หรือปิตาธิปไตย และตัวเอกของเรื่องยังเป็นโสเภณี (ในหนังสือเรียกว่า หญิงแพศยา) ชะตากรรมของโสเภณีในอินเดียก็ไม่ต่างจากโสเภณีอื่น ๆ ทั่วโลก คนจะรับเงินจากมือเธอ แต่จะไม่มีวันยอมรับในตัวพวกเธอ

ด้วยสถานภาพที่แสนน่าอึดอัดนี้ ลองคิดดูว่า คนที่โดนทุก ๆ อย่างบีบคั้นในทุก ๆ ทางแบบนี้ น้ำเสียงในการพูดของพวกเธอจะเป็นแบบไหน? พวกเธอต้องการจะบอกอะไรกับโลกใบนี้บ้าง?

หนังสือเล่มนี้เป็นเสียงของผู้หญิงที่ถูกบีบให้จนหนทาง บางคนไม่มีบ้านให้กลับ ไม่มีใครต้อนรับ เป็นที่รังเกียจ แม้กระทั่งโลกหลังความตาย ก็อาจจะไม่มีพื้นที่สำหรับพวกเธอเสียด้วยซ้ำ

[Akankshya · Rating 4 out of 5]

An interesting tale of sex workers & their lives in Bengal when India was on the cusp of independence and reform.

This story feels like watching the a black & white movie play out in your head and the case it makes for these women, the duplicity of the world scorning them, the hypocrisy of denying them access to dignity and the hope of reform - all of it is beautifully expressed through the lives of the women in it.

[Girija (thesacredwhispers) · Rating 5 out of 5]

Bedanabala by Mahasweta Devi translated by Sunandini Banerjee is a book about the outcaste women who are known by many names such as sinners, prostitutes, whores, kept women and in modern world by 'sex workers'.

Kamini has been in the business of prostitution for a long time. Even if she wishes to leave this 'line', she can't because what can a daughter of whore do other than being in this line? Either that or she doesn't want to. She buys young girls of rich zamindars and puts them in 'the line' as soon as they're of the right age.

One such girl that Kamini buys through a maid of rich zamindar is Kamalini. Kamalini. True to her name, a beautiful little girl, Kamini for the first time looses her heart to Kamal and starts treating her like her own daughter. But a whore's daughter is a whore. How long can Kamini delay to put Kamal in the trade?

Told in first person, the narrator of the book Bedanabala, daughter of Kamalini who calls Kamini Did'ma recounts the different little stories of the different women and their experiences while being in the line. She also recounts her mother's journey from the time she was frisked by Did'ma, her stay in the "hell" and her life in general.

Set in the backdrop of pre-independence era, in an almost poetic prose that might be difficult to read at first but sucks you in itself as you get a hang of it, so much so that will make it difficult for you to keep the book aside and if you still do, will hover your mind with its thoughts, this book deals beautifully with delicate topics of prostitution, women in the prostitution, their reasons and their redemption, people who call them sinners and also the ones who look for their betterment.

Mahasweta Devi portrays her characters just as they are, raw and flawed. In just 77 pages, she presents before us the society in it's true sense.

A short book it may be, but definitely not one that you'd read and forget. It makes home in your head and forces you to question your beliefs.

I have written, re-written and then again re-written this review for a number of times and yet no matter how many times I repeat the procedure, it doesn't seem right. Mere words will never be enough to express how beautiful this book is. For this is not just a book, it is an experience!
⭐⭐⭐⭐⭐/5.