What do you think?
Rate this book
Sesė
Romanas "Sesė" - didžiausias 1996 m. įvykis lenkų literatūroje. Knygos tiražas išnyko per savaitę. Apie ją diskutuojama iki šiol. Jei neturite pakankamai drąsos - nė neatsiverskite šios knygos. Tai tikra Pandoros skrynia. Autorė drastiškai sujungia seniausių mitų, Biblijos ir psichoanalizės motyvus ir atkuria šiuolaikinio žmogaus iniciacijos dramą.
135 pages, Hardcover
First published January 1, 1996
46 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 12 of 12 reviews
April 13, 2025
[4/12 BOOKS CHALLENGE 2025]
Nabiegałam się za tą książką niemal jak główny bohater za prawdą. Nie sposób jej było kupić, miała ją tylko jedna biblioteka, a jak przyszłam to poproszono, bym wstąpiła dzień później, bo mają ją schowaną gdzieś w magazynie. Ale było warto. Zdecydowanie było warto, i niesamowicie mnie rozczarowuje, że książki Saramonowicz są tak trudno dostępne, gdyż brakuje w polskiej literaturze tak bezwstydnego romansu z weird fiction (dziwnofikcją?), a szczególnie z kobiecej perspektywy. Najbliżej jest chyba Joanna Bator, ale to nadal zupełnie inna klasa. Bator operuje na ludziach, a Saramonowicz - na lęku.
Fabuła książki rzeczywiście jest prosta, a jednak po zakończonej lekturze nie mogę wyjść z podziwu, jak idealnie dopasowane do siebie są wszystkie elementy, jak prawda, której przez dwieście stron szuka Jakub, jest nam przedstawiana już od pierwszego rozdziału, ale brakuje nam jeszcze wszystkich elementów, by dostrzec ją w pełni. Pomimo pewnej poniekąd uniwersalności rozwiązania - przynajmniej z punktu widzenia popkultury dwadzieścia lat później - Saramonowicz wodzi czytelnika za nos odpowiednio umiejętnie, by złapał jeden lub drugi haczyk, ocierając się o prawdę, ale nie znajdując jej za szybko.
"Siostra" to pewien ewidentny eksperyment z formą, i nawet po wyjaśnieniu wszystkiego racjonalnie, pozostaje w niej element tajemnicy i nadnaturalnej skazy, które budują atmosferę szaleństwa. W pewnym momencie człowiek odnosi wrażenie, iż całe zło, które spotkało Marię, rzeczywiście się skumulowało i przybrało jakąś formę zewnętrzną, kiedy wyparła je z własnej głowy. Saramonowicz nie tłumaczy wszystkiego, pozostawiając pewne rzeczy do interpretacji i decyzji odbiorcy, ile właściwie warstw ma ta opowieść.
Wiem, że zapewne wielu osobom do gustu "Siostra" nie przypadnie, ale dla mnie ta książka jest po prostu niesamowita, i wiem, że na pewno będę polować na własny, prywatny egzemplarz w antykwariatach, chociaż na pewno nie zwrócę jej do biblioteki bez zrobienia sobie kopii. Saramonowicz jest autorką, której prace zakrawają wręcz na lost media polskiej literatury, a ogromna szkoda.
Nabiegałam się za tą książką niemal jak główny bohater za prawdą. Nie sposób jej było kupić, miała ją tylko jedna biblioteka, a jak przyszłam to poproszono, bym wstąpiła dzień później, bo mają ją schowaną gdzieś w magazynie. Ale było warto. Zdecydowanie było warto, i niesamowicie mnie rozczarowuje, że książki Saramonowicz są tak trudno dostępne, gdyż brakuje w polskiej literaturze tak bezwstydnego romansu z weird fiction (dziwnofikcją?), a szczególnie z kobiecej perspektywy. Najbliżej jest chyba Joanna Bator, ale to nadal zupełnie inna klasa. Bator operuje na ludziach, a Saramonowicz - na lęku.
Fabuła książki rzeczywiście jest prosta, a jednak po zakończonej lekturze nie mogę wyjść z podziwu, jak idealnie dopasowane do siebie są wszystkie elementy, jak prawda, której przez dwieście stron szuka Jakub, jest nam przedstawiana już od pierwszego rozdziału, ale brakuje nam jeszcze wszystkich elementów, by dostrzec ją w pełni. Pomimo pewnej poniekąd uniwersalności rozwiązania - przynajmniej z punktu widzenia popkultury dwadzieścia lat później - Saramonowicz wodzi czytelnika za nos odpowiednio umiejętnie, by złapał jeden lub drugi haczyk, ocierając się o prawdę, ale nie znajdując jej za szybko.
"Siostra" to pewien ewidentny eksperyment z formą, i nawet po wyjaśnieniu wszystkiego racjonalnie, pozostaje w niej element tajemnicy i nadnaturalnej skazy, które budują atmosferę szaleństwa. W pewnym momencie człowiek odnosi wrażenie, iż całe zło, które spotkało Marię, rzeczywiście się skumulowało i przybrało jakąś formę zewnętrzną, kiedy wyparła je z własnej głowy. Saramonowicz nie tłumaczy wszystkiego, pozostawiając pewne rzeczy do interpretacji i decyzji odbiorcy, ile właściwie warstw ma ta opowieść.
Wiem, że zapewne wielu osobom do gustu "Siostra" nie przypadnie, ale dla mnie ta książka jest po prostu niesamowita, i wiem, że na pewno będę polować na własny, prywatny egzemplarz w antykwariatach, chociaż na pewno nie zwrócę jej do biblioteki bez zrobienia sobie kopii. Saramonowicz jest autorką, której prace zakrawają wręcz na lost media polskiej literatury, a ogromna szkoda.
July 13, 2025
Studentavimo laikais šios serijos knygas labai mielai skaičiau, net imdavo azartas pažiūrėjus į sąrašą kokios knygos gale, kiek aš jau visko iš šios serijos perskaičiau ir tikrai nuostabių kūrinių, keitusių požiūrį, vertybes. O šita knyga dar man buvo rekomenduota prieš 20 metų mažiausiai ir tik dabar prisiverčiau perskaityt kaip iššūkį. Tikrai iššūkis - labai sudėtingai parašyta, ypač tos dalys, kur daug filosofijos mitologijos, labai painiai dėstoma, sudėtingiausiais sakiniais, kankinausi ir galiausiai nepagavau aš tų bangų.
Nors siužetas tai intriguojantis: Jakubo žmona Marija laukiasi, bet staiga įminga letargo miegu, o gydytojai niekaip negali paaiškinti to, tik kaip dėl psichologinių priežasčių. Jakubas imasi aiškintis žmonos būsenos priežastis ir čia pradeda vertis praeities bedugnė. Pasak rašytojos, sužinojus praeities nuodėmes, netenkama ateities. Su kuo aš nenorėčiau sutikt, bet oh well. Taip pat nagrinėjamos religinės temos - priverstinė meilė Dievui, prigimtinė nuodėmė ir pan. ganėtinai stipriai antikrikščioniškai, kas man iš principo niekada nekliūna, kita vertus, siužetas ir filosofinis kontekstas man niekaip nesusisiejo. Taip ir nepajutau aš šios knygos nuotaikos ir vertybinis kontekstas nesuvirpino mano užrambėjusios sielos. Šįkart ta anotacijoj žadėta pandoros skrynia mam neatsivėrė.
Nors siužetas tai intriguojantis: Jakubo žmona Marija laukiasi, bet staiga įminga letargo miegu, o gydytojai niekaip negali paaiškinti to, tik kaip dėl psichologinių priežasčių. Jakubas imasi aiškintis žmonos būsenos priežastis ir čia pradeda vertis praeities bedugnė. Pasak rašytojos, sužinojus praeities nuodėmes, netenkama ateities. Su kuo aš nenorėčiau sutikt, bet oh well. Taip pat nagrinėjamos religinės temos - priverstinė meilė Dievui, prigimtinė nuodėmė ir pan. ganėtinai stipriai antikrikščioniškai, kas man iš principo niekada nekliūna, kita vertus, siužetas ir filosofinis kontekstas man niekaip nesusisiejo. Taip ir nepajutau aš šios knygos nuotaikos ir vertybinis kontekstas nesuvirpino mano užrambėjusios sielos. Šįkart ta anotacijoj žadėta pandoros skrynia mam neatsivėrė.
September 30, 2022
First a Dutch description of the novel (to facilitate other Dutch reading readers as long as my request to upload the Dutch edition hasn't led to an online result - as you might know, since June 2022 that can take a while):
Jakubs vrouw Maria is zwanger en is in coma geraakt, dat laatste volgens de doktoren als een schrikreactie. De medici bepleiten een abortus, maar Jakub wil eerst de oorzaak vinden van Maria’s toestand. Tijdens zijn onderzoekingen blijkt dat het gezin, waarin Maria opgroeide, niet goed functioneerde en dat Maria zich in het gewijzigde onderwerp van haar onaffe dissertatie obsessief heeft bezighouden met insecten, met name kakkerlakken. De tijd dringt, want met een comateuze zwangere kan het niet lang goedgaan. JM
my reader's experience:
At first Malgorzata Saramonowicz, in her debut novel Siostra/ The sister/ Zus turns you round and round until you have lost direction. Not only Jakub has a voice, the narration is multi-voiced; also from ‘within’ Maria, who is in coma, come messages, different ones, ones that give contradictory signals. Jakub doesn’t hear them – nobody does.
It is hard to give a summary of the story without giving too much away. It’s quite a puzzle to solve, and Jakub gets a long way, amongst others by digging into Maria’s family history; all the more it becomes clear that we can speak about a dysfunctional family and that the relations of its members (father and mother both dead, brother who has distanced himself) towards Maria lead to mixed feelings. In the story there’s a prominent role for cockroaches, Kafka and Bruno Schulz are mentioned. It gets a bit creepy, but don’t think in terms of a thriller, although tension is omnipresent. It’s the metaphysical and psychoanalytical elements that have the lead.
This is quite a rewarding puzzle with a nice literary woven concept and contence in a pretty clear structure – very worth while. JM
Jakubs vrouw Maria is zwanger en is in coma geraakt, dat laatste volgens de doktoren als een schrikreactie. De medici bepleiten een abortus, maar Jakub wil eerst de oorzaak vinden van Maria’s toestand. Tijdens zijn onderzoekingen blijkt dat het gezin, waarin Maria opgroeide, niet goed functioneerde en dat Maria zich in het gewijzigde onderwerp van haar onaffe dissertatie obsessief heeft bezighouden met insecten, met name kakkerlakken. De tijd dringt, want met een comateuze zwangere kan het niet lang goedgaan. JM
my reader's experience:
At first Malgorzata Saramonowicz, in her debut novel Siostra/ The sister/ Zus turns you round and round until you have lost direction. Not only Jakub has a voice, the narration is multi-voiced; also from ‘within’ Maria, who is in coma, come messages, different ones, ones that give contradictory signals. Jakub doesn’t hear them – nobody does.
It is hard to give a summary of the story without giving too much away. It’s quite a puzzle to solve, and Jakub gets a long way, amongst others by digging into Maria’s family history; all the more it becomes clear that we can speak about a dysfunctional family and that the relations of its members (father and mother both dead, brother who has distanced himself) towards Maria lead to mixed feelings. In the story there’s a prominent role for cockroaches, Kafka and Bruno Schulz are mentioned. It gets a bit creepy, but don’t think in terms of a thriller, although tension is omnipresent. It’s the metaphysical and psychoanalytical elements that have the lead.
This is quite a rewarding puzzle with a nice literary woven concept and contence in a pretty clear structure – very worth while. JM
August 5, 2023
10-oji knyga iš serijos „XX a. aukso fondas“, kurias dabar dažnai skaitau ir retai nusiviliu. Stipri sukrečianti knyga, kurioje persipina reali istorija, mistika ir filosofija. Parašyta taip, kad į pasakojimą skirtingu raštu įtraukiamos veikėjų mintys. Pati istorija apie besilaukiančią moterį, kuri guli ligoninėje letargo būsenoje. Medikai negali to paaiškinti, negali surasti fizinių priežasčių, nes priežastys psichologinės nuo patirtų traumų vaikystėje. Gydytojai verčia vyrą apsispręsti dėl aborto, nes tik taip suteiktų šansą išgelbėti Marijos gyvybę, bet reiktų paaukoti savo kūdikio gyvybę. Vyras atkakliai pradeda ieškoti priežasčių, kratyti tamsiausius žmonos praeities užkaborius. Ir tik atradęs ir supratęs tiesa, jis supranta, kad mirtis geriausia nei vergavimas. Gydytojams taip pat reikėtų perskaityti kaip kartais medicininė tiesa negali visko atsakyti ir įvertinti.
September 9, 2023
Paskutinė vasario mėnesio knyga, kurią skaičiau sunkiai ir netrumpai.
Pasakojama apie moterį, patekusią į komą-letargo miegą, ir jos vyrą, kuris bando išsiaiškinti to priežastis ir kapstosi po praeitį, žmonos rašytą mokslinę medžiagą ir bendrauja su giminaičiais. Be šių dviejų pasakotojų vis įsiterpia trečias. Pastabesni jau pirmuose skyriuose supras, kas tas pasakotojas, kiti vėliau, kai bus pradėta kalbėti apie tarakonus.
Žmonos pasakojimo dalyje vyrauja tarsi laisvas minčių srautas, lengva ir įdomu skaityti, tos nedidelės pastraipos daug neatskleidžia, tačiau sukuria labai unikalią atmosferą. Vyro pasakojimas – pats realiausias, parodo kas iš tikrųjų vyksta ir kodėl. Slaptasis pasakotojas bando paveikti žmoną, kreipiasi į ją, ir dažniausiai ne iš gerosios pusės, nes demotyvuoja. Taip pat, atskleidžia daug ir įvairių smulkmenų, ypač dažnai prognozuoja ateitį.
Nuo pat pradžių, kai buvo pradėta kalbėti apie praeitį – jos tėvą, brolį, mamą, supratau, kad viskas gali būti panašiai, kaip ir paaiškėjo pabaigoje. Bet vis tik rašytoja paliko daug daugiau nuspręsti skaitytojui. Kuo patikėti, o kuo ne.
Kam patiko Orwell „1984-ieji“, Atwood “Tarnaitės pasakojimas” ir kiti distopiniai romanai, šitas irgi patiks. Viskas pinta perpinta, tačiau pažiūrėjus plačiau, galima įžvelgti ne tik vargšę moterį ir jos beviltiškai gelbėti bandantį vyrą, bet ir pasaulį, Dievą; kūrėją ir griovėją.
Knygoje be galo daug aliuzijų į literatūrą – Kafką, Šulcą ir bibliją. Ir kas įdomiausia, viskas susiję su vabalais – pagrindiniu šio romano motyvu.
Gal būčiau sakiusi, kad labai patiko, bet vis tik kai kurios filosofinės vietos buvo sunkios suprasti ir kažkaip “neįsipaišė”, be to, man labai trūko pabaigos. Suprantu, kad ne pabaigoje čia esmė, bet jos vis tiek norėjosi.
Susitikime instagrame:
www.instagram.com/gretabrigita.lt
Visas apžvalgas rasite čia:
www.gretabrigita.lt
Pasakojama apie moterį, patekusią į komą-letargo miegą, ir jos vyrą, kuris bando išsiaiškinti to priežastis ir kapstosi po praeitį, žmonos rašytą mokslinę medžiagą ir bendrauja su giminaičiais. Be šių dviejų pasakotojų vis įsiterpia trečias. Pastabesni jau pirmuose skyriuose supras, kas tas pasakotojas, kiti vėliau, kai bus pradėta kalbėti apie tarakonus.
Žmonos pasakojimo dalyje vyrauja tarsi laisvas minčių srautas, lengva ir įdomu skaityti, tos nedidelės pastraipos daug neatskleidžia, tačiau sukuria labai unikalią atmosferą. Vyro pasakojimas – pats realiausias, parodo kas iš tikrųjų vyksta ir kodėl. Slaptasis pasakotojas bando paveikti žmoną, kreipiasi į ją, ir dažniausiai ne iš gerosios pusės, nes demotyvuoja. Taip pat, atskleidžia daug ir įvairių smulkmenų, ypač dažnai prognozuoja ateitį.
Nuo pat pradžių, kai buvo pradėta kalbėti apie praeitį – jos tėvą, brolį, mamą, supratau, kad viskas gali būti panašiai, kaip ir paaiškėjo pabaigoje. Bet vis tik rašytoja paliko daug daugiau nuspręsti skaitytojui. Kuo patikėti, o kuo ne.
Kam patiko Orwell „1984-ieji“, Atwood “Tarnaitės pasakojimas” ir kiti distopiniai romanai, šitas irgi patiks. Viskas pinta perpinta, tačiau pažiūrėjus plačiau, galima įžvelgti ne tik vargšę moterį ir jos beviltiškai gelbėti bandantį vyrą, bet ir pasaulį, Dievą; kūrėją ir griovėją.
Knygoje be galo daug aliuzijų į literatūrą – Kafką, Šulcą ir bibliją. Ir kas įdomiausia, viskas susiję su vabalais – pagrindiniu šio romano motyvu.
Gal būčiau sakiusi, kad labai patiko, bet vis tik kai kurios filosofinės vietos buvo sunkios suprasti ir kažkaip “neįsipaišė”, be to, man labai trūko pabaigos. Suprantu, kad ne pabaigoje čia esmė, bet jos vis tiek norėjosi.
Susitikime instagrame:
www.instagram.com/gretabrigita.lt
Visas apžvalgas rasite čia:
www.gretabrigita.lt
May 31, 2017
Cytując za Czaplińskim:
"W gruncie rzeczy ta powieść mówi – przesadnie, zgodnie z poetyką horroru – o klasycznych lękach okołoporodowych, związanych nie tylko z sytuacją ewentualnego zagrożenia zdrowia lub życia kobiety w ciąży, lecz także o usytuowaniu kobiety w społeczeństwie. Z perspektywy kobiecej społeczeństwo jest pewnego rodzaju spiskiem, nakierowanym na to, by kobieta zaszła w ciążę i urodziła."
http://refleksje.edu.pl/wp-content/up...
Jakkolwiek "Siostra" ociera się o grafomanię i jest po prostu przewidywalna, to jednak kontekst społeczny zasługuje na uwagę.
"W gruncie rzeczy ta powieść mówi – przesadnie, zgodnie z poetyką horroru – o klasycznych lękach okołoporodowych, związanych nie tylko z sytuacją ewentualnego zagrożenia zdrowia lub życia kobiety w ciąży, lecz także o usytuowaniu kobiety w społeczeństwie. Z perspektywy kobiecej społeczeństwo jest pewnego rodzaju spiskiem, nakierowanym na to, by kobieta zaszła w ciążę i urodziła."
http://refleksje.edu.pl/wp-content/up...
Jakkolwiek "Siostra" ociera się o grafomanię i jest po prostu przewidywalna, to jednak kontekst społeczny zasługuje na uwagę.
Read
January 3, 2026Postmodernistyczna książka o antynatalizmie lub aborcji. A może o czymś innym?
Główna bohaterka (Maria) zapada w śpiączkę, po zajściu w ciąże, i nikt nie wie czemu. Wątek detektywistyczny jej męża Jakuba wokół śpiączki stanowi rdzeń fabuły. Jednak tajemnica nie jest zbyt głęboka i szybko książka staje się przewidywalna w nie do końca przyjemny sposób. Narrator kombinuje, męcząc i przeciągając tę tajemnicę już gdzieś od połowy książki. Mimo jej długości (174 strony), tempu przydałaby się poprawa lub samej książce odchudzenie. Motyw detektywistyczny będący głównym wątkiem nie jest zatem najlepszy, ale bardzo ciekawe jest to, co się za nim kryje – horror lub thriller psychologiczny.
Horror przypominający czasem prozę Kinga, a także niewyobrażalną grozę Przedwiecznych Lovecrafta. Przedwieczni Saramanowicz przejawiają jednak bardziej bibilijne lub freudowskie cechy i pozostaje pytanie, czy mieli być tajemnicą. Sama okładka (lub strona tytułowa) potrafi zaspoilerować, kim są. A jednak w samym tekście prawda jest odkrywana powoli. Wykreowany świat, albo jego metaforyczność jest tym, co jest właśnie najciekawsze, godne refleksji i przede wszystkim – niepokoju.
Jest tak, ponieważ poza niezbyt dobrym wątkiem detektywistycznym, postacie są bardzo płaskie i stereotypowe. Służą przede wszystkim pchaniu fabuły mniej lub bardziej nieudolnie. Mąż (Jakub), choć potrafi być zabawny przez swoje filozoficzne podejście, ostatecznie jest antypatyczny. Ma on swoje momenty akcji, co może zachęcać nas do nieco cieplejszego podejścia (czasem wręcz przeciwnie), ale niestety dominuje u niego przede wszystkim bezmyślność. Poza nim obserwujemy świat jeszcze z dwu innych perspektyw, które są pozornie omnipotentne: Przedwiecznych Saramanowicz i Marii, żony Jakuba, która zapadła w śpiączkę.
Gdy Jakub stara się mniej lub bardziej odkryć tajemnicę, Przedwieczni i Maria monologują do siebie. Robią to w bardzo metafizyczny i niejasny sposób, co jest ich siłą. Aż do momentu, gdy Przedwieczni stają się narzędziem czystej ekspozycji. Mam co do tego mieszane odczucia. Działają tutaj jak deus ex machina. I to nie dla Marii albo Jakuba, a dla nas – czytelnika. Spełniają swoją rolę dobrze, ale nadal to narrator stworzył sytuację, w której było konieczne odsłonięcie dla czytelników fragmentu tajemnicy.
Mimo wad "Siostrę" czyta się sprawnie i szybko, co zawdzięczamy zapewne też krótkości jej rozdziałów. Ale by nie być tak okrutnym, trzeba przyznać, że forma przedstawienia różnych form narracji – różnych postaci, ale też czytanych tekstów – bardzo pobudzająca wyobraźnię. Tekst w cytacie blokowym, pogrubiony lub pochylony pobudza nasz zmysł wzroku lepiej, niż typowa ściana tekstu. Nie jest to jeszcze "Dom z liści", ale graficzne zaznaczenie o zamianie narracji ponad gwiazdkę bardzo ułatwia lekturę. Zauważyłem, że jest audiobook, ale nie wiem, jak rozwiązali tę innowację.
Czemu zatem postmodernizm? W książce zanurzamy się w traumy Marii poprzez analizę różnych tekstów kultury. Pojawiają się bezpośrednie odwołania choćby do „Przemiany” Kafki, czy „Sklepów cynamonowych” Schulza. Książka nie tylko nawiązuje do tych i innych dzieł, ale widocznie stara się je przetworzyć. Poza thrillerem psychologicznym i wątkiem detektywistycznym mamy inny wątek – aborcji – kręcący się wokół wątków medycznych. Czyje życie jest ważniejsze, matki, czy dziecka (lub płodu)? Kto powinien decydować za kobietę w śpiączce? Czy dziecko zasługuje na przyjście do tego świata pełnego traum i bólu? Jak opieka zdrowotna traktuje ludzi – jako pacjentów, czy obiekty eksperymentów? W tych refleksjach, a nie w wątku detektywistycznym, leży główny rdzeń powieści.
Można też cofnąć się w czasie. W 1996 roku znowelizowano ustawę o aborcji, realnie umożliwiając ją na życzenie. W tym samym roku wyszła recenzowana książka Małgorzaty Saramanowicz. Rok później Trybunał Konstytucyjny wycofał nowelizację, utrwalając tę sytuację na 20 lat. Skłania to do rozpatrywania książki przez pryzmat aborcji jako takiej. Ale czy to na pewno właściwy klucz?
Zakończenie książki jest w tej refleksji równie ciekawe. Pozostaje zamknięte, ale niejednoznaczne moralnie. „Siostra” zadaje ciągle pytanie, czy dzieci powinny przychodzić na świat. W końcu świat to tylko ból, traumy i cierpienie, prawda? Może pozbycie się go lub niedopuszczenie do niego, to coś dobrego?
„Siostra” Małgorzaty Saramanowicz jest ciekawa. Zadaje czytelnikowi wiele pytań i nie daje odpowiedzi. Jednak ich perspektywa jest tendencyjna i trzeba z nimi uważać. Sama książka pozostawia wiele do życzenia i to, co się za nią kryje, wydaje się najlepsze. Dlatego, jeśli kogoś interesują zawarte w niej tematy, to powinien być w stanie z łatwością przez nią przejść. Jednak jeśli ktoś chce czegoś lekkiego i przyjemnego z dreszczykiem emocji, to nie jest raczej lektura dla niego. Dzieją się tu prawdziwie body horrorowe rzeczy i nie tylko.
ANEKS lekkoSPOILEROWY
Niżej zostanie zaspoilerowanie, kim są Przedwieczni.
Na początek rozpocznę od małego kalendarium, gdzie pojawiają się w latach 90. podobne motywy.
1991 „Nagi lunch” reż. Davida Cronenberga (jest też w książce)
1996 „Karaluchy pod poduchy” reż. Johna Paysona, „Siostra” Małgorzaty Sramanowicz
1997 - „Fallout” Black Isle Studios, „Faceci w czerni” reż. Barry'ego Sonnenfelda
1998 - „Fallout 2” Black Isle Studios, „Ostatni kontynent” Pratchetta
We wszystkich tych utworach pojawia się w zauważalnych rolach karaluchy lub robaki. Przypadek??? Nie sądzę. Pewnie tak, albo inspiracja Cronenbergiem.
Książka przeczytana dzięki życzliwości Biblioteki Publicznej w Dzielnicy Targówek m.st. Warszawy.
Alt: https://nakanapie.pl/recenzje/mroczna...
Główna bohaterka (Maria) zapada w śpiączkę, po zajściu w ciąże, i nikt nie wie czemu. Wątek detektywistyczny jej męża Jakuba wokół śpiączki stanowi rdzeń fabuły. Jednak tajemnica nie jest zbyt głęboka i szybko książka staje się przewidywalna w nie do końca przyjemny sposób. Narrator kombinuje, męcząc i przeciągając tę tajemnicę już gdzieś od połowy książki. Mimo jej długości (174 strony), tempu przydałaby się poprawa lub samej książce odchudzenie. Motyw detektywistyczny będący głównym wątkiem nie jest zatem najlepszy, ale bardzo ciekawe jest to, co się za nim kryje – horror lub thriller psychologiczny.
Horror przypominający czasem prozę Kinga, a także niewyobrażalną grozę Przedwiecznych Lovecrafta. Przedwieczni Saramanowicz przejawiają jednak bardziej bibilijne lub freudowskie cechy i pozostaje pytanie, czy mieli być tajemnicą. Sama okładka (lub strona tytułowa) potrafi zaspoilerować, kim są. A jednak w samym tekście prawda jest odkrywana powoli. Wykreowany świat, albo jego metaforyczność jest tym, co jest właśnie najciekawsze, godne refleksji i przede wszystkim – niepokoju.
Jest tak, ponieważ poza niezbyt dobrym wątkiem detektywistycznym, postacie są bardzo płaskie i stereotypowe. Służą przede wszystkim pchaniu fabuły mniej lub bardziej nieudolnie. Mąż (Jakub), choć potrafi być zabawny przez swoje filozoficzne podejście, ostatecznie jest antypatyczny. Ma on swoje momenty akcji, co może zachęcać nas do nieco cieplejszego podejścia (czasem wręcz przeciwnie), ale niestety dominuje u niego przede wszystkim bezmyślność. Poza nim obserwujemy świat jeszcze z dwu innych perspektyw, które są pozornie omnipotentne: Przedwiecznych Saramanowicz i Marii, żony Jakuba, która zapadła w śpiączkę.
Gdy Jakub stara się mniej lub bardziej odkryć tajemnicę, Przedwieczni i Maria monologują do siebie. Robią to w bardzo metafizyczny i niejasny sposób, co jest ich siłą. Aż do momentu, gdy Przedwieczni stają się narzędziem czystej ekspozycji. Mam co do tego mieszane odczucia. Działają tutaj jak deus ex machina. I to nie dla Marii albo Jakuba, a dla nas – czytelnika. Spełniają swoją rolę dobrze, ale nadal to narrator stworzył sytuację, w której było konieczne odsłonięcie dla czytelników fragmentu tajemnicy.
Mimo wad "Siostrę" czyta się sprawnie i szybko, co zawdzięczamy zapewne też krótkości jej rozdziałów. Ale by nie być tak okrutnym, trzeba przyznać, że forma przedstawienia różnych form narracji – różnych postaci, ale też czytanych tekstów – bardzo pobudzająca wyobraźnię. Tekst w cytacie blokowym, pogrubiony lub pochylony pobudza nasz zmysł wzroku lepiej, niż typowa ściana tekstu. Nie jest to jeszcze "Dom z liści", ale graficzne zaznaczenie o zamianie narracji ponad gwiazdkę bardzo ułatwia lekturę. Zauważyłem, że jest audiobook, ale nie wiem, jak rozwiązali tę innowację.
Czemu zatem postmodernizm? W książce zanurzamy się w traumy Marii poprzez analizę różnych tekstów kultury. Pojawiają się bezpośrednie odwołania choćby do „Przemiany” Kafki, czy „Sklepów cynamonowych” Schulza. Książka nie tylko nawiązuje do tych i innych dzieł, ale widocznie stara się je przetworzyć. Poza thrillerem psychologicznym i wątkiem detektywistycznym mamy inny wątek – aborcji – kręcący się wokół wątków medycznych. Czyje życie jest ważniejsze, matki, czy dziecka (lub płodu)? Kto powinien decydować za kobietę w śpiączce? Czy dziecko zasługuje na przyjście do tego świata pełnego traum i bólu? Jak opieka zdrowotna traktuje ludzi – jako pacjentów, czy obiekty eksperymentów? W tych refleksjach, a nie w wątku detektywistycznym, leży główny rdzeń powieści.
Można też cofnąć się w czasie. W 1996 roku znowelizowano ustawę o aborcji, realnie umożliwiając ją na życzenie. W tym samym roku wyszła recenzowana książka Małgorzaty Saramanowicz. Rok później Trybunał Konstytucyjny wycofał nowelizację, utrwalając tę sytuację na 20 lat. Skłania to do rozpatrywania książki przez pryzmat aborcji jako takiej. Ale czy to na pewno właściwy klucz?
Zakończenie książki jest w tej refleksji równie ciekawe. Pozostaje zamknięte, ale niejednoznaczne moralnie. „Siostra” zadaje ciągle pytanie, czy dzieci powinny przychodzić na świat. W końcu świat to tylko ból, traumy i cierpienie, prawda? Może pozbycie się go lub niedopuszczenie do niego, to coś dobrego?
„Siostra” Małgorzaty Saramanowicz jest ciekawa. Zadaje czytelnikowi wiele pytań i nie daje odpowiedzi. Jednak ich perspektywa jest tendencyjna i trzeba z nimi uważać. Sama książka pozostawia wiele do życzenia i to, co się za nią kryje, wydaje się najlepsze. Dlatego, jeśli kogoś interesują zawarte w niej tematy, to powinien być w stanie z łatwością przez nią przejść. Jednak jeśli ktoś chce czegoś lekkiego i przyjemnego z dreszczykiem emocji, to nie jest raczej lektura dla niego. Dzieją się tu prawdziwie body horrorowe rzeczy i nie tylko.
ANEKS lekkoSPOILEROWY
Niżej zostanie zaspoilerowanie, kim są Przedwieczni.
Na początek rozpocznę od małego kalendarium, gdzie pojawiają się w latach 90. podobne motywy.
1991 „Nagi lunch” reż. Davida Cronenberga (jest też w książce)
1996 „Karaluchy pod poduchy” reż. Johna Paysona, „Siostra” Małgorzaty Sramanowicz
1997 - „Fallout” Black Isle Studios, „Faceci w czerni” reż. Barry'ego Sonnenfelda
1998 - „Fallout 2” Black Isle Studios, „Ostatni kontynent” Pratchetta
We wszystkich tych utworach pojawia się w zauważalnych rolach karaluchy lub robaki. Przypadek??? Nie sądzę. Pewnie tak, albo inspiracja Cronenbergiem.
Książka przeczytana dzięki życzliwości Biblioteki Publicznej w Dzielnicy Targówek m.st. Warszawy.
Alt: https://nakanapie.pl/recenzje/mroczna...
July 31, 2018
Best. Book. Ever.
August 3, 2018
Įspūdinga.
January 5, 2021
Šokiruojanti
August 22, 2021
Truputį per daug metafizikos.
March 16, 2009
I didn't like this book. Everything was twisted too much. And in the end there is no solution of the story.
Displaying 1 - 12 of 12 reviews