Περί μνήμης

by Κωστής Παπαγιώργης

Καθένας μας έχει την υποψία: μήπως μέσα μας υπάρχουν πράγματα που δεν μπορούμε να ανακαλέσουμε; Μήπως ο ίδιος ο εαυτός μας κρύβεται στα βιώματά του και αδυνατεί να αναδυθεί ατόφιος και ακέραιος; Το παρόν δεν είναι αθώο. Ενίοτε αφήνει την εντύπωση πολύπειρου νοσοκόμου ο οποίος μας απομονώνει από καθετί επικίνδυνο, μας παρέχει κατευναστικά, ορθώνει προστατευτικά χωρίσματα. Αρκεί όμως μια αιφνίδια συγκίνηση για να παραδοθούμε στο βάθος του χρόνου μας, δραπετεύοντας από την περιφρουρημένη παροντικότητα. Η θυμική μνήμη είναι κάτι βαθύτερο από τον ίδιο τον άνθρωπο, άλλωστε δεν είναι συμπτωματικό ότι οι συγκινήσεις και τα αισθήματα ονομάστηκαν «πάθη».

Genres: Philosophy, Nonfiction

360 pages, Paperback

First published November 17, 2008

About the author

Ο Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου (πραγματικό ονοματεπώνυμο του Kωστή Παπαγιώργη) ήταν Έλληνας δοκιμιογράφος, αρθρογράφος και μεταφραστής φιλοσοφικών έργων.

Γεννήθηκε το 1947 στο Νεοχώρι Υπάτης Φθιώτιδας, όπου εργαζόταν ως δάσκαλος ο πατέρας του. Στη συνέχεια έζησε στην Παραλία της Kύμης (1951-1960), στο Χαλάνδρι, και εν τέλει στα Εξάρχεια, όπου και διέμεινε μέχρι τον θάνατό του.

Το 1966 πήγε στη Θεσσαλονίκη για σπουδές νομικής και παρέμεινε εκεί για ένα χρόνο. Αργότερα εγκαταστάθηκε στο Παρίσι για σπουδές φιλοσοφίας και παρέμεινε εκεί ώς το 1975. Παρακολούθησε μαθήματα φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο της¨ Βανσέν¨ με καθηγητές, τους Ντελέζ, Λιοτάρ και Σατελέ. Δεν ολοκλήρωσε ούτε τις σπουδές νομικής ούτε αυτές της φιλοσοφίας.

Το 1975 επέστρεψε οριστικά στην Αθήνα και επιδόθηκε στη μετάφραση φιλοσοφικών έργων, αλλά και τη συγγραφή δοκιμιακών κειμένων και βιβλίων. Εξέδωσε και το θεωρητικό περιοδικό «Χώρα». Υπήρξε στενός φίλος του Χρήστου Βακαλόπουλου, για τον οποίο έγραψε και το βιβλίο "Γειά σου Ασημάκη".

Είχε επίσης συνεργαστεί με εφημερίδες και περιοδικά, διατηρώντας κατά καιρούς στήλες στην εφημερίδα Επενδυτής, στο περιοδικό Αθηνόραμα, και στην εφημερίδα Lifo.

Το 2002 τιμήθηκε με το κρατικό λογοτεχνικό βραβείο μαρτυρίας - χρονικού για τον Κανέλλο Δεληγιάννη.

Ζούσε με τη γυναίκα του, Ράνια Σταθοπούλου. Πέθανε στις 21 Μαρτίου 2014.

Reviews

[Σωτήρης Αδαμαρέτσος · Rating 5 out of 5]

Αλήθεια, έχετε σκεφτεί τι θα ήταν ο άνθρωπος χωρίς την μνήμη; Και έχετε υποψιαστεί ποτέ ότι το παρελθόν - ως μνήμη - ε ι ν α ι πάντα εδώ, ενώ το παρόν πάντοτε παρερχεται και ουδέν στέκει; Χμ...ομολογώ ότι πάντα παρατηρούσα το παρόν να φεύγει, ενώ το παρελθόν είναι πάντα εδώ· αρκεί να το ΕΠΑΝΑΦΕΡΩ. Αλλά ποιο παρελθόν μπορώ να ΑΝΑΚΑΛΕΣΩ τελικά... ;🤔

Σε ένα πολύπλευρο έργο - και απαιτητικό όσο κανένα άλλο από τα έργα του - ο Κ. Παπαγιώργης αναλύει μεθοδικά και σφαιρικά την θεωρητική, φιλοσοφική και ψυχολογική κατάσταση της ανθρώπινης αυτής ιδιότητας που αποκαλούμε μνήμη.
Είτε ως εγκλωβισμένη αντίληψη του παρόντος μέσα μας είτε ως μορφή υπενθύμισης γεγονότων, ως καταγραφέας και δημιουργός ιδεών, ως διαδοχή της σκεψης, ως ιδέα του εγώ και του Υπερεγω, ως βοηθός αλλά και δυνάστης του Ασυνείδητου, η μνήμη και το παρελθόν αποτελούν το κύριο στοιχείο της ανθρώπινης υπόστασης, του υποκειμένου!

Όλες οι αναφορές στην Μνήμη και τα φερεφωνα της, οπως η φαντασία και η επανάληψη, η διάσταση, ο Χρόνος και ο Χώρος μέσα στον οποίο η μνήμη κυλάει, αλλάζει και φαλκιδευεται αναζητώντας διέξοδο, η ανάγκη μας να ανασυστήσουμε το κόσμο που μόλις πριν λίγο ήταν παρόν και το μέλλον που δεν έχει έρθει ακόμα, όλα παρουσιάζονται εδώ.
Βοηθός του στο πρώτο μέρος ο Ντοστογιεφσκι, ο Ναμπουκοφ, ο Προυστ (....) κ με μια αναλυτική καταγραφή της φιλοσοφίας στα έργα του Πλάτωνα και των Λοκ, Χιουμ και Καντ - για την καθαρή έννοια της μνήμης - των Χουρσελ και Μπρεξον και Βορμς, καταλήγει σε μια μονοδιαστατη (!!!) παρουσία της ονειρικής μνήμης όπως απεικονιζεται στον Φρόιντ.

Ο πολυπράγμων συγγραφέας ουσιαστικά προσπαθεί να χωρέσει σε ένα βιβλίο οτιδήποτε έχει γραφτεί κ αναλυθεί για τη Μνήμη του Ανθρώπου, με δυστροπα ενίοτε αποτελέσματα για τον αναγνώστη.

[Takisx · Rating 5 out of 5]

ο υπέροχος Παπαγιώργης, στο πιο δύσκολο βιβλίο του, τι να πω: βαθιά υπόκλιση με την ελπίδα πως θα βρεθεί κάποιος λογικός-τρελός και να το αγαπήσει σαν να είναι κάτι άπιαστο.

[Angeliki Kountouraki]

"εκεί όπου δεν υπάρχει παρελθόν ή μέλλον ,παρά μόνο το είναι ,δηλαδή η αιωνιότητα." σελίδα 29-30
"δεν έχουμε παρελθόν,παρόν και μέλλον,αλλά παρόν του παρελθόντος,παρόν του παρόντος και παρόν του μέλλοντος." σελίδα 40-41

[Βρόσγος Άντυ · Rating 5 out of 5]

Όλα του τα έργα είναι απαιτητικά αλλά εδώ ξεπερνάει και τον εαυτό του. Ο Παπαγιώργης λέει πράγματα που δεν έχουμε σκεφτεί η αν τα έχουμε σκεφτεί δεν έχουμε καταφέρει να πάμε πολύ κάτω από την επιφάνεια τους και τα αποδίδει με έναν υπέροχο πολύπλοκο αλλά αφοπλιστικο τρόπο.

[Jack Petro · Rating 5 out of 5]

5 στα 5 πάντοτε για τα δοκίμια του τρισμέγιστου Παπαγιώργη.

[George Spirakis · Rating 5 out of 5]

Ένα από τα βιβλία που πρέπει ο καθένας να διαβάσει και να παίξει με τη μνήμη του. Δεν αρκεί να σκεφτεί κανείς, αλλά οφείλει και να ανασύρει εικόνες και συναισθήματα, έτσι όπως μέχρι τώρα απλά τα "κοίμισε" υποσυνείδητα και μετά... μετά αρκεί να συνεχίσει και να χαθεί στις σελίδες του βιβλίου αυτού, έτσι όπως ο συγγραφέας μας παρουσιάζει τα μυστικά της μνήμης... όποια κι αν είναι αυτή.
Πολύ όμορφη δομή, ιδιαίτερο λεξιλόγιο, αλλά πάνω από όλα μοναδική προσέγγιση και προσφορά γνώσης.