Η σχέση με την Iστορία συνήθως γίνεται πιο εύκολη όσο περισσότερο απομακρυνόμαστε χρονικά από τα γεγονότα. Θετικές μνήμες λαμπρύνονται, μνήμες αρνητικές ξεθωριάζουν, οι παλιές γενιές, που ενδεχομένως θα εξέφραζαν αντίλογο, φεύγουν με τη νομοτέλεια των βιολογικών ρυθμών, καταθέτοντας όμως - σε σχέση με κάθε άλλη εποχή πιο έντονα - την ιστορική μαρτυρία τους για τους μεταγενέστερους, με αμφίρροπες ωστόσο καταλυτικές επιδράσεις στην επιστημονική έρευνα.
Ο τόμος αυτός αποτελεί την πρώτη επιστημονική προσπάθεια για μια κοινή και ενιαία θεώρηση των προβλημάτων τα οποία όχι μόνο σφράγισαν την Ελλάδα στα πολυτάραχα χρόνια 1936-1949, που χαρακτηρίστηκαν ως περίοδος ανωμαλιών για την ελληνική ιστορία, αλλά άφησαν τα ίχνη τους και στην κατοπινή ζωή του τόπου. Περισσότεροι από είκοσι ειδικοί επιστήμονες διατρέχουν τις περιόδους της 4ης Αυγούστου, της Κατοχής και του Εμφυλίου, αναζητώντας τις τομές και τις συνέχειες στα ιστορικά φαινόμενα και στις επακόλουθες καταστάσεις.
Οι μελέτες του τόμου προσφέρουν νέες προσεγγίσεις στην εξωτερική πολιτική και την οικονομία της Ελλάδας, στο ρόλο των μεγάλων δυνάμεων, σε ποικίλα ζητήματα πολιτισμού, στο συνδικαλιστικό κίνημα και στους σχηματισμούς όλων των αποχρώσεων του πολιτικού φάσματος, στους κρατικούς και καθεστωτικούς μηχανισμούς καταστολής, αλλά και στις αντιδράσεις εκ μέρους των θυμάτων.
Hagen Fleischer, has studied journalism and history at Freie Universität Berlin, and has spent four decades researching the entire spectrum of German-Greek relations in the 20th century and in particular the Second World War in both countries.
He became Professor at the National Kapodistrian University of Athens in 1996 and since the 80's he was the first to teach the taboo topics “Second World War- Occupation- Resistance- Collaboration” at Greek universities and he organized the first scientific conferences in Greece about the Occupation and the Civil War.
Fleischer’s book Crown and Swastika, published in 1986, is still considered a standard work on the occupation of Greece during Second World War. In February 2014, the Federal President Joachim Gauck invited him to the Bellevue Palace as an expert in preparation for Gauck’s visit to Greece.
Δεν είναι όλα τα άρθρα του βιβλίου το ίδιο καλά, μερικά πάντως είναι εντυπωσιακά. Το πιο ενδιαφέρον για μένα ήταν του Ηλία Νικολακόπουλου, καθώς δεν επαναλαμβάνει μόνο τα επιχειρήματά του από την Καχεκτική Δημοκρατία, αλλά προσθέτει μερικά εξαιρετικά ενδιαφέροντα στοιχεία για τις πολιτικές δυνάμεις και ειδικά την αριστερά στο διάστημα 50-51. Πολύ ενδιαφέροντα άρθρα και από τον ίδιο τον Φλάισερ, για την πολιτισμική διπλωματία των μεγάλων δυνάμεων στην Ελλάδα, από τον Γιώργο Μαργαρίτη για το πώς απεικόνιζαν και αναπαραστούσαν την έννοια πατρίδα αριστεροί, κεντρώοι και δεξιοί. Επίσης αξιόλογα άρθρα από την Ιωάννα Παπαθανασίου, τη Νάση Μπαλτά και τον Γρηγόρη Ψαλλίδα
Αρκετά καλή συλλογή άρθρων αλλά με διαφορά στην ποιότητα. Τα άρθρα είναι από ένα από τα πρώτα ιστορικά συνέδρια που κάλυψαν τον εμφύλιο από μια αντικειμενική, επιστημονικά ιστορική σκοπιά και όχι πολιτικής σκοπιμότητας. Όλα τα άρθρα δίνουν κάτι καινούργιο και ξεφεύγουν από απλή ιστορική αναφορά γεγονότων, καλύπτοντας διάφορες σκοπιές, π.χ. πολιτισμού, οικονομίας, κ.α. Ιδίως αυτά που αναλύουν την οικονομία ήταν πολύ διαφωτιστικά με πληροφορίες που διάβαζα πρώτη φορά. Ειδική μνεία στο άρθρο του Γ. Σταθάκη με τις αναφορές στην έκθεση Porter θα έπρεπε να είναι κοινή γνώση όλων των πολιτών του σήμερα. Για να το εκτιμήσει κανείς, επιβάλλεται η γνώση ιστορίας της περιόδου και σίγουρα δεν ειναι εκλαικευμένη ιστορία. Σε περίπτωση που θέλει κανείς κάτι ελαφρύ για γενικές γνώσεις καλό θα ήταν να δει κάτι άλλο.
Εν κατακλείδι: Μια καλή συλλογή ιστορικών άρθρων για κάποιον που θέλει να εμβαθύνει στην περίοδο αυτή.