Comrade Baron

by Jaap Scholten

Jaap Scholten traveled through Hungary and Romania, where he met members of the former Transylvanian aristocracy. He talked with them about their rich past, about the horrors of the communist period and about their future.

Genres: History, Nonfiction, Romania, Hungary, Travel, Historical, Dutch Literature

403 pages, Paperback

First published January 1, 2010

About the author

Jaap Scholten (1963, Enschede) woont sinds 2003 in Hongarije, afwisselend in Boedapest en op het platteland omringd door wilde zwijnen en jakhalzen.

Scholten debuteerde in 1995 met de roman Tachtig, die prompt op de longlist voor de AKO Literatuurprijs belandde, evenals Morgenster (2000). De wet van Spengler (2008) werd door Selexyz uitgeroepen tot Boek van het Jaar. Met Kameraad Baron kwam hij op de shortlist voor de Bob den Uyl-prijs en won hij de Libris Geschiedenis Prijs 2011.

Zijn boeken en verhalen zijn vertaald in het Engels, Duits, Frans, Hongaars, Kroatisch en Roemeens. In 2014 publiceerde Scholten Horizon City bij AFdH Uitgevers. Zijn nieuwste roman Suikerbastaard, waarin Frederik Spengler, het hoofdpersonage uit De wet van Spengler, weer zijn opwachting maakt, verscheen in april 2020.

Reviews

[Max Berendsen · Rating 3 out of 5]

3.5 stars (Review in Dutch).

Ik wist niet helemaal wat ik van dit boek moest verwachten. Zou dit een semi-academische studie van een niche Europese subcultuur zijn of een boek dat me de vergeten Habsburgse wereld van Joseph Roth en Gregor von Rezzori in zou trekken?

Uiteindelijk werd het een reis door Transsylvanië, alsmede delen van Hongarije en Roemenië waarin ik als lezer heen en weer werd geslingerd tussen verleden en heden, perspectief van de schrijver en de geïnterviewde, etc. Dit maakt het boek op bepaalde punten ietwat rommelig en dat is een gemiste kans voor Jaap Scholten.

De geschiedenis achter de teloorgang van de Transsylvanische aristocratie, de persoonlijke (lijdens)verhalen van de geïnterviewden en de prachtige landschapsbeschrijvingen maken dit boek dubbel en dwars waard om te lezen. De rommelige indeling van de hoofdstukken en de kakofonie van mensen die op een pagina aan het woord gelaten wordt, zorgen er echter voor dat de hoofdstukken vaak te weinig focussen op de eigen sub-gedeeltes. Dit kan voor veel lezers een irritatiefactor zijn.

Al met al een boek met een zeer interessant en origineel onderwerp, maar wees als lezer op je hoede voor de wat rommelige en herhalende structuur.

[Otto Benz · Rating 5 out of 5]

Fascinating account of the Hungarian aristocratic families who had property in Transylvania and what happened to them and the country after WW II under communism, and then subsequently after the death of Ceausescu. The Dutch author, himself married to a Hungarian aristocrat, interviewed surviving Hungarian families and has produced a poignant and wistful history of the great families and what has become of them. It's pretty difficult reading what they were made to go through, dispossessed, forced to live on nothing, deprived of education and jobs, and many sent to penal colonies in the East, where conditions were worse than terrible and many died. I can see several of my relatives mentioned, confirming family stories half heard when I was a child, which I scarcely believed then, and some stories I did not know, which probably were not told to me because they were too difficult to tell then. Parts of the book were particularly painful and left me in tears. Scholten leaves the reader with a view which is at once "glass half full" and "glass half empty" for the future of the families, land and property in a modern, but yet still very corrupt, nationalistic and anti-Hungarian Romania.

[Adrian Buck · Rating 3 out of 5]

Not a great book, but for me a very compelling one. Jaap Scholten's relationship with Hungary parallels my own. In the early 1990s Hungary underwent a system change, from a Soviet-style political-economy to a western-style one. Like Scholten, I took advantage of the system change to live and work in Hungary. I too married a Hungarian woman, and decided that Hungary would be a fine place to raise a family. And I too find myself, beyond the point of no return, somewhat disappointed with my decision and Hungary's subsequent development. Though not, it has to be said, as disappointed as Scholten:

"A few years ago I thought that Hungary and Romania would resemble the Netherlands within about twenty years ... Now I think it will take at least a century" (pg 312).

I too, think Hungary's political-economy will take longer to flourish than I did in the 90's: I think it's possible it may not flourish at all. But my reasons for thinking so are different to Scholten's.

Comrade Baron is written in three sections named after the books of Miklós Bánffy's Transylvania trilogy. These sections cover pretty much the same ground as Between the Woods and the Water, Banished Families and 89 The Unfinished Revolution respectively. They replicate the same limitations of these books without adding anything other than Scholten's personal experiences, though I expect the material is new to the Dutch market.

It is not a very clear book; it is episodic and impressionistic, and has a large amount of material drawn from interviews with survivors from Hungary's pre-Trianon aristocracy. These interviews were conducted in the main as part of Scholten's academic thesis “From Ballroom to Basement. The Internal Exile of the Hungarian Aristocracy in Transylvania". For this reason Comrade Baron has an excellent bibliography, chronology, glossary and potted biographies of the interviewees. I wish I'd studied them before launching into the text itself. Even so, it's hard to determine what Scholten's thesis was. It is difficult to sort out what Scholten thinks from what his interviewees think, and it is not clear whether this book is an elegy for, or a defence of the Hungarian aristocracy.

If it is a defence of the Hungarian aristocracy, then his argument would seem to be that;

“By systematically crushing, exiling and killing the bearers of tradition, morality and fairness for over half a century, a society makes itself unstable.” (pg 192).

And that the problems the successor states of Hungary and Romania face today are a result of the destruction of it's aristocracy under communism.

I disagree with this, I think the problems that Hungary faced at the system change were due to the destruction of it's middle class since the end of the first world war. The consequences of the loss of a middle class are well articulated by one of Scholten's interviewees, Count István Pálffy de Erdőd [bold my own]:

"The worst thing about fifty years of communism isn't the sweeping away of the aristocracy, the worst thing is the wiping out of the old civil society, of all the people and classes with a long tradition of honest work, service, independence of mind, merchants, farmers, entrepreneurs, academics, professionals. In their place we have generations filled with cynicism and an attitude of "what the hell, we're just doing what we can to survive". They know nothing about the underlying concept of a civil society familiar to happier, Western countries. That is the great tragedy here" (pg 349)

Scholten seems to agree with Francis Bacon that:

“[an] aristocracy has a moderating effect on the holder of power, standing between ruler and people. As early as 1222 the Golden Bull gave the Hungarian nobles the right to depose a king for misrule. The removal of that buffer had far reaching consequences. The destruction of a cultivated elite and an increase in brutal terror went hand in hand.” (pg 141)

Well, the Hungarian aristocracy was still extant in the first half of the twentieth century, in fact the Horthy regime was largely an aristocratic regime. As far as I have read, it did conspicuously little to thwart the Red Terror, the White Terror, the atrocities that happened on the re-occupation of territory as a result of the Vienna Awards, or the Hungarian Holocaust itself. This argument simply isn't supported by the facts.

I also beg to differ with Count Pálffy in that I see the destruction of Hungary's middle class starting earlier, with the sudden rise and fall of the Hungarian Soviet Republic of Béla Kun. From the middle of the 19th century, Jews constituted a disproportionate part of Hungary's middle class, of its intellectual, professional and commercial life. So much so that in The Will to Survive: A History of Hungary the English historian, Bryan Cartledge, divided his analysis of Hungarian society of that time into three parts – the nobility, the Jewish bourgeoisie, and peasants and workers.

Jews also played a disproportionate role in Béla Kun's government, so that they were treated with suspicion by the aristocratic government of Horty that followed it. Jews, especially talented Jews began to leave Hungary even before the Numerus Clausus seriously restricted their educational and professional opportunities. Sir Alexander Korda, for example, left Hungary after making films for Béla Kun's nationalised film industry. This process of reducing the role of Jews in Hungary climaxed in the Holocaust in 1944. Because of the disproportionate role Jews played in the middle class, the Holocaust was also destructive of the middle class in Hungary, a process that was continued under the Communist regime.

The lack of clarity about Scholten's position arises because the material he quotes often seems to be making the case against the aristocracy, such as this from Banffy's They Were Divided [bold my own]:

““There is nothing wonderful at all marvellous or wonderful about it, my boy, and especially there is nothing to boast about. What has happened has been entirely natural. Long ago, when the country folk were all serfs, everything belonged to the landowner, the so-called noble who himself held it from the king. It was therefore nothing less than his bounden duty to take care of everything , to build what was necessary and to repair what needed repairing. That our family have only done this shows that they have done their duty, nothing else. Let this be a lesson to you! ... That members of our family often obtained great positions in the state was no accident and no particular merit to them. Such places were naturally offered to people of high rank, nobles whose fortunes and family connections were necessary if they were to do a useful job . We can be proud that our forebears honestly carried out what was expected of them, and that is all. Family conceit because is not only ridiculous but also dangerous to the character of those who come believe in it.”” (pg 84)

Maybe we are not to take this literally, as a case of 'it's not what you know, but who you know', but to regard it as example of the modesty and magnanimity of the aristocratic mind.

When Scholten discusses the case against the aristocracy, which he very briefly does:

““In general the Hungarian semi-feudal aristocracy was the most corrupt and decadent in Europe and could only be compared with that of Russia of the Romanovs, in the twilight of the Czarist Empire”” (pg 216)

rather than explore whether this claim was fair, he simply dismisses its source, a Communist sympathiser - “as not simply gullible, but also malicious, ... one who legitimizes torture and murder...” (pg 218). But even a source on the right side of Scholten's political and social fence, an English aristocrat of the mid 19th century, remarked on the enormous privileges of his Hungarian peers:

"“If an aristocrat harboured an ambition to hold public office he could simply have himself appointed deputy governor of a province; if he chooses to devote himself to agriculture, thousands of hectares of land were waiting for him ... and if he wanted to work for a good cause, then there was the peasantry, which depended on him from practically everything and looked up to him.”" (pg 87)

In this situation, there sees to be plenty of opportunity for corruption and decadence to arise. But Scholten doesn't examine or even compose the evidence he assembles.

This weakness in critically examining his sources highlights a suspicion I frequently had of Scholten: instead of being attracted to the Hungarian aristocracy's 'fairness and morality', he is attracted to their culture – the decor, the dress, the manners. Scholten's snobbery is given away by thoughts such as

“the sartorial impoverishment of the aristocracy in Eastern Europe is a belated triumph of communism” (pg 347)

and

“The thought of hundreds of square metres of castle being renovated in its entirety ... in medieval style by a nouveau riche Romanian oligarch makes my imagination run riot” (pg 300)

The book was originally written in Dutch, and so grating did I find this kind of remark, I had to wonder whether I, or the translator had missed some aspects of Dutch irony.

I'm not familiar with Transylvania or Romania, but suspect that Scholten is wrong in lumping Hungary and Romania together

"fear is something you learn. The dictatorships in Hungary and Romania did a good job of teaching it to the people ... you see it in the submissiveness of schoolchildren” pg (374).

Kádár's regime in Hungary for far less brutal than Ceausescu's was in Romania, and remembered as such. I put down the submissiveness of my Hungarian schoolchildren to bored indifference rather than fear.

Scholten and I agree that Hungary has not developed as quickly or in the way we would have expected in the 1990s. But I put that difference in our expectations down to European Accession in 2004 rather than the destruction of the Aristocracy in the 1950s. In the nineties, foreign capital had to come to Hungary to exploit Hungary's cheap, talented labour. As it did so, a new middle class of professionals and business people emerged. Since accession that cheap talented labour now moves west to exploit foreign capital. The Hungarian population is declining, and those that are leaving take their honest work, service and independence of mind with them.

The global economic downturn has accelerated this destruction of Hungary's middle class, which I still see as the great tradegy here. The flows of talent and capital may again work in Hungary's favour, which will lead to the development of a middle class, but that seems to have little to do with the presence or absence of the Hungarian aristocracy.

[Oana David · Rating 5 out of 5]

Pentru absolut toată lumea care e interesată de istoria Transilvaniei. Literalmente istorie cu blazon.

[Julia Mikes · Rating 3 out of 5]

I enjoyed this book – if that’s the right word for it – despite the fact that I was not very fond of the writer. The stories conveyed are absolutely fascinating especially for someone living in Transylvania. The names of these big families pop up all the time in Hungarian literature; you can’t travel across the land without coming across one of these castles they talk about. I lived through communism as a child and it is all too easy to forget what it was like, it’s all too easy to forget that they tortured and murdered people and weren’t any better than the nazis. So I am glad this book exists. What I didn’t like about it was the condescending tone of the writer. He came across as rather obnoxious and more than once when I was plowing through the parts about his own experiences in Hungary or Romania I came very close to smash the book against the wall. So hence the 3 stars and a very mixed feeling.

[Lee Kaiser · Rating 4 out of 5]

I thought about taking a star off for the horrendously bad cover but the brilliant title offsets that. This book gave me so much insight into this part of eastern europe and soviet history and the area itself. I read history and contemporary news widely but not being european I realized I had some prejudices that have been set straight. I, unlike other readers here, liked that the author kept his opinions to himself and let me make up my own mind about whether the annihilation of aristrocracy is warranted. Yes, but the culture that goes with it is also lost and can never be recovered. In the end I liked this book and the writer's style enough to give it 4 slightly wobbly stars.

[Olivia · Rating 5 out of 5]

I’m speechless, it’s an extraordinary book very well documented. It should be mandatory reading in primary school in Romania.

[Nannini · Rating 2 out of 5]

Teveel mensen en plaatsnamen, heb het daardoor niet uitgelezen. Bepaald indrukwekkend wel de geschiedenis van de Transsylvaanse aristocratie die na WO2 in Roemenië werd uitgegumd. Al de afzonderlijke verhalen had de romanschrijver kunnen onderbrengen in één kameraad Baron die model stond voor de andere lotgenoten.

[Bogdan Ghiurco · Rating 2 out of 5]

Prima parte (cea dedicată istoriei nobilimii maghiare înainte de război), despre o lume dispărută, e foarte frumoasă, dar celelalte două părți sunt prost documentate (spre exemplu, autorul spune într-un loc că Ceaușescu este cel care a dat în '64 amnistia pentru deținuții politici) și pline de rea credință. Cazul Târgu Mureș, 1990, este expediat într-un paragraf, în care se afirmă că doar românii i-au atacat pe maghiari și aceștia au fost salvați cu greu de țiganii din localitate, sub sloganul: "Ne apărăm vecinii unguri". "Minoritatea maghiară a scăpat România de dictatură" se spune într-un alt loc, de parcă episodul Laszlo Tokes ar fi reprezentat întreaga revoluție. Pentru anii 90, îl folosește ca sursă de informație pe Larry Watts, un agent ieftin, care, profitând de faptul că e american, emite niște teorii kaghebiste puturoase în cărțile lui... Și altele, și altele... Per ansamblu, se inoculează ideea că statul român a acționat și acționează sistematic împotriva minorității maghiare, trecându-se sub tăcere faptul că, sub comunism, atrocitățile au vizat toate straturile sociale și, până prin 60, au fost orchestrate și! de lideri comuniști de origine maghiară, cum ar fi Vasile Luca, Alexandru Moghioroș, Leontin Sălajan.
Nu sunt naționalist, nu-mi pasă ce crede vreun occidental sau altul despre România, mă irită însă ignoranța (voită) din această carte, fiindcă îmi ridică serioase semne de întrebare asupra autenticității episoadelor care mi-au plăcut (cel cu ursul Nicolai, cel cu aristocrata maghiară intrată servitoare la o familie de români și încă vreo două-trei)...

[Jan · Rating 3 out of 5]

Een interessant boek. Het zoveelste bewijs van de onmenselijke kant van het communisme, hier in Roemenië.In 1 nacht, maart 1949, werd de hele Roemeense aristocratie gedeporteerd en werden hun bezittingen geconfisceerd door de staat.
Het boek had van mij wel wat dunner gemogen maar er staan veel mooie verhalen in over zowel de Transsylvaanse aristocratie vroeger en nu, als over de nieuwe elite in de ex-communistische landen Roemenië en Hongarije. Ik ben benieuwd of er over zo'n jaar of tien meer van de kastelen en landhuizen,die nu nog in deplorabele staat verkeren, gerestaureerd zijn.
Zou er ook een boek te schrijven zijn over de houding van de aristocratie in hun glorietijd tegenover de gewone Roemenen? Vast wel. Deze opmerking doet overigens niets af aan het vreselijke lijden van de adel onder het communisme.

[Cristian · Rating 1 out of 5]

Wow, this one is something else in terms of lacking any political correctness and showing superiority and hatred. It is funny that in the foreword of the Romanian version, it is stated that the book is objectively written by a Dutch. The fact that the Dutch is actually part of such a noble family through marriage, lives and teaches in Budapest explains the deprecating view towards Romanians. What is worse is actually how being a nobleman with all the associated behaviours, some really our of order as per today's democratic standards, is admired and fantasized about. I actually pushed through to read how far it can go - there was pity for former noblemen which had then to dress like regular people..

[Estra · Rating 1 out of 5]

Ik heb dit boek niet uit kunnen lezen.
Het lijkt een interessant boek, maar ik kreeg de indruk dat het niet kritisch is geredigeerd.
Rare taalfouten (‘de’ rijtuig, bijvoorbeeld - blz 44.) en ander slordig taalgebruik leidden mij te veel af om door te lezen.

[Berno · Rating 3 out of 5]

Het onderwerp van de Hongaarse adel in Transsylvanie is een boeiend onderwerp. Ik heb net als Jaap Scholten de neiging om met nostalgische, romantische gevoelens naar dit onderwerp te kijken.
Goed aan boek vind ik hoe Jaap Scholten het lijden van deze adellijke klasse onder het communisme beschrijft. Dit was ronduit gruwelijk. Een veelvoud aan Roemenen (en Hongaren) uit de gegoede burgerij is ook gruwelijk aangepakt.
Voordat ik dit boek heb gelezen, heb ik ook deel 1 en 2 van de trilogie van Miklos Banffy gelezen. Ik vind dat deze graaf een objectiever beeld schetst van hoe de adel leefde, zowel qua onderlinge verhoudingen als qua houding ten opzichte van de andere standen. Miklos Banffy is veel kritischer naar zijn eigen omgeving. Jaap Scholten is niet bepaald objectief met betrekking tot de Hongaarse adel. Hij hijst vrijwel alle geïnterviewden op een schild. Geen enkele kritiek heeft hij op de aristocratie. Hij is nauw verweven met deze groep mensen. Daarentegen komt er niet veel positiefs uit zijn pen over de Roemeense bevolking. Dit vind ik het storende element in zijn boek. Het verschil in rijkdom tussen de adel en de rest van de bevolking moet ooit enorm zijn geweest. Ik heb ook ooit een oudere Roemeense boer positief horen praten over de vroegere Hongaarse graaf in het dorp, maar ik kan mij ook voorstellen dat er veel dandies en arrogante mensen tussen zaten.
Er had meer balans in het boek kunnen zitten. Voor een groot deel kijk ik op dezelfde manier naar Roemenie en in het bijzonder Transsylvanie, maar heb tijdens al mijn reizen meer dan genoeg vriendelijke en boeiende Roemenen leren kennen. Ik onderschrijf de hoge mate van materiële leegheid en gebrek aan smaak bij met name de nieuwe rijken (en ook bij vele anderen).
Tegenwoordig vinden er wel bals plaatst in de gerestaureerde adellijke huizen. Een select groepje mensen vanuit de hele wereld komt weer gezellig bij elkaar. Het maakt op mij de indruk van een hoog ons kent ons gehalte (met chefkoks, etc).

[Linda · Rating 3 out of 5]

Interessante schets van de neergang van de Transsylvaanse aristocratie, waarbij zowel heden als verleden afwisselend langskomen. Dat het Scholten gelukt is al deze mensen te vinden en spreken, lijkt toch ook te danken aan de contacten binnen zijn eigen familie (diplomaten) en die van zijn vrouw (Transylvaanse adel). Maar dat doet natuurlijk niets aan het -vlot geschreven- verhaal af. Ik miste gedurende het lezen de bijschriften bij de vele foto's die in het boek stonden. Ik kwam er helaas pas na het uitlezen van het boek achter dat deze achter in het boek in een appendix stonden.

Hoewel Scholten zelf ook erkent dat hij een romanticus is, stoort zijn verheerlijking van 'gewezen tijden' soms wel. Er wordt steeds benadrukt hoeveel de adel voor de plaatselijke bevolking betekende; andere geluiden (over redelijkheid van de enorme klassenverschillen bijvoorbeeld, de nadelen van het semifeodale systeem) hebben in het boek geen enkele plaats. Scholten lijkt soms ook zelf vanuit een elitair standpunt te redeneren. Over de dress-code van de hedendaagse adellijke klasse schrijft hij bijvoorbeeld: "Een schijnbare onbenulligheid als het dragen van Oostblokconfectie is een breuk met de traditie en de vernietiging van een in mijn ogen wezenlijk element van de artistocratie: elegantie".

Kwalijker nog vind ik de romantisering van de armoede en verval, die vooral in de laatste delen van het boek naar voren komt. Hij heeft het over de schoonheid van (BH-loze!) vrouwen die scheef lopen door het dragen van zware wateremmers, het mooie melancholische van een ongebruikt spoor, de 'eenvoud die doet jubelen' op een boerenmarkt waar nog met paard en wagen wordt gewerkt. Dit geeft het beeld dat Scholten de regio, net als dat hij dat doet met de adel van vroeger, eerder bekijkt vanuit het perspectief van een museumbezoeker.

[Wijnand · Rating 4 out of 5]

Dit is een soort historische reisroman door Hongarije en Roemenië. Het onderwerp van vergane Hongaars/Transsylvanische aristocratie interesseert me eigenlijk weinig. Toch weet Scholten met zijn vlotte en innemende schrijfstijl de aandacht vast te houden in een wereld van excentriekelingen en verschoppelingen wier voorouders ooit de voorname Transsylvanische aristocratie vormden.
Het begint als een romantische rondreis van de schrijver en zijn verloofde, zelf een nazaat van een Hongaarse adelijke familie. Naarmate de historicus het schrijven overneemt van de romancier, komt de ellende van de Transsylvaanse aristocratie tijdens het communistische bewind op hartverscheurende manier tot uitdrukking. De klassenmaatschappij was één van de voornaamste doelwitten van de nomenclatuur. De vernederingen die degenen die niet tot de arbeidersklasse behoorden moesten doorstaan, zijn weerzinwekkend. Scholten reist langs de kastelen die werden onteigend, de toenmalige concentratiekampen, hij spreekt met slachtoffers, nazaten van aristocraten en tekent hun veelal trieste afloop op.

[Mieke · Rating 3 out of 5]

een vlot geschreven boek over de gruwelijke ervaringen van de adel in het 'communistische' Transsylvanië (Hongarije en Roemenië). De auteur idealiseert de adel en het vroegere boerenleven erg, dat ging me na een tijdje tegenstaan. Illustratief was een verhaal over een reis van de auteur met een Roemeense vrouw door het gebied, waarbij hij enthousiast is over het simpele, primitieve leven in de boerendorpen (geen stromend water, geen auto's, nauwelijks elektriciteit, etc.) en hij niet begrijpt dat de Roemeense liever minder boerderijtjes en meer flats met al die voorzieningen ziet. Ik vroeg me af, waar hij zelf het liefst zou leven. En ook vroeg ik me bij het lezen steeds sterker af, of de adel echt alleen uit beschaafde, ontwikkelde mensen bestond en de boeren alleen uit barbaarse pummels.

[Nicholas Smith · Rating 4 out of 5]

An important book covering a topic not found elsewhere but would benefit from more rigour. I enjoyed this and it taught me a great deal about how the pre-WWII aristocracy were treated and responded to the coming of communism in Romania and Hungary. In my view this book would have been improved by a more rigorous historical approach with the authors own journey taking up less of the book and more detail on the changes in the area and the underlying reasons for much of the change (the politics behind the 2nd Vienna award is an obvious area that wasn't really discussed). That said, I would recommend this to anyone interested in the period and/or the region.

[Schopflin · Rating 4 out of 5]

Before I say anything else, I should say that I hugely enjoyed this book and would recommend it to anyone interested in 20th century European history. Scholten writes well and evokes place and detail beautifully. But he is a self-described romantic, not to say sentimentalist and snob, about the Transylvanian aristocracy. He says himself, after learning what all Romanian citizens had been through under communism, that his project to memorialise the travails of the aristocrats seemed a little idiotic. However he tells the story well and memorably and if his eye for detail reveals his prejudices, he is also often very funny.

[Wilco · Rating 4 out of 5]

Mooi en met passie beschreven verhaal over de Transsylvaanse aristocratie. Zij werden tijdens het communisme in Roemenië allemaal in 1 nacht onteigend. Daarna werden ze gedwongen tot een leven in de marge; in kelders en krotten met de laagste baantjes. Als ze tenminste niet vermoord werden of tot dwangarbeid veroordeeld worden. De schrijver bezoekt de nazaten in dit prachtige land en vraagt hoe ze weer wat proberen op te bouwen. Hiermee wordt het hedendaagse weer met het verleden verbonden.

[Catalin Dumitrescu · Rating 2 out of 5]

O carte scrisă părtinitor. De altfel, de înțeles, având în vedere soția maghiară. Multe inadvertențe istorice. Una majoră. Cam ce a pățit clasa aristocratică maghiară din Transilvania, în secolul XX, au pățit românii în timpul (aproape 1000 de ani) în care această clasă a condus politic Transilvania. De altfel, autorul nu s-a întrebat nici o clipă de ce nu a existat și o astfel de clasă aristocratică de origine română!

[Réka · Rating 4 out of 5]

“A nagyanyám fele Erdély már nincs, nem létezik. Az a légkör, az a hagyomány, azok az értékek es az a soknemzetiségű élet már mind a múlté...(...) Az embereknek nincs idejük másokra, mert minden a pénzkeresesrol szól (...) Az életnek az emberről kell szólnia. Én azt akarom, hogy olyan emberek vegyenek körül, akiknek van idejük.”

[Hans Luiten · Rating 4 out of 5]

Vreemd genoeg had ik dit boek nooit uitgelezen, maar nu opnieuw gelezen. Wat een mooi boek! Over het verdwenen, multi-etnische Transsylvanië met haar Hongaren, Roemenen, de Zevenburger Saksen, Joden en Szeklers. En het communisme dat een unieke cultuur bijna geheel wist weg te vagen (maar niet helemaal)

[Franske Brandt · Rating 3 out of 5]

Interessant boek fijn om te lezen al is het aantal namen soms wat verwarrend vooral in het derde deel. Interessant is de geschiedenis vd adel/aristocratie voor, tijdens en na het communisme. Het boek is ook in 3 delen ingedeeld. De eerste 2 delen vond ik het meest interessant.

[Claire Doyle · Rating 5 out of 5]

This is a tremendous read if you are interested in Hungary and Hungarian culture.

[Adrianus Vanhooren · Rating 3 out of 5]

Well written, nice to read for someone with a limited understanding of Transylvania- maybe it be to personal

[Wouter Roseboom · Rating 4 out of 5]

Zeer interessante geschiedenis. Mooi beschreven en prettig opgebouwd. Voor wie het interesseert, zeker aan te raden. Voor wie het niet interesseert…misschien links laten liggen.

[Rowynn Reads · Rating 3 out of 5]

For thesis research

[Gil The Bright · Rating 5 out of 5]

Very important and approachable read

4.5*

[Elisa Goudriaan · Rating 4 out of 5]

‘Je voelt de pijn onder de oppervlakte, maar over wat echt pijnlijk is spreekt men niet’ (p. 251)

Dit boek vertelt het verhaal van verschillende Transsylvaanse aristocraten, die onder het communistisch regime in de nacht van 3 maart 1949 allemaal een vergelijkbare nacht beleefden. In deze nacht werd de grond waar hun kastelen en landhuizen stonden in één nacht genationaliseerd, inclusief al het bezit. Alle leden van aristocratische families werden in vrachtwagens geladen en kregen Domiciliu Obligatoriu, ze moesten verplicht in de stad gaan leven (vaak Targu Mures/Marosvásárhely) en wel met grote families in bijkeukens, kelders, zolders en washokken. De laagste beroepen moesten ze gaan uitoefenen om te overleven, van kippenplukker, slotengraver en schoenlapper tot allerlei arbeidersposities in fabrieken.

Vaders (en andere mannen) werden soms gelijk en soms korte tijd later doorgestuurd naar heropvoedingskampen en hun familie zat dan jaren in spanning of en wanneer ze terugkwamen. In de kampen werden de gedetineerden gedwongen om medegevangenen te martelen, een van de redenen waarom er later tijdens hun levens vaak over deze periode gezwegen werd. Hun echtgenotes werden vaak gechanteerd en onder druk gezet, met als doel om hen te laten instemmen met een echtscheiding. Ze werden ontslagen en hun kinderen mochten niet meer naar school, net zolang tot ze overstag gingen. Na de scheiding werden al deze belemmeringen opgeheven. Deze scheidingen waren een onderdeel van het psychisch breken van de mannelijke gevangenen.

Ondanks het ondergane leed spreekt er een enorme kracht en doorzettingsvermogen uit de verhalen die Jaap Scholten optekende na interviews. Samen met hun nakomelingen proberen de aristocraten te vechten om hun familiebezit weer terug te krijgen en hun tradities te kunnen voortzetten. Sommigen gaan zelfs weer in Transsyvanië leven en doen dit te midden van Roemeense oligarchen die hun rijkdom veelal te danken hebben aan hun lidmaatschap of banden met de Securitate in het verleden. De aristocraten hebben nu weer baantjes behorende bij de gegoede middenklasse zoals leraar, professor, advocaat en arts. Van de werkelijke macht zijn ze uitgesloten, maar hun trots is niet geknakt.

Jaap Scholten heeft dit alles prachtig in een levendig verslag gegoten, dat voelt als een reis door een prachtige multi-etnische streek waar de laatste 70 jaar veel veranderingen plaatsvonden, maar waar ook nog veel tradities gehandhaafd werden. Het is niet alleen een fysieke reis, maar ook een reis door gedachten van mensen, door de geschiedenis van momenteel vervallen landhuizen, waarvan er enkele opgeknapt worden. De archieven en bijzondere collecties werden destijds zo naar buiten gegooid en met ossenkarren probeerden de overgebleven familieleden nog te redden wat er te redden viel, door archiefstukken uiteindelijk met de trein naar andere steden te brengen. Door het persoonlijke contact dat Scholten met ieder van hen heeft, voel je je betrokken bij de verhalen. Af en toe staan er onnodige en storende herhalingen in (tot 6 keer aan toe staat er ‘de eenennegentigjarige Erzsébet’) of citaten van dingen die net geparafraseerd zijn. Ook geeft Scholten niet de Roemeense namen van verschillende plaatsen in Transsylvanië, wat verwarrend is. Alles samen vormt dit boek toch een waardig portret van een toen bijna verloren gegane bevolkingsgroep, die stilaan vecht voor eerherstel. Een gedegen onderzoek en levendig verwoord.

[Kent · Rating 5 out of 5]

In the early 1990s, when Dutch writer Jaap Scholten’s Hungarian wife's grandmother began telling him about life before communism, he was entranced. This was the beginning of the road to writing Comrade Baron: A Journey Through the Vanishing World of the Transylvanian Aristocracy, Scholten's first work of non-fiction and his first work to be published in English. The book is part travelogue and part conversation across generations with Scholten as the eyewitness, recording firsthand accounts from the past, sometimes when the historical actors themselves and their memories were about to pass from the scene.

Comrade Baron presents an extraordinary oral history in which, during the darkness of the early morning of March 3, 1949, Romanian communist leader Gheorghe Gheorghiu-Dej began an extermination pogrom against the Transylvanian aristocracy — an aspect of history as horrifying as it is unknown.

Entire families were arrested in their beds and loaded into trucks. That same day the Romanian Workers’ Party announced the successful deportation and dispossession of all large landowners. Grand homes and estates that had been in families for over 400 years were left to ruin.

The book is broken into three sections — (1) aristocratic life in Transylvania before communism; (2) the life of the aristocrat under the rule of communism and the Securitate (secret police), thought to be one of the largest and most brutal secret police forces in the world; and (3) life after communism (1989–present) for those few aristocrats still living in Transylvania and their descendents.

The subjects of the book are the twelve families of titled aristocrats still living in Transylvania, with Erzsebet T. (a pseudonym) as the central character. Through Erzsebet, “a countess born in ‘the most beautiful castle in Transylvania’ who earned a living as a charlady, painter and editor,’” Scholten tells the tale of grand houses being exchanged for homes in cellars, attics, laundry rooms and sculleries, and genteel lives replaced with work in quarries, steel mills and domestic service. Through Erzsebet, the reader learns about the humiliations and pains of night-time interrogations and torture that included having her fingers and toes broken. After one routine interrogation, she was thrown out of a car in a suburb of Budapest and left to make her own way home. She was threatened with the loss of her child. Yet, by night, Erzsebet and others secretly gathered and maintained the principles and rituals of an older world. Erzsebet’s attitude perhaps explains this resilience when she said, “Everything you experience in life is interesting. How the body deals with it is interesting.”

A tale told with charm, sensitivity, and gentle humor, the stories of the individuals interviewed for this book are a testament to the human spirit and of what it means to be noble — a question consistently answered with “to be a good person” — and to the devastating consequences of communism. Comrade Baron is a profound, moving read that honors the memories and indomitability of those from a vanished world.