Ένα αστέρι πεθαίνει: Μαύρες Τρύπες, Κόκκινοι Γίγαντες και Άσπροι Νάνοι

by Jean-Pierre Luminet, Θεοφάνης Γραμμένος (Translator)

Πώς γεννιέται και πότε πεθαίνει ένα αστέρι;
Τι είναι οι μαύρες τρύπες και τι σχέση έχουν με τις λευκές τρύπες;
Πότε οι κόκκινοι γίγαντες γίνονται άσπροι νάνοι;
Ποιοι νόμοι καθορίζουν τη συμπεριφορά της ύλης στο εσωτερικό μιας μαύρης τρύπας;
Μήπως στο σύμπαν υπάρχει μια σειρά από μαύρες τρύπες κλεισμένες η μία μέσα στην άλλη;
Μήπως ολόκληρος ο Κόσμος μας είναι μια περιοχή κρυμμένη στο βάθος μιας μαύρης τρύπας;

Ο Ζαν Πιερ Λουμινέ, μας προσφέρει ένα περιεκτικό έργο για τη γένεση, τη ζωή και το θάνατο των αστέρων. Κυρίως, εστιάζει στην ιστορία της μαύρης τρύπας. Μας παρασύρει σε έναν χωρόχρονο όπου οι δυνάμεις της βαρύτητας αποκαλύπτουν την ισχύ τους υποτάσσοντας τα πάντα στις ηγεμονικές «ιδιομορφίες» τους. Η μαύρη τρύπα εμφανίζεται στο προσκήνιο της αστρικής εξέλιξης ως ο υπέρτατος θρίαμβος της βαρύτητας και του ρυθμιστικού της ρόλου στη ζωή ενός αστέρα.

Ακολουθώντας βήμα προς βήμα τον κοσμικό χρονογράφο μας, βιώνουμε έναν ισχυρό κλυδωνισμό στα θεμέλια της αντίληψής μας για τον χώρο και τον χρόνο. Η εννοιολογική σύλληψη της μαύρης τρύπας αποτελεί ένα από τα τολμηρότερα διανοητικά εγχειρήματα των νεότερων χρόνων. Στο τέλος του ταξιδιού η μαύρη τρύπα δεν φαίνεται πλέον τόσο μυστηριώδης - η αλλαγή στο κοσμοείδωλό μας έχει συντελεστεί. Ο Λουμινέ είναι ένας ευρηματικός εκλαϊκευτής και μας αποκαλύπτει με ακρίβεια το πεπρωμένο των αστέρων. Ωστόσο, μας προειδοποιεί ότι -σε πείσμα των πλέον πρόσφατων επιστημονικών γνώσεων- ο όρος μαύρη τρύπα αποτελεί, ίσως, μια πολυτελή μεταμφίεση της άγνοιάς μας.

Μέσα στο σύμπαν υπάρχουν αστέρες που δεν μπορούμε να «δούμε», όμως αφήνουν πίσω τους ίχνη μιας ασύλληπτης κοσμικής δραστηριότητας: καταβροχθίζουν την ύλη που τους περιβάλλει και από αστρικά κουφάρια μεταμορφώνονται σε κάθε άλλο παρά «νεκρά» κοσμικά σώματα. Είναι κόσμοι κλειστοί, ολότελα αποκομμένοι από τον δικό μας - διανοίγονται σε απύθμενα βάραθρα όπου μέσα τους συνθλίβεται αδυσώπητα κάθε σώμα και ύλη: ορθάνοιχτες πύλες του παράδοξου και του τρόμου, ντυμένες στο έρεβος του κοσμικού μεγαλείου τους.

Κι όμως, αυτό το τρομαχτικό σενάριο έχει γίνει απόλυτα κατανοητό στο ευρύ κοινό που φαίνεται να το διασκεδάζει: οι μαύρες τρύπες έγιναν οι κεντρικοί ήρωες σε διηγήματα επιστημονικής φαντασίας, σε σειρές κινουμένων σχεδίων και σε
«ταινίες καταστροφής».

Ο καθηγητής Ζαν Πιερ Λουμινέ είναι εξειδικευμένος ερευνητής (στις μαύρες τρύπες) στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας (CNRS) της Γαλλίας, και αστρονόμος στο Αστεροσκοπείο Meudon. Το έργο του στη σχετικιστική αστροφυσική και την κοσμολογία αναγνωρίστηκε και βραβεύτηκε τόσο από το CNRS όσο και από την Αστρονομική Εταιρεία της Γαλλίας. Εκτός από δοκίμια γράφει ποίηση και κινηματογραφικά σενάρια σχετικά με τις προσωπικότητες της επιστήμης.

Genres: Science, Physics, Nonfiction

480 pages, Paperback

First published January 1, 1987

About the author

Jean-Pierre Luminet est un astrophysicien, conférencier, écrivain et poète français, spécialiste de réputation internationale des trous noirs et de la cosmologie. Il est directeur de recherche au CNRS, membre du Laboratoire d'astrophysique de Marseille (LAM), après avoir été longuement membre du Laboratoire Univers et Théories (LUTH) de l’observatoire de Paris-Meudon, auquel il reste affilié. Il est également chercheur associé au Centre de Physique Théorique de Marseille (CPT).

Membre de plusieurs académies et sociétés savantes, il est lauréat de nombreux prix (voir Distinctions), notamment le Prix Européen de la Communication Scientifique 2007. L'astéroïde (5523) Luminet, découverte à l'observatoire Palomar en 1991, porte son nom en hommage à ses travaux.

De par ses activités de poète, essayiste, romancier et scénariste, dans une œuvre voulant lier science, histoire, musique et art, il est également Officier des Arts et des Lettres. Il a publié une quinzaine d’essais, sept romans et sept recueils de poèmes, traduits en une douzaine de langues, ainsi que des CD, des DVD et des documentaires pour la télévision. Il est aussi musicien, graveur et sculpteur. Il a collaboré avec des compositeurs comme Gérard Grisey, Hèctor Parra, Régis Campo ou Karol Beffa.

Reviews

[itskellycious · Rating 4 out of 5]

can we all get sucked into one

[Lucifer Morningstar · Rating 5 out of 5]

Επιτέλους το τελείωσα (2 μιση μήνες!).

"Dennis Sutton wrote: 'the frontiers of science are
always a bizarre mixture of new truth (General Relativity), reasonable hypotheses (the existence of Black Holes) and
wild conjecture' (the existence of White Holes).

This quotation applies well to this book: at
present we can say that General Relativity belongs to the first
category, black holes to the second and white holes to the third.
However, it is also fair to say that some of the 'wildest' conjectures
have helped to advance science, and for this reason white holes
are worth some attention. Their charm is increased by the fact
that their study has a playful aspect to it, not usually expected
by the general public, but essential for many scientists. So, let's
play!"

[...] "the solutions to the 'equations of physics' do not
necessarily occur in the real world. It is not, however, always
simple to sort out the real solutions from the fictional ones. In
particular, great care is needed when considering the physical
interpretation of symmetrical solutions, even if they are
aesthetically attractive."

===============
Ένα εξαιρετικό βιβλίο με κύριο αντικείμενο όχι τόσο τις Μαύρες Τρύπες, όσο την ιστορική κατανόηση της γέννησης και του θανάτου της ύλης στο Σύμπαν.

Μια ανασκόπηση της θεωρητικής σκέψης (ακολουθούμενης από την πειραματική φυσική που επαληθεύει την πρώτη) για το τί μπορεί να συμβαίνει στο Σύμπαν!

Απόσπαμα από το εξαιρετικό βιβλίο του Jean-Pierre Luminet (1987). Les Trous Noir, Belfond, στα ελληνικά από τις εκδόσεις Τραυλος, σελ. 248-9.

[Jose Moa · Rating 4 out of 5]

Extensive and good book on the black holes at popular level

[Antoine Patt · Rating 4 out of 5]

Un vrai voyage astrophysique vers les phénomènes les plus extrêmes de l'Univers, voilà le propos de ce livre. On y apprend les différents destins stellaires et on débouche sur sa forme la plus intense, le trou noir. Ou plutôt les trous noirs, car Jean-Pierre Luminet en fait un bestiaire complet, en détaillant leurs conditions d'existences, de possibles moyens de les observer, leurs répercussions...
Globalement, le livre se lit bien mais il faut faire attention à rester concentré pour en comprendre et retenir, au moins un peu, ses enseignements.