Wat maakt het uit wat ik doe? Maakt het uit dat ik niet meer met het vliegtuig reis, geen vlees eet en braaf het vuilnis sorteer als de rest van de wereld blijft vliegen, volop biefstukken verorbert en afval produceert? Gaat de planeet er echt minder snel aan als ik daar allemaal rekening mee houd? Maakt het uit dat ik af en toe eens een sigaret rook en graag een glas wijn drink? Of dat ik het ontbijt soms oversla en niet elke dag sport? Is dat dan echt zó ongezond? Maakt het uit dat ik mij laat vaccineren? Dat ik antibiotica neem als ik verkouden ben? Leef ik langer als ik rijk ben? En maakt het uit wanneer ik mijn tanden poets, voor of na het eten?
Wat maakt het uit? is een no-nonsenseboek dat toont hoe je feit van fictie onderscheidt en waarom associatie niet hetzelfde is als causatie. Met wetenschap als rode draad onderzoekt Sam Proesmans hoe individuele en collectieve gezondheid met elkaar verbonden zijn en voert hij een vurig pleidooi voor public health. Logisch, als je weet dat in de voorbije eeuw maar liefst 25 van de 30 jaar die we langer leven te danken zijn aan public health – en niet aan de dokter naast je bed.
Sam Proesmans (1988) is arts gespecialiseerd in interne, tropische en urgentiegeneeskunde en public health. Hij adviseerde de eerste minister tijdens de covid-pandemie en werkt momenteel als spoedarts en medisch directeur in het grootste ziekenhuis van België.
Een interessant boek. In het begin vond ik de schrijver soms wat dwingend, omdat je, als je al zijn adviezen zou opvolgen je heel veel moet opgeven in je leven. Daarom voelde ik in het begin best wel weerstand bij mijzelf tijdens het lezen. Maar in zijn slotwoord is de schrijver wel wat milder. Het is een boek dat je aan het denken zet. Want iedereen stelt zich weleens de vraag wat maakt het uit dat ik dat doe? Dit boek geeft daar antwoord op.
Wat ik verder interessant vind aan het boek is dat de schrijver benoemt dat vaak de verkeerde conclusies worden getrokken. Zo benoemt hij een onderzoek over de effectiviteit van de fietshelm. Vaak wordt om het nut te benadrukken verwezen naar Denemarken, waar de fietshelm een tijd verplicht was. Er gebeurden toen minder ongelukken. Maar dat bleek niet te komen doordat iedereen een helm droeg, maar doordat er minder mensen gingen fietsen vanwege die plicht. Zij wilden geen helm dragen en uit angst voor een boete gingen ze dus maar niet fietsen. Dat vond ik wel een heel interessant gegeven, want in Nederland hebben ze het ook steeds vaker over dat een fietshelm zou helpen het aantal ongelukken terug te dringen.
In een hoofdstuk gaat hij ook in op nepnieuws. Wat best een groot probleem is tegenwoordig met alle social media en dat tijdens de coronapandemie een vlucht nam. Je hoeft maar een discussie op social media te bekijken en er zijn altijd wel een paar complotdenkers.
Van de week had ik trouwens een discussie met iemand op Facebook. Volgens haar hoefden wij in Nederland ons afval niet te scheiden en te recyclen, want in een filmpje had ze gezien dat in een of ander Oosters land men het afval in de rivier dumpte. Toen ik haar aanraadde dit boek eens te lezen, aangezien dat juist gaat over waarom ook jouw kleine acties een positief effect hebben, kreeg ik ineens allerlei verwensingen naar mijn hoofd. Omdat ze geen goede inhoudelijke argumenten had om haar standpunt te onderbouwen, vond ze het blijkbaar nodig mij te beledigen. Ik vind dat soort reacties gewoon jammer, want zo krijg je nooit een goed gesprek. Daarom doe ik online meestal niet mee aan dit soort discussies, want de meeste mensen daar staan toch niet open voor een ander denkbeeld dan dat van hunzelf. Maar ik heb weleens vaker dat als ik enthousiast ben over een boek ik het anderen ook graag aanraad. Alleen stond deze vrouw daar niet voor open. Daardoor denk ik dat juist de mensen die veel van dit boek zouden kunnen leren het niet lezen. Omdat die mensen liever in hun eigen bubbel blijven zitten. En natuurlijk geldt dat voor iedereen.
Ik heb ook een bepaalde luxe in mijn leven die ik niet graag op zou geven. Ik ga ook af en toe met het vliegtuig op vakantie, ondanks dat ik weet dat vliegen niet milieuvriendelijk is. Maar ik ben wel geïnteresseerd in de wereld om mij heen. Ik lees wel vaker boeken over maatschappelijke onderwerpen, waardoor ik toch weer anders tegen dingen aan ga kijken. En om zaken te veranderen is er kennis nodig. Dat komt ook naar voren in dit boek. Een gedragsverandering duurt echter wel iets langer dan alleen het lezen van een boek. Toch zal men waarschijnlijk over twintig jaar zeggen: “Raar dat men dat toen deed.” Mijn moeder heeft weleens verteld dat toen zij zwanger was de rook van sigaretten niet kon verdragen. Als mijn vader dan zijn broers vroeg niet te roken in haar bijzijn, vond men dat raar. Terwijl we het nu heel normaal vinden om niet te roken in bijzijn van zwangere vrouwen en kinderen. En dat je nu niet zomaar een sigaret op zou steken in het huis van iemand die zelf niet rookt. En ik ben echt niet beter dan anderen. Ik heb een groot deel van mijn leven gerookt. En ik heb ook gerookt in bijzijn van mensen die niet rookten. Al rookte ik nooit in iemands huis als die zelf niet rookte. Het heeft bij mij ook lang geduurd voor die ommekeer kwam. En soms vind ik het nog steeds lastig, ondanks dat ik al zo’n anderhalf jaar gestopt ben. Daarom zal het echt nog wel lang duren voordat een hele maatschappij anders gaat leven. En voor we bepaalde dingen normaal gaan vinden en andere dingen niet normaal.
Een ander onderwerp dat nu weer actueel is en ook in het boek naar voren komt is het nut van vaccinaties. Steeds meer mensen in de Westerse wereld zien het nut er niet van in, omdat zij denken dat hun kinderen die ziektes toch niet krijgen. Maar ze vergeten dat dat komt doordat vaccinaties juist zo effectief zijn. Een nicht van mijn man heeft nog polio gehad als kind en daar een handicap aan overgehouden. Dus ik ken het uit mijn directe omgeving. Maar voor de meeste mensen is het een ver-van-mijn-bed-show. Alleen weet ik niet of er voor bepaalde mensen nog hoop is, omdat zij liever het nepnieuws geloven dan een wetenschappelijk onderzoek . En zij boeken als deze niet zullen lezen. Toch hoop ik dat veel mensen het toch doen. Want dat vind ik ook positief aan dit boek: het is een helder geschreven betoog in niet al te moeilijke taal, waardoor het geschikt is voor een breed publiek.
Het boek begint sterk als Proesmans uitlegt waarom hij zo geïnteresseerd is in public health. Daarna wordt het een mengeling van nuttige informatie, zijpaadjes en drammerige boodschappen.
Een boek, uit het hart geschreven. De schrijver vertrekt vanuit eigen ervaringen, twijfels en overpeinzingen. Ze dienen als kapstok om een uitgebreid verhaal op te hangen, dat wetenschap dichter bij de gewone mens brengt. Nuchter, duidelijk en hartelijk. Knap!
"Het maakt uit dat je solidair bent door je focus te verleggen van persoonlijke kortetermijnvoordelen naar maatschappelijke langetermijnimpact, want zonder solidariteit geen gezonde samenleving."
Dit boek, of beter gezegd, de auteur ervan heeft niet de pretentie de heilige graal te bezitten voor een lang en gezond leven. Nee, dit boek ís de heilige graal; de bijbel voor een BEWUST leven.
Doorspekt met alledaagse voorbeelden, gefundeerd door strikte wetenschap en onderzoek, en zonder doekjes of fluwelen handschoenen weet Sam Proesmans je ogen te openen voor dat waarvan je niet eens wist dat je er blind voor was.
Dit is zijn persoonlijk manifest dat ieders manifest zou moeten zijn. Het is een pleidooi, niet voor waar we recht op hebben of waar de ander schuldig aan is. Want laat ik duidelijk zijn, Sam wijst niet met de vinger en staat niet boos op de barricades. Hij geeft je waar je recht op hebt: op de juiste informatie.
Voor eens en voor altijd haalt hij urban legends en fabeltjes over een al dan niet gezond leven, onderuit. Hij zet recht wat scheefgegroeid is. En met herkenbare, persoonlijke én maatschappelijke problemen laat hij zien dat iedereen en alles met elkaar verbonden is. En dat is werkelijk openbarend.
I am proudly one of those readers of Sam’s book ‘wat maakt het uit ‘. So clear , so balanced and well written. Achieving the author’s ambition to make people realise that one’s individual behaviour not only matters for themselves , but for everyone! I already asked Sam for an English version for my friends and family. As there is Hans Rosling's ‘Factfulness‘, you now also have Sam Proesmans’ “Does it really matter ?”. A must-read for sure!
Dit boek van Dr. Sam is naar mijn bescheiden mening gewoonweg een MEESTERWERK! Ik sta werkelijk in bewondering voor de brede kennis van Dr. Sam, de “rake” inhoud van het boek, de opbouw, de taal (leest heel aangenaam) en zeker niet te vergeten: de vele gouden boodschappen die Sam meegeeft. Dat boek heeft ongetwijfeld enorm veel werk met zich meegebracht en zou door de media veel meer moeten worden “opgepikt” en sterk aanbevolen. Leo Spooren.
Zelden een boek gelezen dat zonder een belerende frons, het onwrikbare geloof in onze eigen vaak valse aannames zo verhelderend los wiggelt. Aannames in thema’s waar wij dagdagelijks mee in aanraking komen; van eetgewoontes tot antibiotica, van vaccinatie tot fietshelm. Sam Proesmans gaat op de schouders van de wetenschap staan en ontleedt op glasheldere wijze complexe kwesties en wijst ons op het verschil tussen anekdotiek en statistiek. Maar vooral herinnert hij ons, op liefdevolle maar doordringende wijze, aan het feit dat we breder zijn dan onze eigen schouders. Het maakt uit ! Jouw individueel gedrag heeft zeer zeker invloed op het samenleven, op de samenleving. Proesmans heeft het o.a. over de vital four - de vier gedragsfactoren die je risico op de frequentste en dodelijkste chronische ziekten met 80 percent verminderen: niet roken, 30 minuten per dag bewegen, gezond eten en je BMI onder 30 houden. Maar ik zou er een aan toe willen voegen dat bij het lezen van dit boek niet alleen je cognitieve spier wordt opgerekt ook leer je woorden die je nog nooit hoorde maar waarvan je stiekem hoopte (Scrabble indachtig) dat ze zouden bestaan, zoals : kortetermijnoverlevingsmechanismen.
'Wat Maakt Het Uit' is een absolute aanrader voor iedereen die geïnteresseerd is in de toekomst van onze gezondheidszorg en het belang van preventie. Sam Proesmans slaagt erin om complexe en vaak onbekende materie op een toegankelijke manier uit te leggen, waardoor je als lezer écht begrijpt hoe leefstijlgebonden factoren zoals voeding, beweging en slaap een sleutelrol spelen in het voorkomen van ziektes en het ontlasten van het huidige zorgsysteem.
Ik was vanaf de eerste bladzijde geboeid en heb dit boek in één ruk uitgelezen – iets wat ik zelden doe bij non-fictie! Proesmans brengt niet alleen zijn persoonlijke inzichten, maar onderbouwt zijn visie met feiten, cijfers en praktijkvoorbeelden die echt tot nadenken stemmen. Als enorme believer in leefstijl & preventie kan ik alleen maar beamen hoe cruciaal deze aanpak is voor een gezonde toekomst.
Dit boek is een must-read voor iedereen die wil bijdragen aan een duurzamere en effectievere gezondheidszorg, zowel voor zorgverleners als patiënten. Sam Proesmans levert met 'Wat Maakt Het Uit' een waardevolle bijdrage aan dit urgente gesprek.
Met veel interesse las ik Sam's boek! Veel wetenschappelijke gefundeerde visies en verduidelijkingen die ik voluit deel. Individualisme kent geen onvoorwaardelijke vrijheid en we moeten ons inderdaad bewust zijn van onze verantwoordelijkheid tegen over onze medemens en de wereld. De rol van meer inzetten op “public health” is inderdaad essentieel. En als kinderarts kan ik zeker een steentje hierin bijdragen gezien preventie een hoofddeel is van onze dagdagelijkse activiteit. Elke kleine bijdrage op allen fronten loont. Alle kleintjes maken... Dit boek is een absolute aanrader!
Wat een heerlijk boek. Een boek over gezondheidszorg dat én vernieuwend is én vlot leest. Het is een leerrijk boek dat allesbehalve belerend is. Het boek was voor mij een afwisseling van schouderklopjes ( want ja, het maakt dus echt wel uit welke inspanningen jij en ik reeds doen ) en aha-momentjes die aanzetten tot kleine inspanningen die een groot verschil maken voor mijn eigen gezondheid ( welkom intermittent fasting ) en bij uitbreiding dus voor ieders gezondheid. Interessant en vlot geschreven, met vleugjes humor. Een boek waarvan ik hoop dat het iedereen bereikt.
Ik dacht lange tijd dat public health een ver-van-mijn-bedshow was, maar Sam bewijst met dit verhelderende boek het tegendeel. Met vlotte formuleringen, herkenbare voorbeelden en voldoende zelfrelativering bezorgt hij je tegelijk inzichten die aanzetten tot verandering en de beste weetjes om mee te scoren op café. Een absolute aanrader!
Er zijn maar weinig boeken die mij van begin tot einde boeien dus ik ben onder de indruk! Zoveel dingen die we dagelijks bijna onbewust doen die Sam je vanuit een ander perspectief laat zien. Soms heel erg confronterend, maar toch met zachtheid voor de lezer geschreven.
Ik ben erg onder de indruk van het boek van Sam Proesmans en heb - zelfs als arts - nog heel wat opgestoken. 'Wat maakt het uit' maakt het begrip ‘Public health’ (verantwoordelijk voor 25 van de 30 gewonnen levensjaren in de laatste eeuw) meer bevattelijk voor de bredere bevolking.
Sam schrijft heel vlot en maakt soms moeilijke epidemiologische begrippen in een handomdraai en met mooie voorbeelden duidelijk, een zeldzame kwaliteit!
In 237 pagina's schetst hij 'hoe we zelf het verschil kunnen maken' om onze levens gezonder te maken; hij besteedt ook aandacht aan de relatie met de gezondheid van de planeet.
Al mocht er van mij misschien nog iets meer aandacht gegaan zijn naar collectieve maatregelen. Want er schuilt ook wel een gevaar in het leggen van de focus op individuele actie. Grote institutionele maatregelen zoals de Europese wet tegen ontbossing van het regenwoud (al valt ook daar nog veel op aan te merken) zijn minstens zo belangrijk, denk ik. Hier gaat zeker aandacht naar, maar dat had voor mij nog net iets meer mogen zijn.
Maar het blijft zeer vlotte en boeiende lectuur. Neem het mee op vakantie en kom een beetje gezonder terug ;)
Sam Proesmans is een van die uitzonderlijke mensen die perfect weet wat er nodig is om de wereld beter te maken. Hij wil met dit boek graag dat u dat ook weet. En hoewel sommigen u graag met de vinger wijzen, doet Sam dat op een spitsvondige en frisse wetenschappelijke manier. Dit boek is een ode aan een diepgeworteld geloof dat mensen als individu in deze maatschappij wél iets kunnen veranderen, en de hoop dat indien er een collectief besef komt, we de wereld een betere plek kunnen maken voor onszelf, maar in De eerste plaats voor de planeet. Want die geven we tenslotte door aan de generaties die na ons komen. Doe me een plezier, wanneer u na dit boek nog eens in de apotheek stopt, neem dan een tongschraper mee, uw microbioom zal u dankbaar zijn.
Ik werd getriggerd om het boek te lezen toen ik een interview van de auteur had gelezen in de krant. Na ook een interview te hebben gehoord op de radio was ik helemaal verkocht. En echt waar, dit boek zou iedereen moeten lezen. Hier worden nagels met koppen geslagen en worden uw ogen geopend over gezonde voeding, medicatie, klimaat, ons gedrag enz. Geen fictie maar echte feiten. Het boek is heel toegankelijk geschreven. Een dikke pluim voor arts Sam Proesmans die heel veel ervaring heeft en heel wat heeft zien passeren. Ik hoop dat dit boek door velen wordt gelezen en dat dit vertaald wordt zodat ook iedereen in het buitenland hier iets van opsteekt. Aanrader !
Een boek dat na het lezen nog lang door je hoofd blijft spelen. Het is verbazingwekkend hoe het verhaal dat Sam Proesmans vertelt, raakt aan quasi elk aspect van je bestaan: wat je eet, hoe je je verplaatst, je sociale contacten, het klimaat: het komt allemaal aan bod. Sam Proesmans stelt de zaken onomwonden en in heel begrijpelijke bewoordingen. Door alleen de belangrijkste wetenschappelijke onderzoeken te citeren, slaagt hij er wonderwel in om hoofd- van bijzaak te onderscheiden. Bij momenten is dat behoorlijk confronterend en worden zekerheden waarmee we zijn opgevoed, genadeloos onderuit gehaald. Op het einde blijf je achter met één gevoel: iederéén zou dit boek gelezen moeten hebben.
Zeer informatief boek dat het concept “gezondheid” op veel manieren neer zet. Van het ontstaan tot de vele manieren waaraan wijzelf kunnen werken maar ook globaal. Ook kleine garnalen kunnen individueel nog een verschil maken… Het boek brengt alles vlot leesbaar zonder al te veel dure woorden of moeilijk medisch vakjargon. Ik heb meerdere gewoontes herbekeken en vrijwillig aangepast na het lezen van dit boek. Top
Dit boek grijpt je vast en laat je niet meer los! Geweldig om te lezen hoe de schrijver je meeneemt in zijn visie, het bredere geheel. Het houdt je soms confronterend een spiegel voor en laat je stilstaan bij alledaagse keuzes. Als onderwijzer is het dubbel fijn om het belang van het onderwijs onderstreept te zien en nodigt uit om ermee aan de slag te gaan!
Fantastisch boek! Doorheen het hele boek, leerde ik van alle interessante feiten bij. Ook al staat er enorm veel informatie in, is het nooit saai en ben je eerder geneigd om te blijven lezen. Ik kan het boek alleen maar aanraden!