What do you think?
Rate this book
De zomer van 1823: Het dagboek van zijn voetreis door Nederland
Zomer 1823. Twee Leidse studenten maken een soort inspectietocht door Nederland: de stijfdeftige Dirk van Hogendorp en de latere schrijver Jacob van Lennep. Ze wandelen door een land dat voor ons bijna onherkenbaar is, met schaapskudden op de Leeuwarder wallen, een Enkhuizen waar de huizen instorten, een strafkolonie bij Ommerschans waar de kinderen kermen van de honger.
Omdat Van Lennep de reis zeer uitgebreid en met veel oog voor detail beschrijft, is zijn dagboek een uniek document. Hij beschrijft de wereld met een vaart, een humor en een oog voor detail waarvoor een hedendaags journalist hem zou benijden.
In zijn inleiding neemt Geert Mak ons mee naar het Nederland van voor de industriele revolutie. Marita Mathijsen heeft het oorspronkelijke reisdagboek van Jacob van Lennep speciaal voor deze editie hertaald.
Omdat Van Lennep de reis zeer uitgebreid en met veel oog voor detail beschrijft, is zijn dagboek een uniek document. Hij beschrijft de wereld met een vaart, een humor en een oog voor detail waarvoor een hedendaags journalist hem zou benijden.
In zijn inleiding neemt Geert Mak ons mee naar het Nederland van voor de industriele revolutie. Marita Mathijsen heeft het oorspronkelijke reisdagboek van Jacob van Lennep speciaal voor deze editie hertaald.
312 pages, Paperback
First published January 1, 2001
13 people are currently reading
108 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 21 of 21 reviews
Read
August 28, 2018Wie zich ervan bewust blijft dat Jacob van Lennep en Dirk van Hogendorp geen geschiedenisboek schreven, maar een persoonlijk verhaal over de tijd waarin ze leefden en met de mentaliteit die hoorde bij hun stand, zal ongetwijfeld kunnen genieten van hun verhalen en er plezier aan beleven een en ander te vergelijken met onze tijd. Dat geldt misschien ook wel voor fervente wandelaars: hoeveel van wat de jongens zagen en van waar ze liepen is nog herkenbaar?
En Geert Mak fans komen aan hun trekken in de uitgebreide inleiding die de achtergronden van en het perspectief op de tocht belicht. Daarbij kunnen de nog steeds te bekijken video's (http://www.geertmak.nl/nl/nederland/k...) van de tv-serie uit 2000 ook een rol spelen. Het was op verzoek van o.a. Geert Mak dat deze heruitgave er gekomen is. De 65.000 exemplaren uit 2000 waren totaal uitverkocht.
Niet alles is verdwenen van wat de studenten beschreven. De hoofdstukken gewijd aan de Maatschappij van Weldadigheid, de koloniedorpen Frederiksoord en Willemsoord en de strafkolonie Ommerschans waren destijds voor mij de aanleiding me er verder in te verdiepen. De overblijfselen daarvan zijn nog volop en levendig aanwezig, op velerlei manier.
Van Lennep blijkt een uitstekende verteller, die ons op een vlotte manier en met humor een kijkje geeft in het dagelijks leven van toen, inclusief de standsverschillen en ons met oog voor detail de toenmalige sfeer, kleur en geur van het landschap laat ervaren. Samen met de goedgekozen illustraties is het een verrijkend boek voor wie belangstelling heeft voor het leven in Nederland in De zomer van 1823.
Hele recensie lezen? Klik hier: https://mijnboekenkast.blogspot.com/2...
En Geert Mak fans komen aan hun trekken in de uitgebreide inleiding die de achtergronden van en het perspectief op de tocht belicht. Daarbij kunnen de nog steeds te bekijken video's (http://www.geertmak.nl/nl/nederland/k...) van de tv-serie uit 2000 ook een rol spelen. Het was op verzoek van o.a. Geert Mak dat deze heruitgave er gekomen is. De 65.000 exemplaren uit 2000 waren totaal uitverkocht.
Niet alles is verdwenen van wat de studenten beschreven. De hoofdstukken gewijd aan de Maatschappij van Weldadigheid, de koloniedorpen Frederiksoord en Willemsoord en de strafkolonie Ommerschans waren destijds voor mij de aanleiding me er verder in te verdiepen. De overblijfselen daarvan zijn nog volop en levendig aanwezig, op velerlei manier.
Van Lennep blijkt een uitstekende verteller, die ons op een vlotte manier en met humor een kijkje geeft in het dagelijks leven van toen, inclusief de standsverschillen en ons met oog voor detail de toenmalige sfeer, kleur en geur van het landschap laat ervaren. Samen met de goedgekozen illustraties is het een verrijkend boek voor wie belangstelling heeft voor het leven in Nederland in De zomer van 1823.
Hele recensie lezen? Klik hier: https://mijnboekenkast.blogspot.com/2...
January 23, 2015
Veel plezier heb ik beleefd aan het lezen van de dagboekbladen van Jacob van Lennep over zijn reis door Nederland met vriend en mede-student Dirk van Hogendorp in 1823.
Het is het land dat om mij heen ligt, maar het zag er toen, bijna twee eeuwen geleden, geheel anders uit: veel water waar nu polders zijn, veel moeras, veen en heide waar het land nu veelal gecultiveerd is. De manier waarop de heren reisden, was geheel anders dan de meesten het nu zouden doen: zij reisden doorgaans te voet. Opvallend is dat deze jonge studenten uit gegoede families niet de buitenlanden van Europa bereisden, wat gebruikelijk was – vooral Italië was in trek; nee, zij gingen op een soort inspectietocht door ’t eigen land. Het dagboek van Van Lennep was tevens bedoeld om rapport uit te brengen over wat zij in den lande aantroffen. Zij maakten best lange dagmarsen, wat dat betreft tevens een krachttoer. Te merken is de sfeer van een standenmaatschappij. Een stapeltje aanbevelingsbrieven, gevoegd bij de herkenning van hun eigen namen, doet vele deuren makkelijker openen dan daarzonder.
De twee vrienden gaan vrolijk in den ronde, Hogendorp van nature ietwat stijfjes. Het is te merken aan wát is geboekstaafd en hoe dat is gedaan: gemiddeld een combinatie van jeugdige schrijfstijl, luchthartigheid en relatieve openhartigheid.
Van Lennep had al lang literaire aspiraties. Tijdens de reis heeft hij zijn wedervaren ook in enkele gedichten gevat; die zijn uiteraard ook opgenomen.
De uitgave is fraai geïllustreerd met tekeningen en schilderijen van landschappen, gebouwen en personen. Men heeft hiermee goed aangesloten op de tekst.
Ik zou overigens best de oorspronkelijke tekst hebben willen lezen, al begrijp ik dat, wellicht uit economische motieven, Van Lenneps proza is hertaald, iets wat Marita Mathijsen is toevertrouwd. JM
Het is het land dat om mij heen ligt, maar het zag er toen, bijna twee eeuwen geleden, geheel anders uit: veel water waar nu polders zijn, veel moeras, veen en heide waar het land nu veelal gecultiveerd is. De manier waarop de heren reisden, was geheel anders dan de meesten het nu zouden doen: zij reisden doorgaans te voet. Opvallend is dat deze jonge studenten uit gegoede families niet de buitenlanden van Europa bereisden, wat gebruikelijk was – vooral Italië was in trek; nee, zij gingen op een soort inspectietocht door ’t eigen land. Het dagboek van Van Lennep was tevens bedoeld om rapport uit te brengen over wat zij in den lande aantroffen. Zij maakten best lange dagmarsen, wat dat betreft tevens een krachttoer. Te merken is de sfeer van een standenmaatschappij. Een stapeltje aanbevelingsbrieven, gevoegd bij de herkenning van hun eigen namen, doet vele deuren makkelijker openen dan daarzonder.
De twee vrienden gaan vrolijk in den ronde, Hogendorp van nature ietwat stijfjes. Het is te merken aan wát is geboekstaafd en hoe dat is gedaan: gemiddeld een combinatie van jeugdige schrijfstijl, luchthartigheid en relatieve openhartigheid.
Van Lennep had al lang literaire aspiraties. Tijdens de reis heeft hij zijn wedervaren ook in enkele gedichten gevat; die zijn uiteraard ook opgenomen.
De uitgave is fraai geïllustreerd met tekeningen en schilderijen van landschappen, gebouwen en personen. Men heeft hiermee goed aangesloten op de tekst.
Ik zou overigens best de oorspronkelijke tekst hebben willen lezen, al begrijp ik dat, wellicht uit economische motieven, Van Lenneps proza is hertaald, iets wat Marita Mathijsen is toevertrouwd. JM
January 30, 2022
Wat een leuk boek! Een heerlijke tijdreis naar 1823. Een levendig, gedetailleerd geschreven verslag. Jacob en Dirk zijn twee prettige, nogal verwaande snaken. Ze maken hun voetreis als ze 21 en 24 zijn. Zo nu en dan spreken ze met een marskramer, een koopman of een knecht. Aan aannemers hebben ze bepaald een hekel. -' Hier dronken wij thee met vier mensen die wij door hun profaan, plat en ploerterig gesprek meteen als aannemers herkenden'- Jacob en Dirk gaan voornamelijk om met mensen van hun eigen stand. Gebruik makend van hun afkomst claimen ze ook graag het betere bed in de herbergen waar ze logeren. Je leest wat ze eten, hoe vroeg ze opstaan, hoeveel een morgen land in een bepaalde provincie kost. Ik schoot meermaals in de lach bij de beschrijvingen van de Friese zeden en gewoontes. Alsof Van Lennep een stam in het amazonewoud beschrijft!
De samenstellers van deze uitgave voegden een groot aantal afbeeldingen van prenten en schilderijen uit het tijdvak toe. Zo krijg je een nog beter beeld.
De samenstellers van deze uitgave voegden een groot aantal afbeeldingen van prenten en schilderijen uit het tijdvak toe. Zo krijg je een nog beter beeld.
November 2, 2019
Weer een boek waar ik veel te veel van had verwacht.
Het eerste deel, dat geschreven is door Geert Mak, is best wel interessant (voor wie van geschiedenis houdt). (30 blzn.)
Maar het eigenlijke boek, geschreven door Jacob Van Lennep, viel me erg tegen.
Van Lennep had gewoon geen mooie schrijfstijl. Het zijn opsommingen: waar belanden de twee vrienden, wat eten ze, enzovoort.
Citaat:
"Te Wormerveer staken we de Zaan over in een schuitje en liepen vervolgens langs een dijkje van drie kwartier lopen tot een watermolen, waar wij opnieuw het water overvoeren en op een grote, zeer harde kleiweg kwamen. Nu begon ik zware pijn aan mijn voeten te voelen en het lopen werd moeilijk. Omdat er nergens onderweg een herberg of kroeg te zien was, liepen wij een boerenerf op, en vroegen en kregen toestemming om een ogenblik in het gras uit te rusten. Omdat de boer geen melk bij de hand had, gaf hij ons uit een pot water te drinken, wat mij zeer verkwikte. Vrolijk staken wij de pijpen op, praatten 'more solito' (°7) met de boer over Huiskes en gingen op pad. Hoe verder we kwamen, hoe meer ik leed, hoewel de weg verder goed beschaduwd was."
Ik ben niet ver geraakt in dit boek.
3 sterren voor Geert Mak en Marita Mathijsen, ...en voor de mooie plaatjes in het boek. 1 ster voor Van Lennep. Dat maakt dus 2 sterren.
En dan: een groot nadeel van een e-boek: de voetnoten zijn niet te vinden. Achteraan? Na lang zoeken vond ik op blz. 284 de voetnoten, beginnend met nr 158. Waar zijn de eerste 157 noten gebleven?
En wat betekent 'more solito'? (noot 7).
Het eerste deel, dat geschreven is door Geert Mak, is best wel interessant (voor wie van geschiedenis houdt). (30 blzn.)
Maar het eigenlijke boek, geschreven door Jacob Van Lennep, viel me erg tegen.
Van Lennep had gewoon geen mooie schrijfstijl. Het zijn opsommingen: waar belanden de twee vrienden, wat eten ze, enzovoort.
Citaat:
"Te Wormerveer staken we de Zaan over in een schuitje en liepen vervolgens langs een dijkje van drie kwartier lopen tot een watermolen, waar wij opnieuw het water overvoeren en op een grote, zeer harde kleiweg kwamen. Nu begon ik zware pijn aan mijn voeten te voelen en het lopen werd moeilijk. Omdat er nergens onderweg een herberg of kroeg te zien was, liepen wij een boerenerf op, en vroegen en kregen toestemming om een ogenblik in het gras uit te rusten. Omdat de boer geen melk bij de hand had, gaf hij ons uit een pot water te drinken, wat mij zeer verkwikte. Vrolijk staken wij de pijpen op, praatten 'more solito' (°7) met de boer over Huiskes en gingen op pad. Hoe verder we kwamen, hoe meer ik leed, hoewel de weg verder goed beschaduwd was."
Ik ben niet ver geraakt in dit boek.
3 sterren voor Geert Mak en Marita Mathijsen, ...en voor de mooie plaatjes in het boek. 1 ster voor Van Lennep. Dat maakt dus 2 sterren.
En dan: een groot nadeel van een e-boek: de voetnoten zijn niet te vinden. Achteraan? Na lang zoeken vond ik op blz. 284 de voetnoten, beginnend met nr 158. Waar zijn de eerste 157 noten gebleven?
En wat betekent 'more solito'? (noot 7).
August 20, 2022
Bijzonder om te lezen hoe Nederland er in 1823 bij lag. Nederland was nog niet aangetast door de industrialisatie. Het reizen ging te voet, met paard en wagen of per boot. De dorpen en steden die van Lennep aandoet daarvan bestaan sommige gebouwen nog steeds. Maar het buitengebied is grotendeels onherkenbaar. Ook leuk om te lezen wat de wat rijkere mensen aten en dronken, heel veel koffie, thee en alcohol. 20 kopjes koffie bij de koffie scheen normaal te zijn. En verder vooral wat er op dat moment qua groente in de tuin groeide. Nederland had in die tijd nog zo weinig inwoners dat het voor de rijkere kringen normaal was om overal kennissen te hebben en door heel Nederland bekenden tegen te komen. Ik vond het ook raar dat van Lennep en zijn van Hogendorp schijnbaar zo veel aanzien hadden dat ze in elk dorp of stad met de belangrijkste mensen konden afspreken.
May 5, 2024
Verslag van een reis door Nederland van twee studenten met gedistingeerde achternamen; in dagboekvorm, dus soms wat repetitief.
Verder mooi beeld van dit land met minder mensen en een ander ritme, vanuit het perspectief van de gegoede klasse. Het reisritme van de twee is vooral in het begin indrukwekkend: om 23.00 uur een fles wijn wegtikken en de volgende ochtend om 4.00 uur weer op pad. Later pakken ze steeds makkelijker de diligence.
Gaat prima samen met het werk van Auke van der Woud, die in Het lege land naar dit boek verwijst en vice versa. De cursivering van bepaalde woorden is niet altijd even consequent.
Bovenal: fuck aannemers.
Verder mooi beeld van dit land met minder mensen en een ander ritme, vanuit het perspectief van de gegoede klasse. Het reisritme van de twee is vooral in het begin indrukwekkend: om 23.00 uur een fles wijn wegtikken en de volgende ochtend om 4.00 uur weer op pad. Later pakken ze steeds makkelijker de diligence.
Gaat prima samen met het werk van Auke van der Woud, die in Het lege land naar dit boek verwijst en vice versa. De cursivering van bepaalde woorden is niet altijd even consequent.
Bovenal: fuck aannemers.
June 26, 2023
Wel interessant maar uiteindelijk veel van hetzelfde. Geeft wel mooi inzicht in hoe Nederland er toen uitzag en reisde en zeilde
December 18, 2023
Interessant boek omdat het een authentiek verslag van 2 eeuwen geleden bevat dat prima leesbaar, mooi uitgegeven en prachtig verzorgd is. Ertegenover staat dat het verhaal nogal langdradig is en weinig ontwikkeling kent. Elk volgend hoofdstuk is in zekere zin meer van hetzelfde.
Het meest boeiend is het verhaal waar het vertelt over bezoeken aan plaatsen die ook nu nog volledig te bezoeken zijn, zoals het planetarium van Eise Eisinga in Franeker. Al met al kom ik toch niet verder dan twee sterren
Het meest boeiend is het verhaal waar het vertelt over bezoeken aan plaatsen die ook nu nog volledig te bezoeken zijn, zoals het planetarium van Eise Eisinga in Franeker. Al met al kom ik toch niet verder dan twee sterren
July 18, 2025
Van Lennep heeft ongeveer 200 jaar geleden met een studievriend een wandeling door zo'n beetje heel Nederland gemaakt; dit boek is een dagboekverslag van die tijd. Wat dit boek extra bijzonder maakt, is dat de wandeling vlák voor een hele rits technologische vernieuwingen plaatsvond. 15 jaar later zou de wereld er al behoorlijk anders uitzien.
Het tijdsgewricht is behoorlijk prachtig gevangen in dit boek. De auteur bevond zich in hogere kringen, en waar hij ook kwam, hij kwam altijd mensen tegen die hij kende. Omdat ook toen, of misschien juist wel toen, er sprake was van 'ons kent ons' in die kringen. Waar ze ook kwamen; ze zochten kennissen van de studie op, of vrienden van de familie, of ze kregen gedaan wat ze wilden door hun naam en/of adellijke titel te laten vallen. En júíst daarom maken ze denk ik helemaal niks nieuws mee.
Waar ze ook zijn, ze bezoeken kennissen, die ze dan de hoogtepunten van het betreffende stadje laten zien. Ze lijken amper nieuwe ervaringen op te doen (ook al is het een behoorlijke prestatie om heel Nederland door te wandelen) en er is dus ook geen sprake van een persoonlijke groei die af te lezen is. Nieuwe inzichten. Filosofische gedachtengangen. Niks van dat alles. En dat maakt dat het tóch een beetje leest als 'en toen en toen en toen' (maar natuurlijk wel beter verwoord dan dat).
Al met al: 3 sterren.
Het tijdsgewricht is behoorlijk prachtig gevangen in dit boek. De auteur bevond zich in hogere kringen, en waar hij ook kwam, hij kwam altijd mensen tegen die hij kende. Omdat ook toen, of misschien juist wel toen, er sprake was van 'ons kent ons' in die kringen. Waar ze ook kwamen; ze zochten kennissen van de studie op, of vrienden van de familie, of ze kregen gedaan wat ze wilden door hun naam en/of adellijke titel te laten vallen. En júíst daarom maken ze denk ik helemaal niks nieuws mee.
Waar ze ook zijn, ze bezoeken kennissen, die ze dan de hoogtepunten van het betreffende stadje laten zien. Ze lijken amper nieuwe ervaringen op te doen (ook al is het een behoorlijke prestatie om heel Nederland door te wandelen) en er is dus ook geen sprake van een persoonlijke groei die af te lezen is. Nieuwe inzichten. Filosofische gedachtengangen. Niks van dat alles. En dat maakt dat het tóch een beetje leest als 'en toen en toen en toen' (maar natuurlijk wel beter verwoord dan dat).
Al met al: 3 sterren.
July 2, 2023
Verslag van de voettocht die Van Lennep in 1823 maakte door Nederland, een land met kleine steden en een veel woester en veelkleuriger landschap dan het Nederland van nu. Het is een mooie uitgave, met een fijne inleiding en schilderijen die echt van toegevoegde waarde zijn. Wel viel de ‘literaire’ kwaliteit van Van Lenneps verhaal me iets tegen. Het is lang niet altijd beeldend geschreven, hij volstaat vaak met ‘goed’, ‘slecht’, ‘mooi’ of ‘lelijk’ zonder dat hij vertelt wat hij zag. De pas 21-jarige Van Lennep is hier eerder een wijsneuzig logboekschrijver dan een groot auteur.
Naar moderne maatstaven lichtelijk gênant (en soms bepaald onsympathiek) is de manier waarop Van Lennep en Van Hogendorp om de haverklap een betere behandeling eisen op grond van hun afkomst uit de betere kringen: een betere herbergkamer, beter eten, een sneller vertrek van een diligence. Een veldwachter die hen terecht wijst, laten ze door diens superieuren tot de orde roepen. Van Lennep meldt dan met lichte trots dat ze op het bureau flink kabaal hebben gemaakt. Ze komen uit de gegoede klasse en eisen navenante behandeling; ook die hooghartigheid hoort bij het tijdsbeeld, maar hij staat 'vriendschap' met de lezer wel een beetje in de weg.
Naar moderne maatstaven lichtelijk gênant (en soms bepaald onsympathiek) is de manier waarop Van Lennep en Van Hogendorp om de haverklap een betere behandeling eisen op grond van hun afkomst uit de betere kringen: een betere herbergkamer, beter eten, een sneller vertrek van een diligence. Een veldwachter die hen terecht wijst, laten ze door diens superieuren tot de orde roepen. Van Lennep meldt dan met lichte trots dat ze op het bureau flink kabaal hebben gemaakt. Ze komen uit de gegoede klasse en eisen navenante behandeling; ook die hooghartigheid hoort bij het tijdsbeeld, maar hij staat 'vriendschap' met de lezer wel een beetje in de weg.
August 5, 2013
Bijna tweehonderd jaar terug in de tijd. Terug naar een Nederland dat tegelijkertijd herkenbaar en volstrekt onherkenbaar is. Wat opvalt is dat Van Lennep en Van Hogendorp ontzettend veel lopen op een dag. Over slechte wegen, met zere voeten. En Nederland had in die tijd erg veel gevngenissen, de heren bezoeken er namelijk nogal veel.
Verder een hoop genetwerk, al heette dat toen natuurlijk nog niet zo. En het blijkt dat je met een stapel brieven in je tas een heel eind komt (telefoon, internet en navigatie lijken dus niet zo on,isbaar als we denken). De mannen ontmoeten in elke overnachtingsplaats wel enkele (vage) kennissen en verdwalen nooit.
Dit alles geschreven in mooi negentiende-eeuws Nederlands (dat wat mij betreft helemaal niet hertaald had hoeven worden).
Verder een hoop genetwerk, al heette dat toen natuurlijk nog niet zo. En het blijkt dat je met een stapel brieven in je tas een heel eind komt (telefoon, internet en navigatie lijken dus niet zo on,isbaar als we denken). De mannen ontmoeten in elke overnachtingsplaats wel enkele (vage) kennissen en verdwalen nooit.
Dit alles geschreven in mooi negentiende-eeuws Nederlands (dat wat mij betreft helemaal niet hertaald had hoeven worden).
February 18, 2024
NEDERLAND IN 1823 EN AANNEMERS, MANNEN VAN HET NIEUWE GELD
Twee Leidse studenten - de stijfdeftige jonge graaf Dirk Van Hogendorp en de slimme bon vivant Jacob Van Lennep - maken een soort inspectietocht door Nederland. De vrienden houden allebei een dagboek bij. Het dagboek van Van Lennep spreekt het meest tot de verbeelding en is dan ook verwerkt tot het boek: ‘Lopen met Van Lennep – de zomer van 1823 – dagboek van zijn voetreis door Nederland’.
ZE DEDEN VRIJWEL ALLES LOPEND
De mannen lopen tussen de vijfendertig en vijfenveertig kilometer per dag. Dat klinkt veel, maar ze deden in die tijd vrijwel alles lopend. Later in de reis stappen ze steeds vaker in een rijtuig, koets of postwagen. Bij rivieren laten ze zich naar de overkant roeien of varen en regelmatig stappen ze aan boord van een trekschuit. Terwijl de jonge mannen lopen, laten ze hun bagage naar de volgende herberg brengen.
WAT MOETEN WE MET DE NATUUR
Kunnen wij de natuur ordenen of moeten wij ons overgeven? Dat is de discussie die in die tijd gevoerd wordt. De mannen hebben meer met de prachtig aangelegde lanen, parken, tuinen en landgoederen dan met de ongerepte zandvlakten, heidegebieden en bossen die ze doorkruizen. De wilde natuur is in die tijd angstaanjagend, er is een permanente angst voor stormen, dijkdoorbraken en ander natuurgeweld.
PAUPERS
Ze leggen tijdens hun reis vele bezoekjes af, maken gebruik van hun netwerk: de elite van Nederland. Landhuizen, kerken, werkhuizen, gestichten, kolonies zoals Frederiksoord en de Ommerschans, overal komen ze binnen. Van Lennep beschrijft het bezoek aan de bedelaarskolonie de Ommerschans uitgebreid in zijn dagboek. Ze spreken er met de bewoners van de kolonie, zien uitgehongerde kinderen en horen de schrijnende verhalen van onterecht opgepakte mannen, vrouwen en ook van een jongen waarvan de ouders niet eens weten dat hij daar zit.
Er zijn in die tijd veel paupers in Nederland (een pauper is iemand die in een arm gezin geboren is en die er nooit in zal slagen enige welstand te bereiken ...). Omdat men bang was voor opstanden stichtte men bedelaarshuizen en kolonies zodat landlopers en bedelaars opgepakt konden worden. Dit oppakken gebeurt niet altijd terecht zo horen Van Lennep en Van Hogendorp ook van de kapitein van de Ommerschans. De kapitein zit er erg mee in de maag en vraagt aan de jongens dit door te geven aan de beslissers in Den Haag.
Emotioneel komen de jongens er vandaan, maar de dag erna verspeelt Van Lennep zonder schroom honderd gulden bij het spelen van roulette, daarmee had hij ook drie vrouwen uit de Ommerschans kunnen verlossen …
MANNEN VAN HET NIEUWE GELD
In Bolsward treffen ze een groep aannemers: ‘Te zes ure kwamen wij in de stad, waar wij in den Wijnberg onzen intrek namen: hier dronken wij thee met vier menschen, wie wij aan hun profaan, gemeen en ploertachtig gesprek dadelijk voor aannemers erkenden.’ De jongens voelen zich bedreigd door de nieuwe rijkdom van aannemers. Mannen die niet tot hun stand behoren. Mannen van het nieuwe geld. Ze zetten zich er hevig tegen af.
In 1823 is er sprake van een verbrokkeld land, men leefde in afgesloten gebieden, waarin de talen sterk verschilden. Zo werd er in een deel van Groningen plat Duits gesproken, de jongens zelf spreken Nederlands. De adel hield het land bijeen. Het is opvallend hoe vaak de mannen mensen uit het netwerk tegen het lijf lopen. Het netwerk zou je ook één grote familie kunnen noemen, ze trouwen allemaal met elkaar.
GRONINGEN
De omschrijvingen van plekken die ze bezoeken geeft een prachtig beeld van Nederland in die tijd, ook van de provincie Groningen. Zo wonen ze een vreselijke preek bij in de kerk van Ezinge en bezoeken ze de proefboerderij van Douwe Martens Teenstra in de buurt van Kommerzijl. Op deze boerderij kunnen jongens een aantal jaren in opleiding om het boerenvak te leren kennen. Ze bezoeken de boerderij (die er nu nog staat) een paar dagen na het overlijden van de heer Martens Teenstra. De mooiste kamer kunnen ze dus niet bekijken, daar ligt Martens opgebaard.
Van Lenneps schrijven wordt aan het einde van de reis steeds onduidelijker, hij heeft blijkbaar schoon genoeg van de ontberingen. Ze regenen met regelmaat nat, een schipper laat een rugzak in het water vallen of ze slapen niet door vlooien in het bed. Van Hogendorp schrijft tot thuiskomst echter stug door, de laatste etappes zijn dan ook overgenomen uit zijn dagboek.
TOT SLOT
Jacob van Lennep (1802-1868) was rijksadvocaat, Tweede Kamerlid, historicus, vertaler én schrijver en werd beroemd met historische romans zoals 'De Roos van Dekama' en zijn grootste succes 'De lotgevallen van Ferdinand Huyck'.
Ik heb genoten van dit boek! Aanrader, kijk ook de televisieserie 'De zomer van 1823'; https://youtu.be/BMveDLf99eA?si=IEXKI...
Twee Leidse studenten - de stijfdeftige jonge graaf Dirk Van Hogendorp en de slimme bon vivant Jacob Van Lennep - maken een soort inspectietocht door Nederland. De vrienden houden allebei een dagboek bij. Het dagboek van Van Lennep spreekt het meest tot de verbeelding en is dan ook verwerkt tot het boek: ‘Lopen met Van Lennep – de zomer van 1823 – dagboek van zijn voetreis door Nederland’.
ZE DEDEN VRIJWEL ALLES LOPEND
De mannen lopen tussen de vijfendertig en vijfenveertig kilometer per dag. Dat klinkt veel, maar ze deden in die tijd vrijwel alles lopend. Later in de reis stappen ze steeds vaker in een rijtuig, koets of postwagen. Bij rivieren laten ze zich naar de overkant roeien of varen en regelmatig stappen ze aan boord van een trekschuit. Terwijl de jonge mannen lopen, laten ze hun bagage naar de volgende herberg brengen.
WAT MOETEN WE MET DE NATUUR
Kunnen wij de natuur ordenen of moeten wij ons overgeven? Dat is de discussie die in die tijd gevoerd wordt. De mannen hebben meer met de prachtig aangelegde lanen, parken, tuinen en landgoederen dan met de ongerepte zandvlakten, heidegebieden en bossen die ze doorkruizen. De wilde natuur is in die tijd angstaanjagend, er is een permanente angst voor stormen, dijkdoorbraken en ander natuurgeweld.
PAUPERS
Ze leggen tijdens hun reis vele bezoekjes af, maken gebruik van hun netwerk: de elite van Nederland. Landhuizen, kerken, werkhuizen, gestichten, kolonies zoals Frederiksoord en de Ommerschans, overal komen ze binnen. Van Lennep beschrijft het bezoek aan de bedelaarskolonie de Ommerschans uitgebreid in zijn dagboek. Ze spreken er met de bewoners van de kolonie, zien uitgehongerde kinderen en horen de schrijnende verhalen van onterecht opgepakte mannen, vrouwen en ook van een jongen waarvan de ouders niet eens weten dat hij daar zit.
Er zijn in die tijd veel paupers in Nederland (een pauper is iemand die in een arm gezin geboren is en die er nooit in zal slagen enige welstand te bereiken ...). Omdat men bang was voor opstanden stichtte men bedelaarshuizen en kolonies zodat landlopers en bedelaars opgepakt konden worden. Dit oppakken gebeurt niet altijd terecht zo horen Van Lennep en Van Hogendorp ook van de kapitein van de Ommerschans. De kapitein zit er erg mee in de maag en vraagt aan de jongens dit door te geven aan de beslissers in Den Haag.
Emotioneel komen de jongens er vandaan, maar de dag erna verspeelt Van Lennep zonder schroom honderd gulden bij het spelen van roulette, daarmee had hij ook drie vrouwen uit de Ommerschans kunnen verlossen …
MANNEN VAN HET NIEUWE GELD
In Bolsward treffen ze een groep aannemers: ‘Te zes ure kwamen wij in de stad, waar wij in den Wijnberg onzen intrek namen: hier dronken wij thee met vier menschen, wie wij aan hun profaan, gemeen en ploertachtig gesprek dadelijk voor aannemers erkenden.’ De jongens voelen zich bedreigd door de nieuwe rijkdom van aannemers. Mannen die niet tot hun stand behoren. Mannen van het nieuwe geld. Ze zetten zich er hevig tegen af.
In 1823 is er sprake van een verbrokkeld land, men leefde in afgesloten gebieden, waarin de talen sterk verschilden. Zo werd er in een deel van Groningen plat Duits gesproken, de jongens zelf spreken Nederlands. De adel hield het land bijeen. Het is opvallend hoe vaak de mannen mensen uit het netwerk tegen het lijf lopen. Het netwerk zou je ook één grote familie kunnen noemen, ze trouwen allemaal met elkaar.
GRONINGEN
De omschrijvingen van plekken die ze bezoeken geeft een prachtig beeld van Nederland in die tijd, ook van de provincie Groningen. Zo wonen ze een vreselijke preek bij in de kerk van Ezinge en bezoeken ze de proefboerderij van Douwe Martens Teenstra in de buurt van Kommerzijl. Op deze boerderij kunnen jongens een aantal jaren in opleiding om het boerenvak te leren kennen. Ze bezoeken de boerderij (die er nu nog staat) een paar dagen na het overlijden van de heer Martens Teenstra. De mooiste kamer kunnen ze dus niet bekijken, daar ligt Martens opgebaard.
Van Lenneps schrijven wordt aan het einde van de reis steeds onduidelijker, hij heeft blijkbaar schoon genoeg van de ontberingen. Ze regenen met regelmaat nat, een schipper laat een rugzak in het water vallen of ze slapen niet door vlooien in het bed. Van Hogendorp schrijft tot thuiskomst echter stug door, de laatste etappes zijn dan ook overgenomen uit zijn dagboek.
TOT SLOT
Jacob van Lennep (1802-1868) was rijksadvocaat, Tweede Kamerlid, historicus, vertaler én schrijver en werd beroemd met historische romans zoals 'De Roos van Dekama' en zijn grootste succes 'De lotgevallen van Ferdinand Huyck'.
Ik heb genoten van dit boek! Aanrader, kijk ook de televisieserie 'De zomer van 1823'; https://youtu.be/BMveDLf99eA?si=IEXKI...
September 1, 2024
4* niet omdat het nou zo wervelend verteld is, maar wel omdat het een luikje opent naar het Nederland van 201 jaar geleden.
Waar de meeste ambitieuze jongemannen van die tijd naar Italië gaat voor een tussenjaar, besluiten Jacob en Dirk een reis door Nederland te maken en er een uniek dagboek van bij te houden. Zo'n reis is voor die tijd nog een hele onderneming.
Ze komen veel armoe en vergane glorie tegen. Maar leven ook in een standensamenleving waar ze bij allerlei vooraanstaande personen over de vloer kunnen komen en vaak tot laat in de avond wijn of zelfs zelfgemaakte advocaat drinken.
En 's ochtends vroeg bij zonsopkomst wandelen ze al weer door naar de volgende bestemming. Van een begroeid hunnebed tot de vervallen poorten van Utrecht en van het eiland Marken (waar de inwoners denken dat de koning komt) tot kilometers ongerepte heide.
Soms valt het verhaal wat in herhaling. Maar regelmatig is het ook persoonlijk. Ze hebben tranen in hun ogen bij het zien van de erbarmelijke gevangenis de Ommerschans. Of ze blijven tot de late uurtjes met twee knappe dames in een herberg zitten. De volgende ochtend treuzelen ze met vertrekken, in de hoop ze nog even gedag te kunnen zeggen.
Kortom, het Nederland van toen is in het verhaal bijna tastbaar. Heel leuk om te lezen dus!
Waar de meeste ambitieuze jongemannen van die tijd naar Italië gaat voor een tussenjaar, besluiten Jacob en Dirk een reis door Nederland te maken en er een uniek dagboek van bij te houden. Zo'n reis is voor die tijd nog een hele onderneming.
Ze komen veel armoe en vergane glorie tegen. Maar leven ook in een standensamenleving waar ze bij allerlei vooraanstaande personen over de vloer kunnen komen en vaak tot laat in de avond wijn of zelfs zelfgemaakte advocaat drinken.
En 's ochtends vroeg bij zonsopkomst wandelen ze al weer door naar de volgende bestemming. Van een begroeid hunnebed tot de vervallen poorten van Utrecht en van het eiland Marken (waar de inwoners denken dat de koning komt) tot kilometers ongerepte heide.
Soms valt het verhaal wat in herhaling. Maar regelmatig is het ook persoonlijk. Ze hebben tranen in hun ogen bij het zien van de erbarmelijke gevangenis de Ommerschans. Of ze blijven tot de late uurtjes met twee knappe dames in een herberg zitten. De volgende ochtend treuzelen ze met vertrekken, in de hoop ze nog even gedag te kunnen zeggen.
Kortom, het Nederland van toen is in het verhaal bijna tastbaar. Heel leuk om te lezen dus!
September 3, 2020
Ook twee eeuwen geleden werden er al blogs gemaakt. Het was toen weliswaar in briefvorm maar het verschilde niet veel van de manier waarop we het nu doen. Het is een uiterst vermakelijk en informatief verslag over hun voettocht en de toestand van Nederland.
Ik heb me verbaasd over de tijden waarop deze mannen opstaan om te gaan lopen. Zo vroeg en soms toch zo laat naar bed. Ook de prijzen die ze betalen voor overnachting en eten (enkele stuivers) en de verontwaardiging die ze hebben als het iets meer is. Terwijl hij zonder blikken of blozen f. 100 vergokt, wat in die tijd toch een kapitaal geweest moest zijn. Veel steden en dorpen zijn herkenbaar. Met name de dorpen hier in het noorden. Ook leuk om te lezen hoe het allemaal veranderd is.
Tenslotte was ik verbaasd hoe zij iedereen kennen en iedereen hun kent. En dat in een tijd zonder telefoon, email en sociale media. Overal was wel weer een familielid, studiegenoot of andere bekend waar ze even aankloppen om enorme hoeveelheden koffie en thee weg te werken. En ook met de alcohol werd niet zuinig aan gedaan.
Kortom een plezier om te lezen en terug te reizen naar 2oo jaar geleden. Daarom vier sterren.
Ik heb me verbaasd over de tijden waarop deze mannen opstaan om te gaan lopen. Zo vroeg en soms toch zo laat naar bed. Ook de prijzen die ze betalen voor overnachting en eten (enkele stuivers) en de verontwaardiging die ze hebben als het iets meer is. Terwijl hij zonder blikken of blozen f. 100 vergokt, wat in die tijd toch een kapitaal geweest moest zijn. Veel steden en dorpen zijn herkenbaar. Met name de dorpen hier in het noorden. Ook leuk om te lezen hoe het allemaal veranderd is.
Tenslotte was ik verbaasd hoe zij iedereen kennen en iedereen hun kent. En dat in een tijd zonder telefoon, email en sociale media. Overal was wel weer een familielid, studiegenoot of andere bekend waar ze even aankloppen om enorme hoeveelheden koffie en thee weg te werken. En ook met de alcohol werd niet zuinig aan gedaan.
Kortom een plezier om te lezen en terug te reizen naar 2oo jaar geleden. Daarom vier sterren.
April 18, 2022
De avonturen van Jacob van Lennep tijdens de voetreis met zijn reisgenoot door het Nederland van 1823 verteld veel over de geschiedenis van Nederland. Een mooi inkijkje in reizen, gebruiken, de maaltijden en omgangsvormen uit het begin van de negentiende eeuw.
Prachtig hertaald naar het moderne Nederlands en dus leesbaar gemaakt voor de hedendaagse geschiedenisliefhebber door Marita Mathijsen en Geert Mak.
Prachtig hertaald naar het moderne Nederlands en dus leesbaar gemaakt voor de hedendaagse geschiedenisliefhebber door Marita Mathijsen en Geert Mak.
March 30, 2024
Op zich een mooie uitgave en het boek geeft een beeld van die tijd (rond 1820). Maar het is vooral een jonge heer van stand die beschrijft wat voor hotelkamers hij tot zijn beschikking had, bij wie hij op bezoek ging, wat de kwaliteit van het eten was en wat er gedronken werd. Natuurlijk wordt er ook beschreven hoe er gereisd werd en wat men zoal zag. Maar voor wie een soort reisboek verwacht, is een ander werk misschien geschikter. Zeker het laatste kwart was hard werken voor mij als lezer.
December 11, 2014
Interessant onderwerp, de voettocht door Nederland van twee studenten in 1823 - maar het dagboek zelf vond ik minder boeiend. De beschrijvingen in het dagboek kennen veel herhaling - elke ochtend opstaan voor een lange wandeling, 's avonds aankomen in alweer een herberg, al die ontmoetingen met kennissen waarvan de tegenwoordige lezer het belang ontgaat - erg veel gebeurt er niet onderweg. En ondanks de knappe hertaling is ook duidelijk dat de literaire normen in 180 jaar tijd behoorlijk veranderd zijn. Op sommige punten is een toelichting ook niet overbodig, en die wordt helaas grotendeels in het notenapparaat gegeven, in plaats van bij de tekst zelf. Desalniettemin, tussen alle minder boeiende stukken door schemert het beeld van een samenleving die voor ons bijna niet meer te vatten is, en dat wordt in de inleiding en het nawoord nog eens goed verwoord door Geert Mak.
December 10, 2018
Mooi, sierlijk vormgegeven boek op aangenaam papier. Het verhaal is goed hertaald, waarbij je net aan besef blijft houden van de ouderdom van het verslag. Verbazingwekkend waar een jongeman, want dat zijn het naar onze maatstaven - net jongens af, in die tijd verstand van hadden. Daarnaast was de fysieke inspanning ook niet gering: er wordt wat afgewandeld, van plaats naar plaats en van huisbezoek naar huisbezoek, en gegeten (nogal dol op kersen) én er gaat haast geen dag voorbij zonder minimaal een fles wijn. Vervolgens gaan de heren rond half elf naar bed om om 05.00 weer aan de wandel te gaan! Slechts een enkele keer, na wat teveel aan advocaat, klaagt Van Lennep over wat hoofdpijn.
De beschrijvingen van vele bekende en onbekende plaatsen nodigen uit om meer over te weten en te zien.
De beschrijvingen van vele bekende en onbekende plaatsen nodigen uit om meer over te weten en te zien.
December 19, 2013
Mooi beeld van de langzame samenleving die Nederland aan het begin van de 19e eeuw nog was. Helaas was het dagboek wel voor publicatie bedoeld, dus de echt persoonlijke of smeuïge zaken blijven buiten beeld. Desalniettemin een aanrader!
July 15, 2012
Aanrader, je waant je in 1820
Displaying 1 - 21 of 21 reviews